Bài giảng Lịch sử hành chính Nhà nước Việt Nam: Chương 4 - ThS. Nguyễn Xuân Tiến

Trần, làm vua được 3 năm thì nhường ngôi cho con là Mạc Đăng Doanh rồi về ở Cổ Trai Nghi Dương Kinh làm Thái Thượng Hoàng... • Tồn tại trong một bối cảnh luôn[r]

Phần thứ hai

HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC THỜI KỲ XÂY

DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN QUỐC GIA

PHONG KIẾN Chương 4 Hành chính Nhà nước từ thế kỷ

XVI – XVIII

I Khái quát đôi nét về bối cảnh lịch sử

II Cơ chế quản lý hành chính dưới triều Mạc – Bắc triều (từ 1527 đến

1592 Kinh đô : Đông Đô – Hà Nội ) III Cơ chế quản lý hành chính của Nam triều (Vua Lê – Chúa Trịnh ở

IV Cơ chế quản lý hành chính dưới thời Vua Lê – Chúa Trịnh ở đàng

ngoài (từ 1593 – 1786)

V Cơ chế quản lý hành chính thời

các chúa Nguyễn ở đàng trong (từ

1558 đến 1801)

VI Hành chính nước ta dưới thời Tây

I Khái quát đôi nét về bối

cảnh lịch sử

Nhà Lê suy yếu

• Đầu thế kỷ XVI, sau khi Lê Hiến Tông

mất, xã hội Đại Việt mất dần cảnh

thịnh trị, kinh tế sa sút, nhân dân sống cực khổ, các thế lực phong kiến tranh chấp lẫn nhau mỡ đầu cho một giai

đoạn mới của chế độ xã hội phong

kiến Việt Nam

• Năm 1504, hiến Tông ”vì ham sắc quá nhiều” chết sớm, Lê uy

mục(1505-1509) sao nhãng việc triều chính “đêm cùng cung nhân uống rượu vô độ, ai say thì giết”

• Nước nhà hết kiệt tiền của

• Chính quyền Trung ương, địa phương quan lại mặc sức tung hoành…

• Trong bài dịch của Lương Đắc Bằng

có tố cáo quan lại “tước đã hết mà lạm thưởng không hết, dân đã cùng mà

lạm thung không cùng, phú thuế thu

đến tơ tóc mà dùng như bùn đất.”;

• Ông khuyên vua mới nên “đuổi bỏ kẻ

tà nịnh”, “công bằng tuyển bổ quan

lại”, “cấm hối lộ để bỏ thói tham ô”

• Dĩ nhiên Tương Dực cũng như Chiêu Tông sau này đã không theo.

• Nước Nam ta từ khi Ngô Vương Quyền đánh đuổi được quân Nam Hán, vua

Đinh Tiên Hoàng dẹp yên được loạn

Thập nhị Sứ quân lập thành một nước

tự chủ, đời nọ qua đời kia kế truyền

được gần 600 năm

TỪ THỜI NHÀ ĐINH ( 968) Đ N TH I Ế Ờ

• Đến đầu thế kỷ XVI, bởi vì vua

nhà Lê, bỏ bê việc chính trị - đổ nát, cho nên trong nước loạn lạc, nhà Mạc nhân dịp mà làm sự

thoán đoạt ngôi

NHÀ H U LÊ Ậ

Th i k  phân tranh (1533­1788) ờ ỳ   

NAM TRI U ­ B C TRI U  Ề Ắ Ề

(1527­1592) 

Nhà Mạc chuyên quyền

• Từ 1522, thế lực của nhà Lê ngày càng tàn tạ.

• Thái phó nhân Quốc công Mạc Đăng Dung

tự quyền phế vua Chiêu Tông, lập Lê Xuân

(Cung Hoàng) lên làm vua, sau đó, năm1527 nhận thấy sự bất lực của nhà Lê và “thần dân trong nước đã theo mình”, ông bức vua Lê

phải nhường ngôi, lập ra nhà Mạc(1527-1592).

• Năm Đinh Hợi (1527) Mạc Đăng Dung cướp ngôi nhà Lê lên làm vua, đặt

niên hiệu là Minh Đức

• Mạc Đăng Dung bắt chước lối nhà

Trần, làm vua được 3 năm thì nhường ngôi cho con là Mạc Đăng Doanh rồi

về ở Cổ Trai Nghi Dương Kinh làm

Thái Thượng Hoàng

• Tồn tại trong một bối cảnh luôn

luôn bị chống đối của các cựu thần nhà Lê, nhà Mạc chỉ cố gắng củng

cố mô hình tổ chức chính quyền từ Trung ương đến địa phương đã

khá hoàn chỉnh từ cuối thế kỷ XV.

NAM TRI U ­ B C TRI U (1527­1592Ề Ắ Ề ) 

1. Chính tr  nhà M c  ị ạ

2. Vi c nhà M c giao thi p v i nhà  ệ ạ ệ ớ

Minh 

3. H  Nguy n kh i nghĩa giúp nhà Lê  ọ ễ ở

4. Quy n v  h  Tr nh  ề ề ọ ị

NAM TRI U ­ B C TRI U (1527­1592Ề Ắ Ề ) 

6. Khôi ph c thành Thăng long  ụ

7. Nhà M c m t ngôi  ạ ấ

8. Vi c nhà H u Lê giao thi p v i  ệ ậ ệ ớ nhà  Minh 

9. Con cháu nhà M c   Cao b ng  ạ ở ằ

Từ năm 1527

Đến năm 1592

Triều Mạc – Bắc triều

Triều Mạc – Bắc triều Kinh đô Đông Đô

– Hà Nội

Đại Việt

CN

BẮC TRIỀU

Thái Tổ Mạc Đăng Dung (1527-1529)

Niên hiệu: Minh Đức

Thái Tông Mạc Đăng Doanh (1530-1540) Niên hiệu: Đại Chính

Chính trị Nhà Mạc

Năm đinh hợi (1527) Mạc Đăng

Dung thoán đoạt ngôi nhà Lê lên làm vua, đặt niên hiệu là Minh

Đức

• Mạc Đăng Dung bắt chước lối nhà Trần, làm vua được ba năm thì

nhường ngôi cho con là Mạc Đăng Doanh rồi về ở Cổ Trai, làm Thái

Thượng Hoàng

Hình rồng chạm trên đá thời Mạc

(1528-1592)

Triều đình nhà Mạc