xảy ra nhưng chưa được ghi nhận vì Không chắc chắn có sự giảm sút về lợi ích kinh tế do việc phải thanh toán nghĩa vụ nợ; hoặc Giá trị của nghĩa vụ nợ đó không được xác định một cách đán[r]
Trang 1Chương 6
KẾ TOÁN DỰ PHÒNG PHẢI TRẢ VÀ NỢ TIỀM TÀNG
Giải thích được các khái niệm dự phòng phải trả,
nợ tiềm tàng và phân biệt giữa các khái niệm này
Trình bày nguyên tắc ghi nhận, đánh giá, trình bày cáckhoản dự phòng phải trả cũng như nợ tiềm tàng
Xử lý các nghiệp vụ dự phòng phải trả trên hệ thống tài khoản kế toán hiện hành
Phân biệt cách xử lý về kế toán và thuế liên quanđến dự phòng phải trả
2
NỘI DUNG
Các quyđịnh pháp lý liên quan
Các kháiniệm và nguyên tắc cơ bản
Ứng dụng trên hệ thống tài khỏan kế toán
Một số lưu ý đưới góc độ thuế liên quan dự
phòngphải trả
Các quy định pháp lý có liên quan
VAS 18- Các khoản dự phòng, tài sản và Nợ tiềm tàng
o Thông tư 21/2006/TT-BTC- Hướng dẫn thực hiện chuẩn mực kế toán
Thông tư 228/2009/TT-BTC- Hướng dẫn chế độ tríchlập và sử dụng các khoản dự phòng
Chế độ kế toán doanh nghiệp theo TT 200/2014/TT-BTC
Trang 2CÁC KHÁI NIỆM VÀ NGUYÊN TẮC CƠ BẢN
5
Các kháiniệm cơ bản
Ghi nhận và đánh giá các khoản dự phòng phải
trả
CÁC KHÁI NIỆM
6
Một khoản nợ phải trả: Là nghĩa vụ nợ hiện tại của doanh nghiệp phát sinh từ các sự kiện đã qua và việc thanh toán khoản phải trả này dẫn đến sự giảm sút về lợi ích kinh tế của doanh nghiệp
Các khái niệm (tiếp)
7
Sự kiện có tính chất bắt buộc: Là sự kiện làm
nảy sinh một nghĩa vụ pháp lý hoặc nghĩa vụ liên
đới khiến cho doanh nghiệp không có sự lựa
chọn nào khác ngoài việc thực hiện nghĩa vụ đó
o Nghĩa vụ pháp lý: Là nghĩa vụ phát sinh từ một hợp
đồng hay một văn bản pháp luật hiện hành.
o Nghĩa vụ liên đới:Là nghĩa vụ phát sinh từ các hoạt
động của một doanh nghiệp khi thông qua các chính
sách đã ban hành hoặc hồ sơ, tài liệu hiện tại có liên
quan để chứng minh cho các đối tác khác biết rằng
doanh nghiệp sẽ chấp nhận và thực hiện những nghĩa
vụ cụ thể.
Các khái niệm (tiếp)
8
Một khoản dự phòng: Là khoản nợ phải trả khôngchắc chắn về giá trị hoặc thời gian
o Các khoản nợ phải trả người bán, phải trả tiền vay, là các khoản nợ phải trả được xác định gần như chắc chắn về giá trị và thời gian.
