Một số vấn đề lí luận về đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực người học ở các trường đại học trong quân đội

Với cách hiểu này cho thấy: Đổi mới PPDH ở các trường đại học trong quân đội theo hướng phát triển NL người học là quá trình biến đổi cách thức hoạt động phối hợp, tương tác [r]

MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÍ LUẬN VỀ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGƯỜI HỌC

Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRONG QUÂN ĐỘI

Trần Hữu Thanh - Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng

Ngày nhận bài: 08/4/2019; ngày chỉnh sửa: 14/4/2019; ngày duyệt đăng: 22/5/2019

Abstract: Innovating teaching methods towards developing learners' competencies is a solution to

improve the quality of training to meet practical requirements This article focuses on addressing some theoretical issues about innovating teaching methods in military universities in the direction

of developing learners' competencies Research results are the basis for surveying and proposing innovative solutions in order to improve the quality of training officers to meet the requirements

of military construction in the new situation

Keywords: Teaching methods; competency; competency development; teaching process; military

universities

1 Mở đầu

Phương pháp dạy học (PPDH) là một trong những

nhân tố quan trọng hàng đầu, quyết định đến chất lượng

ĐT Trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện

GD-ĐT theo hướng “Chuyển mạnh quá trình giáo dục chủ

yếu từ trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng

lực (NL) và phẩm chất người học” [1] hiện nay, đòi hỏi

PPDH cũng cần phải được đổi mới đồng bộ, để góp phần

nâng cao chất lượng GD-ĐT Lịch sử vấn đề phương

pháp dạy học và đổi mới PPDH đã được rất nhiều tác giả

nghiên cứu, luận giải khá công phu với nhiều góc độ khác

nhau Tuy nhiên, dưới góc độ phát triển NL người học

còn là vấn đề khá mới mẻ, cần phải được nghiên cứu làm

rõ một cách có hệ thống, nhất là với giáo dục ở các trường

đại học trong quân đội

2 Nội dung nghiên cứu

2.1 Phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng

lực người học

2.1.1 Phương pháp dạy học đại học

Thuật ngữ “phương pháp” có nguồn gốc từ tiếng Hy

Lạp “Methodos” có nghĩa là con đường, cách thức,

phương tiện để đạt tới mục đích nhất định

Dưới góc độ dạy học, “PPDH” được hiểu là cách thức

tiến hành hoạt động dạy học mà nhà giáo thiết kế và thực

hiện dựa trên cơ sở khoa học cũng như kinh nghiệm nghề

nghiệp để tác động trực tiếp đến người học và các hoạt

động nhận thức của người học trong quá trình dạy học

(QTDH), nhằm thực hiện nội dung và mục đích dạy học

đã xác định Ở mỗi cấp học, bậc học khác nhau tùy thuộc

vào nội dung, mục tiêu, đối tượng khác nhau, vì vậy,

ngoài những điểm chung thì PPDH cũng có những điểm khác nhau

Tiếp cận dạy học ở đại học, các nghiên cứu cho rằng: PPDH ở đại học là tổng hợp các cách thức hoạt động của giảng viên và sinh viên nhằm thực hiện tốt các nhiệm vụ dạy học ở đại học góp phần đào tạo đội ngũ cán bộ khoa học, kĩ thuật, cán bộ quản lí, nghiệp vụ có trình độ đại học [2] Các nghiên cứu của các tác giả trong quân đội cũng chỉ rõ: PPDH đại học quân sự là tổng hợp cách thức hoạt động của giảng viên và học viên nhằm thực hiện tốt mục tiêu, nhiệm vụ dạy học, góp phần đào tạo đội ngũ sĩ quan các chuyên ngành khác nhau có trình độ đại học [3] Như vậy, quan niệm về PPDH đại học cho thấy, giáo dục đại học với mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực bậc cao đáp ứng yêu cầu xã hội Do vậy, khác với giáo dục phổ thông, giáo dục đại học không chỉ dừng lại ở việc cung cấp cho người học hệ thống kiến thức khoa học, kĩ năng hoạt động, mà còn có nhiệm vụ hình thành ở người học những phẩm chất và NL cho một nghề nghiệp nhất định phù hợp với chuyên ngành đào tạo Ngày nay, trước tác động của Cách mạng công nghiệp 4.0 và xu thế học tập suốt đời, đang đặt ra những yêu cầu mới với giáo dục đại học, đòi hỏi việc dạy học không chỉ dừng lại ở dạy kiến thức, kĩ năng, dạy cách học và học cách học mà còn phải hướng tới bồi dưỡng cho người học có thói quen, niềm say mê và khả năng học suốt đời, để họ tự hoàn thiện bản

