Bài giảng Nguyên lý kế toán - Chương 1: Tổng quan về kế toán

[r]

Ch ng 1

T NG QUAN V K TOÁN

Khoa KTKT – B môn K toán

M c tiêu

Sau khi h c xong ch ng 1 ng i h c có kh n ng:

Nh n th c c quá trình hình thành và phát tri n k toán

Gi i thích c cách th c phân lo i k toán

Phân bi t c Tài s n và Ngu n v n c a m t n v k toán

Hi u c các nguyên t c, ph ng pháp k toán

Nh n th c c môi tr ng pháp lý c a k toán

2

N i dung

1.1 nh ngh a k toán

1.2 Vai trò và ch c n ng c a k toán

1.3 Quá trình hình thành và phát tri n c a k toán

1.4 i t ng c a k toán

1.5 Phân lo i k toán

1.6 Các ph ng pháp k toán

1.7 Các nguyên t c và yêu c u c a k toán

1.8 Môi tr ng pháp lý

Lu t k toán Chu n m c k toán Vi t Nam Thông t s 200/2014/TT-BTC H ng d n ch k toán doanh nghi p

Nguy n Th Loan (Ch biên, 2018), Giáo trình Nguyên

lý k toán: Lý Thuy t - Bài t p - Bài gi i, Nhà xu t b n

Lao ng.

Võ V n Nh (Ch biên, 2016), Giáo trình Nguyên lý k toán, Nhà xu t b n Kinh t Tp HCM.

Tài li u tham kh o

1.1 nh ngh a k toán

!

5

+ Lu t k toán 2003, i u 4 “

-1.1 nh ngh a k toán

6

1.2 Vai trò và ch c n ng c a k toán

1.2.1 Vai trò c a k toán

K toán là công c qu n lý, giám sát ch t ch , có

hi u qu m i ho t ng kinh t , tài chính, cung c p thông

tin y , trung th c, k p th i, công khai, minh b ch, áp

ng yêu c u t ch c, qu n lý i u hành c a c quan nhà

n c, doanh nghi p, t ch c và cá nhân

Các ho t ng kinh doanh Ng i s d ng thông tin

Ph n ánh

Ghi chép

D li u

X lý

Phân lo i,

s p x p

Thông tin

Báo cáo, truy n tin

H TH NG K TOÁN

Ng i s d ng thông tin

- ánh giá k t qu

-Ra quy t nh

kinh t

- i u hành H KD

- ánh giá tình hình

ho t ng SXKD.

-Quy t nh u t , cho vay

-T ng h p s li u

- ra chính sách,

lu t l … NHÀ QU!N TR" NG#$TR&C TI P I CÓ L%I ÍCH NG#$I CÓ L%I ÍCH GIÁN TI P

9

1.3 Quá trình hình thành và phát tri n c a k toán

K toán ã xu t hi n trong ho t ng th ng m i cách

ây hàng ngàn n m d i nh ng hình th c gi n n Qua th i gian, ho t ng k toán phát tri n thànhcác qui t c mang tính

'c l c a m(i qu c gia.

K toán trên th gi i chia thành 2 tr ng phái chính

g m nhóm các n cAnglo-Saxon (Anh, M) ) và nhóm châu

Âu l c a (Pháp, c ) và m i nhóm có nh ng c tr ng k

toán riêng do có s khác bi t v môi tr ng kinh doanh, pháp

lý, chính tr , v n hóa

1.3.1 Trên th gi'i

10

1.3 Quá trình hình thành và phát tri n c a k toán

Sang th k 20, gi m kho ng cách khác bi t gi a các

qu c gia, CMKT qu c t (IAS) c hình thành v i các qui

nh và nh*ng nguyên t c hòa h p k toán qu c t

Trong xu h ng toàn c u hóa kinh t , nhu c u thông tin

òi h i mang tính chu n t c nh!m giúp so sánh c áp ng

yêu c u th tr ng v n qu c t V i yêu c u này, k toán ã có

s chuy n h ng t"hòa h p sang h i t b!ng vi c xây d ng

IFRS ch t l ng cao mang tính toàn c u.

1.3.1 Trên th gi'i

1.3 Quá trình hình thành và phát tri n c a k toán

H TH NG IAS/ IFRS

ANGLO - SAXON (Anh – M))

CHÂU ÂU L+C "A (Pháp – c)

Xu h ng h i t#

k toán qu c t

1.3.1 Trên th gi'i

!"#"$"%&'%( ) %%

1.3 Quá trình hình thành và phát tri n c a k toán

Là m t qu c gia thu c a c a Pháp trong g n m t tr m

n m,Vi t Nam ch u nh h ,ng c a Pháp trên nhi u ph ng

di n trong ó có k toán Sau n m 1954, Vi t Nam b chia ôi và

$hai mi n, k toán có nh ng s phát tri n khác nhau

- Mi n B c ch u nh h $ng nhi u c a h th ng k toán

Trung Qu c v i các ch k toán quy nh cách th c ghi chép các

nghi p v# T" n m 1970, B Tài chính b t u i m i k toán

theo h ng h th ng th ng nh t c a Liên Xô (c%) v i H th ng tài

kho n k toán th ng nh t n m 1970 và m t lo t các quy nh v

ch báo cáo k toán, ch ghi chép ban u…

- T i mi n Nam, trong giai o n 1954 - 1975, h th ng k

toán Pháp theo T ng ho ch v&n c các doanh nghi p s' d#ng.13

!"#"$"%&'%( ) %%

1.3 Quá trình hình thành và phát tri n c a k toán

Sau ngày th ng nh t t n c n m 1975, h th ng k toán

th ng nh t 1970 c ti p t#c s' d#ng trong c n c cho n khi

Vi t Nam ti n hành i m i

Trong xu h ng chuy n i n n kinh t t" k ho ch hóa t(p trung sang n n kinh t th tr ng, Nhà n c ã có nhi u thay i trong chính sách k toán nh!m nâng cao tính pháp lý trong qu n lý kinh t nh ban hành Pháp l nh k toán th ng kê (1988) Trong

