Trong khi àoá, mêu thuêîn úã Viïåt Nam laâ vêën àïì mêu thuêîn kinh tïë - chñnh trõ giûäa möåt nhoám dên töåc lúán vaâ caác nhoám thiïíu söë, àûúåc sinh ra búãi mûác àöå khaác nhau vïì c[r]
Trang 1TOÂM TÙƯT
Chuê nghôa dín töơc lađ möơt cöng cuơ hûôu hiïơu cuêa nhađ nûúâc trong viïơc huy ăöơng quíìn chuâng vađ taơo nïn nïìn taêng cöị kïịt xaô höơi Ăïí hònh thađnh nïn tinh thíìn dín töơc trong möîi ngûúđi dín, möơt nhađ nûúâc thûúđng duđng ríịt nhiïìu biïơn phaâp, trong ăoâ khöng thïí khöng tñnh ăïịn tònh hònh dín töơc hay chuêng töơc cuêa ăíịt nûúâc mònh Búêi vò víịn ăïì dín töơc (chuêng töơc) coâ thïí trúê thađnh möơt thïị maơnh, cuông coâ thïí trúê thađnh möơt trúê ngaơi mađ nhađ nûúâc íịy phaêi vûúơt qua Bađi baâo caâo nađy seô ặa ra hai trûúđng húơp ăöịi líơp thuâ võ giûôa Hađn Quöịc vađ Viïơt Nam trong víịn ăïì dín töơc: möơt bïn lađ “möơt nûêa” cuêa dín töơc Hađn, vađ möơt bïn lađ tíơp húơp
54 cöơng ăöìng dín töơc khaâc nhau Trong caê hai trûúđng húơp, víịn ăïì dín töơc trúê thađnh möơt bađi toaân khoâ cho caâc nhađ hoaơch ắnh chñnh saâch.
Díîn nhíơp
Thuíơt ngûô “chuê nghôa dín töơc” (nationalism) ngađy nay thûúđng ặúơc duđng ăïí aâm chó “chuê nghôa
dín töơc nhađ nûúâc” (state nationalism), ặúơc xuíịt hiïơn vađo thïị kyê XIX cuđng vúâi sûơ thađnh líơp cuêa caâc
quöịc gia hiïơn ăaơi Thöng qua giaâo duơc, tuýn truýìn mađ caâc nhađ nûúâc gieo vađo möîi ngûúđi dín cuêa nûúâc mònh yâ niïơm vïì möơt cöơng ăöìng múâi, nùìm trong ranh giúâi laônh thöí quöịc gia Vúâi yâ niïơm nađy, ngûúđi dín trong möơt ăíịt nûúâc caêm thíịy mònh lađ möơt thađnh viïn cuêa quöịc gia íịy, taâch biïơt hùỉn vúâi caâc quöịc gia khaâc Ngay caê trong thúđi ăaơi toađn cíìu hoâa, khi mađ caâc quöịc gia phaêi ăöịi diïơn vúâi nhûông víịn ăïì chung mang tñnh quöịc tïị, thò cuông khöng coâ nghôa lađ ranh giúâi giûôa caâc quöịc gia ăang múđ díìn ăi Thíơm chñ, coâ thïí noâi rùìng, caâc nhađ nûúâc cađng trúê nïn quan tím hún ăïịn viïơc lađm sao ăïí ăíịt nûúâc cuêa mònh nöíi bíơt hún trïn trûúđng quöịc tïị
Tuy nhiïn ngoađi khaâi niïơm dín töơc cuêa möơt quöịc gia (nation) cođn coâ nhûông cöơng ăöìng dín töơc khaâc töìn taơi trong möîi quöịc gia íịy Ăoâ lađ cöơng ăöìng dín töơc mang tñnh chuêng töơc hay sùưc töơc, vúâi möơt lõch sûê phaât triïín cođn líu ăúđi hún nhiïìu so vúâi cöơng ăöìng nhađ nûúâc hiïơn ăaơi Ăiïìu nađy xaêy ra lađ do sau quaâ trònh phín tranh laônh thöí, ranh giúâi laônh thöí cuêa caâc quöịc gia ăaô chöìng lïn ranh giúâi vöịn coâ cuêa
VÍỊN ĂÏÌ DÍN TÖƠC TRONG CHUÊ NGHÔA DÍN TÖƠC ÚÊ HAĐN QUÖỊC VAĐ VIÏơT NAM
TRONG THÚĐI ĂAƠI TOAĐN CÍÌU HOÂA
. Phaơm Quyđnh Giang *
* ThS Böơ mön hađn Quöịc hoơc, Trûúđng ĂH KHXH&NV-ĂHQG TP.HCM.