thân đáp ứng yêu cầu phát triển của thực tiễn

Từ những quan niệm trên, có thể hiểu: PPDH đại học

là tổng hợp cách thức phối hợp thống nhất giữa hoạt động chỉ đạo, định hướng của giảng viên với hoạt động

tự chỉ đạo, tự tổ chức của sinh viên nhằm thực hiện mục

tiêu dạy học ở bậc đại học, góp phần đào tạo đội ngũ cán

bộ theo các chuyên ngành có trình độ đại học

2.1.2 Phát triển năng lực người học ở các trường đại

học trong quân đội

NL của người học ở các trường đại học trong quân

đội là tổ hợp thuộc tính tâm lí cá nhân, là khả năng làm

chủ, kết nối, vận hành có hiệu quả hệ thống kiến thức, kĩ

năng, thái độ của người học vào thực hiện thành công

hoạt động học tập và những tình huống trong thực tiễn

hoạt động quân sự và cuộc sống sau khi ra trường

Theo quan điểm triết học Mác - Lênin, “phát triển”

được hiểu là sự vận động, biến đổi theo chiều hướng đi

lên của mọi sự vật, hiện tượng trong cả tự nhiên, xã hội

và tư duy Mặt khác, phát triển cũng có thể được hiểu là

sự trải qua, tăng trưởng hay lớn lên tự nhiên, phân hoá

hoặc tiến hoá tự nhiên với những thay đổi liên tục kế tiếp

nhau [4] Như vậy, phát triển là sự biến đổi hợp quy luật

theo phương hướng không thể đảo ngược, được đặc

trưng bởi sự chuyển biến chất lượng sang một trình độ

mới Phát triển là đặc trưng cơ bản, là phương thức tồn

tại của mọi sự vật hiện tượng trong thế giới khách quan

Phát triển NL của người học trong QTDH là một hình

thức đặc biệt trong sự phát triển của thế giới vật chất, là

sự tiến bộ không ngừng về nhân cách của người học đáp

ứng với sự vận động liên tục của thực tiễn nghề nghiệp

Sự phát triển này diễn ra trong chính bản thân người học,

được biểu hiện thông qua hoạt động và kết quả hoạt động

đó luôn phù hợp với thực tiễn và được xã hội thừa nhận

Phát triển NL người học không chỉ là kết quả tác động

tích cực, đồng bộ của các nhân tố trong QTDH mà còn

là kết quả của quá trình hoạt động tích cực, tự giác đầy

sáng tạo của bản thân người học Mặt khác cấu trúc NL

người học bao gồm kiến thức, kĩ năng và thái độ Vì vậy,

phát triển NL người học trước hết là phát triển tất cả

những yếu tố này Tuy nhiên, những yếu tố trên chưa

được gọi là NL, để chuyển hóa thành NL phải thông qua

hoạt động của chủ thể trong việc kết nối, vận hành vào

giải quyết các nhiệm vụ thực tiễn Do đó, phát triển NL

người học còn bao hàm cả phát triển khả năng vận dụng

kiến thức, kĩ năng thái độ vào giải quyết các nhiệm vụ

thực tiễn đặt ra theo mục tiêu đào tạo đã xác định

Với cách hiểu trên, có thể quan niệm: Phát triển NL

người học ở các trường đại học trong quân đội là sự mở

rộng và nâng cao hệ thống NL của người học trong

QTDH, đáp ứng hiệu quả với yêu cầu đặt ra trong quá

trình học tập và hoạt động thực tiễn

Khái niệm cho thấy, phát triển NL người học là phát

triển hệ thống các NL (NL chuyên môn, NL phương

pháp, NL xã hội và NL cá nhân) của người học, xét về bản chất và nguồn gốc đó là quá trình tác động làm tăng trưởng không ngừng các yếu tố kiến thức, kĩ năng, thái

