Chương trình GDPT 2018 giao quyền chủ động cho nhà trường và giáo viên căn cứ tình hình thực tiễn tổ chức dạy học giáo dục phù hợp đối tượng học sinh, do vậy việc xây dựng lựa chọn nội d
Trang 1Tên sáng kiến: Biện pháp gia tăng năng lực và hứng thú học tập cho
học sinh qua việc tích hợp bài học vào giờ sinh hoạt tập thể (hoạt động trải nghiệm 3) theo định hướng CTGDPT2018.
1 Đặt vấn đề:
Quá trình sư phạm tổng thể gồm quá trình dạy học và quá trình giáo dục Hai quá trình này bổ sung, hỗ trợ, thống nhất, gắn bó hữu có với nhau, thúc đẩy lẫn nhau cùng phát triển trong toàn bộ quá trình phát triển chung của HS
Chương trình GDPT 2018 giao quyền chủ động cho nhà trường và giáo viên căn cứ tình hình thực tiễn tổ chức dạy học giáo dục phù hợp đối tượng học sinh, do vậy việc xây dựng lựa chọn nội dung chương trình dạy học HĐTN cũng như SHTT cần tích hợp các hoạt động học tập vui chơi giúp HS phát huy tối đa năng lực, phẩm chất của mình
Cùng với dạy học ở trên lớp, thì SHTT (hay HĐTN) là một bộ phận vô cùng quan trọng và cần thiết trong toàn bộ quá trình dạy học, đặc biệt trong CTGDPT 2018 này
SHTT (HĐTN) là hoạt động tiếp nối và thống nhất hữu cơ với các hoạt động giáo dục trong giờ học trên lớp, giúp trẻ làm quen với các hoạt động, tích luỹ dần dần những kinh nghiệm thực tiễn của cuộc sống, đồng thời SHTT (HĐTN) đáp ứng nhu cầu, quyền lợi của trẻ Và đây là con đường giúp trẻ hình thành và phát triển toàn diện nhân cách
Mỗi lớp học là một xã hội thu nhỏ mà ở đó mọi vấn đề xảy ra không phải chỉ giáo viên mới có quyền giải quyết Sức mạnh thực sự của tiết SHTT (HĐTN) không chỉ nằm ở tiếng nói của GVCN, nó cần có sự đóng góp của mọi thành viên trong lớp
Học sinh cần được trao quyền bởi GVCN Chúng cần được nói, được hỏi, được nhận xét, được nhận xét và được tôn trọng Khi ấy, mỗi tiết SHTT (HĐTN) là một cơ hội để cả tập thể cùng chia sẻ, cùng giải quyết vấn đề và từ đó giáo viên sẽ thúc đẩy học sinh của mình học hỏi, gia tăng lực học tập và hứng thú học tập giúp chúng khám phá
ra những điểm mạnh của bản thân
Trang 2Khi cả học sinh và giáo viên có thể nói lên ý kiến và suy nghĩ trong một bầu không khí yên tĩnh, tôn trọng, và công bằng thì học sinh sẽ nhận ra rằng đó là lớp học của chúng và chúng cũng được nắm quyền sở hữu, quyền đưa ra quyết định và tự hào
về điều đó
Khi bản thân học sinh thấy mình có giá trị, chúng tự biết mình cần phải sống có trách nhiệm để bảo vệ danh dự của chính cái tập thể mà ở đó chúng có tiếng nói và được tôn trọng
Vì thế, tổ chức tiết SHTT (HĐTN) có hiệu quả sẽ mang lại rất nhiều lợi ích cho
cả giáo viên lẫn học sinh Mỗi GVCN cần nhận thức được việc SHTT (HĐTN) là vô cùng quan trọng trong quản lý lớp học cũng như giáo dục nhân cách cho học sinh của mình
Tổ chức SHTT (HĐTN) trước hết phải nhằm giúp HSTH củng cố các tri thức
về tự nhiên, xã hội, về con người mà trong bài học trên lớp chưa có điều kiện mở rộng Chính từ những hoạt động đa dạng, phong phú này giúp HS gia tăng năng lực và hứng thú học tập và lĩnh hội kiến thức
* Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:
Trong những năm học vừa qua, SHTT chưa thật sự được đầu tư và tổ chức một cách sát sao, chưa thật sự lồng ghép và tích hợp nội dung học tập trên lớp, thường chỉ là nhận xét quá trình học tập tuần qua nên chưa giúp HS phát huy khả năng học tập cũng như năng lực, phẩm chất thông qua các hoạt động trong giờ SHTT
Đó cũng chính là điều tôi luôn trăn trở và tự hỏi mình cần phải thay đổi theo hướng mới, hướng mở để giúp các em ngày càng hoàn thiện về kỹ năng lẫn nhân cách qua các hoạt động trải nghiệm cũng như giờ SHTT để phù hợp với mục tiêu chung của CTGDPT 2018 này
2 Nội dung cơ bản:
Sáng kiến này kế thừa và phát huy những điểm tích cực của SHTT trong nhiều năm học trước và vận dụng những điều mới được bổ sung hoàn thiện sau quá trình vận dụng tại đơn vị cho năm học này năm học 2020-2021 năm học đầu
tiên triển khai CTGDPT 2018: Biện pháp gia tăng năng lực và hứng thú học tập cho học sinh qua việc tích hợp bài học vào giờ sinh hoạt tập thể (hoạt động trải nghiệm 3) theo định hướng CTGDPT2018.