Trang 2caâc cöơng ăöìng dín töơc Coâ ríịt ñt quöịc gia trong ăoâ ranh giúâi quöịc gia truđng vúâi ranh giúâi cuêa cöơng ăöìng dín töơc ăïí toađn böơ ngûúđi dín trong möơt ăíịt nûúâc íịy coâ thïí chia seê chung möơt nïìn vùn hoâa vađ ngön ngûô1 Ăa söị caâc quöịc gia ăïìu ăa dín töơc Vò víơy ăïí taơo nïn nhíơn thûâc vïì möơt cöơng ăöìng múâi, möơt nhađ nûúâc phaêi sûê duơng ríịt nhiïìu biïơn phaâp ăïí ngùn chùơn caâc víịn ăïì do sûơ khaâc nhau vïì chuêng töơc coâ thïí mang laơi
1 Smith, Anthony D (1995), Nations and Nationalism in a Global Era, Polity Press, p.86.
Dín töơc/chuêng töơc coâ thïí ặúơc sûê duơng nhû möơt cöng cuơ hûôu hiïơu ăïí ăaơt ặúơc sûơ thöịng nhíịt vađ huy ăöơng nhín dín, ăùơc biïơt dïî dađng hún ăöịi vúâi nhiïìu quöịc gia ăún dín töơc Tuy nhiïn, noâ cuông coâ thïí trúê thađnh möơt trúê ngaơi cho nhađ cíìm quýìn cuêa nhûông quöịc gia ăa dín töơc vò noâ chûâa ặơng míìm möịng cuêa nhûông cuöơc ly khai
YÂ tûúêng vïì dín töơc/chuêng töơc, nhađ nûúâc vađ chuê nghôa dín töơc ăaô ặúơc nhíơn thûâc trong möơt thúđi gian dađi Ăöịi vúâi trûúđng húơp cuêa Viïơt Nam vađ Hađn Quöịc, dín töơc Hađn (Han race) cuêa Hađn Quöịc vađ caâc nhoâm dín töơc cuêa Viïơt Nam coâ thïị ặúơc xem lađ caâc cöơng ăöìng dín töơc do coâ cuđng ngön ngûô, vùn hoâa, töí tiïn Thuíơt ngûô “quöịc gia” ặúơc duđng ăïí chó quöịc gia coâ chuê quýìn, vò bađi viïịt nađy cuđng quan ăiïím vúâi chuê nghôa chuê quan úê ăiïím quöịc gia ặúơc taơo thađnh bïn trong ranh giúâi cuêa möơt nhađ nûúâc búêi nhûông hađnh ăöơng duy yâ chñ Khi nhùưc ăïịn chuê nghôa dín töơc, bađi viïịt hađm chó chuê nghôa dín töơc
nhađ nûúâc, vađ ăöi khi thuíơt ngûô “chuê nghôa dín töơc nhađ nûúâc” seô ặúơc duđng thay cho tûđ “chuê nghôa
dín töơc” ăïí lađm roô hún cùơp tûđ dín töơc - nhađ nûúâc Tûđ dín töơc ặúơc nhùưc ăïịn trong bađi baâo caâo nađy
khöng ăïí chó dín töơc cuêa möơt nhađ nûúâc (nation), mađ ăïí chó nhûông cöơng ăöìng coâ tûđ líu ăúđi, cuđng chung möơt nïìn vùn hoâa vađ ngön ngûô Do ăoâ, ăïí roô nghôa hún, tûđ dín töơc vađ chuêng töơc, sùưc töơc coâ thïí ặúơc duđng hoaân ăöíi cho nhau trong bađi viïịt nađy Bađi viïịt cuông ặâng vïì quan ăiïím cuêa Benedict
Anderson rùìng dín töơc cuêa möơt quöịc gia (nation) lađ “möơt cöơng ăöìng chñnh trõ tûúêng tûúơng, vađ ặúơc
tûúêng tûúơng vöịn dô caê vïì giúâi haơn líîn chuê quýìn” Vïì chuê nghôa dín töơc, chuâng ta khöng thïí xem noâ
lađ tûơ nhiïn hay lađ vônh cûêu, mađ lađ kïịt quaê hađnh ăöơng cuêa nhađ nûúâc ăöịi vúâi cöng dín, khiïịn cho cöng dín caêm thíịy yâ nghôa ăíìy ăuê cuêa “quöịc tõch” mađ mònh ăang mang
Vúâi caâch tiïịp cíơn nhû trïn, Hađn Quöịc vađ Viïơt Nam coâ thïí ặúơc xem lađ hai trûúđng húơp ăöịi líơp thuâ