độ và những phẩm chất cá nhân cũng như khả năng vận dụng các yếu tố đó vào thực tiễn cuộc sống và hoạt động quân sự, đáp ứng kịp thời sự vận động, biến đổi không ngừng của thực tiễn Mặt khác, cũng có thể hiểu là quá trình tác động làm gia tăng những nhân tố thích ứng với thực tiễn cuộc sống và hoạt động quân sự của người học viên sau khi ra trường Sự phát triển này là quá trình liên tục dưới sự tác động tổng hợp của các nhân tố trong QTDH, trong đó có vai trò quan trọng của PPDH thể hiện thông qua các bước: (1) Cung cấp kiến thức để nâng cao nhận thức cho người học; (2) Rèn luyện hình thành và phát triển kĩ năng cho người học; (3) Đưa người học vào hoạt động thực tiễn để người học vận dụng kiến thức, kĩ năng vào giải quyết các tình huống trong thực tiễn và hình thành thái độ cho người học; (4) Kiểm tra đánh giá kết quả phát triển NL người học

2.1.3 Phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực người học ở các trường đại học trong quân đội

Dạy học định hướng hình thành và phát triển NL người học về bản chất là việc mở rộng và phát triển mục tiêu dạy học hiện tại Điều này có nghĩa, việc dạy học thay vì chỉ dừng lại ở mục tiêu hình thành kiến thức, kĩ năng và thái độ tích cực ở người học, mà mục tiêu xa hơn

là phát triển khả năng thực hiện các hành động có ý nghĩa đối với người học Nói cách khác, việc dạy học định hướng phát triển NL người học về bản chất không thay thế mà chỉ mở rộng, phát triển hoạt động dạy học định hướng nội dung bằng cách tạo ra môi trường, bối cảnh cụ thể và những điều kiện thuận lợi để người học vận dụng kiến thức, sử dụng kĩ năng và thể hiện thái độ của mình

Để thực hiện được mục tiêu đó, đòi hỏi phải có những PPDH phù hợp

Kết quả các công trình nghiên cứu về phát triển NL trong QTDH của các tác giả trong và ngoài quân đội đã chỉ ra: PPDH theo quan điểm phát triển NL không chỉ chú ý tích cực hoá người học về hoạt động trí tuệ mà còn chú ý rèn luyện NL giải quyết vấn đề gắn với những tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp, đồng thời gắn hoạt động trí tuệ với hoạt động thực hành, thực tiễn Tăng cường việc học tập trong nhóm, đổi mới quan hệ người dạy - người học theo hướng cộng tác có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển NL xã hội Bên cạnh việc học tập những tri thức và kĩ năng riêng lẻ của các môn học chuyên môn cần bổ sung các chủ đề học tập phức hợp nhằm phát triển NL giải quyết các vấn đề phức hợp [5]