Trang 3Giáo viên đóng vai trò hướng dẫn các em để HS tự thân vận động, để Hội đồng tự quản phát huy tối da vai trò của mình, HS đóng vai trò chủ động trong việc vận dụng kiến thức vào các hoạt động và từ các hoạt động giúp nhớ và hiểu sâu kiến thức được học trên lớp.
Muốn làm được như vậy giáo viên cần tìm tòi các hình thức, hoạt động và trò chơi thật đa dạng, cần có kế hoạch cụ thể cho từng tiết SHTT (HĐTN) phù hợp với nội dung kiến thức và đối tượng HS lớp mình.
Khi muốn xây dựng một tiết SHTT (HĐTN) chúng ta cần phải tuân thủ theo nguyên tắc lựa chọn nội dung và hình thức
Về nội dung:
- Nội dung phải gắn liền với các nhiệm vụ, yêu cầu giáo dục đã đề ra.
- Nội dung phải phù hợp với tình hình trường, lớp.
- Nội dung phải phù hợp với đặc điểm của HS:
+ Lứa tuổi (khối lớp)
+ Trình độ nhận thức
+ Giới tính
+ Sức khoẻ
+ …
Về hình thức:
- Phải thu hút, hấp dẫn HS
- Phù hợp với nội dung
- Thường xuyên thay đổi, sáng tạo
- …
* Một số nội dung chủ yếu có thể tích hợp bài học trong hoạt động của SHTT
Hoạt động văn hoá – nghệ thuật:
- Tập hát, múa
- Biểu diễn chương trình văn nghệ
- Kể chuyện theo chủ đề
- Thi văn nghệ giữa các tổ
Trang 4- Vẽ tự do hoặc theo chủ đề
- …
Hoạt động vui chơi, giải trí, thể dục thể thao:
- Các trò chơi vận động: chuyền bóng, vừa hát vừa chuyền vật…
- Các trò chơ tính toán: kết nhóm, tính nhanh…
- Các trò chơi hợp tác nhóm: kết nhóm, bắn thuyền…
- Tam sao thất bản (rèn kỹ năng đọc hiểu và nhanh nhạy…)
- Đoán ý đồng đội (rèn khả năng diễn tả, tư duy…)
- …
Hoạt động xã hội:
- Qua hoạt động hiểu được ý nghĩa tinh thần tương thân tương ái, áp dụng
hành vi đạo đức đã học vào cuộc sống.
- Tích cực tham gia các phong trào do trường lớp tổ chức: Nuôi heo đất, Nụ
cười hồng, Hội chữ thập đỏ, Tặng sách thư viện, Kế hoạch nhỏ…
- …
Hoạt động lao động:
- Dọn hộc bàn gọn gàng, nhặt rác giữ vệ sinh lớp học.
- Chăm sóc mảng xanh quanh lớp, trường.
- Trực nhật theo sự phân công vừa sức mình.
- …
Hoạt động tiếp cận khoa học – kĩ thuật:
- Tìm hiểu thư viện kỹ thuật số, xem phim 3D, xem phim trong Vòm tri
thức…
- Tìm hiểu các bài học khoa học, xã hội bằng cách tương tác trên bảng tương
tác, qua môn Tiếng Anh của chương trình Ismart.
- …
Ngoài những hoạt động kẻ trên để tích hợp bài học còn có nhiều hoạt động khác đa dạng, phong phú để GV lựa chọn và triển khai phù hợp với đối tượng HS lớp mình, phù hợp với tình hình cơ sở vật chất.