võ xeât úê phûúng diïơn möịi quan hïơ giûôa dín töơc/chuêng töơc vađ chuê nghôa dín töơc Trong khi Viïơt Nam lađ möơt ăíịt nûúâc vúâi 54 thađnh phíìn dín töơc khaâc nhau, Hađn Quöịc laơi tûơ hađo khi mònh lađ möơt dín töơc thuíìn khiïịt cuđng chung dođng maâu, coâ cuđng töí tiïn, cuđng ngön ngûô vađ vùn hoâa, tuy nhiïn laơi vúâi möơt nûêa kia cuông giöịng nhû víơy ăang nùìm bïn ngoađi tíìm kiïím soaât chñnh trõ cuêa hoơ Thöng qua trûúđng húơp cuêa hai ăíịt nûúâc nađy, chuâng ta seô thíịy ặúơc víịn ăïì dín töơc lađ möịi quan tím lúân nhû thïị nađo ăöịi vúâi viïơc hoaơch ắnh nhûông chñnh saâch Trong khi chñnh phuê Viïơt Nam phaêi cöị gùưng ăïí gieo yâ niïơm vïì
“ngûúđi Viïơt Nam” hay “dín töơc Viïơt Nam” trong cöơng ăöìng dín töơc thiïíu söị, thò víịn ăïì cuêa Hađn Quöịc laơi lađ lađm sao ăïí dung hođa giûôa chuê nghôa dín töơc nhađ nûúâc (state nationalism) vađ chuê nghôa dín töơc sùưc töơc (ethnic nationalism) Caê hai nûúâc ăïìu cíìn ăïịn chuê nghôa dín töơc, vađ seô cođn cíìn ăïịn noâ trong möơt thúđi gian dađi trong tûúng lai cho nhûông muơc ăñch chñnh trõ cuêa mònh
1 Víịn ăïì chñnh trõ cuêa chuê nghôa dín töơc úê Hađn Quöịc
Moơi ngûúđi Hađn úê khùưp núi trïn ăíịt nûúâc Ăaơi Hađn Dín Quöịc ăïìu tûơ hađo khi noâi rùìng “Töi lađ ngûúđi Hađn Quöịc”, vađ “Töi lađ dín töơc Hađn (Han-race)” Hoơ tin rùìng hoơ coâ cuđng möơt dođng maâu, vađ cuđng möơt nguöìn göịc töí tiïn Ăíy lađ möơt thuíơn lúơi cho nhađ cíìm quýìn trong viïơc tíơp húơp nhín dín Coâ thïí noâi
töơc
Quöịc
Möịi quan hïơ giûôa Quöịc gia vađ dín töơc (chuêng töơc, sùưc töơc)
Trang 3rùìng khi ñt coâ sûơ khaâc biïơt giûôa nhûông thađnh viïn trong cöơng ăöìng, thò sûơ cöị kïịt giûôa caâc thađnh viïn trong cöơng ăöìng cuông trúê nïn chùơt cheô hún
Tuy nhiïn, víịn ăïì cuêa Hađn Quöịc ăoâ lađ, coâ möơt cöơng ăöìng cuđng lađ dín töơc Hađn nhû víơy, ăang töìn taơi bïn kia vô tuýịn 380 Bùưc Vađ ăiïìu quan troơng lađ hai cöơng ăöìng nađy ăaô tûđng nùìm trong möơt ăíịt nûúâc thöịng nhíịt vúâi cuđng ngön ngûô, vùn hoâa vađ dín töơc Ngûúđi dín cuêa vuđng ăíịt nađy ăïìu coâ cuđng möơt niïìm tin maơnh meô vađo nguöìn göịc Han-race cuêa mònh, nïn ngûúđi dín cuêa hai ăíịt nûúâc víîn luön mong moêi ăïịn ngađy thöịng nhíịt Nïịu khöng coâ yâ niïơm vïì “dín töơc Hađn” ặúơc hònh thađnh tûđ thúđi Nhíơt chiïịm nhû víơy, hai ăíịt nûúâc coâ leô ăaô chíịp nhíơn sûơ thíơt chia cùưt sau 60 nùm dađi thíịt baơi trong nöî lûơc húơp nhíịt Vïì chuê nghôa dín töơc cuêa Hađn Quöịc trong thúđi ăaơi múâi, coâ thïí ặúơc chia thađnh hai phaơm truđ, “chuê nghôa dín töơc truýìn thöịng” lađ caâi ặúơc taơo nïn tûđ trûúâc khi Chiïịn tranh thïị giúâi thûâ 2 kïịt thuâc, vađ
“chuê nghôa dín töơc hiïơn ăaơi” ặúơc taơo nïn sau khi Ăaơi Hađn Dín Quöịc ặúơc thađnh líơp Chuê nghôa dín töơc truýìn thöịng coâ thïí ặúơc goơi lađ chuê nghôa dín töơc sùưc töơc, cođn chuê nghôa dín töơc hiïơn ăaơi thò chó ăún thuíìn ặúơc xaâc ắnh trong ranh giúâi laônh thöí cuêa nhađ nûúâc Ăaơi Hađn Dín Quöịc Trong suöịt thúđi kyđ Nhíơt Baên cai trõ, chuê nghôa dín töơc truýìn thöịng ăaô ặúơc khúi gúơi dûúâi ngoơn cúđ chuêng töơc, vò víơy mađ ngûúđi dín trïn baân ăaêo Triïìu Tiïn caêm thíịy sûơ cíìn thiïịt cuêa hoơ phaêi húơp nhíịt ăíịu tranh chöịng laơi Ăïị quöịc Nhíơt Baên Trong khi chuê nghôa dín töơc truýìn thöịng gieo yâ niïơm cho ngûúđi dín rùìng hoơ lađ möơt phíìn cuêa dín töơc Hađn trïn baân ăaêo Triïìu Tiïn, thò chuê nghôa dín töơc hiïơn ăaơi úê Nam Hađn laơi nhíịn maơnh tinh thíìn cuêa “cöng dín Ăaơi Hađn Dín Quöịc”, nhùìm phaât triïín nïìn kinh tïị vađ dín chuê, cuông nhû baêo vïơ quöịc phođng trûúâc caâc ăún võ khaâc trïn thïị giúâi noâi chung, ăùơc biïơt lađ ăöịi vúâi “ngûúđi anh em” CHDCND Triïìu Tiïn
