Là phương tiện truyền thông đại chúng thiết yếu, công cụ tư tưởng, chính trị sắc bén; là sản phẩm văn hóa, có tác động sâu rộng tới công chúng, hoạt động báo chí cần phải được nhìn nhậ[r]
Trang 1BÀN VỀ VĂN HÓA TRUYỀN THÔNG TRONG HOẠT ĐỘNG BÁO CHÍ
ThS Dương Văn Thắng∗∗∗ ∗
Cùng v ới quá trình toàn cầu hóa, bùng nổ thông tin và sự phát triển của các lĩnh vực kinh
t ế, văn hóa, xã hội, truyền thông báo chí đã trở thành một lực lượng vô cùng quan trọng trong xã
h ội ngày nay Nó làm thay đổi diện mạo cuộc sống hiện đại, ảnh hưởng đến chất lượng sống, lối
s ống của từng con người, tác động đến tất cả các khía cạnh, bình diện của xã hội Là phương tiện
truy ền thông đại chúng thiết yếu, công cụ tư tưởng, chính trị sắc bén; là sản phẩm văn hóa, có tác
động sâu rộng tới công chúng, hoạt động báo chí cần phải được nhìn nhận, xây dựng ngang tầm
s ự phát triển của văn hóa Tuy nhiên, do đây là vấn đề mới, từ hoạt động thực tiễn chỉ xin đề cập
m ấy nhận thức về một số vấn đề liên quan đến văn hóa truyền thông của hoạt động báo chí trong
th ời kỳ hội nhập theo định hướng nội dung của Ban Tổ chức Hội thảo
1 Mối quan hệ giữa văn hóa, truyền thông và báo chí
Văn hóa hình thành trong đời sống sinh hoạt vật chất và tinh thần của con người ở mỗi
cộng đồng xã hội Đó là những nét đẹp, những thói quen tốt trong quan hệ ứng xử của từng đối
tượng xã hội Văn hóa có tính xã hội, thể hiện trong quan hệ con người với con người và cả con
người với tự nhiên Tính xã hội của văn hóa làm cho các giá trị văn hóa lan tỏa, thấm dần từ người
nọ sang người kia, thế hệ này qua thế hệ khác một cách tự nhiên Nghị quyết Trung ương 5 khóa
VIII chỉ rõ: Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa làm mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy
và phát triển kinh tế, xã hội Văn hóa bao quát đời sống tinh thần xã hội nói chung, tập trung vào
những lĩnh vực lớn, đó là: tư tưởng, đạo đức, lối sống, phong tục tập quán, khoa học và giáo dục,
văn học nghệ thuật, thông tin đại chúng, giao lưu văn hóa với thế giới, các thể chế và thiết chế văn
hóa
∗ Tạp chí Bảo hiểm xã hội Việt Nam
Trang 2Các nhà nghiên cứu truyền thông đã khái quát lịch sử truyền thông của nhân loại trải qua 3
thời kỳ: Thời kỳ thứ nhất là truyền thông con người (1500); thời kỳ thứ hai, là truyền thông thứ
c ấp và ấn loát (từ 1500-1900) - thời kỳ mà trong đó truyền thông cá nhân chuyển sang truyền thông đại chúng; thời kỳ thứ ba là - truyền thông điện tử, tin học mà trong đó quá trình toàn cầu
hóa thúc đẩy hội nhập văn hóa diễn ra mạnh mẽ và rộng khắp Sự tác động qua lại và chuyển giao văn hóa này có ảnh hưởng rất đáng kể tới phong cách sống của con người và tới cả sự sản xuất văn hóa Trong quá trình này, truyền thông (tiêu biểu là báo chí) có vị trí và vai trò cực kỳ quan
trọng và to lớn “Với tư cách là phương tiện và biện pháp quảng bá thông tin bằng các hình thái
bi ểu tượng riêng như ngôn ngữ, nghệ thuật, truyền thông là một phương tiện đặc thù mà con
ng ười đã sáng tạo ra để tự tách mình ra khỏi thế giới một cách dứt khoát và đồng thời trong sự
chia tách này nó liên k ết con người một cách chặt chẽ hơn”[9, tr.499]
