Bài giảng Kế toán tài chính 2: Chương 5 - Nguyễn Hoàng Phi Nam - Trường Đại Học Quốc Tế Hồng Bàng

Quyền chọn chuyển đổi trái phiếu thành cổ phiếu phát sinh khi doanh nghiệp phát hành loại trái phiếu có thể chuyển đổi thành một số lượng cổ phiếu xác định được quy định sẵn trong phươn[r]

CHƯƠNG 5

KẾ TOÁN CÔNG TY CỔ PHẦN

Trường Đại học Mở TPHCM – Khoa Kế toán Kiểm toán

 Trình bày cácđặc điểm và cơ cấu tổ chức hoạt động của một công ty cổ phần

 Phân biệt các trường hợp huy động vốn trong công ty cổ phần, các trường hợp thay đổi vốn chủ sở hữu

Xử lý trên hệ thống tài khoản kế toán các nghiệp

vụ liên quan đến phát hành cổ phiếu, phát hành, hủy bỏ và tái phát hành cổ phiếu quỹ và vấn đề chiacổ tức tại công ty cổ phần

 Xácđịnh được lãi cơ bản trên cổ phiếu

2

Mục tiêu

• Tổng quan về công ty cổ phần

• Các nghiệp vụ cơ bản về vốn của công ty cổ

phần

• Lãi cơ bản trên cổ phiếu

• Ứng dụng hệ thống tài khoản kế toán

3

Nội dung

• Luật doanh nghiệp năm 2005

• VAS 30 – Lãi trên cổ phiếu

• Thông tư 200/2014/TT-BTC

4

Tài liệu tham khảo

• Khái niệm

• Đặc điểm của công ty cổ phần

• Phân loại công ty cổ phần

• Cơ cấu tổ chức công ty cổ phần

5

Tổng quan về công ty cổ phần

• Công ty cổ phần là doanh nghiệp, trong đó:

– Vốn điều lệ được chia thành nhiều phần bằng nhau gọi

là cổ phần;

– Cổ đông có thể là tổ chức, cá nhân; số lượng cổ đông tối thiểu là 03 và không hạn chế số lượng tối đa;

– Cổ đông chỉ chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa

vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn

đã góp vào doanh nghiệp;

– Cổ đông có quyền tự do chuyển nhượng cổ phần của mình cho người khác (trừ trường hợp quy định không cho phép)

• Có tư cách pháp nhân kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh

• Có quyền phát hành chứng khoán (cổ phiếu, trái phiếu) để

Khái niệm và đặc điểm công ty cổ phần

Phân loại vốn chủ sở hữu của CTCP

Vốn chủ sở hữu Vốn đầu tư

CP phổ thông

CP ưu đãi

Thặng dư vốn

CP

Quyền chọn

CĐTP

LN chưa phân phối và các quỹ thuộc VCSH

Quỹ đầu tư phát triển Quỹ khác

Các khoản điều chỉnh trực tiếp

CL đánh giá lại TS

CL tỷ giá hối đoái

Cổ phiếu quỹ

Phân loại vốn chủ sở hữu của CTCP (tiếp)

• Vốn đầu tư:

– Cổ phần phổ thông – Cổ phần ưu đãi

• Cổ phần ưu đãi biểu quyết;

• Cổ phần ưu đãi cổ tức;

• Cổ phần ưu đãi hoàn lại;

• Cổ phần ưu đãi khác do Điều lệ công ty quy định.

Cổ đông sáng lập được quyền nắm giữ CPƯĐ biểu quyết, sau

3 năm chuyển thành cổ phần phổ thông

CPPT không thể chuyển đổi thành

cổ phần ưu đãi.

CPƯĐ có thể chuyển đổi thành CPPT theo nghị quyết của Đại hội đồng cổ đông.

Phân loại vốn chủ sở hữu của CTCP (tiếp)

• Thặng dư vốn cổ phần

– Chênh lệch giữa giá phát hành và mệnh giá

cổ phiếu;

– Chênh lệch giữa giá mua lại cổ phiếu quỹ và

giá tái phát hành cổ phiếu quỹ (đối với các

công tycổ phần

Quyền chọn chuyển đổi trái phiếuthànhcổ phiếu phát sinh khi doanh nghiệp phát hành loại tráiphiếu có thể chuyển đổi thành một số lượng cổ phiếu xác định được quy định sẵn trong phương

án phát hành

• Chênh lệch giữa số tiền thu được và nợ gốc trái phiếu chuyển đổi

10

Phân loại vốn chủ sở hữu của CTCP (tiếp)

• Vốn khác

– Vốn kinh doanh được hình thành do bổ sung

từ kết quả hoạt động kinh doanh hoặc do

được tặng, biếu, tài trợ, đánh giá lại tài sản

11

Phân loại vốn chủ sở hữu của CTCP (tiếp)

• Lợi nhuận chưa phân phối

– Lợi nhuận chưa chia cho các chủ sở hữu hoặc chưa trích lập các quỹ.