Vúâi chuê nghôa dín töơc sùưc töơc chaêy trong maâu, ngûúđi dín Nam Hađn khao khaât thöịng nhíịt vađ cöị gùưng ăïí cuêng cöị chuê nghôa dín töơc sùưc töơc cho caâc thïị hïơ tiïịp theo2 Ngûúơc laơi, vúâi chuê nghôa dín töơc hiïơn ăaơi dûơa trïn nhíơn thûâc vïì nhađ nûúâc Ăaơi Hađn Dín Quöịc, vúâi niïìm tûơ hađo vïì khaê nùng taơo ra bûúâc nhaêy voơt trong kinh tïị, ăaô hònh thađnh nïn tû tûúêng tûơ tön, ăùơt mònh trong thïị ăöịi líơp vúâi möơt nûêa dín töơc cuêa mònh úê phña bïn kia ặúđng biïn giúâi phña Bùưc Dûúđng nhû, chuê nghôa dín töơc nhađ nûúâc úê Hađn Quöịc ăaô ặúơc beân rïî vađ phaât triïín maơnh meô ăïịn mûâc díìn líịn aât chuê nghôa dín töơc truýìn thöịng Tím lyâ ngaơi thöịng nhíịt cuông xuíịt phaât tûđ nöîi lo vïì traâch nhiïơm phaêi chia seê lúơi ñch kinh tïị vúâi nûêa kia3 Noâ cuông xuíịt phaât tûđ nöîi súơ vïì viïơc hai miïìn ăaô trúê nïn quaâ caâch xa nhau vïì vùn hoâa hay hïơ tû tûúêng sau möơt thúđi gian dađi chia cùưt4
Coâ thïí noâi rùìng víịn ăïì chñnh trong chuê nghôa dín töơc úê Hađn Quöịc lađ sûơ míu thuíîn giûôa hai loaơi chuê nghôa dín töơc nađy Vađ viïơc lađm sao ăïí ăaânh giaâ tíìm quan troơng cuêa möîi loaơi, cuông nhû lađm sao ăïí hođa húơp ặúơc chuâng lađ möơt cíu hoêi khöng dïî tòm lúđi ăaâp Chùưc chùưn rùìng khi nađo nhađ cíìm quýìn cođn quan tím ăïịn viïơc thöịng nhíịt thò khi íịy chñnh saâch duy trò vađ ăííy maơnh nhíơn thûâc vïì dín töơc Hađn seô cođn ặúơc chuâ troơng Tuy nhiïn lađm sao ăïí dung hođa ặúơc vúâi chuê nghôa dín töơc nhađ nûúâc vöịn ăaô ặúơc beân rïî lađ möơt bađi toaân khoâ Vò chuê nghôa dín töơc nhađ nûúâc víîn cíìn ặúơc sûê duơng nhû möơt cöng cuơ hûôu hiïơu cho viïơc phaât triïín kinh tïị, cuông nhû möơt chíịt xuâc taâc cho viïơc cöị kïịt caâc thađnh viïn trong cöơng ăöìng
2 Víịn ăïì chñnh trõ cuêa chuê nghôa dín töơc úê Viïơt Nam
Viïơt Nam lađ möơt ngöi nhađ chung cho 54 cöơng ăöìng dín töơc5 vúâi ngön ngûô, löịi söịng vađ nïìn vùn hoâa khaâc nhau Dín töơc lúân nhíịt lađ dín töơc Kinh, chiïịm trïn 86% thađnh phíìn dín söị (Theo thöịng kï nùm 1999)6 Ăiïím ăaâng chuâ yâ úê ăíy lađ ăa söị caâc dín töơc thiïíu söị ắnh cû thađnh nhûông cöơng ăöìng khaâ biïơt líơp úê
2 Park, Hoh-Sung (1997), "Nambukhan minjokjueui bikyo yeongu - Hanbando minjokjueuireul wihayeo" (Comparative study of nationalism in South and North Korea - For the sakle of Korean nationalism), Dangdae.
3 Gi-Wook Shin (2006), see Appendix 3.2.
4 Gi-Wook Shin (2006), see Appendix 3.3 and 3.4.
5 Tûđ nùm 2009, dín töơc Paco vúâi 20,000 dín ăaô chñnh thûâc ặúơc cöng nhíơn lađ möơt thađnh phíìn dín töơc úê Viïơt Nam, níng töíng söị dín töơc úê Viïơt Nam lïn 55.
