Bài giảng Hoạt động ngoại khóa Địa lí ở trường trung học cơ sở

- Tuy hoạt động ngoại khóa có tính chất tự nguy n, tự giác nhưng h c sinh vẫn cần thực hi n có nề nếp đề cao tinh thần kỷ luật.. Ngoài ra còn thể hi n trong tính vừa sức, phù hợp với t[r]

0

MỤC LỤC

TRƯỜNG ĐẠI HỌC PHẠM VĂN ĐỒNG KHOA SƯ PHẠM TỰ NHIÊN

TỔ ĐỊA – KTCN – KTPV



ĐỀ CƯƠNG BÀI GIẢNG

HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA ĐỊA LÍ

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

Ths GVC Phan Thoâng

Năm 2016

MỤC LỤC

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA ĐỊA LÍ

2

1.1 n n m h ạt động ng ạ h đ 3

1.2 ngh h ạ động ng ạ h ng ạ h đ a lí 4

1.3 Nhi m vụ c HĐNK đ a lí 5

1.4 Đặ đ ểm ngoạ h á đ a lí 6

Chương 2 CÁC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA VỀ ĐỊA LÍ 8

2.1 Các yêu cầ ơ bản với hoạ động ngoại khóa 8

2.2 Các nguyên tắc tổ chức hoạ động ngoạ h á đ a lí 8

2 Cá h nh hứ ổ hứ ng ạ h ng m n Đ 9

2.3.1 Tổ nh m đ a lí 9

2.3.2 Câu lạc bộ đ a lí 11

2.3 T hơ đ a lí 13

2 .4 Th ng n đ a lí: bao gồm các hoạ động khác nhau 14

2.3.5 Dạ hộ đ + Đố v đ a lí 17

2.3.6 Dự án đ a lí 18

2 .7 Th đ a lí 20

2 .8 Th m q n đ a lí 22

Chương UI TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA VÀ KỸ NĂNG XÂY DỰNG KẾ HOẠCH CHƯƠNG TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA 24

3.1 Quy trình tổ chức các hoạ động ngoại khóa 24

3.2 Cấu trúc c a kế hoạch hoạ động ngoại khóa 24

3.3 Kỹ năng h ết kế các hoạ động ngoại khóa 25

Chương 4 THIẾT KẾ MỘT SỐ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA ĐỊA LÍ 34

TÀI LIỆU THAM KHẢO 49

MỞ ĐẦU

H ạ động ng ạ h đượ xem à mộ b n pháp để nâng hấ ượng g á ụ T ng nhà ường phổ h ng h ạ động ng ạ h v

ấ q n ng ng v nâng hấ ượng ạ h H ạ động ng ạ h

h ng hỉ g úp h s nh phá ển nh nh về ư mà n ạ h h s nh hả năng ứng ụng ố vận ụng ến hứ nh h ạ và hự ế Th ng q h ạ động

ng ạ h á h s nh ng ố mở ộng á ến hứ đã h m ếm á ến hứ

mớ phá ển hứng hú nhận hứ á m n h đ ến hứ và năng

á em hắ hơn sâ hơn và ộng hơn

M n Đ ng nhà ường phổ thông có nhiề điề ki n thuận lợ để tổ chứ các hoạ động ngoạ khóa Tuy nhiên h đến nay vi tổ chứ các hoạ động ngoạ khóa đ lí chư đượ quan tâm và nế có thì hoạ động cũng chưa hi quả

Tài li này đượ biên soạn nhằm giúp sinh viên C đẳng sư phạm ngành Đ

lí có thêm mộ số kiến thứ và kỹ năng về các hoạ động ngoạ khóa đ lí trong ường THCS Vì vậ , chúng tôi chỉ lự ch n để đưa vào tài li những nộ dung cần thiế và phù hợp nhấ

Tài li được biên soạn có 4 chương:

Chương 1: Những vấn đề chung về hoạ động ngoạ khóa đ lí

Chương 2: Các hoạ động ngoạ khóa đ lí Chương 3: Q nh ổ hứ á h ạ động ng ạ h và ỹ năng xâ ựng