2.1 Tích hợp bài học qua tiết sinh hoạt tập thể (hoạt động trải nghiệm 3)
Trang 5Tiết SHTT ở tiểu học được tiến hành đánh giá các hoạt động, các công việc của lớp được diễn ra trong tuần, tháng, học kì Các nhiệm vụ, yêu cầu của nhà trường được phổ biến trong tiết SHTT Vì thế nó giữ một vị trí quan trọng trong việc chuyển giao nhiệm vụ của nhà trường tới từng lớp một cách kịp thời và chính xác
Trong giờ SHTT, các công việc được triển khai thực hiện:
- Đánh giá các công việc thực hiện trong tuần một cách toàn diện về các mặt giáo dục (đạo đức, học tập, thể chất, thẩm mĩ và lao động…)
- Sơ kết, tổng kết các đợt thi đua
- Tổ chức các hoạt động trải nghiệm, trò chơi học tập
- Đánh giá kết quả thi đua các tổ
- Phổ biến kế hoạch thực hiện tuần tới, tháng tới (tham quan ngoại khoá, lao động, phát động thi đua các phong trào, chủ điểm…)
- Sinh hoạt theo chủ điểm, ý nghĩa các ngày lễ lớn trong tháng
- Sau đây là một số ví dụ về một hoạt động lồng ghép trong giờ SHTT:
Ví dụ 1: Trò chơi “Kết nhóm”
a) Yêu cầu giáo dục
- Hoạt động nhóm, hoà đồng, cởi mở và nhanh nhạy mạnh dạn trong việc kết nhóm với bạn
- Vui mừng và biết kết nhóm đúng theo yêu cầu
b) Nội dung và hình thức của hoạt động
- Yêu cầu kết thành các nhóm: nhóm hai người 3 chân, nhóm 3 người 4 chân…
- Tham gia trò chơi dưới sân hoặc tại lớp học.
- Yêu cầu rõ ràng và đòi hỏi HS phảu nhanh và tính toán số người, số chân
- Hình thức: hoạt động nhóm, tính toán nhanh
Qua hoạt động kết nhóm trên, tuy không phức tạp nhưng lại được kết hợp nhiều kỹ năng: giao tiếp, hợp tác và tính toán nhanh… Nếu em nào chậm, còn rụt rè sẽ không kết nhóm được với bạn theo yêu cầu Vì vậy trò chơi đòi hỏi HS phát huy hết năng lực giao tiếp, tính toán nhanh của mình
Trang 6Ví dụ 2: Thi tìm hiểu về truyền thống của trường
a) Yêu cầu giáo dục
- Củng cố, khắc sâu nhận thức về truyền thống tốt đẹp của trường, những tấm gương dạy tốt của thầy cô giáo và gương học tập tốt của học sinh.
- Phấn khởi, tự hào phát huy truyền thống tốt đẹp của nhà trường.
b) Nội dung và hình thức của hoạt động
- Ý nghĩa của tên trường.
- Những truyền thống tốt đẹp của nhà trường.
- Bảo vệ và phát huy truyền thống tốt đẹp của nhà trường.
- Những tấm gương học tập tốt của trường lớp
- Hình thức: thi hỏi – đáp, thi đố vui văn nghệ.
Qua hoạt động thi tìm hiểu về truyền thống của trường, một lần nữa HS được củng cố kiến thức về môn Tự nhiên và xã hội ở bài “Trường học”, HS được học tập thông qua trò chơi và củng cố kiến thức một cách chủ động tích cực và dễ dàng ghi nhớ
Ví dụ 3: Hát, kể chuyện về Bác Hồ kính yêu
a) Yêu cầu giáo dục
- Hiểu được công lao to lớn của Bác Hồ đối với dân tộc nói chung, với thiếu nhi nói riêng.
- Tỏ lòng kính yêu và tự hào về Bác Hồ Vĩ đại.
- Tích cực rèn luyện các kỹ năng trong hoạt động tập thể.
b) Nội dung và hình thức của hoạt động
- Ca ngợi công lao của Bác Hồ.
- Sự quan tâm đặc biệt của Bác Hồ với thiếu nhi
- Hình thức: biểu diễn văn nghệ, thi kể chuyện…
Qua hoạt động thi hát, kể chuyện về Bác Hồ, HS được rèn luyện kỹ năng đứng trước lớp, rèn sự tự tin và có hiểu biết thêm về Bác Hồ thông qua các câu chuyện trong giờ học hoặc trong giờ SHTT này
Ví dụ 4: Sinh hoạt theo chủ điểm trong năm học
Thời gian: Tháng 9 – tháng an toàn giao thông
a) Yêu cầu giáo dục
Trang 7- Giáo dục sự hiểu biết về trách nhiệm của người học sinh về việc chấp hành
an toàn giao thông.