6 Official website of Vietnamese General Statistics Office www.gso.gov.vn.
Trang 4nhûông vuđng cao, vuđng síu, vuđng xa Võ trñ ắa lyâ ăaô saên sinh ra nhiïìu víịn ăïì Ăíìu tiïn lađ nhûông bíịt lúơi cho viïơc phaât triïín kinh tïị, keâo theo hađng loaơt caâc hïơ quaê Vađ thûâ hai, vúâi ăiïìu kiïơn ắa lyâ nhû thïị nađy, chñnh phuê Viïơt Nam cuông ríịt khoâ ăïí ặa ra nhûông chñnh saâch ăïí khuýịn khñch giao lûu giûôa ngûúđi Kinh vađ ngûúđi dín töơc thiïíu söị, khöng chó giao lûu trong kinh tïị, vùn hoâa, mađ cođn khaê nùng kïịt hön ngoaơi töơc Nhòn cíơn caênh baên chíịt cuêa thađnh phíìn dín töơc Viïơt Nam, thò ăíy khöng hùỉn lađ “ăa dín töơc” mađ lađ “ăa dín töơc dûúâi sûơ laônh ăaơo cuêa möơt dín töơc lúân” Tyê lïơ dín söị 14% ặúơc chia cho 53 dín töơc nhoê lađ möơt quy mö dín söị khöng ăaâng kïí cho möîi cöơng ăöìng dín töơc
ÚÊ Viïơt Nam, möơt söị cuöơc baơo loaơn cuông ăaô xaêy ra, nhûng chuâng khöng ăuê maơnh ăïí coâ thïí lan ra trïn diïơn röơng hay taơo ra nhûông biïịn cöị chñnh trõ Nhûông cuöơc baơo loaơn úê Tíy Nguýn vađo thaâng 2 nùm 2001 vađ thaâng 4 nùm 2004 ăïí ăođi thađnh líơp nhađ nûúâc Degar tûơ trõ coâ thïí ặúơc xem lađ nhûông míu thuíîn vïì dín töơc gíìn ăíy nhíịt cuêa Viïơt Nam Tuy nhiïn phña sau cuöơc baơo loaơn nađy cho thíịy baên chíịt cuêa chuâng khöng phaêi lađ nhûông phong trađo líơt ăöí Theo caâc baâo caâo thò coâ ríịt ñt nhûông vuđng coâ liïn quan Chùỉng haơn, úê tónh Gia Lai, chó coâ 4 trïn 178 ngöi lađng (thuöơc nhûông vuđng ven) coâ ngûúđi dín tham gia vađo caâc cuöơc baơo loaơn Hún nûôa, khöng phaêi tíịt caê caâc thađnh viïn ăïìu tham gia vúâi ăöơng cú chñnh trõ Möơt söị ngûúđi ặúơc traê tiïìn ăïí tham gia7
Tuy nhiïn, duđ baên chíịt cuêa nhûông cuöơc baơo loaơn lađ gò, Viïơt Nam phaêi chíịp nhíơn möơt sûơ thíơt lađ ăaô coâ khoaêng caâch quaâ lúân khoâ buđ ăùưp ặúơc giûôa dín töơc Kinh vađ caâc dín töơc thiïíu söị Ríịt khoâ ăïí noâi chñnh phuê phaêi höî trúơ bao nhiïu thò múâi ăuê cho viïơc phaât triïín nhûông khu vûơc nađy Vò víơy mađ chñnh saâch dín töơc lađ möơt bađi toaân khoâ Vađ giaêi phaâp cú baên nhíịt lađ lađm sao ăïí nhûông ngûúđi dín töơc thiïíu söị nađy tûơ caêm thíịy mònh lađ möơt thađnh viïn khöng thïí taâch rúđi khoêi ăíịt nûúâc Viïơt Nam Chuê nghôa dín töơc nhađ nûúâc lađ möơt cíu traê lúđi
3 Víịn ăïì dín töơc úê Hađn Quöịc vađ Viïơt Nam trong thúđi ăaơi toađn cíìu hoâa
Vúâi nhûông víịn ăïì nhû trïn, chuâng ta coâ thïí thíịy rùìng caê Hađn Quöịc vađ Viïơt Nam ăïìu ăang gùơp nhûông víịn ăïì chung trong míu thuíîn giûôa chuê nghôa dín töơc sùưc töơc vađ chuê nghôa dín töơc nhađ nûúâc Tuy nhiïn, baên chíịt cuêa hai trûúđng húơp nađy thò khaâc nhau Trong trûúđng húơp cuêa Hađn Quöịc, ăoâ lađ míu thuíîn giûôa hai loaơi chuê nghôa dín töơc cuđng töìn taơi trong nhíơn thûâc cuêa nhûông ngûúđi dín coâ cuđng möơt chuêng töơc Trong khi ăoâ, míu thuíîn úê Viïơt Nam lađ víịn ăïì míu thuíîn kinh tïị - chñnh trõ giûôa möơt nhoâm dín töơc lúân vađ caâc nhoâm thiïíu söị, ặúơc sinh ra búêi mûâc ăöơ khaâc nhau vïì caêm nhíơn chuê nghôa dín töơc nhađ nûúâc trong hađng loaơt nhûông cöơng ăöìng dín töơc
Theo ăoâ mađ giaêi phaâp cho möîi quöịc gia lađ khaâc nhau Ăöịi vúâi Hađn Quöịc, töi nghô rùìng ăoâ lađ khúi díơy chuê nghôa dín töơc chuêng töơc, giuâp cho ngûúđi Hađn Quöịc víîn tiïịp tuơc giûô ặúơc niïìm tin rùìng hoơ coâ cuđng dođng maâu vađ töí tiïn vúâi ngûúđi Bùưc Hađn Töi tin rùìng mûâc ăöơ khao khaât thöịng nhíịt cuêa ngûúđi dín phaên aânh mûâc ăöơ quan tím cuêa chñnh phuê Hađn Quöịc trong viïơc khöi phuơc chuê nghôa dín töơc sùưc töơc Nhûông chñnh saâch nađy ặúơc thïí hiïơn qua chûúng trònh giaâo duơc, viïơn baêo tađng, caâc chûúng trònh tuýn truýìn, hay sûê duơng hiïơu quaê truýìn thöng
ÚÊ Viïơt Nam, chñnh saâch dín töơc cuêa chñnh phuê coâ thïí ặúơc goâi goơn trong hai daơng “chñnh saâch bònh ăùỉng”8 vađ “chñnh saâch ûu tiïn” Nhòn chung, úê Viïơt Nam, viïơc cû xûê ön hođa vúâi caâc dín töơc thiïíu
8 Ăiïìu 5 Hiïịn phaâp 1992 quy ắnh vïì dín töơc:
(1) Nhađ nûúâc Cöơng hođa Xaô höơi Chuê nghôa Viïơt Nam, lađ Nhađ nûúâc thöịng nhíịt cuêa caâc dín töơc cuđng sinh söịng trïn ăíịt nûúâc Viïơt Nam.