Từ những sự phân tích trên, có thể hiểu: PPDH theo

hướng phát triển NL người học là tổng hợp cách thức

phối hợp, thống nhất giữa cách thức dạy và cách thức

học nhằm phát huy vai trò chủ thể của người học trong

hình thành và phát triển hệ thống năng lực theo mục tiêu

đào tạo đã xác định

2.2 Đổi mới phương pháp dạy học ở các trường đại

học trong quân đội theo hướng phát triển năng lực

người học

2.2.1 Đổi mới phương pháp dạy học

Đổi mới theo nghĩa thông thường là sự thay đổi

những cái cũ, đã lạc hậu, lỗi thời bằng một cái mới hơn,

tốt hơn để đáp ứng yêu cầu của sự phát triển [6] Tuy

nhiên, tiếp cận về mặt hoạt động đổi mới còn được hiểu

theo nghĩa là thay đổi cách làm cũ bằng cách làm mới có

hiệu quả hơn Với cách hiểu này, đổi mới là khái niệm

chỉ quá trình hoạt động tích cực, chủ động, sáng tạo của

chủ thể nhằm tìm ra những cách thức, biện pháp mới tác

động vào đối tượng, thúc đẩy đối tượng biến đổi theo

chiều hướng tích cực để đáp ứng với sự vận động, phát

triển không ngừng của thực tiễn

Vấn đề đổi mới PPDH cho đến nay đã được khá

nhiều tác giả bàn đến, với nhiều khía cạnh khác nhau

Dựa trên những yếu tố tích cực mà PPDH đem lại, đổi

mới PPDH chính là quá trình áp dụng PPDH hiện đại vào

nhà trường trên cơ sở phát huy những yếu tố tích cực của

các PPDH truyền thống nhằm thay đổi cách thức,

phương pháp học tập của học sinh, chuyển từ học tập thụ

động, ghi nhớ kiến thức là chính sang học tập tích cực,

chủ động, sáng tạo, chú trọng bồi dưỡng phương pháp tự

học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn

[7] Dựa trên cách thức làm việc của giáo viên và học

sinh, đổi mới PPDH là cải tiến những hình thức và cách

thức làm việc kém hiệu quả của giáo viên và học sinh, sử

dụng những hình thức và cách thức thực hiện hiệu quả

hơn nhằm nâng cao chất lượng dạy học, phát huy tính

tích cực, tự lực và sáng tạo, phát triển NL của học sinh

[5] Dựa theo tính hiệu quả và tính khoa học trong từng

PPDH thì đổi mới PPDH không phải là thay đổi từng

cách giảng dạy này bằng cách giảng dạy khác mà là sử

dụng những PPDH hiện tại như thế nào để tạo ra những

giờ học hiệu quả, tự thân từng PPDH sẽ không có ý nghĩa

gì nếu nó không được sử dụng một cách, đúng lúc, đúng

chỗ và đúng cách [8] Theo mối quan hệ giữa hoạt động

dạy và hoạt động học của người dạy và người học thì đổi

mới PPDH phải bắt đầu từ thay đổi cách dạy của người

dạy và cách học của người học, muốn người học đổi mới

cách học, phát huy được khả năng tư duy sáng tạo và NL thực hành, trước hết phải đổi mới cách dạy [9]

Như vậy, mặc dù nghiên cứu với nhiều góc độ khác nhau, nhưng nhìn chung các tác giả đều quan tâm đến mặt hành động của phương pháp, đặc biệt là hoạt động của người dạy và người học cũng như hiệu quả của nó mang lại để đưa ra quan điểm về đổi mới Bên cạnh đó, các tác giả đều cho rằng đổi mới PPDH không phải là phủ định sạch trơn và loại bỏ những phương pháp truyền thống thay vào đó bằng những phương pháp mới, vấn đề cốt lõi là làm thế nào để các PPDH dù truyền thống hay hiện đại đều phải phát huy cao hiệu quả trong QTDH, đạt được mục đích dạy học đã đề ra

Bản chất của PPDH ở các trường đại học trong quân đội là hành động phối hợp tương tác giữa người dạy (giảng viên) và người học (học viên), trong đó người dạy

là chủ thể của phương pháp dạy, người học vừa là đối tượng của phương pháp dạy, đồng thời là chủ thể của phương pháp học Vì vậy, đổi mới PPDH thực chất là đổi mới hoạt động của người dạy và người học nhằm thực hiện tốt hơn mục tiêu dạy học

Từ sự phân tích trên, có thể quan niệm: Đổi mới PPDH ở các trường đại học trong quân đội là thay đổi cách thức phối hợp, tương tác giữa giảng viên với học viên nhằm giúp học viên chiếm lĩnh có hiệu quả hệ thống kiến thức, kĩ năng nghề nghiệp, hình thành phương pháp

tự học sáng tạo và phát triển phẩm chất theo mục tiêu, yêu cầu đào tạo

2.2.2 Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực người học

Các nghiên cứu về GD-ĐT theo tiếp cận NL trên thế giới và trong nước đã chỉ ra GD-ĐT theo tiếp cận NL là kiểu giáo dục có hai mặt: (1) Xem NL của người học là mục tiêu đào tạo, là kết quả giáo dục; (2) Xem NL là nền tảng, là chỗ dựa của giáo dục, tức là giáo dục phải dựa vào NL người học, đặc biệt là kinh nghiệm nền tảng và kinh nghiệm thường trực được huy động thuộc vùng cận phát triển

