Gv Yêu cầu HS làm thí nghiệm theo nhóm để biết tính chÊt cña mét sè chÊt nh sau: Trªn khay thÝ nghiÖm cña mçi nhãm cã mét côc s¾t miếng nhôm và một cốc đựng muối ăn.. Với các dông cô cã[r]
Trang 1Hoàng Văn Văn 1
Ngày soạn…14/8/ 2009…………
Ngày giảng…17/8/2009………… Tiết 1
Mở đầu hoá học
I Mục tiêu
1 Kiến thức.
- Học sinh biết hoá học là môn khoa học nghiên cứu các chất, sự biến đổi chất và ứng dụng của chúng Hoá học là môn học quan trọng, bổ ích
- Bước đầu HS biết rằng hoá học có vai trò quan trọng trong đời sống của chúng ta
- HS bước đầu biết phải làm thế nào để học tốt môn Hóa học
2 Kỹ năng.
- Bước đầu rèn kỹ năng quan sát, hoạt động nhóm trong hóa học
- Bước đầu rèn luyện kỹ năng thao tác thực hành, sử dụng hóa chất hóa học
3 Thái độ.
Giáo dục ý thức yêu thích môn học
II Đồ dùng dạy học
- 6 bộ thí nghiệm, mỗi bộ gồm các dụng cụ và hoá chất sau:
+ Dụng cụ: 3 ống nghiệm có đánh dấu các hoá chất, giá đỡ ống nghiệm, khay hoá chất, 1 ống hút, 1 kẹp gỗ
+ Hoá chất: dung dịch NaOH, dung dịch CuSO4, Zn
- Phiếu tường trình thí nghiệm, Phiếu học tập
- Máy chiếu, phim trong
- Bộ tranh ứng dụng của một số chất: Oxi, Hidro, gang, thep, polime, chất dẻo
III Hoạt động dạy học
1 Bài mới.
* Giới thiệu chương trình Hoá 8 và bài mới:
gv Trong chương trình lớp 8 chúng ta sẽ được làm
quen với một môn học mới đó là Hóa học Vậy Hoá
học là gì? Hoá học có vai trò như thế nào trong cuộc
sống của chúng ta? Phải làm gì để học tốt môn Hoá
học? Đó là những nội dung chính trong bài mở đầu
của môn Hóa học
Tiết 1
Mở đầu môn Hóa học
Lop8.net
Trang 2* Hoạt động 1: Hoá học là gì?
I Hoá học là gì?
GV Để hiểu rõ hoá học là gì, trước tiên chúng ta cùng tiến
GV Trước khi tiến hành thí nghiệm giáo viên phân nhóm
thực hành (2 bàn là một nhóm), phân công nhiệm vụ
của từng thành viên trong nhóm
GV chiếu lên màn hình: Mỗi nhóm cử ra một bạn
làm nhóm trưởng có trách nhiệm điều khiển mọi hoạt
động của nhóm dưới sự hướng dẫn của GV, một bạn
làm thư kí để ghi chép lại các bước thí nghiệm, hiện
tượng thí nghiệm của nhóm mình, còn các thành viên
còn lại tiến hành thí nghiệm dưới sự điều khiển của
nhóm trưởng
GV Phát dụng cụ, hoá chất, phiếu tường trình cho từng
nhóm (một nhóm sử dụng phim trong)
Gv Nhắc nhở học sinh một số quy tắc toàn cơ bản trong
khi thực hành thí nghiệm hoa học: Không được tùy
tiện sử dụng dụng cụ, hóa chất không theo yêu cầu
của GV
Gv Giới thiệu dụng cụ và hóa chất được sử dụng trong thí
nghiệm
(?) Các em hãy quan sát các chất có trong các ống
nghiệm và cho biết trạng thái và màu sắc của các chất
trong từng ống nghiệm?