(2) Nhađ nûúâc thûơc hiïơn chñnh saâch bònh ăùỉng, ăoađn kïịt, tûúng trúơ giûôa caâc dín töơc, nghiïm cíịm moơi hađnh vi kyđ thõ, chia reô dín töơc.
(3) Caâc dín töơc coâ quýìn duđng tiïịng noâi, chûô viïịt, giûô gòn baên sùưc dín töơc vađ phaât huy nhûông phong tuơc, tíơp quaân, truýìn thöịng vađ vùn hoâa töịt ăeơp cuêa mònh.
(4) Nhađ nûúâc thûơc hiïơn chñnh saâch phaât triïín vïì moơi mùơt, tûđng bûúâc níng cao ăúđi söịng víơt chíịt vađ tinh thíìn cuêa ăöìng bađo dín töơc thiïíu söị.
Trang 5söị lađ caâch ăïí chñnh phuê coâ thïí xoa dõu ặúơc nhûông míu thuíîn tiïìm tađng ÚÊ híìu hïịt caâc quöịc gia ăa dín töơc, dín töơc thiïíu söị, ăöịi vúâi nhađ cíìm quýìn, vûđa ặúơc xem lađ ngûúđi baơn töịt coâ thïí ặâng bïn caơnh chiïịn ăíịu chöịng thïị lûơc ngoaơi xím, vûđa ặúơc xem lađ nhûông keê thuđ tiïìm tađng luön cíìn phaêi caênh giaâc
3.1 Vai trođ cuêa giaâo duơc vađ truýìn thöng
Khi noâi ăïịn vai trođ cuêa giaâo duơc trong viïơc xíy dûơng nïn chuê nghôa dín töơc, thûúđng chuâng ta nghô ăïịn viïơc giaâo duơc lõch sûê vađ truýìn thöịng, cuông nhû thùưp lïn ngoơn lûêa ýu nûúâc vađ niïìm tûơ hađo dín töơc Ăöịi vúâi Hađn Quöịc, töi muöịn ăïì cíơp ăïịn víịn ăïì chñnh trõ trong nöơi dung giaâo duơc liïn quan ăïịn chuê nghôa cöơng saên Xem chuê nghôa cöơng saên lađ nguöìn cún cuêa viïơc chia cùưt lađ möơt caâch ăïí hoơ baêo vïơ hònh aênh cuêa ngûúđi dín Bùưc Hađn Noâi caâch khaâc, qua nhûông biïịn cöị chñnh trõ, khöng phaêi lađ ngûúđi dín vö töơi mađ chñnh lađ nhûông ngûúđi cöơng saên múâi lađ nguýn nhín gíy ra nhûông thaêm hoơa Luíơn ăiïím nađy thíơt sûơ ăaô giuâp ngûúđi Nam Hađn nhòn vađo ngûúđi ăöìng chuêng cuêa mònh nhû lađ “naơn nhín” hún lađ
“keê thuđ” Vúâi caâch nađy, khao khaât thöịng nhíịt cuông lađ khao khaât ăïí giaêi thoaât cho dín töơc mònh Giaâo duơc úê Viïơt Nam cuông coâ möơt vai trođ quan troơng khöng keâm Trònh ăöơ giaâo duơc thua keâm cuêa caâc dín töơc thiïíu söị lađ möơt trúê ngaơi cho chñnh phuê Viïơt Nam thuâc ăííy caâc chñnh saâch dín töơc taơi nhûông khu vûơc nađy Nhû Anderson ăaô xem cöng nghïơ in íịn lađ phûúng tiïơn cho chuê nghôa dín töơc múâi buđng phaât vađo thïị kyê XIX9, ăöịi vúâi caâc dín töơc thiïíu söị Viïơt Nam, tiïịn trònh nađy ăang ặúơc triïín khai Möơt söị kïnh truýìn hònh phaât bùìng ngön ngûô cuêa dín töơc thiïíu söị cuông ăaô xuíịt hiïơn Vađ trong hoađn caênh ăiïìu kiïơn phaât triïín cođn chíơm cuêa nhûông khu vûơc nađy, chñnh phuê cuông cûê nhûông caân böơ tuýn truýìn thûơc hiïơn vai trođ cuêa baâo chñ
3.2 Trong böịi caênh toađn cíìu hoâa