Vấn đề đổi mới PPDH theo định hướng phát triển NL đến nay đã được một số nghiên cứu bàn đến, với những góc độ khác nhau Dưới góc độ phát triển NL sáng tạo người học các nghiên cứu cho rằng, muốn phát triển NL sáng tạo cho người học trong quá trình dạy học thì cần phải có một nền giáo dục sáng tạo, trong đó người học được dạy bằng các phương pháp sáng tạo, đòi hỏi ở họ những khả năng sáng tạo [10] Một số nghiên cứu lại cho rằng, để đáp ứng yêu cầu xã hội về nguồn nhân lực, mục tiêu của nền giáo dục hiện đại phải tập trung vào phát

triển tối đa NL của người lao động Vì vậy, trong nhà

trường PPGD cần được đổi mới theo định hướng nâng

cao tính tích cực, tự chủ, độc lập, sáng tạo của cá nhân

học sinh, tập trung khai thác tối đa tiềm năng trí tuệ tập

thể học sinh Đồng thời kết hợp chặt chẽ với việc tăng

cường sử dụng các thiết bị kĩ thuật, đặc biệt là công nghệ

thông tin vào QTDH và đổi mới kiểm tra đánh giá quá

trình học tập của người học [11]

Có thể thấy, mặc dù với các cách tiếp cận để lí giải

khác nhau nhưng điểm chung các tác giả cho thấy đổi

mới PPDH theo định hướng phát triển NL không phải là

phủ định sạch trơn và loại bỏ những phương pháp truyền

thống, thay vào đó bằng những phương pháp mới Vấn

đề cốt lõi là ở chỗ phải làm thế nào để các PPDH được

sử dụng đều phát huy cao hiệu quả vào phát triển trí tuệ,

hình thành và phát triển NL giải quyết các vấn thực tiễn,

NL xã hội, khả năng làm việc nhóm và hình thành

phương pháp tự học sáng tạo

Các trường đại học trong quân đội có nhiệm vụ đào

tạo đội ngũ cán bộ cho sự nghiệp xây dựng quân đội và

bảo vệ Tổ quốc Trước yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình

mới, đặc biệt thành tựu của cuộc Cách mạng công nghiệp

4.0 đã tác động không nhỏ đến lĩnh vực quân sự luôn đặt

ra yêu cầu rất cao với người cán bộ ở đơn vị cơ sở về

phẩm chất và NL, mà trước hết là NL hành động thực

tiễn, NL tư duy sáng tạo và phương pháp tác phong công

tác… Thực tiễn đó đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi

mới PPDH ở các trường đại học trong quân đội, từ truyền

thụ kiến thức là chủ yếu sang phát triển toàn diện NL và

phẩm chất người học

Từ kết quả các công trình nghiên cứu về đổi mới

PPDH theo định hướng phát triển NL người học cho

thấy, đổi mới PPDH theo hướng phát triển NL người học

chính là quá trình thay đổi cách thức hoạt động phối hợp,

tương tác giữa giảng viên và học viên từ thụ động một

chiều sang tích cực, hiện đại nhằm phát triển NL tư duy

và NL vận dụng kiến thức, kĩ năng nghề nghiệp của

người học lên một trình độ mới, giúp người học có thể

đáp ứng với những đòi hỏi của thực tiễn Với cách hiểu

này cho thấy: Đổi mới PPDH ở các trường đại học trong

quân đội theo hướng phát triển NL người học là quá

trình biến đổi cách thức hoạt động phối hợp, tương tác

giữa người dạy và người học nhằm phát huy vai trò chủ

thể của người học vào nâng cao nhận thức, rèn luyện kĩ

năng, hình thành thái độ nghề nghiệp và định hướng vận

dụng vào thực tiễn, tạo ra sự phát triển hệ thống các

năng lực của người sĩ quan, đáp ứng kịp thời với chức

trách, nhiệm vụ sau khi tốt nghiệp

Mục tiêu của đổi mới là làm thay đổi hoạt động của

giảng viên và học viên, hướng vào phát triển hệ thống

NL cần thiết cho việc thực hiện chức trách, nhiệm vụ của người sĩ quan theo mục tiêu đào tạo

Chủ thể đổi mới: giảng viên và học viên thông qua

các hoạt động giảng dạy và học tập Hay nói cách khác, giảng viên và học viên là chủ thể trực tiếp thực hiện hoạt động đổi mới PPDH ở các trường đại học trong quân đội theo hướng PTNL người học

Nội dung đổi mới:

Một là, vận dụng các PPDH hiện đại trong dạy học

Mấu chốt của đổi mới PPDH là thay đổi cách thức hoạt động, cách thức tương tác của giảng viên và học viên, với việc vận dụng các PPDH hiện đại vào dạy học sẽ làm thay đổi cơ bản cách thức hoạt động, cách thức tương tác của giảng viên và học viên hiện nay từ thụ động một chiều sang hiện đại, tích cực hướng đến mục tiêu hình thành và phát triển NL người học Theo đó QTDH hoạt động chủ đạo của giảng viên tập trung giúp học viên đi

từ việc nhớ lại kiến thức cũ, khám phá kiến thức mới và vận dụng kiến thức đã biết vào thực tiễn Hoạt động của học viên chủ yếu là học tập chủ động, sáng tạo, sử dụng

đa dạng các phương pháp, hình thức học tập khác nhau phù hợp với khả năng của bản thân, trong đó cần lấy tự học làm cốt

Hai là, tăng cường các PPDH thực hành theo chức

trách nhiệm vụ Muốn phát triển NL nhất thiết phải thông qua thực hành, thực hành vừa giúp người học vận dụng kiến thức vào thực tiễn đồng thời vừa giúp người học rút

ra những kinh nghiệm để bổ sung cho lí thuyết Lĩnh vực hoạt động quân sự là lĩnh vực đặc thù, luôn đặt ra yêu cầu rất cao đối với người sĩ quan về NL hành động thực tiễn Cho nên đi cùng với việc giúp người học tiếp thu được

hệ thống tri thức quân sự, QTDH cần phải tạo điều kiện

để người học vận dụng tri thức đó vào thực tiễn, chỉ khi nào tri thức đó được người học vận dụng hiệu quả trên thực tiễn thì NL mới hình thành

Ba là, đổi mới trang thiết bị, PTDH và ứng dụng công

nghệ thông tin trong QTDH Sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kĩ thuật và việc ứng dụng nó vào lĩnh vực giáo dục đã tạo ra bước phát triển mới trong GD-ĐT Trong QTDH ở nhà trường quân đội, cùng với việc ứng dụng công nghệ thông tin, việc nghiên cứu, xây dựng các thiết

bị mô phỏng đặc thù, thì việc trang bị các phương tiện kĩ thuật hiện đại sẽ tạo ra những cơ hội lớn trong việc trợ giúp tìm kiếm tri thức và đổi mới PPDH, đồng thời nó cũng cho phép tổ chức nhiều hình thức hoạt động dạy học phong phú, nâng cao hiệu quả hoạt động dạy và học