HS - ống 1 (dd CuSO4): dd đồng sunfat ở dạng lỏng,
trong suốt, có màu xanh
- ống 2 (dd NaOH): dd Natri hidroxit ở dạng lỏng,
trong suốt, không màu
- ống 3 (dd HCl): dd axit clohidric ở dạng lỏng, trong
suốt, không màu
GV Cho HS tiến hành thí nghiệm
Sau khi các nhóm làm xong, GV thu bản tường trình
thí nghiệm của nhóm dùng phim trong, chiếu lên màn
hình và yêu cầu đại diện của nhóm đó đứng lên trình
bày lại cách tiến hành thí nghiệm và hiện tượng của
thí nghiệm
GV Sau khi trình bày xong, GV gọi các nhóm khác nhận
Gv Chiếu phần đáp án bản tường trình thí nghiệm lên
Trang 3Hoàng Văn Văn 3
màn hình
(?) Qua hai thí nghiệm trên, các em có thể rút ra kết luận
gì về các chất sau khi đem thí nghiệm
Hs ở các thí nghiệm trên đều có sự biến đổi các chất c Kết luận
GV Qua 2 thí nghiệm trên chúng ta đều thấy có sự biến
đổi của các chất:
- ở thí nghiệm 1: dd từ chỗ trong suốt xuất hiện một
chất mới không tan trong nước
- ở thí nghiệm 2: có sự xuất hiện chất khí sủi bọt
trong chất lỏng
Gv Chiếu hình vẽ lên màn hình và yêu cầu HS quan sát.
(?) Theo các em, người ta sử dụng cốc nhôm để đựng
nước, đựng nước vôi hay đựng giấm ăn? Tại sao?
GV Cho HS thảo luận khoảng 1 phút sau đó yêu cầu 3
nhóm trả lời
HS HS có thể trả lời được: Dùng cốc nhôm đựng nước là
đúng, các cách còn lại là sai Nhưng chưa giải thích
được tại sao lại như vậy
GV Thông báo: Sở dĩ các em chưa hiểu được cách nào
đúng, cách nào sai và chưa giải thích được vì sao là
do chúng ta chưa có kiến thức về các chất hoá học Vì
vậy để có thể giải thích được điều trên thì chúng ta
phải học hoá học và hiểu được hoá học là gì?
(?) Như vậy bạn nào trả lời được “Hoá học là gì”?
cứu các chất, sự biến đổi và ứng dụng của chúng
GV Như vậy hoá học là khoa học nghiên cứu các chất, sự
biến đổi các chất (như thí nghiệm đã quan sát) và ứng
dụng của chúng ví dụ như cách dùng cốc nhôm ta vừa
thảo luận
Như vậy ngoài ứng dụng trên thì hoá học còn có rất
nhiều những ứng dụng và vai trò khác trong cuộc
sống của chúng ta Để tìm hiểu xem Hóa học có vai
trò như thế nào trong cuộc sống của chúng ta, chúng
ta hãy cùng nghiên cứu phần thứ hai của bài
Lop8.net
Trang 4* Hoạt động 2: Hoá học có vai trò như thế nào trong cuộc sống chúng ta?
II Hoá học có vai trò như thế nào trong cuộc sống chúng ta?
GV Cho HS thảo luận để trả lời câu hỏi 1 trong PHT
(Một số nhóm làm vào phim trong: nhóm 2 làm ý a,
nhóm 3 làm ý b, nhóm 4 làm ý c)
Sau khi các nhóm thảo luận xong, GV thu những bài
làm trên phim trong, chiếu lên màn hình và yêu cầu
đại diện nhóm đó lên trình bày lại Sau đó GV gọi các
nhóm khác nhận xét và bổ sung nếu cần
Các đồ dùng, vật dụng sinh hoạt trong gia đình như:
Soong, nồi, dao, cuốc, xẻng, ấm, bát, đĩa, giầy, dép,
xô, chậu…
Các sản phẩm hoá học dùng trong nông nghiệp là:
- Phân đạm hoá học: Phân lân, phân đạm, phân kali
- Thuốc trừ sâu
- Chất bảo quản thực phẩm
- Những sản phẩm phục vụ cho công việc học tập của
em là: Sách, vở, bút, mực, tẩy, hộp bút, cặp sách
- Những sản phẩm hoá học phục vụ cho việc bảo vệ
sức khoẻ như: các loại thuốc chữa bệnh…
- Tạo vật dụng thiết yếu trong gia đình
- Sử dụng trong nông nghiệp và công nghiệp
- Cung cấp những sản phẩm phục vụ cho công việc hàng ngày và bảo vệ sức khoẻ
GV Cho HS quan sát tranh về một số ứng dụng của một
số chất cụ thể: ứng dụng của Hidro, Oxi, gang, thép,
chất dẻo, polime…
(?) Qua những ví dụ trên, các em có kết luận gì về vai trò
của hoá học trong cuộc sống chúng ta?