- Rèn thói quen, nề nếp tốt khi tham gia giao thông.
- Bồi dưỡng tình cảm, thái độ của cá nhân.
b) Nội dung và hình thức của hoạt động
- Học và làm theo luật an toàn giao thông.
- Biển báo và hiệu lệnh khi tham gia giao thông.
- Hình thức: trò chơi ai nhanh hơn, nhìn hình đoán ý…
Qua hoạt tích hợp giảng dạy an toàn giao thông và tham gia các trò chơi HS được củng cố và khắc sâu kiến thức, các em biết áp dụng bài học vào thực tế cuộc sống và hưởng ứng tốt tháng an toàn giao thông
2.2 Tích hợp bài học qua tiết sinh hoạt tập thể chào cờ đầu tuần
Tiết sinh hoạt chào cờ đầu tuần là một hoạt động giáo dục có tính tổng hợp nhằm giáo dục tư tưởng chính trị, đạo đức cho HS Qua đó HS thể hiện lòng yêu nước thông qua hành động nghiêm trang là Chào cờ và hát quốc ca.
Trong lúc tình hình dịch bệnh Covid-19 diến biến phức tạp như hiện nay,
để hạn chế tụ tập quá đông người thì các trường sẽ không sinh hoạt dưới cờ theo hình thức tập trung toàn trường mà sẽ sinh hoạt tại lớp Vì thế cho nên việc sinh hoạt đầu tuần sao cho đúng theo chủ đề và giúp HS được nhìn nhận lại về các mặt giáo dục thì là điều cần thiết và quan trọng đối với giáo viên chủ nhiệm.
Chúng ta cần thực hiện những nội dung hoạt động chủ điểm như sau:
Ví dụ: Triển khai chủ điểm tháng 11 Tôn sư trọng đạo
a) Mục tiêu giáo dục
+ Hiểu được công việc giảng dạy, giáo dục của Thầy cô giáo, hiểu được nguyện vọng và mong muốn của thầy cô giáo đối với sự tiến bộ của HS.
+ Giáo dục cho HS thái độ kính trọng, vâng lời, biết trân trọng tình cảm thầy trò + Rèn luyện kỹ năng giao tiếp, ứng xử với thầy cô giáo, phát huy truyề thống tôn sư trọng đạo.
b) Nôi dung hoạt động của chủ điểm
Tuần 1:
Trang 8+ Thực hiện hoạt động
+ Lễ đăng ký thi đua “Hoa điểm tốt”
+ Tham gia các hội thi văn nghệ
Tuần 2
+ Thực hiện sinh hoạt văn nghệ, hát về Thầy cô
+ Chuẩn bị công tác chào mừng Ngày Nhà giáo Việt Nam trong tuần 3.
Tuần 3
+ Thực hiện hoạt động tổ chức lễ kĩ niệm ngày 20 – 11
+ Thực hiện tuần học tốt đã phát động tuần trước
+ Tổng kết tuần học tốt
Tuần 4
+ Thực hiện hoạt động bình chọn các hội thi
+ Đánh giá kết quả hoạt động của chủ điểm
Ví dụ: Sinh hoạt văn nghệ “Hát về thầy cô và mái trường”
a) Mục tiêu giáo dục
- Hiểu thêm nội dung, ý nghĩa của các bài hát về thầy cô và nhà trường
- Giáo dục thái độ, tình cảm yêu quý, biết ơn, vâng lời thầy cô
- Rèn luyện kĩ năng, phong cách biểu diễn văn nghệ
b) Nội dung và hình thức hoạt động
- Hát, múa, đọc thơ, kể chuyện, sắm vai…có nội dung ca ngợi thầy cô, tình
cảm thầy trò
- Tổ chức giao lưu văn nghệ, biểu diễn cá nhân hoặc tập thể
- Mời các thầy cô cùng tham gia.