• Các quỹ thuộc vốn chủ sở hữu

– Quỹ đầu tư phát triển – Quỹ hỗ trợ sắp xếp doanh nghiệp – Quỹ khác thuộc vốn chủ sở hữu

12

Phân loại vốn chủ sở hữu của CTCP (tiếp)

• Các khoản điều chỉnh trực tiếp

– Chênh lệch đánh giá lại tài sản: do đánh giá

lại TSCĐ, bất động sản đầu tư, … trong các

trường hợp: Khi có quyết định của Nhà nước

về đánh giá lại tài sản; Khi thực hiện cổ phần

hóa doanhnghiệp Nhà nước; Các trường hợp

khác theo quyđịnh của pháp luật

– Chênh lệch tỷ giá hối đoái: phát sinh trong

giaiđoạn trước hoạt động của doanh nghiệp

do Nhànước sở hữu 100% vốn điều lệ thực

hiện nhiệm vụ an ninh, quốc phòng, ổn định

kinh tế vĩ mô chưa được xử lý tại thời điểm

Phân loại vốn chủ sở hữu của CTCP (tiếp)

• Cổ phiếu quỹ – Cổ phiếu do các công ty cổ phần mua lại trongsố cổ phiếu do công ty đó đã phát hành

ra công chúngđể sau đó sẽ tái phát hành lại

14

Phân loại vốn chủ sở hữu của CTCP (tiếp)

 Công tycổ phần nội bộ

(Private company)

 Công tycổ phần đại chúng

(Public company)

 Công tycổ phần niêm yết

(Listed company)

Phân loại Công ty Cổ phần Phân loại Công ty Cổ phần (tiếp)

CTCP nội bộ

• Phát hành cổ phiếu trong nội

bộ cty

• Cổ phiếu ký danh chỉ được chuyển nhượng theo một

số điều kiện nhất định trong nội bộ công ty

• Tăng vốn của rất hạn chế

CTCP đại chúng

• Phát hành cổ phiếu rộng rãi ra công chúng

• Đợt phát hành đầu tiên được gọi

là IPO (Initial Public offering)

CTCP niêm yết

• CK được niêm yết tại Sở giao dịch chứng khoán

• CK được giao dịch trên thị trường CK tập trung

• Phát hành cổ phiếu

• Mua, tái phát hành và hủy cổ phiếu quỹ

• Chia cổ tức

• Quyền chọn chuyển đổi trái phiếu thành cổ phiếu

17

Các nghiệp vụ cơ bản về vốn

• Vốn đầu tư của chủ sở hữu sẽ ghi nhận theo mệnh giá

• Chênh lệch giữa mệnh giá và giá phát hành được ghinhận tăng thặng dư vốn cổ phần

• Chi phí phát hành cổ phiếu sẽ ghi nhận giảm thặng

dư vốn cổ phần

18

Phát hành cổ phiếu thu tiền

• Tại ngày 01/01/2010 công ty Y phát hành thêm

10.000.000cổ phần, trong đó số lượng cổ phần

ưu đãi không cam kết mua lại 2.000.000 CP,

mệnh giá 10.000đ/CP Công ty bán hết CP thu

bằng TGNH Giá bán của CP phổ thông là

12.000đ/CP Chi phí cho việc phát hành bằng

TGNH là 80triệu đồng

• Xác định:

– Vốn đầu tư của chủ sở hữu

– Thặng dư vốn cổ phần

19

Ví dụ 1

• Sử dụng số liệu của ví dụ 1, công ty Y phát hành thêm 10.000.000cổ phần, trong đó số lượng cổ phần ưu đãi không cam kết mua lại 2.000.000

cổ phần, mệnh giá 10.000đ/CP, công ty bán hết

CP thubằng ngoại tệ (usd), giá bán của CP phổ thông là 12.000đ/CP, tỷ giá thực tế 21.000đ/usd

• Xác định:

– Vốn đầu tư của chủ sở hữu – Thặng dư vốn cổ phần

20

Ví dụ 2

• Sử dụng số liệu của ví dụ 1, cổ phần ưu đãi

không cam kết mua lại 2.000.000 CP, giá bán

bằng mệnh giá 10.000đ/CP được các cổ đông

gópbằng tài sản, các tài sản này được đánh giá

theo giá thị trường 15.000.000.000đ (Tương

đương 1.500.000 CP), phần chênh lệch thu bằng

TGNH

• Xác định:

– Vốn đầu tư của chủ sở hữu

– Thặng dư vốn cổ phần

21

Ví dụ 3

• Đối với CTy phát hành:

– Phát hành thêm cổ phiếu

từ nguồn thặng dư vốn cổ phần, từ quỹ ĐTPT, từ LN chưa phân phối (trả cổ tức bằng cổ phiếu) và từ quỹ KTPL.

– CTCP phải ghi sổ kế toán

để điều chỉnh vốn cổ phần theo phương án đã được Đại HĐCĐ phê duyệt.

22

Phát hành cổ phiếu không thu tiền

• Đối với nhà đầu tư:

Chỉ ghi nhận tăng số lượng cổ phiếu đang nắm giữ không ghi nhận tăng thêm giá trị khoản đầu tư và không ghi nhận tăng thêm doanh thu hoạt động tài chính

• Mua lại cổ phiếu của chính công ty đã phát hành

gọi

• Công ty có quyền mua lại không quá 30% tổng

số cổ phần phổ thông đã bán, một phần hoặc

toànbộ cổ phần ưu đãi cổ tức đã bán

• Giá trị CP quỹ = Giá mua CPQ + Chi phí mua

CPQ

Mua cổ phiếu quỹ

 Mục đích mua CPQ

Để cải thiện hệ số tỷ suất lợi nhuận trên cổ phần và lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu

Giảm nguy cơ bị thôn tính thông qua cổ phần

đa số

Gây tác động nhằm nâng giá cổ phần của công ty

Tạo nguồn cung cấp cổ phần cho nhân viên trong những chương trình khuyến khích người lao động

Giảm số tiền phải trả cổ tức hàng năm

Mua cổ phiếu quỹ (tiếp)

• Ngày 1/1/20x3, tổng số lượng của phiếu của

VIC là 920 triệu cổ phiếu phổ thông đang lưu

hành.Đại hội cổ đông đã thông qua việc mua lại

tối đa 46 triệu cổ phiếu quỹ với giá thấp nhất đã

đăng ký với SGD CK TP.HCM là 63.500đ/cp

Giao dịch dự kiến từ ngày 2/1/20x3 đến

1/2/20x3

• Đến ngày 1/2/20x3, tổng số cổ phiếu đã mua

thành công là 40triệu cổ phiếu với giá tổng giá

mua là 2.572 tỷ đồng, phí giao dịch 0,2%/giá

mua.Tất cả đã thanh toán bằng TGNH

25

Ví dụ 4

 Cố phiếu quỹ có thể được tái phát hành hoặc huỷ bỏ

 Cổ phiếu quỹ sẽ được ghi giảm theo giá bình quân

 Chi phí tái phát hành CPQđược ghi giảm thặng

dư vốn cố phần

 Khi huỷ bỏ CPQ, kế toán ghi giảm vốn đầu tư chủ sở hữu theo mệnh giá và ghi nhận giảm thặng dư vốn cổ phần là phần chênh lệch lớn hơn giữa giá trị CPQ và mệnh giá của cổ phiếu

26

Tái phát hành CPQ và huỷ bỏ CPQ

Sử dụng Ví dụ 4

• Ngày 15/7/20x7, VIC tái phát hành 20 triệu cổ

phiếu đã mua ở năm 20x3, giá bán là

75.000đ/cổ phiếu thu bằng TGNH

• Chi phí tái phát hành cổ phiếu quỹ thanh toán

bằng TGNH bằng 0,2%/giá trị giao dịch của cổ

phiếu

Yêu cầu:

Xácđịnh vốn đầu tư của CSH, thặng dư vốn cổ

phần, giá trị cổ phiếu quỹ sau giao dịch trên

27

Ví dụ 5

Tiếp theo Ví dụ 5

• Ngày 24/9/20x8, VIC quyết định huỷ 10 triệu cổ phiếu quỹ đã mua ở năm 20x3 Cổ phiếu VIC có mệnh giá 10.000đ/cp

Yêu cầu:

Xácđịnh vốn đầu tư của CSH, thặng dư vốn cổ phần, giá trị cổ phiếu quỹ sau giao dịch trên

28

Ví dụ 6a