ế h ạ h hương nh ổ hứ h ạ động ng ạ h

Chương 4: Thiế kế mộ số hoạ động ngoạ khóa đ lí

Trong quá trình biên s ạn còn có nhiề thiế sót, rấ mong góp ý từ các đồng

nghi p, các em sinh viên và bạn đ c theo đ chỉ phanthong@pdu.edu.vn

Chân thành ảm ơn

Ngườ viế

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG

NGOẠI KHÓA ĐỊA LÍ MỤC TIÊU:

- Nhận thứ sâu sắ về q n n m h ạ động ng ạ h đ í; về v

ngh , nhi m vụ và đặ điểm h ạ động ng ạ h ng ạ h đ í

- Đánh giá đượ v ngh , nhi m vụ h ạ động ng ạ h ng ạ

h đ í

- Phân bi t đặ điểm h ạ động ng ạ h ng ạ h đ í vớ các HĐNK khác

- Có năng lự tự h , đánh giá, hoạ động nhóm

NỘI DUNG 1.1 Quan n h ng ng h í

H ạ động ng ạ h (HĐNK) à ổ hứ ự ng n h sinh (HS) ở

ng à ớp giáo viên (GV) hướng ẫn àm ố vấn để phá ển hứng hú phá

t ển nhận hứ và phá h nh ự ự sáng ạ HS nhằm mụ đ h mở ộng và

bổ s ng những hứ đ lí đượ q đ nh ng hương nh

Cá h ạ động ng ạ h h ng những á ụng ố về mặ g á ụ

ồ h vấn mà n h h h đượ ng s mê h ập bộ m n HS Ch nh v

vậ h ạ động ng ạ h ũng đượ mộ b n pháp hướng ngh p h q ả

H ạ động ng ạ h đ à h nh hứ ổ hứ ạ h ng à ớp h ng q

đ nh bắ b ộ ng hương nh h ạ động ự ên sự ự ng n h m g

mộ số h mộ số đ ng h s nh hứng hú ê h h bộ m n đ và h m m ốn

m sáng ạ á nộ ng h ập đ

H ạ động ng ạ h đ đượ phân b vớ á h nh hứ ổ hứ ạ h

há ở hỗ:

- Là h ạ động ng à g ờ h ên ớp h ng đượ q đ nh ng hương nh

nộ h

- Là h ạ động ự ng n h m g h s nh

- G á v ên h ng ự ếp h m g h ạ động ùng h s nh nhưng à ngườ hướng ẫn hỉ đạ ư vấn h h s nh

- Nộ ng ng ạ h hường ên q n đến nộ ng h ập và phù hợp vớ

h àn ảnh

- Kh ng ổ hứ ểm đánh g á ế q ả h ạ động ng ạ h á

1 V , ý nghĩ h ng ng h ng h í

HĐNK Đ a lí có tác dụng rất lớn trong vi c nâng cao hi u quả dạy h đ a lí

ng nhà ường, góp phần tích cực vào vi c nâng cao, mở rộng vốn tri thức c a các em, rèn luy n kỹ năng đ ăng ường hứng thú h c tập bộ môn và giáo dục

ng ê h ên nh ên q ê hương đấ nước

- T ước hế q HĐNK mà á em được mở rộng, bổ sung, cập nhật các kiến thức cần thiế đ ỹ năng đ ũng đ ều ki n để rèn luy n và c ng cố vững chắc; nhiều kiến thứ đ a lí ở đ phương mà á em m hám phá sư tầm hoặc h thống hóa sẽ làm giàu thêm vốn tri thức, vốn sống c a các em

- Cá HĐNK với nhiều hình thức phong phú, diễn ra ở nhiề đ đ ểm khác

nh đ hỏi các cách thức hoạ động khác nhau sẽ rèn luy n tính thích nghi, ch động năng động, sáng tạo Qua hoạ động từ thực tế mà thế giới quan khoa h c, nhân s nh q n được phát triển ăng hêm nh ê q ê hương đấ nước, yêu lao động ê n ngườ … Từ đ á em ũng èn n đượ á năng q n sá phán xét, suy luận… hứng thú h c tập đ ăng hêm