phẩm, là các khoản nợ phải trả chưa chắc chắn về giá trị hoặc thời gian
Trang 3Các khái niệm (tiếp)
9
Hợp đồng có rủi ro lớn:Làhợp đồng trong đó có
những chi phí không thể tránh được buộc phải
trả cho các nghĩa vụ liên quan đến hợp đồng
vượt quá lợi ích kinh tế dự tính thu được từ hợp
đồng đó
Tái cơ cấu doanh nghiệp: Là một chương trình
do Ban Giámđốc lập kế hoạch, kiểm soát và có
những thay đổi quan trọng về:
o Phạm vi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp; hoặc
o Phương thức hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Các khái niệm (tiếp)
10
Nợ tiềm tàng:
oNghĩa vụ nợ có khả năng phát sinh từ các sự kiện
đã xảy ra và sự tồn tại của nghĩa vụ nợ này sẽ chỉ được xác nhận bởi khả năng hay xảy ra hoặc không hay xảy ra của một hoặc nhiều sự kiện khôngchắc chắn trong tương lai mà doanh nghiệp khôngkiểm soát được; hoặc
oNghĩa vụ nợ hiện tại phát sinh từ các sự kiện đã xảy ra nhưng chưa được ghi nhận vì Không chắc chắn có sự giảm sút về lợi ích kinh tế do việc phải thanh toánnghĩa vụ nợ; hoặc Giá trị của nghĩa vụ
nợ đó không được xác định một cách đáng tin cậy
Phân biệt
Nợ tiềm tàng DP phải trả Nợ phải trả
Xử lý Thuyết minh
Phản ảnh như 1 ước tính kế toán vào nợ phải trả
Ghi nhận vào nợ phải trả
Điều
kiện
Chắc chắn xảy ra
nhưng số tiền chưa
xác định một cách
đáng tin cậy hoặc
Có thể xảy ra
Chắc chắn xảy ra
Số tiền ước tính một cách đáng tin cậy
Đã xảy ra
Số tiền xác định một cách chính xác
Mức độ chắc chắn và độ tin cậy của số tiền
GHI NHẬN VÀ ĐÁNH GIÁ CÁC KHOẢN DỰ PHÒNG
Trang 4ĐIỀU KIỆN GHI NHẬN
13
Đoạn 11, VAS 18: Một khoản dự phòng chỉ được
ghinhận khi thoả mãn các điều kiện sau:
oDoanhnghiệp có nghĩa vụ nợhiện tại (nghĩa
vụ pháp lý hoặc nghĩa vụ liên đới) do kết quả
từmột sự kiện đã xảy ra;
oSự giảm sút về những lợi ích kinh tế có thể xảy
radẫn đến việcyêucầu phải thanh toán nghĩa
vụ nợ; và
oĐưa ra được một ước tính đáng tin cậy về giá
trị của nghĩa vụ nợ đó
NGHĨA VỤ NỢ
14
Trong trường hợp này một sự kiện đã xảy ra được xem là phát sinh ra nghĩa vụ nợ khi xem xét tất cả các chứng cứ đã có chắc chắn xác định được nghĩa vụ nợ tại ngày kết thúc kỳ kế toánnăm
VÍ DỤ 1
15
1/1/20x0, Công ty A ký hợp đồng thuê nhà
xưởng, thời hạn thuê là 5 năm Hợp đồng thuê
không được huỷ ngang, nếu trả xưởng thuê
trước hạn, Công ty A phải chịu phạt hợp đồng
bằng 20 triệu đồng/tháng x Số tháng trả trước
hạn (tối đa không quá 100 triệu đồng)
31/12/20x3, công ty Aquyết định giải thể công ty
vàtrả mặt bằng vào tháng 6/20x4
Xétnghĩa vụ pháp lý, công ty A phải tính vào chi
phíbị phạt hợp đồng vào 20x3 100 triệu đồng tiền
phạt do trả nhà xưởng trước hạn
VÍ DỤ 2
16
BMW sản xuất xe ô tô hạng sang Năm 20x0, BMW phát hiện có một dòng xe bị lỗi thiết bị đánh lửa điện Hiện tại chưa có một khách hàng nào phản ánh vấn đề này Theo thống kê, tổng
số xe đã xuất xưởng là 10.000 chiếc Tháng 12/20x0, BMW quyết định thu hồi toàn bộ số xe xuất xưởng để thay thế bằng một hệ thống đánh lửa mới Với bảng dự toán chi phí đáng tin cậy
500 triệu đồng, phải được ghi nhận vào chi phí 20x0 như là một khoản dự phòng phải trả
(nghĩa vụ liên đới)
Trang 5SỰ KIỆN ĐÃ XẢY RA
17
Một sự kiện đã xảy ra làm phát sinh nghĩa vụ nợ
hiện tại được gọi là một sự kiện ràng buộc Một
sự kiện trở thành sự kiện ràng buộc, nếu doanh
nghiệp không có sự lựa chọn nào khác ngoài
việc thanh toán nghĩa vụ nợ gây ra bởi sự kiện
đó Điều này chỉ xảy ra:
o Khi việc thanh toán nghĩa vụ nợ này do pháp luật bắt
buộc
o Khi có nghĩa vụ nợ liên đới, khi sự kiện này dẫn đến có
ước tính đáng tin cậy để bên thứ ba chắc chắn là
doanh nghiệp sẽ thanh toán khoản nợ phải trả đó.
