Chii tich Hd Chi Minh ludn khing dinh: d Viet Nam phai thiet lap che do chinh tri nhat nguy6n la dilu kien khdng cdn phdi tranh cai vi dilu dd xudi phat ttr hoan canh cu the eiia V[r]
Trang 1NGHIEN CQU - TRAO DOI
u
Nhat nguyen ciiinli trj trong dieu i(ien i(inii te till tnrang djnli iiudng xa iiol ciiii ngiiia
01 Viet Nam - ca sd ly luan va thtfc tiin
• LE VAN PHUC
Hoc vien Chinh tri - Hant) cliinli l<hu vUc III
Hien nay, nude ta dang
thuc hien thi che nhdi
nguy6n chinh tri (mdt
dang duy nhdi cdm quyln)
Viec thuc hien thi ehl nay da
dugc lich sir va Hien phap ciia
Nha nude thira nhan Thuc
hien thi ch6' nhdi nguyen
chinh tri da ttmg budc lam
thay ddi ddi nude theo hudng
phdt triln - chinh tri dn dinh,
kinh te' phat trien, van hda tien
tien, dam da ban sic ddn tdc,
vi th6' ciia Viet Nam tren
trudng qudc tengay cang dugc
xac lap Tuy nhi6n, trude ddy
ciing nhu hien nay, da vd dang
xudi hien nhung quan niem,
ludn dieu cho ring nhdi
nguyen chinh tri la khdng ddn
chu, vi the, dl cd dan chu thi
cdn phai da nguyen chinh tri,
da dang ddi lap Nhtrng ludn
dieu tren cung vdi "cai ggi la
xuai phat td chu nghla Mac
-Lenin" ring kinh te quylt dinh
chinh tri ring kinh teda thanh
phdn thi chinh tri phai da nguyen; tir dd, hg ddi hdi phai xda bd Dilu 4 trong Hien phdp cua nude Cdng hda xa hdi chu nghia Viet Nam (1992) Mat khde, hg cho ring hien nay Dang va Nha nude ta dang cdn nhilu ylu kem, bat cap, mat dan chii, ngudi dan khdng dugc tu do ngdn luan, Dang Cdng san ddc quyln lanh dao theo y chu quan cua minh, tham nhting trd thanh qudc nan do vay, phdi thuc hiln da nguy6n, da dang
Khdng da nguyen, da dang se khdng cd ddu tranh, se lam cho he thdng chinh tri khdng the ddi mdi, tir dd keo theo nIn kinh t6' cham phdt triln, ddi sdng nhdn ddn khd khan
Dai nude cdn nhieu khd khan, he thdng chinh tri ciia chiing ta cdn nhiing ban che, bdi cap la dilu khdng thi phii nhdn Nhimg, nhiing ludn dieu neu tren khdng mdi, va
ngay cang bde Id nhiing y dd chinh tri den tdi nhim tao cd cho su hinh thanh cdc td chiic chinh tri phan ddng ddi lap vdi Dang Cdng san Viet Nam, la tiep tuc thuc hien cac budc cua
chien luge "diSn bien hda binJi' tir dd tien hanh bao
loan, lat dd, gay mai dn chinh tri - xa hdi trong nude
Chiing ta kien tri dudng ldi ddi mdi, giir viing nguyen tic
nhdi nguyen chinh tri, vrxxa sira
chiia hiin che, yeu kem, vira phai ddu tranh phe phan nhiing quan niem, luan dieu sai trai, lech lac neu tren Bai viei nay nhim lam rd ca sd ly luan va thirc tiln cua viec thirc hien the che' nhai nguyen chinh tri d Viet Nam
l.Casdl5^Iuan Cdc the luc thu dich "xuai phdt" tir nguyen ly cua chii
nghia Mdc - Lenin la kinh te quyei dinh chinh tri dl cho
ring, kinh te nhilu thanh phan
Trang 2NGHIEN CQU - TRAO DOI
thi chinh tri phai da nguyen la
khdng dung vdi y nghia
nguyen ly ciia chii nghia Mdc
- L6nin Trong Iy ludn vl hinh
thai kinh te - xa hdi, cdc nha
kinh dien da nghi6n ciru mdt
each sdu sic mdi quan he giiia
ca sd hii tang va kien triic
thugng tdng Theo cdc dng, ca
sd ha tdng bao gid ciing la
nhan td quylt dinh kien tnic
thugng tang (dac biet la mdi
quan he giua kinh t l va chinh
tri), vi "theo quan diem duy
vat lich su nhan td quyei dinh
trong lich sd, xet den cung la
sir san xuat va su tai san xuai
ra ddi sdng hien thiid"^' Chii
nghia Mac khing dinh khi co
sd kinh t6' thay ddi tbi tdi ca
edi kien triic thugng tang dd
so cting bi dao Idn it nhilu
nhanh chdng Do la nhtrng
luan diem h6i siic quan trgng
eiia chu nghla Mdc Cac luan
dilm nay khdng chi dl gidi
thich cdc hien tugng vl y tbiic
tu tudng ma cdn ly gidi sir
hinh thanh va sir bien ddi cdc
the chi chinh tri trong cdc xa
hdi cd giai cap Hon ntra, ciing
ttr ludn dilm nay chiing ta cd
thi rut ra nguy6n tdc phuang
phap luan cho viec xdy dixng
the che chinh tri hien tai va chi
ra xu th6' van ddng ciia nd
Song, hilu thi nao la kinh
te quyei dinh chinh tri Kinh
te, neu hieu theo nghia la toan
bd cac quan he san xuai hgp
thanh kit cau kinh te - xa hdi
ciia mdt giai doiin lich sir tbi
nd la mdt he thdng Nd tdc ddng din chinh tri vdi tu cdch
la mdt he thdng chu: khdng phai tdc ddng vdi tu cdch la nhdn td ri6ng le, rdi rac Trong
he thdng nay, lire lugng kinh tinao giir vai trd thdng tri se la ylu td quy6i dinh ki6'n tnic thugng tang ke ca tu tudng ldn nhtrng thilt che tuang ung
Trong tdc phim He tu tudng Due, C.Mdc va Ph.Angghen
da chi ro " Trong mgi thdi dai, nhung tu tudng cua giai cap thdng tri la nhung tu tudng thdng trP va "nhiing tu tudng thdng tri khdng phai la cai gi khac ma chi la bieu hien tinh thdn cua nhiing quan he vat chiit thdng trP^\ Nhu vay, vai
trd thdng tri xa hdi bao gid cung thupc vl mpt giai cap nhai dinh trong xa bdi Dilu nay da dugc chiing minh trong lich sir phdt trien cua nhdn loiii
Trude day, mac ddu phuang thirc san xudi tu bdn chii nghia ra ddi tir trong long
xa bdi phong kiln, nhung khi phdt triln ldn miinh thi giai cap tu san thing tay dap dd quan he sdn xudi phong kien,
" bai cd chS nao ma giai cap tu sin chiem ducfc chinh quyen thi nd dap dd nhiing quan he phong kien, gia trudng va diin vien Tai ca nhiing mdi quan
he phuc tap va muon mau muon ve rang buoc con ngudi vdi "nhiing be tren ttx nhien "
cua minh; diu bi giai cap tu san thang tay pha vd khdng
de lai giua ngudi va ngudi mdt mdi quan he nao khac, ngoai Icri ich tran trui va ldi "tien trao chao mdc" khdng tiiili khdng nghia"'-' Xit vl thuc
chdi, d dd chi ed nhat nguy6n
ca vl chinh tri ldn to tudng, Cho du d mdt sd qudc gia, cd sir thda hiep gitra giai cap phong kien va giai cap tu san, nhd vua vdn tdn tai va giu mdt vai trd nhai dinh nao dd, nhung dd chi la hinh thiic, cai b6n ngoai cdn vl co ban da bi
tu san hda, thuc hien dudi quyln ciia giai cap tu san B6n canh dd, trong nhtrng nude da nguyen ehinh tri, hay
da dang ddi lap thi cung khong thi hilu kinh t l cd bao nbi6u thanh phan thi chinh tri phdi cd bay nhieu td chirc chinh tri khde nhau Cd nai, nhilu thanh phdn kinh l l nhung vdn
cd thi nhdi nguyen chinh tri, nhung cung cd noi chi cd mdt thdnh phdn kinh te nhung cd nhilu td chu:c chinh tri khde nhau tdn tai Do vay, cdn hieu mdt each diing dan ban chdi kinh t l quylt dinh chinh tri, nlu hilu mdt each si6u binh, mdy mdc se ddn din nhan thirc
va van dung sai lam
Khi ndi kinh t l quy6i dinh chinh tri, thi dilu quan trgng chiing ta ciing cdn phai luu y
la kinh te khdng phai la yeu td
duy nhat, ehii nghia Mac
khdng bao gid xem kinh te la
ylu td duy nhai ma ben ciinh
yeu td kinh t l cdn ed ylu id
S6 thang 3-2011 Ly luan chinh (ri & IVuycn (hdng
Trang 3khde Tdi ca cdc ylu td ay diu
nim trong mdt chinh thi
thdng nhdi tdc ddng qua lai
ldn nhau, tao n6n sir van ddng,
biln ddi ciia xa hdi
Ph.Angghen da timg khing
dinh: "theo quan niem duy vat
lich sir, nhan td quyet dinh
trong qua trinh lich su, xit de'n
cung la su' san xuat va tai san
xuai ddi sdng hien thirc Ca toi
va Mac chua bao gid khing
dinh gi han the Cdn co ai
xuyen tac luan diem nay theo
y nghia nhan tdkinh tela nhan
td quyet dinh duy nhai, thi
ngudi do bien ldi khdng dinh
nay thanh mdt cau trdng rdng
truru tugng, vo nghia"'*'
Ph.Angghen giai thich rd yeu
td ngoai kinh tl, ong cho ring,
cdc yeu td ndy, mac ddu khdng
ddng vai trd quyei dinh nhu
yeu id vat chdi, nhimg nd la
yeu td khong thi thilu ddi vdi
qud trinh hoiit ddng \'a phdt
triln ciia con ngudi, "Chdng ta
lam nen lich su cua chdng ta
nhung thd nhai, chung ta lam
ra lich sir vdi nhung tien de va
nhiing dieu kien rai xac dinh
Trong sd nhung tien de va
dieu kien ay thi chinh nhirng
tien de va dieu kien kinh terdt
cue gio vai trd quyei dinh,
nhung didu kien chinh tri,
ngay ca nhung truydn thdng
tdn tai trong dau dc con ngudi
cung dong vai trd nhat dinh
tuy khdng phai vai trd quyet
dinh"'"
Mdi qudc gia, dan tdc diu
NGHIEN cCrU - TRAO 001
cd mdt lich sir hinh thanh, phdt triln va cd truyen thdng rilng nhdi dinh Tir dd, nd tiio nIn tinh ddc thii rieng ciia mdi qudc gia, dan tdc va dugc the bien qua cdc boat ddng vdt chdi va boat ddng tinh than ciia con ngudi, trong dd cd boat ddng chinh tri Chinh vi vay, mdi qudc gia, dan tdc ben canh nhirng edi chung cdn cd nhtrng edi ri6ng, cai ddc thu ciia ddn tdc minh tr6n tat ca mgi mat va chinh tri, thi che' chinh tri khdng nim ngoai dilu dd Chinh do dilu nay ma V,I.L6nin da ttmg khing dinh:
" Tai ca cac dan tgc ddu di len CNXH dd la dieu khdng the tranh khdi nhtrng cac dan tgc tien tdi chu nghia xa hpi khdng phai mot each gidng nhau mdi dan tpc se dua nhiing dac diem cua minh vao linh vuc nay hay linh virckhac cua che dp dan chu loai nay hay loai khac cua chuyen chinh vd san, vao nhip dp nay hay nhip dp khac cua viec cai tao xa hpi chu nghia ddi vdi cac mat khac nhau cua ddi sdng xa hpi'"" Khdng chi
V.I.Lenin ma cdc nha chinh tri ndi tieng tren thi gidi cung khing dinh dilu nay
Montesquieu cho ring: "dcac vung khac nhau, tinh each, tinh than, tinh cam va due vpng cua con ngudi cung rat khac nhau Neu nhu the thi luat phap cung phai tuong ting vdi sy khac nhau a'y''^' Hay
Jackques Rousseau cung
khing dinh: "trong mdi vung khi hau, thien nhien da quy dinh nen co hinh thuc chinh phu nao, va tinh chai dan chung nen nhu the nao di thich hryp vdi vung dd''*' Ttr
dd, Jackques Rousseau di din
kei luan: "Khong phai hinh thuc chinh phu nao cung thich hpp vdi mdi qudc gia"''"
Nhu vay, de xem xet mpt the che' chinh tri thi phai xem xet mdt each toan dien, chir khdng chi xem xet mdt mat, mdt yeu to nao dd Neu tuyet ddi hda, dl cao mdt mat, mot yeu to nao dd se la phien dien, mdt chilu khdng khdi mic phai sai lam trong nhan thirc
va boat ddng thuc tiln
Trong tu tudng cua minh,
Hd Chi Minh cung ludn coi trgng mdi quan he gitra kinh te
va chinh tri Kinh te bao gio cung dugc xem la gdc, la co
sd Tuy nhien, trong dieu kien
xa hdi cdn tdn tai nhilu thanh phan kinh te, phai xdc dinh thanh phan nao la cdt ldi, giii vai trd chu dao de cd quan dilm chinh tri rd rang va co chinh sdch thda dang Trong nhtrng ngay dau thanh lap nude, Chu tich Hd Chi Minh neu len he thdng chinh tri nude ta bao gdm: Dang, Nha nude Mat trdn Td qudc Trong
he thdng dd, Ngudi xem Dang
la nhdn td ca ban va quyet
dinh nhdi "Dang co vung thi each mang mdi thanh cdng,
10 Ly luan chinh (ri & IVuyon (hdng So thang 3-2011
Trang 4NGHIEN CLTU - TRAO OOl
cung nhu ngudi cam lai co
vung thi thuyen mdi chay"
Dang la ngudi diii dien cho lgi
ich ciia nhan dan, cua ddn tdc
Chii tich Hd Chi Minh ludn
khing dinh: d Viet Nam phai
thiet lap che do chinh tri nhat
nguy6n la dilu kien khdng cdn
phdi tranh cai vi dilu dd xudi
phat ttr hoan canh cu the eiia
Viet Nam, tir y6u eau chinh eiia
cugc each mang Viet Nam (cd
4 giai cap chinh: cong nhdn,
ndng dan, tilu tu san, to san, do
giai cap cdng nhdn lam lanh
dao, lay li6n minh cdng - ndng
lam nen tang (chi6'm sd dong)
doan kit vdi cdc giai - tang
khde trong nude Do dd, giai
cap cdng nhdn va chinh Dang
cua nd - Dang Cdng san Viet
Nam lanh dao dat nude la hoan
toan dung din va phti hgp
Nhu vay, trong chii nghia
Mdc - L6nin va tu tudng Hd
Chi Minh diu dl cap den mdi
quan he bien chiing giua kinh
t l va chinh tri nhung khong d
ddu va ehd ndo ndi rdng: kinh
te nhieu thanh phan thi chinh
tri phai da nguyen
Nhirng quan diem neu tren
chinh la ca sd Iy ludn de Viet
Nam xdc dinh the che chinh tri
nhai nguyen trong dilu kien
phdt triln nIn kinh te nhilu
thanh phdn dinh hudng xa hdi
chii nghla Id hoan toan dung
din, phii hgp
2 Cd sd thuc tiln
Vd casdkinh te: Nhu tren
da trinh bay, trong co cdu thanh phan kinh te', thanh phdn ndo giu vai trd thdng tri, chi phdi cdc thanh phdn kinh te' khde se la co sd kinh t6' de quylt dinh hinh thiic td chiic chinh tri Hien nay, d nude ta tdn tai nhilu thanh phdn kinh
te, nhu Dai hdi X da xdc dinh
cd 5 thanh phdn kinh tl: kinh
t l nha nude; kinh t l tap tbi;
kinh te to nhdn (cd thi, tilu chii, tu ban to nhan); kinh tetu bdn nha nude; kinh te ed vdn ddu to nude ngoai Trong dd, kinh t l nha nude va kinh 16' tap thi giir vai trd chii dao va trd thdnh nIn tang cua nIn kinh t l qudc ddn