- Ngoạ h đ a lí còn có tác dụng tập ượt HS với nhiều hoạ động đ ạng

đ hỏi sự năng động, HS cần phải làm ch , nỗ lực, sáng tạ đượ á năng thực tiễn cần thiế Đ à những tiền đề quan tr ng để rèn luy n HS trở thành những ngườ động đ ng g p h ực vào sự phát triển KT-XH đ phương và đấ nước

- Ngoạ h đ a lí giúp HS sử dụng thời gian rảnh rỗi một cách có ích, hợp lí vào quá trình h c tập c a mình Những hoạ động c á em n đ ng g p một

phần tích cực vào phục vụ xã hội và xây dựng nhà ường (ví dụ như xâ ựng vườn

đ a lí, truyền thông về giáo dục dân số m ường, tin tức thời sự đ a lí )

- Trong ngoạ h đ nh độc lập, ch động, sáng tạ được tôn tr ng và phát huy Nhờ vậy HS có thể áp dụng vào trong quá trình h c tập c a mình, tạ đ ều

ki n để GV áp dụng phương pháp ạy h c tích cực, bồ ưỡng năng ực tự h c, tự rèn luy n cho các em, khả năng phán xé s ận, tổ chức các hoạ động … ự tin hơn ng ộc sống và đạt hi u quả h c tập cao

- T ng g đ ạn hi n nay, hoạ động ngoại khóa có tác dụng rất lớn trong

vi c nâng cao hi u quả dạy h đ a lí ở nhà ường, góp phần tích cực vào vi c nâng cao, mở rộng vốn tri thức c a các em, rèn luy n năng đ ăng ường hứng thứ

h c tập bộ môn, giáo dụ ng ê h ên nh ên q ê hương đất nước, giáo dụ hướng nghi p, giáo dụ năng sống cho h c sinh

1.3 Nh vụ HĐNK í

HĐNK n h ng đều có các nhi m vụ hình thành và bồ ưỡng cho HS các năng ực khác nhau:

- Nhi m vụ c ng cố ăng ường năng ực nhận thức: Tri thức là kết quả c a nhận thức hi n thự được kiểm tra bằng thực tiễn và được phản ánh ở ư n người Tri thứ ũng g úp người h c hiể được thế giới xung quanh, biế á h ư xử đúng đắn với m người, biết cách tiến hành công vi ng động, trong h c tập, trong hoạ động ngh thuật, trong rèn luy n sức khoẻ v.v… hế, làm bất cứ một vi g ù đơn g ản đến đâ hăng nữa thì tri thức vẫn à ơ sở đầ ên để xác

đ nh mụ đ h nắm bắt một cách chính xác, cụ thể, rõ ràng, trình tự hành động, và thao tác c a công vi … ớ ngh đ ổ chứ HĐNK ước hết phải nhằm giúp

h c sinh c ng cố các tri thức c a các bộ m n đã h c ở trên lớp Đồng thời bổ sung thêm những tri thức về tự nhiên, xã hội, về n người mà trong bài h c trên lớp

hư đ ều ki n mở rộng Chính từ những hoạ động đ ạng, phong phú này mà các em có nhiề ơ hội tiếp xúc với khoa h h ật công ngh mớ văn h ngh thuật, thể h động, hoạ động xã hội, nền kinh tế tri thức và kinh tế th ường… Từ đ các em đ ều ki n tìm hiểu các phát minh mới nhất c a khoa h c

h ật công ngh , các thành quả c động sáng tạo, những né nh văn h á

c á nước trên thế giới cùng vớ á né văn h á độ đá a các dân tộ ên đất nước Vi t Nam

- Nhi m vụ bồ ưỡng năng ực há độ, tình cảm: Tri thứ à ơ sở, là nền tảng, là cội nguồn để hình thành niềm tin Tri thứ há độ và niềm tin là những thành phần ơ bản c a ý thứ n người nói chung và c a h c sinh THCS nói riêng

Ý thức lạ được tôi rèn trong hoạ động, chẳng hạn như v c tham gia vào các HĐNK sẽ làm bộc lộ hứng thú, sở ường năng ực c á em đồng thời thể hi n lòng tự tin, tự tr ng, tôn tr ng bạn bè và m người kể cả các em nhỏ tuổ hơn m nh