HS Hoá học có vai trò rất quan trọng trong đời sống của
chúng ta Hoá học có vai trò rất quan trọng trong đời sống của chúng
ta
GV Thông báo: Hoá học có vai trò rất quan trọng trong
cuộc sống của chúng ta Trong chương trình Hoá học
mà các em sắp được học sẽ được làm rõ dần kết luận
trên và sẽ giúp chúng ta hiểu rõ về một môn học bổ
ích, lí thú và rất gần gũi với cuộc sống của chúng ta
Với vai trò quan trọng của hoá học như vậy thì chúng ta cần phải làm gì và làm như thế nào
để học tốt môn Hoá học
Gv Qua những VD trên chúng ta thấy Hóa học có rất
nhiều những ứng dụng phục vụ cho cuộc sống của
chúng ta, tuy nhiên việc sản xuất và sử dụng hóa chất
như việc luyện gang thép, sản xuất axit, sản xuất và
sử dụng phân bón, thuốc trừ sâu … cũng có thể gây ô
nhiễm môi trường nếu không làm đúng quy trình Do
đó để có thể sử dụng và sản xuất các hóa chất mà
không để lại những hậu quả thì chúng ta cần phải
Trang 5Hoàng Văn Văn 5
hiểu biết về Hóa học Và để hiểu biết được Hóa hóa
học thì chúng ta cần phải học tốt môn Hóa học Vậy
để học tốt môn Hóa học thì chúng ta cần phải làm gì?
*Hoạt động 3: Phải làm gì để học tốt môn Hoá học?
III Các em cần phải làm gì để học tốt môn Hoá học?
GV Yêu cầu HS thảo luận nhóm để trả lời câu hỏi 2 trong
PHT
GV Đây là một vấn đề rộng, vậy để dễ dàng trong việc trả
lời câu hỏi trên thì các em hãy tập trung vào 2 phần:
- Các hoạt động cần chú ý khi học tập môn hoá học
- Phương pháp học tập môn hoá học như thế nào là
tốt?
HS Thảo luận nhóm khoảng 3 phút và ghi lại ý kiến của
nhóm mình vào giấy trong hoặc phim trong (Nhóm 5
làm phần 1, nhóm 6 làm phần 2)
GV Chiếu ý kiến của một số nhóm dùng phim trong, yêu
cầu đại diện nhóm đó lên trình bày và cho một số
nhóm khác nhận xét và bổ sung nếu cần
HS 1 Các hoạt động cần chú ý khi học tập môn hoá học:
- Thu thập, tìm kiếm kiến thức
- Xử lí thông tin: nhận xét hoặc tự rút ra kết luận cần
thiết…
- Vận dụng: Đem những kết luận rút ra từ bài học,
vận dụng vào thực tiễn để hiểu sâu bài học, đồng thời
tự kiểm tra trình độ
- Ghi nhớ: Học thuộc từng nội dung quan trọng
a Các hoạt động cần chú ý khi học tập môn Hoá học:
2 Phương pháp học tập môn Hoá học:
- Biết làm thí nghiệm, biết quan sát hiện tượng trong
thí nghiệm, trong thiên nhiên cũng như trong cuộc
sống
- Có hứng thú say mê, chủ động, chú ý rèn luyện
phương pháp tư duy, óc suy luận, sáng tạo
- Biết nhớ một cách chọn lọc, thông minh
- Tự đọc thêm sách tham khảo để mở rộng kiến thức
b Phương pháp học tập môn Hoá học.
(?) Vậy học như thế nào thì được coi là học tốt môn Hoá
học?
HS Học tốt môn Hoá học là nắm vững và có khả năng
vận dụng thành thạo các kiến thức đã học
Gv Ngoài ra, trong khi học Hóa học nói riêng và những
môn học khác nói chung, để học tốt thì cần chú ý
thêm phương pháp như sau:
Lop8.net
Trang 6- Cần đọc trước bài mới trước khi lên lớp để bước đầu
nắm bắt được nội dung của bài
- Trên lớp cần chú ý nghe giảng và ghi chép bài đầy
đủ, nếu không hiểu cần hỏi ngay GV để được giải đáp
tránh tình trạng hổng kiến thức
- Về nhà cần xem lại bài và làm đầy đủ bài tập được
giao và làm thêm bài tập nâng cao
2 Củng cố.
GV gọi HS nhắc lại những nội dung cơ bản của bài:
(?) Hoá học là gì?
(?)Vai trò của hoá học trong cuộc sống? Nêu VD
(?) Các em cần làm gì để học tốt môn Hoá học?