Báo chí là loại hình hoạt động thông tin chính trị - xã hội Sự ra đời, tồn tại và phát triển của báo chí không có mục đích tự thân, mà luôn gắn bó chặt chẽ với cuộc sống - xã hội - con người Báo chí là phương tiện thông tin đại chúng thiết yếu của đời sống xã hội, là sản phẩm văn hóa, là thước đo tầm cao của văn hóa, là công cụ để truyền bá, hướng dẫn và lưu giữ các nội dung
có giá trị văn hóa Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII cũng đã chỉ rõ: “Báo chí là công cụ tư
t ưởng, chính trị của Đảng và Nhà nước, đồng thời là một sản phẩm văn hóa có tác động sâu rộng
trong qu ần chúng”[1, tr.63]
Báo chí là kênh truyền bá, phổ biến một cách sinh động và hấp dẫn các loại hình và tác phẩm văn hóa - văn nghệ để nâng cao trình độ hiểu biết và đáp ứng nhu cầu văn hóa - giải trí, làm cho văn hóa trở thành món ăn tinh thần của mọi tầng lớp nhân dân Là hoạt động sáng tạo, báo chí quan tâm hàng đầu đến những giá trị văn hóa - nhân văn, thực hiện nhiệm vụ đại chúng hóa các giá trị văn hóa, tinh thần tốt đẹp của dân tộc và nhân loại, góp phần hình thành nhân cách, lối sống tốt đẹp, nâng cao trình độ hiểu biết và xây dựng một nền văn hóa tiên tiến, lành mạnh
Báo chí vừa là công cụ tích cực, hữu hiệu trong việc truyền bá các sản phẩm văn hóa, vừa
là địa chỉ hội tụ và kiểm nghiệm những giá trị văn hóa, đồng thời cũng là địa chỉ sáng tạo các giá trị văn hóa Sức mạnh và ưu thế của báo chí trong việc truyền bá, phổ biến các sản phẩm văn hóa
là thông qua hoạt động này để cùng lúc đạt hai mục đích: giáo dục chính trị - tư tưởng và giáo dục
Trang 3đạo đức thẩm mỹ cho công chúng, hướng công chúng tới chân thiện mỹ, làm phong phú và giàu
có đời sống tinh thần của họ
2 Văn hóa truyền thông trong hoạt động báo chí
Văn hóa là một khái niệm mang nội hàm rộng lớn, liên quan đến mọi mặt của cuộc sống
con người, do đó có khá nhiều cách hiểu khác nhau tùy theo cách tiếp cận và góc độ nghiên cứu,
nhưng hầu như đều có quan điểm chung khi coi văn hóa là giá trị Theo tác giả Trần Ngọc Thêm:
“Văn hóa là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo và tích
l ũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tương tác giữa con người với môi trường tự nhiên
và xã h ội”[10, tr.10] Phân tích khái niệm “Văn hóa là giá trị”, tập thể tác giả Viện Văn hóa và
Phát triển, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng: “Khi các hoạt động của con người
hướng đến chân, thiện, mỹ thì các hoạt động đó sẽ tạo nên các giá trị Nói giá trị còn là nói đến
những thành tựu kết tinh sự sáng tạo của con người trên các hoạt động hướng tới cái chân, thiện,
mỹ Đó là các thành tựu về khoa học, về giáo dục, về nghệ thuật, về các hoạt động kinh tế - xã
hội”[11, tr.14] Ở góc độ báo chí truyền thông, tôi chú ý một khái niệm ngắn gọn, dễ hiểu của
Edward Herriot: “Văn hoá là cái còn lại khi người ta đã quên hết những gì đã học” [5, tr 546]
Với khái niệm này, văn hóa được hiểu là các giá trị tri thức, ý nghĩa tinh thần, còn đọng lại trong
tư tưởng, nhận thức của con người qua hoạt động truyền thông giáo dục Chủ tịch Hồ Chí Minh
khi nói về văn hóa, một hoạt động sáng tạo những giá trị tinh thần, tri thức của con người cũng đã