T ng động, h c tập v hơ hể h văn ngh ở bấ nơ nà á em ũng luôn chấp hành nghiêm chỉnh q đ nh pháp luật, tôn tr ng thuần ph ng m ục, tôn

tr ng chuẩn mực xã hộ … Những hoạ động đ g úp HS phát triển hài hoà giữa tình cảm thẩm m nh ảm đạ đức, tình cảm trí tu , và hoạ động xã hộ để tạo nên một nhân cách toàn di n

- Nhi m vụ hình thành h thống năng ự hành động ( năng hành v ): H thống năng hành v à đ ều ki n quan tr ng để thực hi n hoạ động có hi u quả

N đến hoạ động là phải nói tớ hành v năng hực hi n hoạ động Đối với HĐNK đ ng ường THCS, h c sinh hình thành một loạ á năng ực khác

nh như năng ực tự h năng ực giải quyết vấn đề năng ực tự sáng tạ năng lực quản năng ực hợp tác, giao tiếp

Các nhi m vụ này có mối quan h hữ ơ gắn kết, bổ sung lẫn nhau và làm tiền đề cho nhau

1.4 Đặ ể ng h á í

Hoạ động ngoại khoá là một hình thức tổ chức dạy h đặ đ ểm:

+ HĐNK được thực hi n ngoài giờ h c, nó không mang tính bắt buộc mà tuỳ thuộc vào tính tự nguy n, tự giác, hứng thú, sở thích, nguy n v ng c a mỗi HS trong khuôn khổ khả năng và đ ều ki n tổ chứ được c nhà ường

+ HĐNK hể được tổ chức theo tập thể lớp he nh m năng h ếu, nhóm

h c tập, nhóm bạn v hơ ; hể tổ chứ hường h h ng hường kỳ nhân

những ngày kỉ ni m, những d p lễ hộ …

+ HĐNK hể được tổ chức theo những hình thức khác nhau như: ổ ngoại khoá; câu lạc bộ khoa h c; dạ hội khoa h c; dạ hội ngh thuật v.v

+ Nội dung ngoại khoá rấ đ ạng, bao gồm cả nh vự văn h á h h c công ngh , thể dục thể h h ật nhằm giúp HS mở rộng đà sâ àm ph ng phú thêm những kiến thứ đã được h c trong các giờ nội khoá c a môn h c

+ Ngoại khoá do GV bộ môn, GV ch nhi m, Đội Thiếu niên Tiền phong,

Đ àn Th nh n ên Cộng sản Hồ Chí Minh và HS c a một lớp hay một số lớp phối hợp thực hi n

Để tiến hành á HĐNK đạt hi u quả tố đẹp ng á ường phổ thông đ hỏi phải có sự tổ chức chặt chẽ, tỉ mỉ c a GV, sự g úp đỡ c nhà ường, c a Hội thiếu niên, c Đ àn h nh n ên và cả những tổ chứ ơ q n ên q n Bên cạnh đ G ần động v ên được sự tham gia nhi t tình c a tập thể HS, c a mỗi cá nhân, cần tạo dựng được những hạt nhân nòng cốt trong mỗi dạng HĐNK

CÂU HỎI ÔN TẬP, RÈN LUYỆN

1 HĐNK đ a lí là gì? Phân bi t HĐNK đ a lí với các hình thức tổ chức dạy

h c khác

2 Trình bày vai trò, ý ngh a và nhi m vụ c a HĐNK đ a lí

3 Đặ điểm c HĐNK đ lí Phân bi đặ điểm h ạ động ng ạ h

ng ạ h đ í vớ các HĐNK khác



Chương CÁC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA VỀ ĐỊA LÍ MỤC TIÊU:

- Biế rõ các yêu cầ , nguyên tắ tổ chứ , các hình thứ tổ chứ các hoạ động ngoạ khóa trong môn Đ lí để vận dụng vào trong các HĐNK

- Đánh g á á h nh hứ HĐNK đ để ừ đ ổ hứ hự h n đượ và

tr ng nhà ường THCS

- Sinh viên có năng lực tự đánh g á ổ chức, hoạt động nhóm/tổ

NỘI DUNG 2.1 Cá êu ầu ơ bản vớ h ng ng h

- Vi c tổ chức các hoạt động ngoại khóa phải phù hợp với hoàn cảnh h c tập

c a h c sinh, với điều ki n vật chất và thời gian cho phép

- Nội dung ngoại khóa phải cố gắng kết hợp với nội khóa, vừa phục vụ nội khóa, vừa phát h được năng khiếu, sở ường c a h c sinh

