Ñeå xaây döïng thaønh coâng moâ hình ÑTVT thì caàn coù moät khung phaùp lyù toaøn dieän treân quy moâ toaøn thaønh phoá (caáp tænh) nhaèm ñieàu tieát vieäc phaùt trieån caùc ÑTVT khoâng[r]
Trang 1sË 95+96
Ảnh bìa:
New Clark City - mô hình thành phố
vệ tinh điển hình của Phillipine
Bài học kinh nghiệm quy hoạch phát triển đô thị vệ tinh trong quy hoạch chung xây dựng thủ đô hà nội
xây dựng đô thị vệ tinh - nhìn từ thực tiễn tp.hcm kinh nghiệm quốc tế
để phát triển các đô thị vệ tinh
Lesson Learned for sateLLite city deveLopment pLanning
in the generaL construction pLanning of hanoi capitaL
sateLLite city construction - viewed from
practicaLity in ho chi minh city internationaL experience
to deveLop sateLLite cities
sateLLite city and the deveLopment strategies of traffic - urBan integration
đô thị vệ tINh
đô thị vệ tinh và các chiến Lược phát triển tích hợp giao thông - đô thị
SatellIte cIty
Trang 2Tπp ch›
Quy hoπch x©y d˘ng Chúc mùng nam mói
Trang 3Bạn đọc thân mến!
Năm 2018 đã khép lại, nhân dịp năm mới, Quy hoạch xây dựng trân trọng gửi đến các cộng tác viên và bạn đọc những tình cảm tri ân sâu sắc nhất Chúc quý vị một năm mới An lành, Thịnh vượng và Thành công!
Phát triển đô thị đang là bài toán hóc búa với các thành phố lớn tại Việt Nam, đặc biệt ở Hà Nội, TP.HCM Bắt đầu từ 2005, TP.HCM tìm kiếm kiểu phát triển mới là
“đa cực, phi tập trung hoá” với các đô thị vệ tinh; thành phố Hà Nội đã xác định năm đô thị vệ tinh của mình vào năm 2008 “Đô thị vệ tinh” được nhận định là chìa khóa để hạn chế sự quá tải của các đô thị lớn Tuy nhiên, làm thế nào để biến quy hoạch các đô thị vệ tinh thành thực tế không phải là điều đơn giản bởi những hạn chế về nguồn lực, về đầu tư phát triển hạ tầng kết nối, về quản lý xây dựng tại khu vực vành đai xanh, hay việc xác định mô hình quản lý phát triển cũng như kinh nghiệm triển khai dự án
Thực tế phát triển đô thị trên thế giới cho thấy, không có một mô hình nào hoàn hảo cả Chỉ thông qua những nghiên cứu cụ thể chúng ta mới có thể đưa ra một mô hình phù hợp cho từng thành phố Bởi vậy, Quy hoạch xây dựng kỳ này phối hợp cùng các chuyên gia tìm hiểu, tổng kết, đánh giá và đưa ra những giải pháp, những bài học cụ thể cho mô hình đô thị vệ tinh ở 2 thành phố Hà Nội và TP.HCM Hy vọng với chủ trương thu hút đầu tư đúng đắn của Nhà nước, cùng những kinh nghiệm quý báu, giải pháp cụ thể, trong thời gian tới, các đô thị vệ tinh của Hà Nội và TP.HCM sẽ sớm hoàn chỉnh và thúc đẩy quá trình phát triển đô thị Việt Nam ngày càng bền vững hơn Giải thưởng cho các đồ án của thế hệ kiến trúc sư trẻ và các dự án mới đang góp phần vào việc thay đổi diện mạo đô thị sẽ là nội dung khép lại chuyên đề cuối năm Trân trọng mời quý độc giả đón đọc
ThS.KTS NGUYỄN THÀNH HƯNG
Tổng biên tập/ Editor in Chief
Ảnh bìa: G-net
NGUYỄN MINH TÚ
16/GP-BTTTT cấp ngày 10/1/2014
Tài khoản: Viện Quy hoạch đô thị