dạy rằng: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích cuộc sống, loài người sáng tạo và phát minh ra ngôn
ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học…Toàn bộ những sáng tạo và phát
minh đó tức là văn hóa” [9, tr.152]
Văn hóa gắn liền với con người, với những ứng xử và hoạt động sáng tạo của con người
với tư cách là một thành viên xã hội, một thành viên cộng đồng, trong sự phát triển lịch sử của nó
Chính vì vậy các nhà lý luận văn hóa đã cho rằng những gì phản nhân văn chính là phản văn hóa,
ngược lại, những gì thuộc tính người đều phải được coi là văn hóa [8, tr.8]
Đối với thuật ngữ truyền thông cũng có rất nhiều cách cắt nghĩa khác nhau tùy thuộc góc
độ nghiên cứu, tiếp cận Tuy nhiên, nếu xem xét nguồn gốc thuật ngữ truyền thông từ tiếng La
tinh “Commune”, có nghĩa là chung hay cộng đồng Nội hàm của nó là nội dung, cách thức, con
Trang 4đường, phương tiện để đạt đến sự hiểu biết lẫn nhau, giữa cá nhân với cá nhân, cá nhân với cộng đồng xã hội Các học giả cơ bản có những nhận thức chung về truyền thông và thống nhất quan điểm, nhờ có sự giao tiếp mà con người hiểu biết lẫn nhau, trao đổi những kinh nghiệm sống và liên kết, hợp tác với nhau trong lao động sản xuất, chinh phục thiên nhiên, đấu tranh xã hội Hoạt động giao tiếp ấy được gọi là truyền thông Từ những hình thức truyền thông đơn giản, người ta đi đến những hình thức hiện đại và phức tạp của truyền thông như truyền hình, vệ tinh nhân tạo, Internet…
Truyền thông đại chúng là hoạt động giao tiếp xã hội rộng rãi, thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, mà báo chí là phương tiện quan trọng, chủ yếu nhất Truyền thông đại chúng
là một quá trình xã hội đặc thù, bao gồm ba thành tố: Hoạt động truyền thông; các nhà truyền thông và công chúng độc giả, khán, thính giả Truyền thông có hiệu quả xã hội theo nghĩa tích cực phải mang lại những giá trị văn hóa cho công chúng, tạo dựng niềm tin, định hướng dư luận xã hội về những giá trị mang tính chuẩn mực, đúng đắn, lành mạnh về tư tưởng, thái độ, hành vi ứng
xử trong hiện thực cuộc sống
Từ những phân tích, lý giải trên, ở góc độ báo chí truyền thông, có thể hiểu văn hóa truyền thông là giá trị nội dung thông tin đọng lại trong nhận thức, tư tưởng công chúng sau một quá
trình truyền thông Do đó, văn hóa truyền thông trong hoạt động báo chí là giá trị sản phẩm báo
chí mang l ại cho công chúng báo chí
3 Tiêu chí đánh giá văn hóa truyền thông của hoạt động báo chí
Để tìm ra tiêu chí đánh giá văn hóa truyền thông của hoạt động báo chí (gọi tắt là văn hóa
truy ền thông) cần xem xét cơ chế tác động của báo chí vào xã hội Các nhà nghiên cứu báo chí
truyền thông đã phác họa cơ chế tác động vào xã hội của báo chí theo một trục xuyên suốt Đó là, chủ thể xây dựng các thông điệp hàm chứa nội dung thông tin để thông qua các phương tiện truyền thông truyền tải đến công chúng Thông tin thông qua các phương tiện tác động vào ý thức
xã hội, hình thành tri thức, thái độ mới hay thay đổi nhận thức, thái độ cũ Sự thay đổi ý thức xã hội sẽ dẫn đến hành vi xã hội và sau đó tạo ra hiệu quả xã hội