- Tuy hoạt động ngoại khóa có tính chất tự nguy n, tự giác nhưng h c sinh vẫn cần thực hi n có nề nếp đề cao tinh thần kỷ luật

2.2 Cá ngu ên ắ ổ hứ h ng ng h á lí

Do những đặ đ ểm trên nên vi c tổ chứ á HĐNK đ a lí cần phả đảm bảo các nguyên tắc sau:

- Đảm bảo tính khoa h : Đâ à ng ên ắ đầu tiên cần phải thực hi n, tính khoa h được thể hi n trong nộ ng và phương pháp ổ chức các hoạ động Ngoài ra còn thể hi n trong tính vừa sức, phù hợp với tâm sinh lí lứa tuổi

Tổ chức hoạ động ngoại khóa phải phù hợp vớ đặ đ ểm âm nh độ nhận thức và hoàn cảnh h c tập c a HS, phù hợp vớ đ ều ki n vật chất và thời gian

HS có thể thu xếp được, phù hợp vớ đặ đ ểm c nhà ường và đặ đ ểm đ a lí đ a phương

- Đảm bả đặ ưng bộ m n Đ : Nộ ng ng ạ h á phả ố gắng ế

hợp hặ hẽ vớ nộ h á vừ phụ vụ nộ h á vừa nhằm bổ sung, mở rộng, hoặc

c ng cố, vận dụng kiến thức nội khóa trong thực tiễn, vừ phá h đượ năng

h ế sở ường HS

- Đảm bảo tính giáo dục: Những nội dung, hình thứ và phương pháp ng HĐNK ần phải lựa ch n để mang tính giáo dục cao

- Đảm bả nh n àn: Để đảm bảo tổ chứ á HĐNK hành ng đ hỏi người tổ chức cần hú đến nh n àn v á HĐNK hể diễn ra ngoài trời, ở nhiề đ đ ểm khác nhau Tính an toàn bao gồm cả về an toàn tham gia giao thông,

n àn đ đ ểm tổ chức hoạ động, an toàn trong quá trình tổ chức hoạ động Vì vậy trong quá trình hoạ động, HS cần thực hi n có nề nếp đề cao tinh thần kỷ luật, tuân th á q đ nh đề ũng như h u sự giám sát chặt chẽ c a tập thể và GV Ngoài những nguyên tắc trên, tuỳ theo từng nội dung, hình thức lựa ch n để vận dụng các nguyên tác khác vào trong quá trình hoạ động cho phù hợp Ví dụ nguyên tắ nh độc lập, sáng tạo và phát triển ư a HS…

2.3 Cá h nh hứ ổ hứ ng h ng n Đ ý 2.3.1 Tổ, nh í

2 .1.1 Ý ngh a tổ nh m đ a lí trong hoạ động ngoại khóa đ a lí

Tổ đ a lí là một hình thứ ơ bản c HĐNK đ ng v ất quan tr ng trong

vi c tổ chứ á HĐNK đ a lí

Đặ đ ểm c a tổ nh m đ a lí là mang tính chất g n nhẹ, dễ tập hợp, dễ hoạt động, có thể đ sâ và ừng nh vực và mang lại hi u quả cao

Tổ, nhóm trong h c tập, hoạ động có tác dụng àm ăng hêm động lực h c tập, tạ ơ hội cho HS h c tập lẫn nhau; tạo ra sự phức tạp về mặt nhận thức và về mặt xã hội, tạo ra các hoạ động và g úp đỡ lẫn nhau trong quá trình hoạ động Từ

đ ăng hêm nh ảm, sự hiểu biết về nhau tạ đ ều ki n để xây dựng mối quan h tích cự và á q n đ ểm khẳng đ nh về các vấn đề khác

2.3.1.2 Cách phân chia tổ, nhóm trong hoạ động ngoại khóa đ a lí

Tổ đ a lí có thể phân ra 1 hay nhiều nhóm nhỏ khác nhau phụ thuộc vào hình