2.3 Biện pháp 3: Lồng ghép các hoạt động tự chọn và tích hợp bài học phù hợp (Điểm mới của sáng kiến)
* Tính mới của để tài:
Hoạt động tự chọn đối với học sinh tiểu học thường gắn liền với sở thích và năng khiếu HS có năng khiếu về một lĩnh vực nào đó nhưng không có điều kiện hoạt
Trang 9động để được bộc lộ ra Một số em có sở thích, nhu cầu hứng thú, năng khiếu về một lĩnh vực nào đó mà chưa kịp đáp ứng.Cho nên có thể nói hoạt động tự chọn sẽ giúp cho các em có điều kiện thể hiện mình và phát triển năng khiếu
Hoạt động tự chọn bước đầu giúp HS nhỏ định hướng một số năng khiếu và một số kỹ năng (chưa phải là định hướng nghề nghiệp) Nội dung hoạt động tự chọn nhằm hướng HS tìm hiểu một nội dung học tập, một lĩnh vực kiến thức để góp phần giúp các em rèn luyện kĩ năng và tạo hứng thú trong học tập Những kĩ năng, kiến thức được rèn luyện thông qua hoạt động tự chọn sẽ giúp HS củng cố, phát triển thêm trong giờ học tập ở trên lớp, giờ sinh hoạt tập thể…
Nội dung của hoạt động tự chọn:
Những nội dung trong lĩnh vực: học tập, hoạt động văn hoá – nghệ thuật, khoa học – kĩ thuật, có tính chất nghiên cứu rèn luyện kĩ năng tư duy sáng tạo, phát triển năng khiếu như: giải các bài toán vui, giải toán nhanh, học tin học, lắp ráp các đồ vật hình khối…
Trong lĩnh vực hoạt động xã hội: Tham gia bảo vệ môi trường xã hội, trồng cây xanh, giữ gìn di tích lịch sử, văn hoá; tham gia các hoạt động từ thiện, phong trào kế hoạch nhỏ của thiếu nhi
Thể dục thể thao và các hoạt động vui chơi giải trí: trò chơi dân gian, đố vui, ca hát, thể dục thể thao, võ thuật, cờ tướng, cờ vua, bóng đá, bóng bàn, bóng rổ…
Ví dụ hoạt động tự chọn: Thi vẽ tranh theo đề tài
a) Yêu cầu giáo dục
- Giúp HS: mở mang trí tuệ, phát triển tư duy sáng tạo và trí tưởng tượng, góp
phần hoàn thiện nhân cách
- Giáo dục tính tập thể và tính hợp tác nhanh chóng hoàn thành một công việc
chung.
- Góp phần động viên giúp HS phát triển tính tự chủ.
b) Nội dung và hình thức hoạt động
- Nội dung: bám sát đề tài môn mĩ thuật như vẽ thiên nhiên, con người, vui chơi,
học tập…
- Hình thức hoạt động: Tổ chức theo các nhóm vẽ, vẽ các nhân…
c) Phương tiện hoạt động
- Bảng lớp, giấy, màu…
Trang 10d) Tiến trình hoạt động
- Chuẩn bị: giáo viên phụ trách phổ biến về nội dung tự chọn theo chủ đề vẽ
nhanh, chia các nhóm để HS vẽ cùng nhau
- Tiến hành hoạt động
- Kết thúc hoạt động.
Ví dụ: Vẽ tranh tự do về cuộc sống xung quanh
a) Yêu cầu giáo dục
- Có cảm xúc thẩm mĩ đối với thiên nhiên xã hội
- Phát triển năng lực tư duy sáng tạo trong học tập, trong ssinh hoạt mĩ thuật,
tiếp cận với thực tế xung quanh.
- Yêu mến và cảm nhận những hình ảnh màu sắc để vẽ thanh tranh.
b) Nội dung và hình thức hoạt động
- Nội dung: vẽ những hoạt động về môi trường, các trò chơi dân gian như thả
diều, đá cầu, trồng cây…
- Hình thức: vẽ cá nhân, nhóm…
c) Phương tiện hoạt động: bảng, phấn, giấy, bút màu…
d) Tiến trình hoạt động
- Chuẩn bị dụng cụ, hướng dẫn HS.
- Phổ biến kế hoạch, yêu cầu.
- HS chọn nơi vẽ
- Bắt đầu vẽ
- Kết thúc hoạt động, HS nhận xét đánh giá
* GV cần ghi nhớ các ngày lễ lớn và các bài hát theo chủ đề
Các ngày lễ kỉ niệm trong năm:
- Ngày học sinh – sinh viên 09/01/1950
- Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam 03/02/1930
- Ngày Quốc tế Phụ nữ 08/3/1910
- Sự ra đời Đoàn Thanh niên cộn sản Hồ Chí Minh 26/3/1931
- Ngày Chiến thắng, giải phóng hoàn toàn Miền Nam 30/4/1975
- Chiến thắng Điện Biên Phủ 07/5/1954
- Ngày Thành lập Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh 15/5/21941