Trang 5Như vậy, văn húa truyền thụng được đỏnh giỏ bằng hiệu ứng, hiệu quả xó hội của bỏo chớ mang lại theo cơ chế tỏc động riờng của nú Do đú, tiờu chớ đỏnh giỏ văn húa truyền thụng của hoạt động bỏo chớ căn cứ vào cỏc yếu tố tham gia vào quỏ trỡnh truyền thụng, đú là: Người làm bỏo (chủ thể sỏng tạo tỏc phẩm bỏo chớ); tỏc phẩm bỏo chớ (nội dung thụng điệp); cơ quan bỏo chớ (kờnh truyền); cụng chỳng tiếp nhận (độc giả, khỏn, thớnh giả) Trờn cơ sở đú, cú thể xem xột văn húa truyền thụng của hoạt động bỏo chớ dựa trờn cỏc tiờu chớ cụ thể, đú là: (1) yếu tố văn húa của người làm bỏo; (2) giỏ trị văn húa của tỏc phẩm bỏo chớ khi đăng tải, phỏt súng; (3) tớnh văn húa của cơ quan bỏo chớ và (4) tớnh văn húa của cụng chỳng bỏo chớ
Chiến l-ợc phát triển thông tin ở n-ớc ta đ-ợc Thủ t-ớng Chính phủ phê duyệt theo Quyết định số 219/2005/QQĐ - TTg, ngày 9/9/2005 nêu định h-ớng: Tất cả các loại hình thông tin báo chí
đều h-ớng tới một mục tiêu chất l-ợng cao, coi trọng chất l-ợng chính trị, chất l-ợng văn hoá, chất l-ợng khoa học và chất l-ợng nghiệp vụ của thông tin Đõy là văn bản quan trọng đề cập tới chất lượng văn húa trong chất lượng thụng tin núi chung, một tư duy mới đỏnh giỏ văn húa truyền thụng Điều cần lưu
ý ở đõy là chất lượng văn húa phải đảm bảo trong cả quỏ trỡnh truyền thụng và cỏc yếu tố tham gia quỏ trỡnh truyền thụng, trong đú tiờu chớ về yếu tố văn húa của người làm bỏo - người sỏng tạo tỏc phẩm bỏo chớ, là quan trọng nhất, cú vai trũ quyết định
Với đặc trưng nghề nghiệp, nhà bỏo cần được trang bị một phụng văn húa chung rộng, chuẩn mực, nghiệp vụ vững vàng; cú văn húa giao tiếp, văn húa ứng xử tốt “Nhà bỏo là một nhà hoạt động chớnh trị - xó hội… Bờn cạnh những phẩm chất như trung thực, kiờn trỡ, linh hoạt, lạc quan, dũng cảm…, mỗi nhà bỏo cần phải cú trỡnh độ văn húa cao, hiểu biết rộng”[6, tr.227] Ảnh hưởng của bỏo chớ đối với xó hội là cực kỳ lớn, thỏi độ của người cầm bỳt sẽ cú giỏ trị chi phối và định hướng nhận thức, tư tưởng cũng như hành động của đụng đảo quần chỳng nhõn dõn Với nghề bỏo, sự đũi hỏi về đạo đức nghề nghiệp được đặt ra như một trong những yờu cầu đầu tiờn, là tiờu chuẩn quan trọng quyết định mức độ văn húa truyền thụng của người làm bỏo Người làm bỏo
là người làm cụng tỏc tuyờn truyền Chủ tịch Hồ Chớ Minh đó dạy rằng: “Tuyờn truyền là đem một việc gỡ đú núi cho dõn hiểu, dõn nhớ, dõn theo, dõn làm Nếu khụng đạt được mục đớch đú là tuyờn truyền thất bại” [3, tr.162] Theo Hồ Chớ Minh, muốn thành cụng phải biết cỏch tuyờn truyền
Trang 6nghĩa là phải hiểu rừ vấn đề mỡnh muốn núi, phải biết cỏch núi, và đặc biệt là phải cú lễ độ Đạo đức của nhà bỏo núi riờng, những người làm cụng tỏc tuyờn truyền núi chung, sẽ gúp phần quyết định thành cụng nội dung thụng tin mà họ truyền đạt Bởi như Hồ Chớ Minh từng núi, với người phương Đụng, một tấm gương sống cũn cú giỏ trị hơn một trăm bài diễn văn tuyờn truyền Người làm bỏo cú nền tảng văn húa tốt, cú đạo đức nghề nghiệp, cú chuyờn mụn nghiệp vụ vững vàng sẽ xõy dựng nờn những tỏc phẩm bỏo chớ chất lượng, cú giỏ trị văn húa, tạo nờn hiệu quả bỏo chớ cao Tác phẩm báo chí là điểm trung gian trong mối quan hệ: Nhà báo - Tác phẩm - Công chúng Giỏ trị văn húa của cỏc tỏc phẩm bỏo chớ biểu hiện ở nội dung, hỡnh thức phù hợp, hấp dẫn ng-ời