VÍ DỤ 3
18
Năm 20x0, công ty A sản xuất sản phẩm X Một
số khách hàng của công ty A đã kiện A ra toà do cungcấp sản phẩm không đúng tiêu chuẩn trên bao bì, gâyảnh hưởng đến sức khoẻ người tiêu dùng.Mặc dù chưa có phán quyết nào từ toà án nhưng một theo luật sư từ phía A, khả năng A bị thuakiện và phải bị phạt và bồi thường thiệt hại lênđến 600 triệu đồng
Aphải lập dự phòng phải trả 600 triệu đồng vào niênđộ 20x0
ƯỚC TÍNH ĐÁNG TIN CẬY VỀ NGHĨA VỤ NỢ
Các ước tính là một phần quan trọng cho các
khoản mục dự phòng Doanh nghiệp phải xác
định đầy đủ các điều kiện để có thể ước tính
nghĩa vụ nợ để ghi nhận một khoản dự phòng
Trong cáctrường hợp không thể ước tính nghĩa
vụ nợ một cách đáng tin cậy, thì khoản nợ hiện
tại không được ghi nhận, mà phải được trình bày
như một khoản nợ tiềm tàng
GÍA TRỊ ƯỚC TÍNH HỢP LÝ
Giátrị ghi nhận một khoản dự phòng phải là giá trị được ước tính hợp lý nhất về khoản tiền sẽ phải chi để thanh toán nghĩa vụ nợ hiện tại tại ngàykết thúc kỳ kế toán năm
Cách ước tính về kết quả và ảnh hưởng tài chínhđều được xác định thông qua đánh giá của Ban giám đốc doanh nghiệp, được bổ sung thông qua kinhnghiệm từ các hoạt động tương
tự và các bản báo cáo của các chuyên gia độc lập Các căn cứ có thể dựa trên bao gồm cả các
sự kiện xảy ra sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm
Trang 6VÍ DỤ 4
21
Một doanh nghiệp bán hàng cho khách hàng có
kèm giấy bảo hành sửa chữa các hỏng hóc do lỗi
sản xuất được phát hiện trong vòng sáu tháng sau
khi mua.Nếu tất cả các sản phẩm bán ra đều có lỗi
hỏng hóc nhỏ, thì tổng chi phí sửa chữa là 1 triệu
đồng Nếu tất cả các sản phẩm bán ra đều có lỗi
hỏng hóc lớn, thì tổng chi phí sửa chữa là 4 triệu
đồng Kinh nghiệm cho thấy trong năm tới, 75%
hàng hóa bán ra khôngbị hỏng hóc, 20% hàng hóa
bán rasẽ hỏng hóc nhỏ và 5% hàng hóa bán ra sẽ
cóhỏng hóc lớn
Giátrị ước tính chi phí sửa chữa trong trường hợp
trên sẽ là: (75% x 0) + (20% x 1 triệu) + (5% x 4
triệu) = 0,4 triệu đồng
CÁC KHOẢN DỰ PHÒNG PHẢI TRẢ
22
Dự phòng phải trả bảo hành sản phẩm
Dự phòng phải trả tái cơ cấu doanh nghiệp
Dự phòng phải trả đối với hợp đồng có rủi ro lớn
mà trongđó những chi phí bắt buộc phải trả cho các nghĩa vụ liên quan đến hợp đồng vượt quá những lợi ích kinh tế dự tính thu được từ hợp đồng đó
DỰ PHÒNG BẢO HÀNH SẢN PHẨM
23
Nếu doanh nghiệp có hợp đồng bán sản phẩm,
hàng hóadịch vụ đi kèm với nghĩa vụ bảo hành,
thìnghĩa vụ nợ hiện tại theo hợp đồng phải được
ghi nhận và đánh giá như một khoản dự phòng
phải thực hiện trong tương lai
VÍ DỤ 5
24
Công ty A bán hàng hóa X và Yđều là sản phẩm
cóđiều khoản bảo hành khi tiêu thụ Theo thống
kêcủa doanh nghiệp, mức bảo hành như sau:
o Sản phẩm X (bảo hành 2 năm): Chi phí bảo hành 2%
doanh thu cho năm 1 và 1% doanh thu cho năm thứ 2.