Toađn cíìu hoâa aênh hûúêng nhû thïị nađo ăïịn chuê nghôa dín töơc sùưc töơc? Phíìn ăíìu cuêa bađi baâo caâo ăaô cho thíịy chuê nghôa dín töơc chuêng töơc úê Hađn Quöịc töìn taơi song song vúâi chuê nghôa dín töơc nhađ nûúâc Trong thúđi ăaơi caơnh tranh gay gùưt toađn cíìu, nhíơn thûâc vïì quöịc gia coâ thïí seô trúê nïn maơnh meô hún bao giúđ hïịt Ăaơi Hađn Dín Quöịc, chûâ khöng phaêi lađ Baân ăaêo Triïìu Tiïn, ăang vađ seô lađ möơt ăún võ trïn thïị giúâi ÚÊ phûúng diïơn nađy, chuê nghôa dín töơc mang tñnh sùưc töơc coâ thïí bõ lu múđ ăi nhûúđng ặúđng cho chuê nghôa dín töơc quöịc gia
Möơt thûê thaâch nûôa cho chuê nghôa dín töơc úê Hađn Quöịc lađ khoaêng caâch ăang díìn röơng ra giûôa tû tûúêng ngûúđi dín hai miïìn Saâu mûúi nùm qua ăaô chûâng kiïịn biïịt bao sûơ thay ăöíi cuêa Hađn Quöịc khi ăíịt nûúâc nađy múê cûêa hođa nhíơp vúâi thïị giúâi Trong khi ăoâ CHDCND Triïìu Tiïn víîn luön lađ möơt íín söị vúâi nhûông vaân bađi chûa bao giúđ ặúơc líơt múê Sûơ so saânh nhíơn thûâc cuêa ngûúđi Hađn vađo nhûông nùm
1950 vađ thïị kyê XXI coâ thïí cho thíịy sûơ khaâc nhau trong nhíơn thûâc giûôa ngûúđi dín Bùưc Triïìu Tiïn -Nam Triïìu Tiïn trong thúđi ăaơi ngađy nay Sûơ thíơt nađy ăöìng nghôa vúâi viïơc ăaô coâ möơt khoaêng caâch khöíng löì khoâ buđ ăùưp giûôa hai miïìn
Ăöịi vúâi Viïơt Nam, toađn cíìu hoâa aênh hûúêng ăïịn caâch phín phöịi lúơi ñch kinh tïị, coâ thïí lađ nguöìn cún cuêa nhûông míu thuíîn vïì sau Do ăùơc tñnh vïì núi cû truâ, nhûông cöơng ăöìng dín töơc thiïíu söị ăaô lúô míịt
cú höơi ăïí phaât triïín kinh tïị Trûúâc hïịt lađ cú höơi ặúơc nhíơn sûơ höî trúơ tûđ chñnh phuê cho viïơc phaât triïín Nhađ nûúâc ăaêm traâch nhiïơm vuơ chùm lo viïơc caêi thiïơn ăúđi söịng cuêa ngûúđi dín, tuy nhiïn nhû möơt ăiïìu tíịt ýịu, nhûông kïị hoaơch kinh tïị lúân thûúđng ặúơc ăïí dađnh cho nhûông khu vûơc tiïìm nùng, nhû caâc thađnh phöị lúân, hay miïìn duýn haêi, núi mađ nhađ nûúâc coâ thïí thu ặúơc lúơi nhuíơn cao nhíịt Chñnh saâch nađy coâ thïí gíy ra nhûông ngöơ nhíơn rùìng chñnh phuê thúđ ú vúâi dín töơc thiïíu söị Thûâ hai, viïơc nguöìn vöịn ăöí vađo tûđ caâc nhađ ăíìu tû nûúâc ngoađi trong quaâ trònh múê cûêa cuông biïịt choơn ăiïím ăaâp cho mònh Ăiïìu nađy röịt cuơc díîn ăïịn sûơ phaât triïín khöng ăöìng ăïìu giûôa caâc vuđng miïìn lađ khöng thïí traânh khoêi Vö tònh thay, sûơ phaât triïín khöng ăöìng ăïìu giûôa caâc vuđng miïìn cuông lađ sûơ chïnh lïơch giûôa dín töơc Kinh vađ dín töơc thiïíu söị, ặúơc mang laơi do ăùơc thuđ vïì ắa hònh cû truâ cuêa caâc dín töơc
Kïịt luíơn
Nhû möơt hïơ quaê khaâc cuêa toađn cíìu hoâa, Hađn Quöịc súâm muöơn gò cuông ăïịn luâc seô khoâ khùn khi