Vì vậy, việc đổi mới trang thiết bị, PTDH và ứng dụng

công nghệ thông tin vào dạy học ngày càng được xem là

một nội dung quan trọng trong đổi mới PPDH theo

hướng phát triển NL người học ở các trường đại học

trong quân đội hiện nay

Bốn là, đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết

quả học tập Thực tiễn QTDH ở các trường đại học trong

quân đội hiện nay cho thấy, việc kiểm tra đánh giá kết

quả học tập của học viên mới chủ yếu tập trung vào đánh

giá việc tái hiện kiến thức, chưa quan tâm đến khả năng

vận dụng kiến thức trong thực tế Do vậy, muốn hình

thành NL cho học viên trong QTDH cần phải đổi mới

khâu kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của người học

Trong đó, cần tập trung thay đổi cách đánh giá truyền

thống sang đánh theo NL, từ đánh giá dựa vào cuối kì

sang đánh giá trong suốt tiến trình dạy học, từ đánh giá

kiến thức sang đánh giá khả năng vận dụng kiến thức

trong các tình huống thực tiễn Đồng thời, chú trọng bồi

dưỡng, phát triển kĩ năng tự đánh giá và đánh giá lẫn

nhau của người học

Đổi mới PPDH ở các trường đại học trong quân đội

theo hướng phát triển NL của người học, thực chất là

xem việc phát triển NL của học viên là mục tiêu của đổi

mới PPDH Điều này cũng có nghĩa là mọi hoạt động đổi

mới của giảng viên và học viên trong dạy và học cần phải

hướng tới kích thích và phát triển những NL cần thiết cho

người sĩ quan đáp ứng với đòi hỏi từ thực tiễn Nói cách

khác, đổi mới PPDH ở các trường đại học trong quân đội

phải có tác dụng đến phát triển NL nhận thức, NL thực

hành, tư duy sáng tạo, phương pháp tự học suốt đời cũng

như tác động nhằm phát triển NL hành động trong thực

tiễn nghề nghiệp của người học

Từ những phân tích lí luận trên, có thể nhận thấy, mối

quan hệ chặt chẽ giữa đổi mới PPDH với phát triển NL

của người học ở các trường đại học trong quân đội, chính

là những tác động của đổi mới PPDH đến phát triển NL

nhận thức, NL thực hành của người học, đến phát triển

NL tư duy sáng tạo và phương pháp tự học suốt đời của

người học, đích cuối cùng là phát triển NL hành động

trong thực tiễn nghề nghiệp của người học sau khi tốt

nghiệp, để họ trở thành những cán bộ lãnh đạo, chỉ huy,

giáo viên và cán bộ khoa học thực sự có chất lượng, có

NL và phẩm chất đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ được giao

3 Kết luận

Đổi mới PPDH theo hướng phát triển NL người học

là giải pháp quan trọng nhằm tối ưu QTDH ở các trường

đại học trong quân đội Trước những yêu cầu về chất

lượng của đội ngũ sĩ quan cho sự nghiệp xây dựng quân

đội trong điều kiện sự tác động mạnh mẽ của Cách mạng công nghiệp 4.0, sự phát triển của khoa học quân sự và

xu thế học suốt đời, việc đổi mới PPDH theo hướng phát triển NL người học càng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng Bởi vì, thông qua đổi mới PPDH không chỉ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, mà còn góp phần bồi dưỡng cho người học NL tự học, nâng cao khả năng tìm kiếm

và vận dụng kiến thức, kĩ năng vào thực tiễn, tạo ra sự phát triển toàn diện bản thân đáp ứng kịp thời với sự thay đổi không ngừng của cuộc sống và nghề nghiệp Vì vậy, việc nghiên cứu góp phần bổ sung và phát triển lí luận về đổi mới PPDH theo hướng phát triển NL người học là hết sức cần thiết, là cơ sở để đề ra các biện pháp đổi mới phù hợp, hiệu quả

Tài liệu tham khảo

[1] Đảng Cộng sản Việt Nam (2016) Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng NXB

Chính trị Quốc gia - Sự thật

[2] Đặng Vũ Hoạt - Hà Thị Đức (2017) Lí luận dạy học đại học NXB Đại học Sư phạm

[3] Trần Đình Tuấn (2013) Giáo trình Lí luận dạy học đại học quân sự NXB Quân đội nhân dân

[4] F E Weinert (2001) Comparative performance measurement in schools Weinheim and Basejl:

Beltz Verlag, pp 17-31

[5] Nguyễn Văn Cường - Bernd Meier (2010) Một số vấn đề chung về đổi mới phương pháp dạy học ở trường trung học phổ thông Dự án Phát triển giáo

dục trung học phổ thông (Loan No 1979 - VIE)

[6] Hoàng Phê (chủ biên, 2003) Từ điển tiếng Việt

NXB Đà Nẵng

[7] Nguyễn Hữu Chí (2004) Định hướng và các giải pháp đổi mới phương pháp dạy học ở trường trung học phổ thông Đề tài cấp Bộ, mã số B2002-49-TĐ

37 Viện Chiến lược và Chương trình giáo dục

[8] Minh Huệ (2012) Đổi mới phương pháp dạy học và

tổ chức lớp học NXB Đại học Quốc gia Hà Nội [9] Nguyễn Văn Đệ - Lê Kim Oanh (2014) Vấn đề đổi mới phương pháp dạy học trong hoạt động đào tạo giáo viên Tạp chí Giáo dục, số 332 (2), tr 1-2 [10] Trần Thị Bích Liễu (2013) Giáo dục phát triển năng lực sáng tạo NXB Giáo dục Việt Nam

[11] Phạm Viết Vượng (2017) Giáo dục học NXB Đại

học Sư phạm