o Sản phẩm Y (bảo hành 1 năm): Chi phí bảo hành chỉ bằng 0,5%/doanh thu.
Năm 20x0, doanh thu tiêu thụ cho sản phẩm X là 4.000 triệu đồng và sản phẩm Y là 3.000 triệu đồng
Yêu cầu: Xác định mức lập dự phòng cho niên độ
20x0
Trang 7DỰ PHÒNG TÁI CƠ CẤU DOANH NGHIỆP
25
Những điều kiện nằm trong định nghĩa “Tái cơ cấu
DN”:
o Bán hoặc chấm dứt một dây chuyền sản xuất sản phẩm;
o Đóng cửa cơ sở kinh doanh ở một địa phương, một quốc gia
khác hoặc chuyển đổi hoạt động kinh doanh từ địa phương
này, quốc gia này sang một địa phương hoặc một quốc gia
khác;
o Thay đổi cơ cấu bộ máy quản lý, ví dụ loại bỏ một cấp quản lý;
o Hoạt động tái cơ cấu cơ bản sẽ gây ra tác động lớn đến bản
chất và mục tiêu hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
TÁI CƠ CẤU DOANH NGHIỆP
26
Khitiến hành tái cơ cấu doanh nghiệp thì nghĩa
vụ liên đới chỉ phát sinh khi:
o Có kế hoạch chính thức, cụ thể để xác định rõ việc tái
cơ cấu doanh nghiệp
o Đưa danh sách chủ thể chắc chắn bị ảnh hưởng, thực hiện kế hoạch tái cơ cấu hoặc thông báo các vấn đề quan trọng đến những chủ thể bị ảnh hưởng của việc tái cơ cấu.
TÁI CƠ CẤU DOANH NGHIỆP
Khoản dự phòng cho
việc tái cơ cấu không
baogồm các chi phí:
• Đào tạo lại hoặc thuyên
chuyển nhân viên hiện
có;
• Tiếp thị;
thống mới và các mạng
lưới phân phối.
Chi phí về dự phòng tái
cơ cấu phải thỏa mãn
cả 2 điều kiện:
• Cần phải có cho hoạt động tái cơ cấu;
• Không liên quan đến
nghiệp.
VÍ DỤ 6
Năm 20x1, Công ty A có 02 xưởng sản xuất trong TP phải chuyển sang tỉnh Đồng Nai theo quyết định của các cấp thẩm quyền nhằm giải quyết tình trạng ô nhiễm Thời gian dự kiến sẽ di dời là từ tháng 3.20x1 đến tháng 8.20x1 Đầu tháng 9.20x1 sẽ đi vào sản xuất lại.
Cuối năm 20x0, công ty A lập dự toán chi phí di dời như sau:
o Chi phí bồi thường cho nhân viên: 400 triệu đồng
o Chi phí vận chuyển máy móc thiết bị 60 triệu đồng.
o Chi phí bồi thường do chấm dứt hợp đồng thuê nhà xưởng trước hạn: 300 triệu đồng.
o Chi phí lắp đặt hệ thống máy móc thiết bị: 1.000 triệu đồng
Kế toán thực hiện trích lập dự phòng tái cơ cấu 02 xưởng.