Kinh nghiệm chống chuyển giá ở một số quốc gia và bài học cho kiểm toán nhà nước về kiểm toán chuyển giá - Trường Đại Học Quốc Tế Hồng Bàng

Tại Australia, đối tượng chủ yếu của các cuộc thanh tra, kiểm toán về chống chuyển giá chủ yếu liên quan đến các doanh nghiệp kinh doanh tại Australia nhưng đồng thời giao dịch với cá[r]

*Văn phịng Kiểm tốn nhà nước

KINH NGHIỆM CHỐNG CHUYỂN GIÁ ở MỘT sỐ

qUỐC GIA VÀ bÀI HỌC CHO KIỂM TOÁN

NHÀ NƯơÙC VEà KIỂM TOÁN CHUYỂN GIÁ

ThS LÊ MẠNH CƯờNG*

Trong xu thế hội nhập kinh tế tồn cầu hiện nay, thị trường và phạm vi hoạt động của các Tập

đồn, Tổng cơng ty đa quốc gia ngày càng được mở rộng Kéo theo đĩ, quy mơ của dịng vốn đầu tư trực tiếp nước ngồi (FDI) được luân chuyển giữa các quốc gia ngày một lớn Chính dịng vốn đầu tư FDI này đã và đang đĩng vài trị ngày càng quan trọng trong cơ cấu các nguồn lực đầu tư, phát triển nền kinh tế của các quốc gia, đặc biệt là các quốc gia đang phát triển, trong

đĩ cĩ Việt Nam

Khơng thể phủ nhận vai trị và tầm quan trọng của nguồn vốn FDI đối với sự phát triển kinh tế Việt Nam trong giai đoạn qua Tuy nhiên, dưới gĩc độ kiểm tra, giám sát tài chính cơng, chúng ta cũng cần giữ thái độ thận trọng đối với những mặt trái và rủi ro tiềm ẩn của nguồn vốn đầu tư FDI lên nền kinh tế Nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế trong lĩnh vực thanh tra, kiểm tốn chống chuyển giá tại một số quốc gia trên thế giới cho thấy một số bài học quan trọng mà Việt Nam cĩ thể lĩnh hội để nâng cao chất lượng, hiệu quả và hiệu lực của cơng tác thanh tra, kiểm tốn chống chuyển giá do các cơ quan chức năng, trong đĩ cĩ Kiểm tốn nhà nước thực hiện.

Từ khĩa: Chuyển giá, kiểm tốn chống chuyển giá.

Some international transfer pricing experiences and lessons for the State Audit Office of Vietnam in transfer pricing auditing

In the context of the global economic integration, corporations’ market and operational scopes are increasingly broadening, which essentially increases the flow of foreign direct investment (FDI) among nations This inflow of FDI capital has been playing a more and more important role among nations’ development and investment resources, especially for such developing economy like Vietnam There is no doubt regarding the role and importance of FDI capital to Vietnam’s economic development over the period, however, from the public finance supervision and monitoring perspective, we also need to reserve a certain caution to the adverse effects and potential risks of FDI inflows to the economy

Studying international anti-transfer pricing inspection and auditing experiences in some countries around the world reveals some important lessons that Vietnam can take to improve quality, efficiency and effectiveness of anti-transfer pricing inspecting and auditing activities’ that are carried out by the functional state agencies, including the State Audit Office of Vietnam

Key words: Transfer pricing, transfer pricing auditing.

NHẬN DIỆN VÀ ĐỐI PHÓ VỚI VẤN ĐỀ CHUYỂN GIÁ

Trong xu thế hội nhập kinh tế tồn cầu hiện

nay, thị trường và phạm vi hoạt động của các Tập

đồn, cơng ty đa quốc gia ngày càng được mở rộng,

kéo theo đĩ, quy mơ của dịng vốn đầu tư trực tiếp

nước ngồi (FDI) được luân chuyển giữa các quốc

gia ngày một lớn Chính dịng vốn đầu tư FDI này

đã và đang đĩng vài trị ngày càng quan trọng trong

cơ cấu các nguồn lực đầu tư, phát triển nền kinh tế

của các quốc gia, đặc biệt là các quốc gia đang phát

triển, trong đĩ cĩ Việt Nam Theo thống kê sơ bộ,

Việt Nam hiện cĩ khoảng trên 15.000 dự án được

đầu tư từ nguồn vốn FDI cịn hiệu lực với tổng số

vốn đăng ký đạt khoảng 219 tỷ USD, trong đĩ vốn

thực hiện đạt khoảng 106 tỷ USD, tương đương

khoảng 53,4% GDP Việt Nam năm 2016 tính theo

giá hiện hành (4.502,7 nghìn tỷ đồng)