đọc, ng-ời nghe, ng-ời xem, mang lại hiệu quả thiết thực cho xã hội, vỡ lợi ớch của đất nước, của nhõn dõn
Người làm bỏo cú nền tảng văn húa tốt, sỏng tạo ra cỏc tỏc phẩm bỏo chớ cú giỏ trị văn húa, nhưng cần phải được tổ chức, truyền tải ở một cơ quan bỏo chớ chuẩn mực mới tạo nờn giỏ trị văn húa truyền thụng Bỏo chớ là tiếng núi của Đảng, Nhà nước, diễn đàn của nhõn dõn, là nơi người dõn gửi gắm niềm tin, đấu tranh bảo vệ cụng bằng, lẽ phải, do vậy phải là một địa chỉ văn húa mẫu mực Thụng qua kờnh bỏo chớ, cụng chỳng cú thể tiếp thu và làm giàu thờm vốn tri thức văn hoỏ cho mỡnh Bỏo chớ cú nhiệm vụ và vai trũ to lớn trong việc nõng cao nhận thức, thẩm mỹ, giỏo dục và giải trớ đối với nhõn dõn; một mặt tiếp thu những tinh hoa văn hoỏ nhõn loại, mặt khỏc giữ gỡn và phỏt huy bản sắc, truyền thống văn hoỏ tốt đẹp của dõn tộc Thụng qua cỏc sản phẩm của mỡnh, bỏo chớ cú vai trũ truyền bỏ những tiờu chuẩn và cỏc giỏ trị tinh thần; xõy dựng ý thức cụng dõn, định hướng cụng chỳng đến với chõn - thiện - mỹ Do đú, văn húa truyền thụng ở cơ quan bỏo chớ phải được xõy dựng, duy trỡ nề nếp, phải trở thành mẫu mực trong thực hiện văn húa cụng
sở, để cụng chỳng tin tưởng, noi theo
Văn húa truyền thụng cũng đũi hỏi sự đồng bộ về nhận thức, trỡnh độ văn húa nhất định từ phớa cụng chỳng tiếp nhận mới cú thể giải mó được một cỏch đỳng đắn, trọn vẹn nội dung thụng tin của tỏc phẩm bỏo chớ Mục đớch của truyền thụng là làm cho người tiếp nhận hiểu được nội dung thụng tin, từ đú thay đổi, chuyển biến nhận thức, hành vi của mỡnh Quỏ trỡnh truyền thụng
là quỏ trỡnh hai chiều, phản hồi của cụng chỳng cho biết hiệu quả truyền thụng Nếu phản hồi của cụng chỳng bỏo chớ đỳng đắn, mang tớnh xõy dựng thỡ sẽ gúp phần giỳp cho cơ quan bỏo chớ và
Trang 7người làm báo phát huy mặt tích cực, điều chỉnh sai sót, khắc phục hạn chế, nâng cao chất lượng, hiệu quả truyền thông
Ngoài các tiêu chí cơ bản trên, vấn đề văn hóa truyền thông cũng cần được xem xét ở góc
độ từ nơi cung cấp nguồn tin Mới đây, Văn phòng Chính phủ ban hành Công văn số 7568/VPCP
- TH, ngày 27/10/2011 thông báo ý kiến của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường cung cấp thông tin chính thống cho báo chí Văn bản cho biết một thực trạng hiện nay không ít cơ quan thực hiện công tác phát ngôn và phối hợp cung cấp thông tin cho báo chí còn hình thức, chưa thường xuyên; người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước và người được cử làm Người phát ngôn chưa chủ động, thậm chí có trường hợp còn né tránh việc cung cấp thông tin, nhất là các vấn đề dư luận rộng rãi quan tâm hoặc cần định hướng dẫn đến tình trạng phải thụ động cung cấp thông tin giải thích, đính chính Thực trạng đó, đã gây khó khăn cho cơ quan báo chí tiếp cận nguồn tin, có cơ quan đơn vị còn không hợp tác với báo chí, thậm chí hành hung nhà báo khi đang tác nghiệp Rõ ràng là văn hóa truyền thông từ phía khởi nguồn trong mô hình truyền thông cũng đang có vấn đề cần phải được tháo gỡ, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho báo chí nắm bắt thông tin chính thống tuyên truyền kịp thời, đưa tin chính xác và định hướng dư luận xã hội