3 Hướng dẫn về nhà.
Xem lại bài
Ngày soạn…19/8/ 2009
Ngày giảng…22/8/2009 Tiết 2
Chất (Tiết 1)
I Mục tiêu
1 Kiến thức.
- Học sinh phân biệt được vật thể tự nhiên và vật thể nhân tạo, vật liệu và chất Biết được
ở đâu có vật thể là ở đó có chất và ngược lại: các chất cấu tạo nên mọi vật thể
- Biết được là mỗi chất đều có những tính chất nhất định
- Hiểu được: Chúng ta phải hiểu được tính chất của chất để nhận biết được chất, biết cách sử dụng chất vào những việc thích hợp trong đời sống sản xuất
2 Kỹ năng.
- HS biết cách quan sát, làm thí nghiệm để nhận ra tính chất của chất
- Hình thành kĩ năng thực hành thí nghiệm hoá: HS tiếp tục được làm quen với một số dụng cụ, hoá chất thí nghiệm, làm quen với một số thí nghiệm đơn gian: cân đo, hoà tan chất…
- Phát triển kĩ năng làm việc theo nhóm
3 Thái độ.
Giáo dục ý thức yêu thích môn học
II Đồ dùng dạy học
Trang 7Hoàng Văn Văn 7
- Chuẩn bị thí nghiệm để thử tính chất của một số chất và phân biệt được rượu etilic (cồn) với nước
* Dụng cụ: Cốc thuỷ tinh có vạch, đế sứ, đũa thuỷ tinh, bộ dụng cụ thử tính dẫn điện
của một số chất
* Hoá chất: Một miếng nhôm, nước cất, muối ăn, cồn
- 2 bảng phụ
- Phiếu học tập
III Hoạt động dạy học
1 Kiểm tra bài cũ (5 phút)
(?) Em hãy cho biết hoá học là gì? Vai trò của hoá học trong cuộc sống của chúng ta? Phương pháp để học tập tốt môn hoá học?
HS: Trả lời
2 Bài mới.
* Giới thiệu bài:
ở bài mở đầu chúng ta đã biết rằng Hoá học là khoa
học nghiên cứu về chất, sự biến đổi chất và ứng dụng
của nó
Vậy chất ở đây là gì? Những tiết tiếp theo chúng ta sẽ
cùng nhau nghiên cứu để trả lời câu hỏi này
Chương I
Chất – Nguyên tử – Phân tử
Tiết 2 - Chất (Tiết 1)
* Hoạt động 1: Tìm hiểu chất có ở những đâu?
I Chất có ở đâu?
GV Cho HS độc lập đọc thông tin đoạn 1 trong SGK
(?) Các em hãy quan sát và kể tên những vật cụ thể xung
quanh ta?
HS Bàn, ghế, cây, cỏ, không khí, sông, suối, sách, vở, bút
…
(?) Dựa vào những ví dụ trên, theo em những vật thể đó
có thể chia thành mấy loại? Đó là những loại nào?
Mọi vật liệu là chất hay hỗn hợp của một số chất
Vật thể
Cây cỏ, sông suối, không khí
Bàn ghế, thước kẻ, Bút …
Một số chất Vật liệu
Gồm có
Được làm từ
Lop8.net
Trang 8HS Những vật thể trên có thể được chia làm 2 loại: vật thể
tự nhiên và vật thể nhân tạo
(?) Trong những vật thể trên thì vật thể nào được xếp vào
vật thể tự nhiên, vật thể nào là vật thể nhân tạo?
HS
GV Phát phiếu học tập cho các nhóm và yêu cầu các nhóm
thảo luận để hoàn thành câu hỏi trong PHT:
Em hãy cho biết loại vật thể và chất cấu tạo nên từng
vật thể trong bảng sau:
Vật thể
TT Tên gọi thông thường Tự nhiên Nhân tạo tạo nên vật Chất cấu
thể
1 Không khí
2 ấm đun nước
3 Hộp bút
4 Sách vở
5 Thân cây mía
6 Cuốc, xẻng
HS Các nhóm thảo luận trong vòng 5 phút để hoàn thành
PHT trên
GV - Yêu cầu các nhóm đổi bài cho nhau để chấm chéo
- Chiếu đáp án lên màn hình và để các nhóm chấm
điểm bài làm của nhóm khác
(?) Qua những ví dụ trên về vật thể tự nhiên, em hãy cho
biết thành phần của vật thể tự nhiên là gì?
HS Trong thành phần của vật thể tự nhiên có một số chất
khác nhau
(?) Qua những ví dụ trên về vật thể nhân tạo, em hãy cho
biết thành phần của vật thể nhân tạo là gì?
HS Thành phần cấu tạo chủ yếu lên vật thể nhân tạo là vật
liệu
GV Thông báo: Mọi vật thể nhân tạo đều được làm bằng
vật liệu Mọi vật liệu đều là chất hay hỗn hợp của một
số chất
(?) Qua sơ đồ trên bảng, theo em chất có ở những đâu?
HS Chất có ở mọi nơi ở đâu có vật thể là ở đó có chất KL: Chất có trong mọi vật
thể, ở đâu có vật thể, nơi đó có chất
GV Giới thiệu: Ngày nay nhờ sự tiến bộ của KHKT mà
con người đã tìm ra hàng chục triệu chất khác nhau
Có những chất có sẵn trong tự nhiên và cũng có những
chất do con người chế tạo ra như chất deo, cao su, tơ
tổng hợp, dược phẩm…
Trang 9Hoàng Văn Văn 9
* Hoạt động 2: Tìm hiểu tính chất của chất
II Tính chất của chất
1 Mỗi chất có những tính chất nhất định.
GV Yêu cầu HS đọc đoạn 1 trong SGK
(?) Theo em chất được chia ra làm những loại tính chất
nào?
HS Chất có 2 loại tính chất là tính chất vật lí và tính chất
hoá học
(?) Nêu những tính chất vật lí và tính chất hoá học của
chất?
- Trạng thái, màu sắc, mùi vị
- Tính tan trong nước
- Nhiệt độ sôi, nhiệt độ nóng chảy
- Tính dẫn điện, tính dẫn nhiệt
- Khối lượng riêng…
b/ Tính chất hoá học gồm: Khả năng biến đổi chất này thành chất khác VD khả năng bị phân huỷ, tính cháy được…
GV Cho HS quan sát thí nghiệm thử tính dẫn điện của một
số chất
GV Vậy làm thế nào để biết được tính chất của chất?
Gv Yêu cầu HS làm thí nghiệm theo nhóm để biết tính
chất của một số chất như sau:
Trên khay thí nghiệm của mỗi nhóm có một cục sắt
(miếng nhôm) và một cốc đựng muối ăn Với các
dụng cụ có sẵn trong khay, các nhóm hãy thảo luận và
tự tiến hành một số thí nghiệm cần thiết để biết được
một số tính chất của sắt (nhôm) và muối ăn?
GV Hướng dẫn các nhóm ghi lại kết quả thí nghiệm vào
bảng nhóm như sau:
Chất Cách thức tiến hành thí nghiệm Tính chất của chất
Sắt
Muối ăn
HS Tự suy nghĩ và tự thảo luận và tiến hành thí nghiệm
theo nhiều cách khác nhau để tìm ra tính chất của chất
(tiến hành trong khoảng 7 phút)
Lop8.net
Trang 10GV Cùng HS tổng kết lại thí nghiệm trên thành bảng sau:
Chất Cách thức tiến hành thí nghiệm Tính chất của chất
bạc…
Sắt
- Cho vào nước, khuấy
Muối
ăn
(?) Qua những cách tiến hành thí nghiệm trên, em hãy
tóm tắt lại các cách để xác định được tính chất của
chất?
- Dùng dụng cụ đo
- Làm thí nghiệm
GV Tổng kết lại: Để biết được tính chất vật lí của chất thì
chúng ta có thể quan sát hoặc dùng dụng cụ để đo,
hoặc làm thí nghiệm Còn các tính chất hoá học của
chất thì phải làm thí nghiệm mới biết được
Mỗi chất đều có những tính chất nhất định Vậy việc
hiểu biết tính chất của chất sẽ có lợi ích gì?
2 Việc hiểu biết tính chất của chất có lợi gì?
GV Theo em việc hiểu biết tính chất của chất có lợi gì?
Để trả lời được câu hỏi trên, trước hết chúng ta hãy
làm thí nghiệm sau:
Trong khay hoá chất có 2 lọ thuỷ tính không có nhãn
đựng 2 chất lỏng trong suốt: 1 lọ đựng nước, 1 lọ đựng
cồn Các em hãy tiến hành thí nghiệm để phân biệt
được 2 chất trên?
GV Có thể gợi ý HS làm: Để phân biệt được hai chất lỏng
trên, ta phải dựa vào tính chất khác nhau của nước và
cồn Đó là tính chất nào?
HS Dựa vào tính chất khác nhau của nước và cồn là: Cồn
cháy được còn nước không cháy được
(?) Vậy muốn phân biệt được 2 chất trên thì ta phải làm
như thế nào?
HS Ta lấy mỗi chất một ít chất lỏng và đem đốt Nếu chất
lỏng nào cháy được thì đó là cồn, chất lỏng nào không
cháy được thì đó là nước
GV Tiến hành thí nghiệm chứng minh cho HS quan sát
(?) Vậy tại sao chúng ta phải biết tính chất của chất?