th i gian này, ây là v n b n pháp lý cao nh t v k toán và th ng

kê c a Vi t Nam

14

!"#"$"%&'%( ) %%

1.3 Quá trình hình thành và phát tri n c a k toán

H th ng k toán u tiên th hi n h ng c i cách này

c áp d#ng n m 1990 nh ng ch) d"ng l i $ vi c h ng d&n ghi

chép trên tài kho n

Quá trình th c hi n chính sách a ph ng hóa v ngo i giao

TC/Q /C KT n m 1995 v vi c ban hành h th ng Ch k

toán doanh nghi p c áp d#ng cho t t c các doanh nghi p thu c

m*i l nh v c, m*i thành ph n kinh t +ây c coi là Ch k

toán y và hoàn ch)nh so v i nh ng l n tr c

!"#"$"%&'%( ) %%

1.3 Quá trình hình thành và phát tri n c a k toán

Cùng v i xu h ng phát tri n trong khu v c và qu c t

c s tr giúp c a EU, Vi t Nam b t u tri n khai nghiên c u

và so n th o các chu n m c k toán Vi t Nam t" n m 1999

Trong g n 7 n m sau ó, cho n n m 2006, Vi t Nam ã ban hành c 26 chu-n m.c k toán Vi t Nam trên n n t ng

các chu n m c k toán qu c t c a H i ng chu n m c k toán

qu c t (IASB)

!"#"$"%&'%( ) %%

1.3 Quá trình hình thành và phát tri n c a k toán

Trên c s$ n i dung các chu n m c k toán Vi t Nam, B

Tài chính ã ban hành Ch k toán cho các doanh nghi p SXKD

theo Quy t nh 15/2006 và cho các doanh nghi p nh và v"a theo

Quy t nh 48/2006

Hi n nay, B Tài chính ã ban hành Thông t 200/2014

TT-BTC v Ch k toán cho các doanh nghi p SXKD,áp d ng

cho n m tài chính b t u ho/c sau ngày 1/1/2015.

17

+ i t ng chung c a k toán làquá trình ho t ng c a m t t

ch c.

Quá trình ho t ng c a m t t ch c th hi n quas hình thành

vàv n ng c a tài s n

1.4 i t ng c a k toán

18

K t c u tài s n

! 4 %, % 5%

$ 4 %, %2 %

! )+% %

$ ( % %,+% 3

1.4 i t ng c a k toán

1.4.1 K t c u tài s n (Tài s n)

TÀI S!N:

- Là ngu n l c kinh t

- Do n v ki m soát

- Có kh n ng mang l i l i ích kinh t trong t ng lai

- + c hình thành t" giao d ch trong quá kh

(VAS 01 – chu n m c chung)

TÀI S,N = V-N = TÀI NGUYÊN KINH T

S!N

Tài

s n

ng n

h n

Tài

s n

dài

h n

21

TÀI S!N

Tài

s n

ng n

h n

Tài

s n dài

h n

-Ti n

-Kho n t ng ng ti n

- u t tài chính ng n h n

-Ph i thu khách hàng ng n h n

-Ph i thu khác

-Nguyên v t li u

-Công c , d ng c

-Chi phí SXKD d, dang

-Thành ph-m

-Hàng hóa

…

22

TÀI

S!N

Tài

s n

ng n

h n

Tài

s n

dài

h n

-TSC h*u hình

-TSC vô hình

-TSC thuê tài chính

- u t tài chính dài h n

-Ph i thu dài h n

-Ký qu), ký c c dài h n

…

1.4.1 K t c u tài s n (Tài s n)

TÀI S!N

Tài

s n

ng n

h n

Tài

s n dài

h n

-Ti n -Các kho n t ng ng ti n -+ u t tài chính ng n h n -Ph i thu khách hàng ng n h n -Ph i thu khác

-Nguyên v(t li u -Công c#, d#ng c#

-Chi phí SXKD d$ dang -Thành ph m

-Tài s n c nh h u hình -Tài s n c nh vô hình -Tài s n c nh thuê tài chính -+ u t tài chính dài h n -Ph i thu dài h n -Ký qu/, ký c c dài h n

…

1.4.1 K t c u tài s n (Tài s n)

V N

N%

PH!I

TR!

NGU0N

V N

CSH

Làngh a v hi n t i c a DN

phát sinh t" các giao d ch và s ki n

ã qua

DN ph i thanh toán t" các ngu n l c

c a mình

Là giá tr v n c a DN

+ c tính b!ng s chênh l ch gi*a giá tr Tài s n c a doanh

nghi p tr" (-) N ph i tr

(VAS 01 – Chu n m c chung)

25

NGU0N

V N

N%

PH!I TR!

NGU0N

V N CSH

N

Ng n H n

N Dài H n

26

1.4.2 Ngu n hình thành tài s n (Ngu n v n)

NGU0N

V N

N%

PH!I

TR!

NGU0N

V N

CSH

N

Ng n H n

N Dài H n

-Vay và n ng n h n -Ph i tr NB -Thu ph i n p

…

-Vay dài h n -N dài h n -Ph i tr , ph i n p dài h n khác

…

1.4.2 Ngu n hình thành tài s n (Ngu n v n)

NGU0N

V N

N%

PH!I TR!

NGU0N

V N CSH

-V n CSH

-Các kho n chênh l ch

-Ngu1n kinh phí và các qu)