Khơng thể phủ nhận vai trị và tầm quan trọng

của nguồn vốn FDI đối với sự phát triển kinh tế

Việt Nam trong giai đoạn qua Tuy nhiên, dưới

gĩc độ kiểm tra, giám sát tài chính cơng, chúng ta

cũng cần giữ thái độ thận trọng đối với những mặt

trái và rủi ro tiềm ẩn của nguồn vốn đầu tư FDI

lên nền kinh tế Thực tế cho thấy các dự án FDI đã

và đang bộc lộ một số ảnh hưởng tiêu cực lên nền kinh tế Việt Nam, nổi bật cĩ thể kể đến tình trạng cạnh tranh khơng lành mạnh với các doanh nghiệp nội địa, gây tác động xấu đến mơi trường đầu tư, hiện tượng chuyển giá, trốn thuế, gây thất thu ngân sách… Trên thực tế, Chính phủ Việt Nam cũng đã

cĩ nhiều nỗ lực trong cơng cuộc chống chuyển giá trong thời gian qua và bước đầu đã đem lại những kết quả nhất định Kết quả thanh tra tại một số doanh nghiệp FDI lớn như Metro, Keangnam-Vina

đã giúp các cơ quan chức năng xử lý, thu hồi về NSNN hàng trăm tỷ đồng Trong hoạt động kiểm tốn của KTNN cũng đã phát hiện và xử lý một số trường hợp cĩ tính chất chuyển giá, tuy nhiên đa phần là của các doanh nghiệp trong nước cĩ quy

mơ vừa và nhỏ, địa bàn hoạt động trải qua các địa phương cĩ chính sách đãi ngộ thuế khơng đồng nhất Nhìn chung, các quy định tại hệ thống văn bản pháp quy hiện hành của Việt Nam cịn hạn chế quyền hạn của cơ quan thuế, thanh tra, kiểm tốn; hình thức xử lý đối với doanh nghiệp cĩ hành vi chuyển giá tránh thuế cịn quá nhẹ, quy định xác định giá thị trường chưa được linh hoạt đối với một số doanh nghiệp cĩ giao dịch liên kết Do

vậy, chưa thực sự hạn chế tối đa các hành vi chuyển

giá của doanh nghiệp liên kết, quá trình thực hiện

của người nộp thuế cũng như cơ quan quản lý thuế

chưa thực sự thuận tiện

Nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế trong lĩnh vực

thanh tra, kiểm toán chống chuyển giá tại một số

quốc gia trên thế giới như Trung Quốc, Australia và

Nhật Bản cho thấy một số bài học quan trọng mà

Việt Nam có thể lĩnh hội để nâng cao chất lượng,

hiệu quả và hiệu lực của công tác thanh tra, kiểm

toán chống chuyển giá do các cơ quan chức năng,

trong đó có Kiểm toán nhà nước thực hiện

1 Trung Quốc

Tại Trung Quốc, về nguyên tắc, Cơ quan Thuế

vụ của Trung Hoa lục địa công nhận các Hướng dẫn

của Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD)