4 Vấn đề đặt ra và giải pháp ?
Toàn cầu hóa hiện đang là một xu thế tất yếu, một vấn đề lớn trong sự phát triển của nhân loại trên nhiều lĩnh vực Xu thế toàn cầu hóa thể hiện rất rõ trong quá trình giao lưu, hợp tác quốc
tế về văn hóa, trong sự xâm nhập văn hóa ngày càng mạnh mẽ giữa các quốc gia trên toàn thế giới Sự bùng nổ của hệ thống thông tin, sự lan truyền nhiều loại hình văn hóa, sự xuất hiện và truyền bá nhiều lối sống…đã một mặt tạo cơ hội cho giao lưu, tiếp biến văn hóa, song mặt khác, lại đặt ra những thách thức lớn
Công chúng báo chí vui mừng với bước phát triển, cùng những đóng góp tích cực của báo chí, nhưng bên cạnh đó, là nỗi lo lắng về những mặt yếu của hoạt động báo chí chậm được khắc phục Thực tế thời gian qua cho thấy, nhiều tác phẩm báo chí chưa thể hiện trách nhiệm cao với những người đọc, người được phản ánh, bởi vì người viết bài đã cung cấp những thông tin không xác thực, thậm chí có động cơ không lành mạnh Người nghe, người xem các chương trình phát thanh, truyền hình và người truy cập đọc báo điện tử không ít băn khoăn, lo ngại trước những tác
Trang 8phẩm phi văn húa và cũng mong muốn cú những chương trỡnh hay, bổ ớch và sắc bộn hơn nữa Khuynh hướng “thương mại húa”, lạm dụng quảng cỏo để thu lợi cũng diễn khỏ phổ biến, thể hiện
ở việc chỳ ý khai thỏc cỏc mảng đề tài giật gõn, cõu khỏch để bỏn được nhiều bỏo kiếm lời; quảng cỏo vượt số trang, thời lượng, nội dung khụng bảo đảm yờu cầu quy định gõy nờn những hậu quả xấu về văn húa
Cỏc văn bản chỉ đạo của Trung ương, đặc biệt Nghị quyết Trung ương 5 khúa VIII (năm 1998) đó chỉ rừ những mặt yếu cơ bản của cỏc phương tiện thụng tin đại chỳng và đó thực hiện những giải phỏp cần thiết, từ đú đến nay tỡnh hỡnh đó cú những chuyển biến tớch cực Tuy nhiờn, chất lượng chớnh trị - tư tưởng, chất lượng khoa học, chất lượng văn húa của sản phẩm bỏo chớ cũn thấp so với yờu cầu nhiệm vụ chớnh trị, và yờu cầu về tớnh hiệu quả của cỏc cơ quan thụng tin đại chỳng Trước diễn biến phức tạp của đời sống xó hội trong cơ chế thị trường bỏo chớ chưa cú nhiều tỏc phẩm cú chất lượng cao trong phỏt hiện và lý giải những vấn đề do cuộc sống đặt ra Về chất lượng đội ngũ những người hoạt động trực tiếp trong lĩnh vực này, về phương thức hoạt động, về sự lónh đạo, quản lý, … cũn những điểm yếu
Kết luận của Hội nghị lần thứ X Ban Chấp hành Trung -ơng
Đảng khoá IX đã nêu bật những yếu kém, khuyết điểm, trên lĩnh vực báo chí, xuất bản, Kết luận chỉ rõ: Xu h-ớng "th-ơng mại hoá", chạy theo thị hiếu thấp kém trong một bộ phận báo chí, xuất bản, hoạt động văn hoá nghệ thuật ch-a đ-ợc ngăn chặn có hiệu quả, đã làm giảm sút, hạ thấp các chức năng nhận thức, giáo dục, thẩm mỹ của văn hóa Kết luận của Trung -ơng cũng chỉ rõ giải pháp: Tăng c-ờng công tác quản lý nhà n-ớc về văn hoá, nhất là trong lĩnh vực báo chí xuất bản, xử lý nghiêm những tr-ờng hợp vi phạm luật báo chí, xuất bản nhằm khắc phục kịp thời những yếu kém, khuyết
điểm trong lĩnh vực này
Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5, Ban Chấp hành Trung -ơng (khoá X) về công tác t- t-ởng, lý luận và báo chí tr-ớc yêu cầu mới, nhận định: Trong hoạt động báo chí, một số yếu kém, khuyết