và nông thôn quốc gia
113 00000 1023 tại Ngân hàng
TMCP Công thương Việt Nam
Chi nhánh Hai Bà Trưng - Hà Nội
NGUYỄN THÀNH HƯNG - PHẠM HOÀNG TÚ
BÙI CHUNG HẬU - NGUYỄN THUỲ ANH
NGUYỄN HỒNG CHI - VŨ TUẤN VINH
BÙI CHUNG HẬU
NGUYỄN THỊ MINH ĐỨC
ThS.NB PHẠM HOÀNG TÚ
Thiết kế mỹ thuật/ Designer
Thư ký tòa soạn/ Sub Editor
P Tổng biên tập/ Deputy Editor in Chief
Ban cố vấn/ Advisory board
Ban biên tập/ Editorial board
Hội đồng khoa học/ Editorial Adviser Council
Liên hệ Quảng cáo - Phát hành
tapchiquyhoach@gmail.com
Tel: (024) 3.9741942
Website: www.viup.vn
CTY TNHH TM IN VIỆT ANH
Trị sự, phát hành:
PGS.TS.KTS LƯU ĐỨC CƯỜNG (Chủ tịch)
PGS.TS.KTS NGUYỄN QUỐC THÔNG
KTS TRẦN NGỌC CHÍNH
PGS.TS LƯU ĐỨC HẢI
PGS.TS.KTS TRẦN TRỌNG HANH
GS.TS.KTS LÊ HỒNG KẾ
GS.TS.KTS NGÔ THẾ THI
TS.KTS NGUYỄN TRUNG DŨNG
NGÔ TRUNG HẢI
LịI TỘ SOĐN
Trang 4
12
96
]
Đồ án tốt nghiệp xuất sắc năm 2018
Xu hướng quản lý không gian đô thị vệ tinh qua các dự án phát triển đô thị tại VN
VIUP ký kết hợp với Viện Quy hoạch vật thể CUBA
24 88
Topic:
SATELLITE CITY
Events
■ “Viup signed a cooperation agreement with the Cuba Institute of Physical Planning”
Concept
■ Concept of Satellite City
■ Overview of satellite city planning model
Forum
■ Satellite city in Vietnam
■ The trend of satellite urban space management through urban development projects in Vietnam
■ International experience in building the frame infrastructure
to develop satellite cities
■ Satellite City and the development strategies of traffic - urban integration
■ Transfer development rights within urban areas
■ Lesson learned for Satellite City development planning
in the general construction planning of Hanoi capital
■ Develop the center and Satellite City - Link between urban areas - Case study of Hanoi
■ Reorganize urban space for the establishment and operation of satellite cities in Ho Chi Minh City
■ Satellite City construction - Viewed from practicality
in Ho Chi Minh City
Planning and worldwide architecture
■ Restructuring of regional relationship and shaping of attraction understanding two clues of beijing ‘s sub-center plan
■ Linking a Satellite City region and global value chains:
empirical lessons from incheon, south korea
■ Huge urban planning - Some lessons from the experience
of Bangkok - Thailand city
■ MANILA - ancient and modern urban
■ Asian cities are ready for the future
Plans and authors
■ Current situation of social housing development for rent
in Hanoi city
■ Challenges of Affordable Housing Development
in Developing Countries: Cases of Vietnam and India
■ Current situation and some innovation requirements applied
in urban planning in Vietnam
■ Impacts of climate change on the network of urban southwestern provincial roads in the Mekong Delta
For students
■ Excellent graduation project 2018
Multi-sectors
■ Integrated development of underground space in megacities
■ Planning orientation and urban center of Da Nang City
■ “Current situation and proposing the solutions
to develop urban greenery in Can Tho City”
■ Proposing the integration of climate change adaptation strategy
to reduce disaster risk into urban development management
of Vinh Yen City
Information
■ International information
■ In-country information
■ VIUP information
Hoang Tu
Nguyen Trung Dung
Nguyen Dang Son
Ngo Minh Hung
Vu Thi Vinh
Nguyen Mai Anh
Nguyen Cam Van
Ngo Dinh Thuc Tran
Luu Đuc Cuong
Le Hoang Phuong
Nguyen Hong Sơn
Nguyen Diem Hang
Nguyen Ngoc Tiep
Nguyen Minh Hoa
Pham Ngoc Hoa
Kai He, Yoon Suk-jin,
Hoang Ngoc Lan,
Le Thi Bich Ngoc
Thuy Anh
Thanh Bich
Le Thi Bich Thuan
Nguyen Trung Dung
Authors
Nguyen Hoang Long
Ho Van Dang
Chung Hau
Nguyen Trong Tam
Trinh Van Chinh
Luu Đuc Cuong
Ng Ngoc Le Quynh
Luu Đuc Cuong
Nguyen Huy Quang
Huy Minh
Minh Anh
Quynh Lan
Trang 5MÙc lÙc
■ VIUP ký kết hợp với Viện Quy hoạch vật thể CUBA
Khái Niệm
■ Khái niệm đô thị vệ tinh
■ Tổng quan về mô hình quy hoạch đô thị vệ tinh
■ Đô thị vệ tinh ở Việt Nam
■ Xu hướng quản lý không gian đô thị vệ tinh qua các dự án phát triển đô thị tại VN
■ Kinh nghiệm quốc tế xây dựng hạ tầng khung để phát triển các đô thị vệ tinh
■ Đô thị vệ tinh và các chiến lược phát triển tích hợp giao thông - đô thị
■ Chuyển dịch quyền phát triển trong phạm vi vùng đô thị
■ Bài học kinh nghiệm quy hoạch phát triển đô thị vệ tinh trong QHC xây dựng thủ đô Hà Nội
■ Phát triển đô thị trung tâm và vệ tinh, mối liên kết giữa các đô thị - Nghiên cứu trường hợp Hà Nội
■ Tổ chức lại không gian đô thị cho sự ra đời và vận hành của các thành phố vệ tinh ở TP.HCM
■ Xây dựng đô thị vệ tinh nhìn từ thực tiễn TP.HCM
Quy hoạch & Kiến trúc thế giới
■ Tái cơ cấu mối quan hệ vùng và hình thành sự hấp dẫn - tìm hiểu về hai ví dụ của việc
QH các trung tâm phụ cận Bắc Kinh
■ Liên kết các vùng đô thị vệ tinh và chuỗi giá trị toàn cầu: bài học thực tiễn từ Incheon, Hàn Quốc
■ Quy hoạch đô thị cực lớn - Một số bài học từ kinh nghiệm của TP.Bangkok - Thái Lan
■ MANILA - đô thị cổ kính và hiện đại
■ Những thành phố châu Á đã sẵn sàng cho tương lai
Quy hoạch và tác giả
■ Thực trạng phát triển nhà ở xã hội cho thuê tại thành phố Hà Nội
■ Những thách thức về phát triển nhà ở giá rẻ tại các quốc gia đang phát triển - trường hợp của Việt Nam và Ấn Độ
■ Thực trạng và một số yêu cầu đổi mới ứng dụng trong công tác quy hoạch đô thị
ở Việt Nam
■ Tác động của biến đổi khí hậu tới mạng lưới đường các đô thị tỉnh lị ven biển Tây Nam vùng Đồng bằng SCL
Dành cho sinh viên
■ Đồ án tốt nghiệp xuất sắc năm 2018
■ Tích hợp phát triển không gian ngầm trong siêu đô thị
■ Định hướng quy hoạch và các trung tâm đô thị thành phố Đà Nẵng
■ Đề xuất lồng ghép chiến lược thích ứng với biến đổi khí hậu giảm nhẹ rủi ro thiên tai vào quản lý PTĐT TP.Vĩnh Yên
■ Thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển cây xanh đô thị TP Cần Thơ
■ Tin QT
■ Tin trong nước
■ Tin viup
Hoàng Tú
Nguyễn Trung Dũng
Nguyễn Đăng Sơn
Ngô Minh Hùng
Vũ Thị Vinh
Nguyễn Mai Anh
Nguyễn Thị Cẩm Vân
Ngô Đình Thục Trân
Lưu Đức Cường
Lê Hoàng Phương
Nguyễn Hồng Sơn
Nguyễn Thị Diễm Hằng
Nguyễn Ngọc Tiệp
Nguyễn Minh Hòa
Phạm Ngọc Hòa
Kai He, Yoon Suk-jin,
Hoàng Ngọc Lan,
Lê Thị Bích Ngọc
Thùy Anh
Thanh Bích
Lê Thị Bích Thuận Nguyễn Trung Dũng Nhóm tác giả Nguyễn Hoàng Long Hồ Văn Đáng
Chung Hậu
Nguyễn Trọng Tâm Trịnh Văn Chính Lưu Đức Cường
Ng Ngọc Lệ Quỳnh Nguyễn Huy Quang Lưu Đức Cường
Huy Minh Minh Anh Quỳnh Lan
Chuyên đề:
ĐÔ THỊ VỆ TINH Trong SỐ NÀY
102 21
Trang 6Từ khi Đề án Quy hoạch các Khu kinh tế ven biển (KKTVB)
Việt Nam được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định
1353/QĐ-TTg, tháng 9/2008 đến nay, trên toàn quốc đã có
15 KKTVB được thành lập và sẽ còn nhiều KKTVB khác dự kiến hình
thành Các KKTVB đã và đang phát huy vai trò quan trọng, góp phần
tạo ra động lực phát triển kinh tế-xã hội cho các địa phương ven biển
Tại các KKTVB đã có 147 dự án đầu tư với số vốn 38,4 tỉ USD, tạo ra
công ăn việc làm cho trên 10.000 người
Bên cạnh các thành tựu đạt được, việc quy hoạch các KKTVB còn
tồn tại nhiều khó khăn thách thức, trong đó nổi cộm nhất là vấn đề
khai thác sử dụng chưa hiệu quả Hiện tại, tỉ lệ lấp đầy tại các KKTVB
mới đạt dưới 40% diện tích Theo các quyết định thành lập ban đầu,
cả nước có 15 KKTVB được thành lập với tổng diện tích 662.249ha
Theo quy hoạch chung xây dựng các KKTVB, có khoảng 54.300ha
đất trong KKTVB dành cho mục đích sản xuất kinh doanh, du lịch, dịch
vụ (chiếm 8% tổng diện tích đất các KKTVB); khoảng 12.100ha đất
khu phi thuế quan (2%); đất nông lâm ngư nghiệp 71.100ha (11%);
đất khu dân cư khoảng 36.800ha (6%); đất công trình công cộng, khu
hành chính khoảng 25.200ha (4%) và đất mặt nước, sông ngòi, đồi núi khoảng 318.800ha (48%) Như vậy, trong các KKTVB chỉ có khoảng 10% diện tích đất phục vụ trực tiếp cho sản xuất công nghiệp, du lịch, dịch vụ, thương mại là các ngành tạo ra giá trị sản xuất cho KKTVB
NHẰM TRIỂN KHAI NGHỊ ĐỊNH THƯ VỀ “GIẢI PHÁP QUY HOẠCH XÂY DỰNG VÀ QUẢN LÝ QUY HOẠCH NHẰM KHAI THÁC
HIỆU QUẢ CÁC NGUỒN LỰC PHÁT TRIỂN KHU KINH TẾ VEN BIỂN”
THOẢ THUẬN HỢP TÁC GIỮA VIUP
VÀ VIỆN QUY HOẠCH VẬT THỂ CUBA
Thực hiện: HOÀNG TÚ
Trong khuôn khổ kỳ họp lần thứ 36 của Uỷ ban liên chính phủ Việt Nam - Cuba vào cuối tháng
11 vừa qua tại thủ đô La Habana, PGS.TS.KTS Lưu Đức Cường - Viện trưởng Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia đã có buổi làm việc với Viện Quy hoạch vật thể CuBa và ký kết thoả thuận hợp tác nhằm triển khai nhiệm vụ khoa học và công nghệ theo nghị định thư về “Giải pháp quy hoạch xây dựng và quản lý quy hoạch nhằm khai thác hiệu quả các nguồn lực phát triển khu kinh tế ven biển”.
Trang 7Đất hành chính, công cộng, phục vụ dân sinh và đất mặt nước, đồi
núi chiếm phần diện tích chủ yếu trong các KKTVB Sau Quyết định
1353/QĐ-TTg, năm 2010, Thủ tướng Chính phủ đã đồng ý bổ sung
thêm 03 KKTVB vào Quy hoạch là: KKTVB Đông Nam, tỉnh Quảng
Trị (quy mô 23.460ha); KKTVB Thái Bình, tỉnh Thái Bình (quy mô
30.583ha) và KKTVB Ninh Cơ, tỉnh Nam Định (quy mô 13.950ha)
Như vậy, có 18 KKTVB được phê duyệt trong Quy hoạch phát triển
KKTVB của cả nước đến năm 2020 với tổng diện tích mặt đất và mặt
nước 730.553ha, bằng khoảng 2,2% tổng diện tích của cả nước Tuy
nhiên, 3 khu kinh tế này đều chưa đi vào hoạt động
Bên cạnh đó, công tác đầu tư còn dàn trải, cơ cấu đầu tư chưa hợp lý,
nguồn lực đầu tư cho kết cấu hạ tầng phụ thuộc vào nguồn ngân sách
Trung ương Thực tế, trong 18 KKTVB đã được phê duyệt, có 14 khu
được thành lập ở những tỉnh có điều kiện phát triển kinh tế - xã hội còn
nhiều khó khăn Do đó, việc phát triển kết cấu hạ tầng chủ yếu phải
dựa vào nguồn vốn hỗ trợ từ ngân sách Trung ương, đóng góp của
nhiều khu kinh tế ven biển vào cơ cấu kinh tế chung tại các địa phương
chưa thực sự rõ nét
Ngoài một số KKTVB được thành lập sớm, có đầu tư trọng điểm như
Dung Quất, Vũng Áng, Nghi Sơn, Chu Lai được quy hoạch hệ thống
giao thông kết nối, nằm trong hành lang vành đai kinh tế ven biển
thuận lợi, còn lại phần lớn các KKTVB vẫn đang trong giai đoạn đầu
tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông, kỹ thuật
Bên cạnh vấn đề về liên kết vùng, bảo vệ môi trường và ứng phó với
Biến đổi khí hậu (BĐKH) cũng là thách thức lớn trong quá trình phát
triển các KKTVB Mặc dù đã có Đề án quy hoạch phát triển tổng thể,
nhưng vẫn xảy ra tình trạng cạnh tranh giữa các địa phương ven biển
khi có xu hướng phát triển KKTVB của riêng mình với quy mô lớn và
hạ tầng (cảng biển, sân bay…) đầy đủ nhất có thể Các chính sách ưu
đãi nhằm cạnh tranh thu hút đầu tư có phần nào làm giảm nhẹ các yêu
cầu về tiết kiệm tài nguyên và bảo vệ môi trường và ứng phó với BĐKH
và NBD Sự cố môi trường trầm trọng do công ty Formosa thuộc khu
Kinh tế Vũng Áng, tỉnh Hà Tĩnh xảy ra năm 2016 vừa qua là lời cảnh
tỉnh cho các vấn đề trên
Cuba là một quốc gia biển đảo giống với Việt Nam và đang trong giai
đoạn đầu phát triển các KKTVB để thu hút đầu tư nước ngoài, những
bài học kinh nghiệm trong phát triển các KKTVB của Việt Nam là rất
hữu ích cho Cuba Mặt khác, Cuba có thế mạnh trong công tác quản
lý tổng hợp không gian ven biển, đặc biệt là quản lý các hoạt động quy
hoạch, xây dựng và khai thác với khung thể chế đồng bộ và bộ máy
triển khai ở các cấp từ trung ương đến địa phương khá hiệu quả có thể chia sẻ với Việt Nam
Vì vậy, việc phối hợp nghiên cứu, đúc rút kinh nghiệm từ thực tế và kinh nghiệm quốc tế để đưa ra giải pháp quy hoạch hợp lý, đem lại hiệu quả cho việc đầu tư, khai thác và phát triển hiệu quả khu kinh tế ven biển áp dụng cho cả hai nước Việt Nam và Cuba là rất cần thiết Mục tiêu của dự án nhằm điều tra, rà soát và đánh giá hiệu quả của quy hoạch chung xây dựng các khu kinh tế cửa khẩu, khu kinh tế ven biển; để làm cơ sở kiến nghị điều chỉnh các chiến lược, chính sách cũng như các văn bản pháp quy về quy hoạch xây dựng, quy hoạch phát triển các khu kinh tế cho phù hợp với tình hình và xu hướng hiện nay
Đề xuất các biện pháp nhằm tăng cường tính pháp lý, tính khả thi, đồng thời tháo gỡ các vướng mắc còn tồn tại đối với các quy hoạch chung Khu kinh tế ven biển, Khu kinh tế cửa khẩu từ khâu lập đồ án đến khâu tổ chức thực hiện, đảm bảo đáp ứng được nhu cầu phát triển trước mắt cũng như lâu dài
Hiện tại, Cuba đang trong quá trình cập nhật nền kinh tế theo mô hình kinh tế thị trường Mô hình các KKTVB đang được Chính phủ Cuba hết sức quan tâm như một công cụ quan trọng để thu hút đầu tư phát triển kinh tế đất nước Đặc khu kinh tế ven biển Mariel, Khu chế xuất thương mại tự do đầu tiên của Cuba đã được thành lập gần thủ đô Habana nằm thu hút các nguồn lực đầu tư nước ngoài, trong đó có các tập đoàn Việt Nam cũng đã quan tâm và đầu tư tại đây
Viện Quy hoạch Vật thể Cuba (IPF) là cơ quan trực thuộc Chính phủ, có chức năng quản lý nhà nước trong lĩnh vực Quy hoạch lãnh thổ và quản lý phát triển đô thị trên phạm vi toàn quốc IPF đã triển khai hầu hết các đồ án quy hoạch của Cuba trên nhiều cấp độ từ Quy hoạch lãnh thổ, quy hoạch đô thị và quy hoạch chi tiết, thiết kế đô thị, bảo tồn di sản… Viện có đội ngũ cán bộ chuyên môn được đào tạo bài bản tại trong nước và quốc tế, có tạp chí khoa học chuyên ngành riêng Viện có quan hệ hợp tác nghiên cứu với nhiều đối tác quốc tế, đặc biệt với Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia Việt Nam thông qua nhiều dự án cụ thể như Quy hoạch bảo tồn đô thị Hội An (1998), Đề tài Nghị định thư về Giải pháp thiết kế quy hoạch không gian công cộng ven biển cho các đô thị du lịch Việt Nam nhằm tăng cường khả năng tiếp cận và thích ứng với BĐKH (2016) Bề dày hợp tác qua nhiều năm này sẽ đảm bảo cho Hợp tác nghiên cứu mới có nhiều cơ hội thành công tốt đẹp
Lễ ký kết thoả thuận hợp tác triển khai nhiệm vụ khoa học và công nghệ theo nghị định thư giữa Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia
và Viện Quy hoạch vật thể CuBa trong khuôn khổ kỳ họp lần thứ 36 của Uỷ ban liên chính phủ Việt Nam - CuBa
Trang 8TS.KTS NguyễN TruNg DũNg
Giám đốc TT Thông tin, Đào tạo & HTQT
Đô thị vệ tinh hoặc thị trấn vệ tinh của thành phố là một khái niệm trong quy hoạch đô thị mà đề cập chủ yếu đến các khu vực đô thị nhỏ hơn, được đặt khá gần và tương đối độc lập với khu vực đô thị trung tâm lớn (Metro-politan).
Mô hình phát triển đô thị vệ tinh được hiểu trong học thuật về đô thị của phương Tây là việc phát triển các thành phố nhỏ và trung bình xung quanh một thành phố trung tâm và chúng được liên kết với thành phố trung tâm này bằng một hệ thống giao thông công cộng hoàn thiện Hệ thống giao thông này sẽ cho phép nhiều người dân sống tại các đô thị vệ tinh có thể di chuyển vào đô thị trung tâm hằng ngày dễ dàng Giữa thành phố trung tâm và các đô thị vệ tinh thường là các vành đai xanh Các thành phố trung tâm theo mô hình đô thị vệ tinh thường bị giới hạn khu vực phát triển (không thể mở rộng hơn) để không biến thành một đại đô thị khổng lồ Ví dụ điển hình nhất ở châu Á mà tôi biết là hệ thống đô thị mới quy mô trung bình xung quanh thành phố Tokyo (mặc dù Tokyo bản thân đã là một đại đô thị rồi) tại Nhật Bản.
NguyễN Đỗ DũNg
Khái niệm
ß´ thfi v÷ tinh
Trang 9Mô hình quy hoạch đô thị vệ tinh (ĐTVT)
đã có bề dày lịch sử hơn một thế kỷ và
được áp dụng tại rất nhiều các vùng đô thị
lớn trên thế giới Tại mỗi quốc gia, việc áp
dụng mô hình quy hoạch này lại có những
sáng tạo riêng phù hợp với bối cảnh phát
triển đô thị mỗi nước nhưng tựu chung lại
đều cho thấy sức sống mạnh mẽ của mô
hình này Đặc biệt, trong bối cảnh đô thị
hóa đang diễn ra mạnh mẽ ở các nước
đang phát triển thì mô hình này nếu được
áp dụng đúng vẫn là câu trả lời hiệu quả
trong vấn đề quy hoạch và quản lý phát
triển các vùng đô thị lớn với xu thế đang
ngày càng gia tăng về số lượng và quy mô
Tại nước ta, xu thế hình thành các vùng
đô thị lớn cũng đang định hình rõ ràng,
minh chứng qua sự lớn mạnh không ngừng
của các vùng đô thị lớn truyền thống như
thành phố Hà Nội, TP.HCM rồi mở rộng
trên phạm vi liên tỉnh như Vùng thủ đô hay
xu hướng hình thành các vùng đô thị cấp
tỉnh mới như: Bắc Ninh, Thừa Thiên-Huế…
Xu thế này một lần nữa lại đặt ra bài toán
áp dụng mô hình quy hoạch đô thị vệ tinh
tại Việt Nam mà thành phố Hà Nội là địa
phương đi đầu Tuy nhiên, sau 8 năm triển
khai QHCXD thủ đô, việc hình thành các
ĐTVT theo định hướng vẫn tỏ ra lúng túng
và chưa có nhiều kết quả cụ thể; việc áp
dụng mô hình này cũng đặt ra nhiều vấn đề
phát sinh mà chưa có bài toán giải quyết
cụ thể, đặc biệt là về đầu tư phát triển hạ
tầng kết nối, quản lý xây dựng tại khu vực
vành đai xanh, xác định mô hình quản lý
phát triển đặc biệt là mô hình quản lý hành
chính đối với các đô thị vệ tinh
Phát triển ĐTVT trên thế giới
Mô hình ĐTVT đầu tiên tại London-Vương
quốc Anh
Sau khi chiến tranh thế giới thứ nhất kết
thúc, nhu cầu nhà ở tại Anh trở nên hết
sức nóng bỏng Sức ép lớn giải quyết nhu
cầu đó khiến Chính phủ liên hiệp tại Anh
lúc bấy giờ cho ra đời Đạo luật về nhà ở
năm 1919 Đạo luật này được xem là tạo
ra cơ hội để biến mô hình lý thuyết về
thành phố vườn thành thực tế Tuy nhiên,
nó đã không tạo ra một thành phố nào,
thay vào đó Chính phủ chỉ mong muốn tạo
ra một cách nhanh nhất số lượng nhà ở
có thể Những khu nhà ở được xây dựng
VeÀ mÔ hÌnh QUY hOaÏCh ĐÔ ThỊ Vệ Tinh
TS.KTS NguyễN TruNg DũNg
Giám đốc TT Thông tin, Đào tạo & HTQT
TÊng quan
Trang 10phân tán và không có kế hoạch tại các
địa phương
Sau thành công của dự án thành phố
Letchworth, thành phố vườn đầu tiên tại
Anh, Hiệp hội Quy hoạch thành phố vườn
tại Anh đã có nhiều nỗ lực để đưa mô hình
thành phố vườn vào trong Luật nhà ở, tuy
nhiên những cố gắng này đã không đem
lại kết quả
Cùng với sự quyết tâm của Mr Ebenezer
Howard, một công ty có tên gọi “Công ty
trách nhiệm hữu hạn Thành phố vườn thứ
2” đã được thành lập mà không cần đến sự hỗ trợ của Chính phủ Công ty này đã mua lại 1458ha đất trang trại tại Hertfordshire và 230 mẫu Anh của chủ đất Desborough và 689ha từ chủ đất Salisbury để tiến hành xây dựng thành phố vườn thứ 2 với tên gọi Welwyn theo mô hình một thành phố vệ tinh cách London 21 dặm (tương đương khoảng 32km) Thành phố này được tạo
ra trên sự kết hợp giữa chức năng nhà ở và công nghiệp, với dân số 40.000-50.000 người Sở hữu về bất động sản của toàn thành phố thuộc về Công ty trách nhiệm hữu hạn Thành phố vườn thứ 2 Mục đích là tạo dựng ra một thành phố khép kín, tiện nghi và tương đối độc lập với London, việc gìn giữ vẻ đẹp thiên nhiên và tạo ra sự hài hòa giữa kiến trúc nhà ở và môi trường là yếu tố được chú trọng nhất Mật độ xây dựng được giới hạn cho 20 ngôi nhà trên một mẫu Anh Sau 5 năm xây dựng, dân số của thành phố Welwyn đã là 2584 người (năm 1924)
❑ Mô hình quy hoạch thành phố vệ tinh đầu tiên tại Anh nhằm đáp ứng các yêu cầu phát triển mới của đô thị trong thời đại bùng nổ công nghiệp Mô hình ĐTVT có nguồn gốc bắt nguồn từ “Đô thị vườn” nhằm đáp ứng nhu cầu của người dân được hưởng
thụ một môi trường đô thị, không gian sống mới có chất lượng cao hơn so với những gì các đô thị lịch sử không còn đáp ứng được
❑ Các nghiên cứu mô hình lý thuyết về mô hình quy hoạch ĐTVT đóng vai trò tiền đề cho sự ra đời của các ĐTVT sau này
❑ Vai trò quyết định của các tổ chức và công ty tư nhân trong đầu tư xây dựng ĐTVT đầu tiên
Quy hoạch và quản lý các ĐTVT tại Cộng hòa Pháp
Chính sách phát triển các thành phố mới
“ville nouvelle” ra đời tại Cộng hòa Pháp từ những năm 1960 và vẫn đang được triển khai cho tới nay Mục tiêu của chính sách này là cho ra đời 9 thành phố mới trên toàn nước Pháp, nhằm giảm tải cho các vùng đô thị lớn mà chủ yếu là cho vùng Ile-de-France (5/9 thành phố)
Mô hình thành phố mới tại Pháp có thể coi là một phiên bản của thành phố vệ tinh Mô hình thành phố mới áp dụng chủ yếu tại vùng Ille de France là giải pháp nhằm chống lại việc mở rộng không giới hạn và hỗn loạn của các khu vực ngoại ô xung quanh thành phố Paris và là giải pháp khắc phục cho những nhược điểm về quy hoạch của các khu nhà ở xã hội được xây dựng ồ ạt theo quy mô lớn (grand ensemble) được phát triển tràn lan tại vùng ngoại ô Để có thể triển khai được các thành phố mới này, Chính phủ đã cho áp dụng các công cụ pháp lý mới Toàn bộ chương trình quy hoạch xây dựng các thành phố này được đặt trong khuôn khổ chính sách có tên gọi “Các dự án lợi ích quốc gia” (Opérations d’intérêt nationals-OIN) cho phép Chính phủ có toàn quyền trong lĩnh vực quy hoạch liên quan đến các thành phố mới Ở cấp độ địa phương, thành lập tại mỗi thành phố mới một “Cơ quan quy hoạch công cộng” (Establissement Public d’Aménagement-EPA) chịu trách nhiệm toàn bộ công việc quy hoạch và xây dựng EPA áp dụng các công cụ quy hoạch sẵn có như ZAD (khu quy hoạch phối hợp); ZUP (Khu quy hoạch ưu tiên), ZAC (Khu quy hoạch có tham vấn) để tiến hành quản lý toàn bộ các biến động về đô thị và quy hoạch tại các khu vực thành phố mới tương lai
Hình 1: Quy hoạch Thành phố vườn
Welwyn-Thành phố vệ tinh đầu tiên của London
(Nguồn: C.B Purdom, The Building
of Satellite towns)
Hình 2: Quy hoạch các khu nhà ở tại thành phố vệ tinh Welwyn
(Nguồn: C.B Purdom, The Building
of Satellitetowns)