về chống chuyển giá cũng như các phương pháp

xác định chuyển giá tại Hướng dẫn này của OECD

Quá trình lựa chọn các cuộc kiểm toán chống

chuyển giá

Tại Trung Quốc, quá trình này được tiến hành

và quyết định thống nhất tập trung Việc lựa chọn

cuộc thanh tra, kiểm toán chống chuyển giá sẽ dựa

trên cơ sở các thông tin về: lợi nhuận của doanh

nghiệp, tín hiệu cho thấy doanh nghiệp thực hiện

tái cơ cấu, các đánh giá dựa trên trọng yếu rủi ro

của Cơ quan Thuế, tính chất và quy mô của các

giao dịch liên kết giữa các bên, chu kỳ kiểm toán

thông thường, kết quả các cuộc kiểm toán thuế

trước đó tại doanh nghiệp Bên cạnh đó, các giao

dịch trong ngành công nghiệp dịch vụ đang ngày

càng được các cơ quan chức năng chú trọng trong

việc lựa chọn kiểm toán về chuyển giá

Đối tượng chính của các cuộc kiểm toán chống

chuyển giá

Khi lựa chọn đối tượng để tiến hành các cuộc

kiểm toán chống chuyển giá, chính quyền Trung

Quốc tập trung vào các doanh nghiệp hiện đang

hoạt động sản xuất, kinh doanh tại Trung Quốc

nhưng đồng thời cũng có cơ sở kinh doanh, chi

nhánh tại Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc, châu Âu

và các quốc gia được coi là thiên đường thuế quan (như Ireland, luxembourg, Panama, các đảo quốc vùng Caribe, British Virgin Islands ) Trong đó, các cơ quan thanh tra, kiểm toán về chuyển giá của Trung Quốc chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực sản xuất ô-tô công nghệ sinh học, sản xuất hàng tiêu dùng, hệ thống phân phối, bán lẻ (siêu thị), sản xuất và chế biến dược phẩm, bất động sản, phát triển công nghệ Trong những năm gần đây, các công tác thanh kiểm tra, kiểm toán về chuyển giá của Trung Quốc đang được mở rộng sang các các công ty nội địa và các khoản đầu tư ra nước ngoài Công tác thanh kiểm tra, kiểm toán chuyển giá cũng chú trọng hơn đến các giao dịch tài sản vô hình giữa các Tập đoàn, các khoản chuyển nhượng vốn chủ sở hữu, cũng như các mô hình kinh doanh

có vốn chủ yếu là từ vốn vay, nợ

Phương pháp tác nghiệp chống chuyển giá

Về mặt kỹ thuật nghiệp vụ, Trung Quốc không bắt buộc các công ty trong đối tượng thanh kiểm tra, kiểm toán về chuyển giá phải sử dụng các dữ liệu hoặc giao dịch tương đương trong nước để

so sánh, mà sẽ yêu cầu so sánh với các công ty đại chúng tương đồng trong cùng khu vực Các dữ liệu về tài chính tương đương sẽ được đem ra để đối chiếu, so sánh trong phạm vi từ 3-5 niên độ tài chính Một số chỉ tiêu về mức lợi nhuận thường được đối chiếu, so sánh là tỷ lệ Lợi nhuận trên tổng chi phí, hoặc Hệ số biên lợi nhuận hoạt động

Trong nỗ lực chống chuyển giá của mình, Trung Quốc tích cực tiến hành triển khai chương trình kiểm toán chống chuyển giá, áp dụng rộng rãi chương trình Thoả thuận xác định giá trước (APA)

ở cấp độ song phương và đa phương cho các công

ty kinh doanh trên lãnh thổ Trung Quốc, đồng thời chú trọng hơn vào phương thức quản lý vấn

đề chuyển giá của các công ty thông qua hình thức

dự báo Việc chú trọng sử dụng hình thức dự báo

để quản lý đồng nghĩa với việc các cơ quan thuế của Trung Quốc tích cực tiến hành đánh giá sơ bộ đối

NHẬN DIỆN VÀ ĐỐI PHÓ VỚI VẤN ĐỀ CHUYỂN GIÁ

với các cơng ty trước khi tiến hành kiểm tốn, qua

đĩ cho phép các cơng ty quyết định việc thực hiện

điều chỉnh cách tính thuế thu nhập cho phù hợp

với quy định của nhà nước, trước khi tiến hành

kiểm tốn

2 Australia

Tại Australia, chống chuyển giá đang trở thành

một vấn đề ngày càng cĩ tính thời sự, và các cơ quan

chức năng đang tìm cách tiếp cận vấn đề này thơng

qua những quy định pháp lý mới cĩ hiệu lực mạnh

hơn, dựa trên đánh giá những lợi ích của chuyển giá

liên quan tới các điều kiện (giao dịch) độc lập Cơ

quan Thuế quan của Australia cĩ nhiệm vụ chủ trì

trong khuơn khổ nỗ lực chống xĩi mịn nền tảng và

dịch chuyển lợi tức (Base Erosion and Profit Shifting

- BEPS) của tổ chức OECD Cụ thể, bộ phận chuyên

trách của cơ quan thuế Australia về chống chuyển

giá sẽ tập trung phối hợp với các đối tác quốc tế để

xác định “mục đích” thực của các doanh nghiệp

Australia tại các lãnh thổ cĩ mức thuế quan thấp;