điểm đ-ợc nhắc nhở nhiều lần nh-ng chậm khắc phục, có mặt, có lúc, có nơi còn trầm trọng hơn Một số cơ quan báo chí thiếu nhạy
Trang 9bén chính trị, ch-a làm tốt chức năng t- t-ởng, văn hoá, có biểu hiện xa rời sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà n-ớc, xa rời tôn chỉ, mục đích, thông tin không trung thực, thiếu chính xác, phản ánh nhiều về tiêu cực về tệ nạn xã hội, ít tuyên truyền các
điển hình tiên tiến, g-ơng ng-ời tốt, việc tốt, cổ vũ phong trào thi đua yêu n-ớc Công tác quản lý báo chí còn buông lỏng, bị
động, xử lý sai phạm thiếu kiên quyết, nể nang, né tránh kéo dài
Đội ngũ cán bộ và công tác đào tạo, bồi d-ỡng cán bộ làm công tác t- t-ởng, lý luận, báo chí còn nhiều hạn chế, yếu kém
Văn húa truyền thụng trong hoạt động bỏo chớ là vấn đề lớn, cú ảnh hưởng tới uy tớn, chất lượng, hiệu quả của bỏo chớ Cần thực hiện tốt định hướng phỏt triển toàn diện cỏc lĩnh vực văn húa, xó hội hài hũa với phỏt triển kinh tế đó được xỏc định trong Chiến lược phỏt triển kinh tế - xó hội 2011 - 2020 tại Đại hội XI của Đảng, đú là: cần bảo đảm quyền được thụng tin và cơ hội tiếp cận thụng tin của nhõn dõn; tiếp tục đổi mới cơ chế và nõng cao hiệu quả quản lý, đẩy mạnh xó hội húa cỏc lĩnh vực văn húa, thụng tin, hỡnh thành thị trường văn húa lành mạnh Đấu tranh chống cỏc biểu hiện phi văn húa, suy thoỏi đạo đức, lối sống, tỏc động tiờu cực của cỏc sản phẩm văn húa thụng tin đồi trụy, kớch động bạo lực Đặc biệt trong đú cần coi trọng nõng cao chất lượng tư tưởng văn húa của hệ thống thụng tin đại chỳng, bao gồm cả chất lượng đội ngũ những người làm bỏo và chất lượng cỏc sản phẩm bỏo chớ, như tinh thần Nghị quyết Trung ương 5 khúa VIII đó chỉ rừ: “Do vai trũ cung cấp thụng tin, định hướng dư luận, nõng cao tri thức toàn diện, hướng dẫn thị hiếu rất quan trọng của thụng tin đại chỳng, cần nõng cao chất lượng bỏo chớ lờn ngang tầm sự phỏt triển văn húa Chống xu hướng xa rời tụn chỉ mục đớch, thương mại húa bỏo chớ, chạy theo thị hiếu giật gõn, cõu khỏch, tuyờn truyền cho văn húa đồi trụy, xa lạ với bản sắc văn húa truyền thống của dõn tộc, hạ thấp thị hiếu của cụng chỳng”[1, tr.63 - 64]./
Trang 10Tài liệu tham khảo
1. Ban Tư tưởng Văn húa Trung ương, 1998 Tài liệu nghiờn cứu Nghị quyết Hội nghị lần thứ
n ăm Ban Chấp hành Trung ương Đảng khúa VIII, Nxb Chớnh trị Quốc gia, Hà Nội
2. Đảng Cộng sản Việt Nam, 2011 Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb Chớnh
trị Quốc gia
3. Hồ Chớ Minh toàn tập, 1995.Nxb Chớnh trị Quốc gia, Hà Nội
4. Liên bộ Văn hoá - Thông tin, Bộ Tài chính, 2007, Thông t- số
17/2007/TTLT/BVHTT - BTC ngày 14/6/2007, h-ớng dẫn thực hiện hỗ trợ tác phẩm báo chí chất l-ợng cao ở Trung -ơng và địa ph-ơng giai đoạn 2006 - 2010]
5 Nhiều tỏc giả, 1999 Danh nhõn thế giới Đụng Tõy kim cổ, Nxb Văn húa - Thụng tin, Hà Nội
6. Dương Xuõn Sơn, Đinh Văn Hường, Trần Quang, 2007 Cơ sở lý luận bỏo chớ truyền thụng,
Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội
7. Tạ Ngọc Tấn, 2001 Truyền thụng đại chỳng, Nxb Chớnh trị, Quốc gia, Hà Nội
8. Nguyễn Thừa Hