Một số biện pháp nâng cao chất lượng bộ môn GDCD bậc THCS Xuất phát từ nhiệm vụ trên, đểû đạt hiệu quả chất lượng bộ môn GDCD cần có một số biện pháp giảng dạy tích cực gây hứng thú, nhằ[r]
Trang 1MỤC LỤC
A-PHẦN MỞ ĐẦU:
1-Lí do chọn đề tài : 1
2-Đối tượng nghiên cứu: 2
3- Mục tiêu nghiên cứu : 3
4-Phương pháp nghiên cứu: 4
5- Nhiệm vụ nghiên cứu: 5
B-NỘI DUNG 1-Cơ sở lí luận: 6
2-Thực trạng vấn đề: 7
3Nội dung nghiên cứu: 9
4-Kết quả:
C-KẾT LUẬN.
D-Tai lieu tham khao
A-PHẦN MỞ ĐẦU
Trang 21-LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
a-Lí do khách quan:
Hiện nay, đất nước ta đang “Đẩy mạnh sự nghiệp đổi mới, thực hiện cơng nghiệp hĩa hiện đại hĩa đất nước,tích cực chủ động hội nhập kinh tế quốc tế, phát triển theo con đường
xã hội chủ nghĩa” (NQ -TW Đảng KhóaIX), cùng với sự kiện trên, hệ thống giáo dục nĩi chung , từng bậc học nĩi riêng, ra sức phấn đấu thực hiện cĩ hiệu quả việc đổi mới chương trình sách giáo khoa , đổi mới phương pháp giảng dạy, nâng cao chất lượng giáo dục theo chủ trương của Đảng và Nhà nước, nhằm mục đích nâng cao trình độ hiểu biết của học sinh
về mọi mặt, đáp ứng “ mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển tồn diện” (Luật -GD) Xác định được nhiệm vụ trên, Bộ mơn giáo dục cơng dân, ở trường trung học cơ sở cĩ một vị trí vai trị quan trọng trong việc góp phần trực tiếp đào tạo nhân cách con người, có được phẩm chất đạo đức cần thiết, trong giảng dạy làm thế nào tạo cho được sự hứng thú học tập bộ môn,huy đọâng sự tham gia tích cựccủa HS , từ
đó mới nâng cao chất lượng bộ mon GDCD bậc THCS b-Lí do chủ quan:
Là giáo viên dạy GDCD, được dự các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ, nhất là các lớp thay sách giáo khoa, đổi mới phương pháp giảng dạy,bản thân cĩ vốn kiến thức cũng như kinh nghiệm trong quá trình giảng dạy và cũng cĩ mong muốn đáp ứng mục tiêu của Đảng
và Nhà nước, gĩp phần đào tạo thế hệ trẻ cĩ nhân cách hồn chỉnh phù hợp với thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.Từ đó tôi chọn đề tài :
“Một số biện pháp nâng cao chất lượng bộ môn Giáo Dục Công Dân ở THCS”
2-ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
chọn học sinh khối: 6 ,7 ,8 và 9 làm đối tượng nghiên cứu
Thuận lợi :
-Có bộ sách giáo khoa GDCD 6,7, 8,9,sách giáo viên GDCD 6,7,8 9và bộ tranh GDCD6, một số tranh lớp 7, lớp 9
Trang 3-Có sự quan tâm giúp đỡ của Ban Giám Hiệu,Tổ chuyên môn
-Có sự kết hợp giáo dục đồng bộ của :Gia đình ,nhà trường và xã hội
Khó khăn:
-Tài liệu tham khảo quá ít
-Dụng cụ trực quan cung cấp chưa đầy đủ nên với mỗi bài phải tự thiết kếâ thêm hoặc sưu tầm, để minh họa cho tiết dạy
-Sách giáo khoa không có màu đặc trưng Ví dụ như:Các biển báo thông dụng ,trong bài 14 :”Thực Hiện An Toàn Giao Thông”…
3-MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU:
-Môn GDCD,nhằm giáo dục học sinh ,các chuẩn mực đạo đức phù hợp với quy định xã hội, qua đó hình thành nhân cách con người Trong giảng dạy, từng bước phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh, học sinh tham gia tích cực quá trình học tập, để tự phát hiện và chiếm lĩnh tri thức, hình thành kĩ năng và thái độ
-Giúp học học sinh nhận thức được: “Học phải đi đôi với hành”; “Lí luận gắn liền với thực tiễn”, giúp học hứng thú trong học tập bộ môn GDCD
-Người giáo viên phát huy được tính tích cực chủ đôïng, sáng tạo học tập của học sinh, qua sự vận dụng sáng tạo các phương pháp đặc trưng bộ môn.Bao gồm phương pháp mới kết hợp với phương pháp cổ truyền
4-NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU :
-Giúp học sinh hiểu, nắm chắc và tin tưởng vào tính đúng đắn của các chuẩn mực đạo đưcù, pháp luật, đặc biệt là hiêûu được vai trò, ý nghĩa và cách rèn luyện các chuẩn mực
-Xây dựng và từng bước hình thành ở học sinh những thái độ và hành vi ứng xử đúng đắn, trong tất cả các mối quan hệ với người xung quanh
Trang 4Xuất phát từ nhiệm vụ trên, đểû đạt hiệu quả chất lượng bộ môn GDCD cần có một số biện pháp giảng dạy tích cực gây hứng thú, nhằm phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh.Với phương pháp giảng dạy lấy học sinh làm trung tâm,ngườùi giáo viên phải có sự nghiên cứu kĩ mục tiêu bài học, cũng như cần áp dụng phương pháp nào cho phù hợp đối với từng bài , để hướng dẫn về nhà cho học sinh ở cuối mỗi bài chu đáo và đạt hiệu quả cao trong tiết dạy sau
Tùy theo yêu cầu của mỗi bài, giáo viên có thể lựa chọn phương pháp nào thích hợp để vận dụng như: Động não, phương pháp thảo luận nhóm, phương pháp đóng vai, phương pháp giải quyết vấn đề,phương pháp tổ chức trò chơi , phương pháp đàm thoại
…,sau cho phù hợp điều kiện năng lực trình độ của học sinh ở từng khối lớp
5-PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
a- Qua tài liệu :
-Giáo viên tìm hiểu kĩ yêu cầu mục tiêu của mỗi bài qua sách giáo viên, xác định trọng tâm cần đạt ,từ đó tìm trong tài liệu ,sách báo có liên quan để chọn lọc sử dụng những nội dung phù hợp với mục tiêu bài học
-Đưa ra đựơc số liệu ,sự kiện,bài tập tình huống , xây dựng các tình huống sắm vai sát với thực tế cuộc sống, Để tạo sự chú ý và thu hút của học sinh, người giáo viên phải thường xuyên cập nhật tin tức thời sự ,nắm bắt những thông tin ,sự kiện đã diễn ra ở địa phương ,trong nước ,và cả trên thế giới … , sự đổi mới, phát triển đi lên của quê hương đất nước
-Áp dụng các trò chơi gây hứng thú học sinh trong tiết học như: Thực các trò chơi qua chương trình ,dạy giáo án điện tử….Với phương pháp dạy học phát huy tính tích cực ,lấy học sinh làm trung tâm là phương pháp phù hợp với mục tiêu giáo dục nhân cách , giúp người học khi tiếp thu tri thức ,không bao giờ thụ động nhồi nhét tri thức ,mà luôn
Trang 5tự mình suy nghĩ ,tiếp cận tri thức ,rèn luyện phẩm chất năng lực ,phát huy đượctính năng động sáng tạo
b- Qua thực tế giảng dạy :
-Không ngừng tìm tòi học hỏi từ :sách ,báo, tư liệu, thông tin ,truyền thanh…
-Tiếp thu sự đóng ý kiến ,học hỏi kinh nghiệm của bạn đồng nghiệp ,nhằm bổ sung khiếm khuyết của bản thân
- Qua tham khảo ý kiến của HS về bộ môn, qua kiểm tra chất lượng, qua họat động của học sinh trên mỗi tiết dạy, …giáo viên có thể đánh giá kết quả giảng dạy của mình rút kinh nghiệm để dạy tốt hơn
B-NỘI DUNG :
1.CƠ SỞ LÍ LUẬN: Đáp ứng yêu cầu mục tiêu giáo dục của Đảng và Nhà nước:
" Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện đổi mới nội dung, phương pháp dạy và học…”, trong giảng dạy môn GDCD, không chỉ đơn giản truyền thụ tri thức cho học sinh, mà phải tổ chức cho học sinh hoạt động, qua hoạt động hình thành cho các em tình cảm, niềm tin đạo đức và hành vi pháp luâït Đặc biệt hình thành thói quen đạo đức, ý thức pháp luật ở mỗi học sinh Cần tránh lối dạy thiên về lí thuyết, truyền thụ một chiều, học sinh ghi bài dài, không khắc sâu kiến thức, khó nhớ Học sinh không vận dụng những điều đã học vào trong thực tế cuộc sống
2- THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ :
- Học sinh của trường DTNT, là con em dan toc nen cac em han che Nếu giáo viên không hướng dẫn cách học ở nhà không dặn dò kĩ sau mỗi tiết dạy, thì chắc chắn trong tiết học sau học sinh rất thụ động, chỉ tiếp thu những gì mà giáo viên truyền đạt, không tham gia tích cực trong các hoạt động, không nêu lên được nhận xét, ý kiến của mình về những vấn đề, những tình huống đã gặp trong thực tế,không đóng góp ý
Trang 6kiến xây dựng bài, dẫn đến tiết học không hứng thú sinh động Với việc học tập như vậy, kéo theo tình trạng, học sinh không vận dụng những điều đã học vào thực tế cuộc sống như: Đã học bài “Lễ độ”; bài“ Đoàn kết -Tương trợ”; bài“Trung thực”,… mà còn tình trạng học sinh vô lễ với thầy cô, nói tục chửi thề, gây gỗ đánh nhau, lấy cắp đồ dùng học tập, không biết giữ gìn vệ sinh cá nhân cũng như vệ sinh chung …
Khi thực hiện phương pháp giảng dạy, theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh, cứ sau mỗi tiết học giáo viên cần chú ý khâu hướng dẫn về nhà, theo yêu cầu mỗi bài cần chuẩn bị vấn đề gì cho tiết sau như:
- Câu hỏi thảo luâïn nhóm
- Sưu tầm ca dao, tục ngữ nói về những chuẫn mực đạo đức, pháp luật có liên quan đến bài học
- Xay dung tiểu phẩm
- Phân công sắm vai , chia nhóm thảo luận… ( tùy mỗi bài nếu có )
Học sinh có chuẩn bị tốt những vấn đề nêu trên, thì tiết học mới có thể huy động tốt, sự hoạt động tích cực của các em, các em sẽ chủ động sáng tạo trong suốt tiết học Đồng thời qua đó cũng khắc phục tình trạng nhàm chán thiên về lí thuyết, khô khan xa rời thực tiễn
- GV có biện pháp xử lí kịp thời, khi giảng dạy mà còn một số HS không chú tâm theo dõi, lơ là không tham gia tích cực hoạt động Ví dụ : Khi GV đang giảng giải về một vấn đề nào đó, có HS ngồi nói chuyện, nên gọi HS đó nhắc lại lời GV vừa giảng , nếu nói không được phạt đứng tại chỗ, hay trong lúc HS đọc phần truyện đọc, lớp chăm chú lắng nghe , có HS lơ là không chú ý, GV gọi ngay HS đó đọc tiếp , nếu không đọc đúng phần tiếp theo, phạt cho đứng tại chỗ và gọi HS khác đọc tiếp Hay khi cho lớp thảo luận nhóm, chỉ HS khá giỏi đóng góp ý kiến, còn HS trung bình, yếu không tích cực tham gia thảo luận, không đóng góp ý kiến, GV phải
Trang 7quan sát, nhắc nhơ,û động viên các em, và khi đến phần nhận xét tinh thần thảo luận của nhóm, cần nêu lên vấn đề này để rút kinh nghiệm sửa chữa… Trong tiết học HS nào trả lời được câu hỏi tư duy hoặc có ý kiến hay, nên cho điểm để khích lệ tinh thần
3- NỘI DUNG NGHIÊN CỨU:
-Sau khi được dự các lớp thay sách, đổi mới phương pháp giảng dạy và khi về trường thực hành trên lớp, quả thực bản thân tôi rất lúng túng, bỡ ngỡ khi sử dụng phương pháp mới , chưa phát huy nhiều về tính tích cực của học sinh và khâu dặn dò sau mỗi tiết dạy chưa cụ thể sâu sát Vài năm sau khi thay sách, giáo viên có kinh nghiệm về cách sử dụng phương pháp mới, cũng như có sự đầu tư nghiên cứu, cách giảng dạy phương pháp mới, tích lũy được kinh nghiệm, bài học có nội dung phong phú, phần hướng dẫn dặn dò sâu sát cụ thể hơn ,nhắc nhở học sinh những vấn đề nào cần đi sâu, những nội dung nào cần khai thác, xây dựng các hoạt động phù hợp với bản thân học sinh Học sinh tự đặt mình vào vị trí tự học, tự diễn đạt trả lời, phần truyện đọc, tình huống, ở sách giáo khoa, tự lực suy nghĩ trả lời câu hỏi thảo luận nhóm ở phần dặn dò về nhà của giáo viên Khi vào lớp, dưới sự hướng dẫn của giáo viên, học sinh chủ động hoạt động Chính vì vậy, trong những năm gần đây,việc giảng dạy bộ môn GDCD tương đối nhẹ nhàng và thoải mái, tiết dạy không còn nặng nề, gò bó…, GV nghiên cứu lựa chọn các phương pháp cần thực hiện, qua sử dụng phương pháp đó, học sinh phát hiện và chiếm lĩnh tri thức
Phương pháp và hình thức giảng dạy môn GDCD rất đa dạng và phong phu,ù giáo viên phải biết cách sử dụng sáng tạo các phương pháp truyền thống kết hợp vận dụng linh hoạt các phương pháp hiện đại Học sinh hoạt động theo cá nhân, theo nhóm, theo lớp …
Để đạt hiệu quả chất lượng bộ môn, ngay trong mỗi bài, mỗi tiết dạy phải đảm bảo hiệu quả chất lượng Trước khi dạy bài
Trang 8mới cần phải kiểm tra bài cũ,bất kì dưới hình thức nào, có thể kiểm tra ở đầu tiết dạy, có thể lồng ghép trong suốt tiết dạy Đây là khâu quan trọng, giúp giáo viên biết được sự tiếp thu kiến thức bài cũ của học sinh, ổn định nề nếp học sinh vào đầu tiết ,học sinh chú tâm theo dõi bài, tiếp thu bài mới có kết quả hơn Có thể tổ chức cho HS hoạt động thi đua trong suốt tiết học, chia lớp làm hai đội để thi đua trong từng hoạt động của tiết dạy, khi xong các hoạt động mới tổng kết thi đua (giúp HS cósự tranh đua trong các hoạt động của tiết)
Trong tiết dạy có thể vận dụng các phương pháp giảng dạy, tùy theo mỗi bài, sau cho phù hợp
Một số phương pháp được vận dụng cụ thể như sau:
1- Dong não
-Sử dụng trong kiểm tra bài cũ :
Giáo viên ghi câu hỏi, bài tập trăùc nghiệm, bài tập tình huống (bảng phụ)
-Sử dụng trong giảng bài mới :
Ở phẩn đăït vấn đề ,truyện đọc ,tình huống ,thông tin ,sự kiện …,GV chỉ định HS bất kì đọc Để HS lớp chú tâm nghe không lơ là ,khi HS đọc hết một đoạn, GVcó thể gọi một HS khác đọc tiếp ,GV theo dõi và uốn nắn cách đọc .GVcó thể phân vai HS đọc tình huống trong phần đặt vấn đề,làm cho lớp sinh động hơn
+ Cho HS đọc câu hỏi gợi ý
+HS tự suy nghĩ và trả lời(bằng cách giơ tay)
+HS nhận xét câu trả lời của bạn và bổ sung ý kiến của mình
+GV nhận xét ,ngợi khen HS có câu trả lời đúng chính xác.(Có thể cho điểm, để động viên tinh thần cácem)
+Động viên HS chưa phát biểu ,hay phát biểu chưa đúng
Trang 9Hoaíïc GV neđu leđn vaân caăn ñöôïc tìm hieơu tröôùc lôùp.
+Cho HS phaùt bieơu vaø ñoùng goùp yù kieân caøng nhieău caøng toât
+Ghi taât cạ caùc yù kieân phaùt bieơu tređn bạng, khođng loái tröø yù kieân naøo (tröø yù kieân truøng laôp)
+ Phađn loái caùc yù kieân
+Phađn tích laøm saùng toû yù kieân chöa roõ raøng
+Toơûng hôïp yù kieân HS Choât lái vaân ñeă töø yù kieân HS (ñađy laø keât quạ söï tham gia chung cụa HS.)
2- Phöông phaùp thạo luaôn nhoùm :
Ñađy laø phöông phaùp hieôn ñái ñöôïc söû dúng roông raõi, nhaỉm giuùp HS tham gia moôt caùch chụ ñoông vaøo quaù trình hóc taôp HS coù theơ chia sẹ kinh nghieôm, yù kieẫn hay cụa mình, ñeơ giại quyeât moôt vaân ñeă naøo ñoù veă ñáo ñöùc hay phaùp luaôt
a)Chuaơn bò: Ñeơ ñát hieôu quạ cao, khi söû dúng phöông phaùp naøy ñoøi hoûi phại coù söï
chuaơn bò :
GV chuaơn bò bạng phú ñeơ ghi cađu hoûi thạo luaôn nhoùm,
- HS chuaơn bò bạng phú ñeơ ghi yù kieân ñoùng goùp cụa caùc bán trong nhoùm,
b)Caùch thöïc hieôn :
- Chia lôùp thaønh 6 nhoùm, moêi nhoùm töø ( 6 ñeân 8 )HS, coù ñụ caùc thaønh phaăn gioûi, khaù trung bình, yeâu
- Phađn cođng nhoùm tröôûng, thö kí ghi yù kieân (luađn phieđn thay ñoơi thö kí, ñeơ HS theơ hieôn kó naíng cụa mình)
- Khi thạo luaôn, caùc thaønh vieđn cụa nhoùm ngoăi ñoâi dieôn nhau, nhoùm tröôûng ñieău khieơn thạo luaôn, ñoông vieđn caùc bán cụa nhoùm ñoùng goùp yù kieân Thö kí ngoăi giöõa ñeơ ghi yù kieân cụa caùc thaønh vieđn vaøo bạng phú
Trang 10Thường chủ đề thảo luận là:Tìm biểu hiện, ý nghĩa, các rèn luyện của một chuẩn mực đạo đức, pháp luật nào đó…
- GV yêu cầu HS bất kì đọc câu hỏi thảo luận (
- Qui định thời gian thảo luận :3 phút + Nếu chỉ có một câu hỏi thảo luận cho nhóm thảo luận cùng câu hỏi đó (Trong khi HS thảo luận ,GV cần bao quát lớp, kịp thời nhắc nhở, uốn nắn HS chưa chú tâm còn lơ là … )
Khi hết thời gian thảo luận GV yêu cầu HS đại diện nhóm mang kết quả thảo luâïn nhóm mình lên bảng treo, và chọn 1 trong 6 nhóm, có nội dung phù hợp với yêu cầu câu hỏi nhiều nhất, cho trình bày nội dung thảo luận của nhóm mình, các nhóm còn lại nhận xét bổ sung
+ Nếu có nhiều câu hỏi thảo luận có thể phân công 2 nhóm hoặc 3 nhóm thảo luận cùng một câu hỏi Khi hết thời gian thảo luận, các nhóm treo kết quả của nhóm mình lên bảng
- Yêu cầu HS đại diện (hoặc chỉ định HS bất kì ), nêu nội dung thảo luận của nhóm mình.(Nếu nhóm này trình bày, thì nhóm còn lại nhận xét bổ sung) Cho cả lớp nhận xét bổ sung
- GV chốt lại vấn đề qua kết quả thảo luận, phù hợp với yêu cầu câu hỏi
- GV nhận xét tinh thần thảo luận của các nhóm, tuyên dương nhóm cóù ý đúng nhiều nhất, động viên các nhóm chưa tốt
Ví dụ :Khi dạy bài 9 : “XÂY DỰNG GIA ĐÌNH VĂN HOÁ” - GDCD7
GVcho HS thảo luận nhóm tìm hiểu :Tìm hiểu ý nghĩa của việc xây dựng gia đình văn hoá Trách nhiệm của HS trong việc xây dựng gia đình văn hoá
GV chia lớp ra làm 6 nhóm
Thảo luận theo câu hỏi (ghi ở bảng phụ ).Cho HS đọc câu hỏi:
Câu 1: Vì sao phải xây dựng gia đình văn hoá ?