triển khai chương trình chống xĩi mịn nền tảng và

dịch chuyển lợi tức BEPS thơng qua các hoạt động

tuân thủ, bao gồm các cuộc kiểm tốn song phương

và đa phương, với sự hỗ trợ của hệ thống quy định

mới được sửa đổi và ban hành về chống chuyển giá; nắm bắt xu thế số hố của nền kinh tế Australia cũng như mối quan hệ của xu thế này đối với hệ thống thuế quan của quốc gia; đồng thời hỗ trợ phát triển các chính sách về chống chuyển giá của chính phủ Australia cũng như của tổ chức OECD

Quá trình lựa chọn các cuộc kiểm tốn chống chuyển giá

Tại Australia, quá trình này được Cơ quan Thuế

vụ Australia tiến hành và quyết định thơng qua một

cơ sở dữ liệu bao gồm thơng tin liên quan đến chuyển giá của tất cả các đối tượng cĩ nghịa vụ nộp thuế,

từ đĩ xây dựng hệ thống xác định rủi ro Hệ thống này sẽ tự động đưa ra các cảnh báo rủi ro trong các trường hợp sau: các cơng ty kinh doanh thua lỗ hoặc

cĩ mức lợi nhuận thấp, các doanh nghiệp tham gia vào các giao dịch cĩ mức rủi ro tiềm tàng chuyển giá cao (ví dụ như các giao dịch liên quan đến sở hữu trí tuệ, bản quyền), các doanh nghiệp khơng phát sinh một số giao dịch điển hình mà các cơng ty đa quốc gia Australia thường cĩ (như doanh thu bản quyền), các doanh nghiệp thơng báo về việc đã/đang

tổ chức tái cơ cấu Thơng thường, việc lựa chọn cuộc kiểm tốn chống chuyển giá sẽ dựa trên cơ sở thơng

tin về: lợi nhuận của doanh nghiệp, dấu hiệu cho

thấy doanh nghiệp thực hiện tái cơ cấu, các đánh giá

dựa trên trọng yếu rủi ro của cơ quan chức năng về

chống chuyển giá, tính chất và quy mô của các giao

dịch liên kết giữa các bên, chu kỳ kiểm toán thông

thường, kết quả các cuộc kiểm toán thuế trước đó

tại doanh nghiệp Bên cạnh đó, các giao dịch trong

ngành công nghiệp dịch vụ đang ngày càng được cơ

quan thanh tra, kiểm toán lưu ý lựa chọn làm đối

tượng kiểm tra

Đối tượng chính của các cuộc thanh tra, kiểm

toán về chống chuyển giá

Tại Australia, đối tượng chủ yếu của các cuộc

thanh tra, kiểm toán về chống chuyển giá chủ yếu

liên quan đến các doanh nghiệp kinh doanh tại

Australia nhưng đồng thời giao dịch với các đối tác

lớn từ Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Anh Quốc và

New Zealand Tuy nhiên, gần đây các nỗ lực thanh

tra, kiểm tra, kiểm toán chống chuyển giá cũng tập

trung nhiều vào các giao dịch với những lãnh thổ

có mức thuế quan thấp Các cuộc thanh tra, kiểm

toán chống chuyển giá chủ yếu tập trung ở các lĩnh

vực có các giao dịch có liên quan đến tài sản vô

hình, cung ứng dịch vụ nội bộ, thoả thuận vay,

nợ và đảm bảo, các thoả thuận về tiền bản quyền,

thương mại điện tử, tái cơ cấu doanh nghiệp, tái cơ

cấu chuỗi cung ứng, chuyển nhượng sở hữu trí tuệ,

khai thác mỏ, sản xuất dược phẩm và ngành công

nghiệp sản xuất phương tiện ô-tô, mô-tô Cơ quan

thuế vụ của Australia cũng theo dõi ngày càng chặt

chẽ hơn các doanh nghiệp có lỗ kéo dài hoặc lợi

nhuận thấp qua nhiều năm liền

Phương pháp tác nghiệp chống chuyển giá

Các cơ quan thanh tra, kiểm tra, kiểm toán

chống chuyển giá của Australia chủ yếu dựa sử dụng

phương pháp so sánh, đối chiếu dữ liệu với các doanh

nghiệp nội địa để đưa ra các so sánh, đối chiếu tương

đương khi kiểm toán, kiểm tra Song song với việc

duy trì một bộ cơ sở dữ liệu về các giao dịch tương

đương trong khu vực để làm chuẩn so sánh, Australia

cũng tập trung vào các giao dịch tương đương sẵn

có trong nước, đồng thời đặt mối quan hệ tương đối của các giao dịch nội địa trong tổng quan dữ liệu các giao dịch tương đương trong khu vực để có đánh giá phù hợp và chính xác hơn Trong những trường hợp cần thiết, cơ quan thuế vụ của Australia cũng sẽ tiến hành phân tích độc lập để xác định các công ty nội địa tương đương nhằm phục vụ mục đính thiết lập chuẩn so sánh Trong nỗ lực chống chuyển giá của mình, Australia tích cực tiến hành triển khai chương trình kiểm toán chống chuyển giá, áp dụng rộng rãi chương trình Thoả thuận xác định giá trước (APA) đơn phương, song phương và đa phương cho các công ty kinh doanh trên lãnh thổ Australia Đến nay, Australia đã đạt thoả thuận xác định giá trước (APA) song phương với cơ quan thuế vụ của Hoa Kỳ, Anh Quốc, Canada, Nhật Bản, Hàn Quốc, Thuỵ Sĩ, New Zealand, Đan Mạch và Singapore

3 Nhật Bản

Chính phủ Nhật Bản xác định công tác chống chuyển giá là hoạt động quan trọng, cần được ưu tiên trong việc quản lý và điều hành Do vậy, Nhật Bản đã chủ động kịp thời sửa đổi, bổ sung hệ thống pháp lý, văn bản, chính sách về chuyển giá trong bối cảnh hội nhập, toàn cầu hóa Năm 2010 Nhật Bản đã tiến hành sửa đổi một số chế độ thuế và ban hành hệ thống hồ sơ, mẫu biểu phục vụ công tác chống chuyển giá, bắt buộc các doanh nghiệp phải kê khai các giao dịch liên quan đến doanh nghiệp nước ngoài theo mẫu biểu hướng dẫn Qua

đó, kiểm tra, đánh giá chính xác việc phân phối thu nhập trong Tập đoàn, đảm bảo thuận lợi cho việc điều tra chống chuyển giá giữa công ty mẹ và công

ty con Quá trình vận dụng và cái cách chế độ thuế chống chuyển giá của Nhật Bản trong thời gian qua

có một số đặc trưng đáng lưu ý, cụ thể như sau: (1) Đối tượng doanh nghiệp bị điều tra thuế chuyển dần từ các doanh nghiệp có yếu tố vốn nước ngoài (chủ yếu của Mỹ, châu Âu) sang các doanh nghiệp trong nước;

(2) Đối tượng giao dịch bị điều tra chuyển từ các doanh nghiệp từ Mỹ, châu Âu sang các doanh

NHẬN DIỆN VÀ ĐỐI PHÓ VỚI VẤN ĐỀ CHUYỂN GIÁ

nghiệp châu á (chủ yếu là các doanh nghiệp của

Trung Quốc, Hàn Quốc, Đài Loan, Hồng Kong và

các nước ASEAN);

(3) Loại hình kinh doanh bị điều tra chuyển từ

giao dịch liên quan tới tài sản hữu hình (sản phẩm)

sang các giao dịch liên quan đến tài sản vơ hình (lợi

nhuận, tiền gửi, chuyển giao cơng nghệ, kỹ thuật,

bản quyền, thương hiệu, dịch vụ);

(4) Phương pháp áp dụng xác định chuyển giá

chuyển từ chỗ chỉ sử dụng 3 phương pháp cơ bản

(Phương pháp định giá trên cơ sở giá tự do cĩ thể

so sánh được, Phương pháp giá bán lại, và Phương

pháp Giá vốn cộng lãi) sang kết hợp sử dụng thêm

các phương pháp khác (Phương pháp chiết tách lợi

nhuận và Phương pháp so sánh lợi nhuận rịng);

(5) Chuyển từ chủ yếu sử dụng chế độ thuế

chuyển giá sang sử dụng chế độ thỏa thuận giá trước

(APA) và phương pháp xác định giá giao dịch

4 Một số dấu hiệu của hiện tượng chuyển giá

Thứ nhất, về cơ chế giá giao dịch nội bộ: (1) Trường

hợp cơng ty con ở nước cĩ mức thuế suất thấp hơn

ở cơng ty mẹ thì giá nhập khẩu linh kiện, nguyên

vật liệu từ cơng ty mẹ thấp hơn giá thơng thường; và

ngược lại, giá bán hàng hĩa của cơng ty con cho cơng

ty mẹ lại cĩ mức giá cao hơn mức giá thơng thường

Bản chất của phương pháp này là chuyển khoản lợi

nhuận chịu thuế từ cơng ty mẹ, nơi cĩ mức thuế suất

cao sang cơng ty con, nơi cĩ mức thuế suất thấp hơn;

(2) Trường hợp cơng ty con

ở nước cĩ mức thuế suất cao hơn cơng ty mẹ thì cơ chế giá giao dịch nội bộ sẽ ngược lại;

Thứ hai, về đối tượng điều tra chuyển giá tập trung vào các doanh nghiệp: (1) Cĩ giao dịch

với doanh nghiệp liên quan (về vốn, kỹ thuật, nhân sự) với kim ngạch lớn hoặc nhiều chủng loại; (2) Thua lỗ hoặc lợi nhuận thấp trong thời gian dài hoặc lợi nhuận biến động lớn giữa các năm; (3) Cĩ lợi nhuận thấp hơn so với mặt bằng các doanh nghiệp kinh doanh cùng ngành nghề; (4) Cĩ hoạt động giao dịch với đối tác ở các nước cĩ mức thuế thấp hoặc khơng phải chịu thuế (hay cịn gọi là các thiên đường thuế; (5) Khơng thực hiện các báo cáo liên quan về kết quả hoạt động theo luật định hoặc khơng chuẩn bị tài liệu báo cáo định kỳ; (6) Tiến hành các giao dịch vi phạm nguyên tắc giao dịch giữa các doanh nghiệp độc lập

5 Một số bài học kinh nghiệm về chống chuyển giá cho Việt Nam

Nhìn chung, kinh nghiệm về chống chuyển giá tại một số quốc gia tiên tiến trên thế giới cho thấy một số điểm nổi bật mà KTNN Việt Nam cĩ thể nghiên cứu

và rút ra một số bài học quan trọng như sau:

Thứ nhất, chú trọng phát triển nguồn lực: cơng tác

chống chuyển giá địi hỏi trình độ chuyên mơn, kỹ năng nghiệp vụ tương đối cao và tồn diện Do đĩ, các cơ quan chức năng chống chuyển giá của Việt Nam, trong đĩ cĩ Kiểm tốn nhà nước cần cĩ sự đầu tư, tập trung thích đáng về nguồn lực cả về con người lẫn hệ thống, phương pháp, quy trình, chuẩn mực nhằm tăng cường, phát triển năng lực chống chuyển giá;

Thứ hai, xây dựng phương pháp và tiêu chí: khi

kiểm tốn chuyển giá, KTNN cần tiến hành phân tích và xây dựng được phương pháp và tiêu chí lựa chọn các đối tượng, lĩnh vực, ngành nghề tiềm ẩn

rủi ro cao về chuyển giá, để qua đó có thể phân

bổ nguồn lực một cách hợp lý để tập trung chống

chuyển giá Cụ thể tại Việt Nam, các doanh nghiệp

liên doanh, sản xuất, chế biến dược phẩm, thiết bị

công nghiệp, điện tử, cung cấp trang thiết bị xây

dựng, chuỗi cung ứng, phân phối hàng tiêu dùng,

kinh doanh chuyển giao công nghệ, sở hữu trí tuệ là

những lĩnh vực tiềm ẩn nhiều rủi ro về chuyển giá

mà các cơ quan chức năng phải đặc biệt quan tâm,

theo dõi sát sao;

Thứ ba, vấn đề thông tin: KTNN khi kiểm toán

chuyển giá cần tập trung thu thập thông tin, đánh

giá hiệu quả của các mảng kinh doanh chính tạo ra

lợi nhuận chủ yếu của các doanh nghiệp, để qua đó

có được những đánh giá mang tính đa chiều dựa

trên tương quan trọng yếu, rủi ro và lợi nhuận; tăng

cường áp dụng phương pháp So sánh lợi nhuận ròng

(hay còn gọi là Transactional Net Margin Method);

Thứ tư, tham chiếu giao dịch tương đương: KTNN

khi kiểm toán chuyển giá cũng cần tăng cường sử

dụng, tham chiếu các giao dịch tương đương của nội

địa để làm cơ sở phân tích các ngưỡng giá giao dịch

Trong trường hợp không thể tham khảo thông tin từ

các giao dịch tương đương nội địa thì có thể tham

chiếu ngưỡng giá các giao dịch tương đương trong

khu vực;

Thứ năm, áp dụng rộng rãi APA: cần áp dụng

rộng rãi chương trình thỏa thuận giá trước (APA)

để tăng tính chủ động và hiệu quả của công tác điều

tra, kiểm toán về chống chuyển giá Ngoài ra, các cơ

quan chức năng về chống chuyển giá của Việt Nam

cần tích cực nghiên cứu, tham khảo các phương

pháp kỹ thuật về chống chuyển giá, đặc biệt là các

tài liệu phương pháp chống chuyển giá chuẩn quốc

tế của OECD để có thể chọn lọc, áp dụng phù hợp

cho môi trường kinh doanh và quy định thuế quan

của Việt Nam;

Thứ sáu, phối hợp các cơ quan hữu quan: công

tác chống chuyển giá đòi hỏi phạm vi tác nghiệp

rộng, do đó cần có sự phối hợp của nhiều cơ quan

chức năng của nhiều quốc gia khác nhau để có thể

tiếp cận được vào cốt lõi của các vụ việc có dấu hiệu chuyển giá Các nỗ lực phối hợp kiểm tra, kiểm toán song phương và đa phương về chuyển giá sẽ là giải pháp hữu hiệu để các cơ quan có thể tiến hành tìm

ra những sai phạm liên quan đến chuyển giá của các đối tượng tổ chức, doanh nghiệp hoạt động xuyên quốc gia

Thứ bảy, nâng cao minh bạch và trách nhiệm giải trình: do đặc thù của công tác chống chuyển giá

khá nhạy cảm về mặt bản chất, đồng thời tiềm ẩn nhiều rủi ro liên quan tới tham nhũng cũng như trách nhiệm giải trình đối với cơ quan chức năng, vì vậy Chính phủ cần cụ thể hóa quy định yêu cầu có

sự tham gia của ít nhất từ 2-3 cơ quan chức năng trong công tác chống chuyển giá, nhằm nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của các

cơ quan chủ trì và tham gia chống chuyển giá

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Deloitte (2015), Global Transfer Pricing Country Guide, New York, Hoa Kỳ;

2 Ernst & Young (2012-2014), Transfer Pricing Global Reference Guide, Lon Don, Vương quốc Anh;

3 KPMG (2014), Global Transfer Pricing Review, Amsterdam, Hà Lan;

4 Nguyễn Thu Hoài (2016), Chuyển giá trong các doanh nghiệp FDI: Thực trạng và giải pháp, Hà Nội, Việt Nam;

5 Nguyễn Cao Nguyên & Trương Thị Hương Giang (2016), Vai trò của Kiểm toán nhà nước trong việc chống chuyển giá tại Việt Nam, Hà Nội, Việt Nam;

6 OECD (2013), Action Plan on Base Erosion and Profit Shifting, OECD Publishing, Paris, CH Pháp;

7 Pricewaterhousecoopers (2012), Pricing Knowledge Network, Lon Don, Vương quốc Anh;

8 Steven Tseng (2006), Transfer Pricing in China, Hồng Kông, Trung Quốc;

9 Tổng cục V - Bộ Công An (2013), Kinh nghiệm chống hoạt động chuyển giá của Nhật Bản, Hà Nội, Việt Nam.