C) Viet Nam, kinh teW ban to nhan chua bao gid gitr vi m' thdng tri Kinh te tu ban to nhan ra ddi mudn so vcd cac nude khde va gin hIn vdi su xdm luge ciia thuc ddn Phdp Vi vay, nhiing nha W san dau den d Viet Nam Id nhiing nha tu sdn Phdp, sau dd mdi hinh thanh nhiing nha tu san ban dia vira nhd, y6'u dt lai bi chia re va chen ep Do dd, giai edp W sdn Viet Nam khdng dii siic lanh dao dat nude gianh ddc lap ma phdi la giai cap cdng nhan vcd lire lugng tien phong ciia nd la Ddng Cpng sdn dam nhdn Cdn ngay nay, trong dilu kien thuc hien kinh t l thi trudng, trong nhting ndm gan day, thanh phdn kinh t l tu ban tu nhdn cd dilu kien dl phdt triln, cd nhilu nha mdy, cdng ty to nhdn ra ddi phdt triln khd m;inh me, ddng gdp vai trd rat ldn vao su jAat
triln nIn kinh te' - xa hdi cua dat nude Du da cd su phdt triln dang
kl, nhung thanh phdn kinh 16' tu ban to nhdn khdng nim gitr vi m' then chdt, ciing khdng ddu to vao nhiing nganh kinh t l miii nhpn Thanh phdn kinh t6 nha nude vd kinh te tap thi, mac dau hien nay edn nhilu yeu kem, nhung vl co ban, nd vdn giii vai trd chii dao, vdn chiem giii nhtrng linh vuc then chdi nhai ciia nIn kinh te, cung cap nhtrng dich vu quan trpng va can thilt cho xa hpi Dilu nay khong chi la hien tai ma trong tuong lai vdn gitr dupe vai trd a'y Day la co sd de the ch6' ehinh tri nude ta chi cd tbi la nhai nguy6n
Dd la xet tren co sd y6'u td kinh te cdn xet tren cdc ylu td khac ta cang thay thi chi nhdi nguy6n chinh tri d Viet Nam
la sir lira chgn tat ylu
Ve yeu td truyen thdng dau tranh, doan kei cua dan tpc
Trong chilu ddi lich sir ciia ddi nude truyln thdng ddu tranh, dodn kei eiia nhan dan ta ludn luon phdt huy, tiio thdnh su:c manh trong chdng thi6n tai, giac ngoai xdm Khong phai ngdu nhi6n ma d nude ta ttr bao ddi, mgi muu toan chia cit ddi nude diu bj thdi bai Loan 12 su: quan trude thdi Dinh Bd Linh, Trinh Nguyin phan tranh thdi Le, viec chia nude Viet Nam thdnh 3 ky cua thuc dan Phap, chia diii nude thanh hai miln ciia de' qudc
S6thanii.1-20ll Ly luan chinh (ri & IVuycn (hdng 11
Trang 5My cudi cting diu bi thdi bai
Tu tudng doan kli ciia ngudi
Viet Nam la tdi ca mgi ngudi
diu la con rdng, chdu tien
Truyln thdng doan kei dd da
trd thanh chan ly "Doan ket
dai doan ket, thanh cdng dai
thanh cdng" Truyln thdng
nay la yeu to tich cue, la dilu
kien thuan lgi cd anh hudng vd
cung sdu sic de'n qud trinh
thuc bien chiln luge lien minh
giai cap, doan kei ddn tdc cua
Dang Cdng san Viet Nam ca
trong each mang ddn tdc ddn
chii nhan ddn va trong qua
trinh xdy dung xa hdi mdi - xa
hdi xa hdi chii nghla
Sir thdng nhdi ciia toan the
ddn tdc tdi y6'u ddi bdi sir
thdng nhdi ciia thi che ehinh
tri Thi chi ehinh tri dd khdng
the la da nguyen, ma la mdt
thi che chinh tri nhdi nguyen
Neu la mdt thi chi chinh tri da
nguyen tdn tai d Viet Nam tbi
cd ddm bao dugc sir doan kit
dd khdng, chic chin la khdng!
vi thuc te, d cac nude tr6n th6'
gidi va trong khu vuc gdn ddy
da minh chung rd dilu dd
Ve vai trd cua Dang cdng
san: Tir khi Dang Cdng sdn
Viet Nam ra ddi den nay
Dang ludn lanh dao ddi nude,
lanh dao nhdn ddn ddu tranh
chiln thing nhtrng ke thu xdm
luge himg manh Dang da xdy
dung khdi dai doan kei trong
nhdn ddn mgi giai cap, lire
lugng diu ciing nhau doan kit,
thdng nhdi cting chung muc
NGHIEN CL/U - TRAO OOl
dich xdy dung ddi nude tien len chu nghla xa hdi Trong thdi ki ddi mdi, trong qua trinh thuc hien xdy dung nen kinh te thi trudng dinh hudng
xa hdi chii nghia hien nay
trude vd van khd khan, thir thdch, su chdng phd ciia cdc the luc thii dich Dang Cdng san Viet Nam vdn 'viing vang lanh dao cdch mang, ddi nude Viet Nam tien 16n gianh bao thanh tuu vi dai, Dac biet
Dang luon gitr •viing dugc khdi dai doan k6i trong nhdn ddn, trong mgi giai - tang xa hdi
Day la co sd quan trgng dl chiing ta khing dinh thuc hien ch6' do chinh tri nhdi nguyen trong dilu kien thuc hien nIn kinh te tbi trudng dinh hudng
xa hdi chii nghia la hodn todn phti hgp vdi dilu kien, hoan cdnh, nguyen vgng cua nhdn ddn Viet Nam Dd la mdt thuc
t l khdch quan khdng ban cai
Nhu vay, viec lira chgn the che' nhdi nguyen chinh tri trong dilu kien thuc bien nIn kinh t l thi trudng dinh hudng
xa hdi chu nghia d Viet Nam bien nay la cd co sd ly luan va thuc tiln h6i sue rd rang Dd la mdt sir lira chgn hoan toan diing din!
Tuy nhien, he thdng chinh tri nude ta khdng phai khdng cdn nhung yeu kem, bdi cap
Bd mdy nha nude cdn cdng kinh, kem hieu lire; ca che boat ddng giua Dang, Nha nude va cdc td chirc doan thi
cdn nhilu dilm chua that ro rang, phii hgp; mdt bd phan can bd dang vien thoai hda, bien chdi dang dat ra nhirng yeu cdu biic xiic ddi hdi phai ddi mdi td chiic va phuang thiic boat ddng ciia he thdng chinh tri Do vay, de he thdng chinh tri lam trdn dugc sir menh lich sir cua minh khdng phai la chuyen tir nhai nguy6n chinh tri thanh da nguyen chinh tri, ma cdt yeu can tim
ra cdc bien phap ddng bd de xdy dung va chinh ddn Dang, nang cao ndng lire va siic chien da'u cua Dang, ndng cao vai trd quan Iy cua Nha nude, kien toan td chiic va phat huy vai trd ciia cac td chiic doan thi Cd nhu vay, chiing ta mdi ndng cao vai trd ciia thi che chinh tri nude ta trude nhirng yeu cdu cua qud trinh ddi mdi
va phdt triln dai nude Ddi mdi kinh te' phai gan liln vdi ddi mdi chinh tri, dd la mpt ddi hdi tai yeu khdch quanD
1.4.5 C.Mac va Ph.Angghea Toan tap,
t37 Nxb CTQG, H.1997 tr.641.642
2 C.Mac va Ph.Angghen, Sdd, t3 tr.66
3 C Mac va Ph.Angghen, Sdd 14
H.1995, lr.599-600
6 V.I.Lenin, Toan rap, tSO.Nxb Tien
bo Matxccfva 1981 tr.l60
7 Montesquieu: Ban vS tinh thiin
phdp luat Nxb Ly luan chi'nh tri,
H.2004 trl39
8 9 Jean Jacque Rousseau: Ban vS
khe udc xa hgi Nxb Ly luan chi'nh tri
H.2004 tr 153 155
12 Ly luan chinh (ri & IVuycn (hdng So thing 3-2011