9 Benedict Anderson (1991), (revised edition), Imagined Communities, Verso.
Trang 6tuýn böị rùìng mònh lađ thuíìn nhíịt, khi mađ dođng ngûúđi lao ăöơng vađ caâc cö díu nûúâc ngoađi ăùơc biïơt lađ tûđ Ăöng Nam AÂ nhíơp cû öì aơt vađo Nhûng ngay caê khi ăiïìu nađy xaêy ra, hiïơn tûúơng phín cûơc dín töơc theo caâch thûâc nađy víîn mang baên chíịt khaâc so vúâi trûúđng húơp cuêa Viïơt Nam Nhûông nhoâm dín töơc thiïíu söị úê Viïơt Nam ăaô ặúơc hònh thađnh tûđ trûúâc khi nhađ nûúâc Viïơt Nam ặúơc thađnh líơp Hún nûôa, hoơ cuông coâ nhûông võ trñ ắa lyâ khaâ lađ biïơt líơp
Möơt khi chuê nghôa dín töơc ăaô ặúơc ắnh hònh, thò noâ seô víîn úê ăoâ, ngay caê khi nhađ nûúâc ngûđng laâi ngûúđi dín vađo trong cöơng ăöìng chñnh trõ tûúêng tûúơng cuêa mònh Tûúng tûơ, chuê nghôa dín töơc seô víîn luön töìn taơi ngay caê trûúâc lađn soâng toađn cíìu hoâa Ăiïìu nađy tûơ nhiïn nhû thïí chuê nghôa ắa phûúng thò luön töìn taơi trong möơt quöịc gia
Caê chuê nghôa dín töơc sùưc töơc vađ chuê nghôa dín töơc nhađ nûúâc ăïìu khöng phaêi lađ tíịt caê ăöịi vúâi viïơc thöịng nhíịt, mùơc duđ caê hai ăïìu coâ möơt vai trođ vö cuđng quan troơng ÚÊ Hađn Quöịc, ngay sau khi nhíơn thûâc vïì dín töơc ặúơc gieo míìm thò ăíịt nûúâc ăaô bõ chia cùưt thađnh hai miïìn thuđ ắch, vađ möơt cuöơc chiïịn tranh thöịng nhíịt bùìng vuô lûơc cuông ăaô ặúơc ặa ra nhû lađ möơt caâch ăïí ăaơt ặúơc thöịng nhíịt dín töơc Tuy nhiïn, thöịng nhíịt dín töơc khöng coâ nghôa lađ “xong nhiïơm vuơ”, vò sau chiïịn tranh, chuê nghôa dín töơc nhađ nûúâc úê möîi miïìn ăaô saên sinh ra sûơ phín biïơt giûôa ngûúđi dín hai miïìn Coâ thïí noâi rùìng dûúđng nhû cuöơc chiïịn tiïìm tađng giûôa chuê nghôa chuêng töơc vađ chuê nghôa dín töơc lađ möơt cuöơc chiïịn khöng bao giúđ dûât úê caâc quöịc gia hiïơn ăaơi
SUMMARY
Ethnic Issue in Nationalism
of Vietnam and South Korea in Globalization Era
Pham Quynh Giang, M.A.
In an effort to build up the state nationalism, ethnic issue is considered an important factor in most of states Since ethnicity/ race may be utilized as an effective instrument
in achieving unity, especially in case of nation-states, or in the opposite, it may become
an obstacle as it sows the seed of national wedge This paper examines the political consequence of ethnic issue in nationalism of South Korea and Vietnam in the age of globalization South Korea, which is considered to constitute 'a half of Han-race', is
TAĐI LIÏơU THAM KHAÊO
1 Alexander Woodside (1971), Ideology and Integration in post-Colonial Vietnamese Nationalism.
2 Anderson, Benedict (1983), Imagined Communities, Verso.
3 Brook, Timothy and Schmid, Andre (2000), Nation Work: Asian Elites and National Identities, The University of
Michigan Press.
4 Calhoun, Craig (1952), Concepts in social thought – Nationalism, Open University Press.
5 Chatterjee, Partha (1993), Nationalist thought and the colonial world, University of Minnesota Press, Minneapolis.
6 David G.Marr, Nationalism and Revolution in Vietnam.
7 Duiker, William J (1995), Sacred War: Nationalism and Revolution in a Divided Vietnam, McGraw-Hill.
8 Edensor, Tim (2002), National Identity, Popular Culture and Everyday Life, BERG, Oxford#New York.
9 Gilpin, Robert (1987), The Political Economy of International Relation, Princeton: Princeton Univ Press Ch.2
10 Hy V.Luong, The Restructuring of Vietnamese Nationalism, 1954-2006.
11 Kim, Kang Nyeong (2008), (Tinh thíìn dín töơc vađ Chñnh trõ Hađn Quöịc), Shinji Seowon.
12 Park, Ho-Sung (1997), (Comparative study of nationalism in South and North Korea), Dangdae.
13 Shin, Gi-Wook (2006), Ethnic Nationalism in Korea, Stanford University Press.
14 Smith, Anthony D (2005), Nations and Nationalism in a Global Era, Polity Press.
15 Tarling, Nicholas (1998), Nations and States in Southeast Asia, Cambridge University Press.
Trang 7facing the problem of clash between ethnic nationalism and state nationalism Meanwhile, Vietnam with 54 ethnic groups has to deal with the potential collision inside the boundary.
In both cases, nationalism has become an important issue in political policies.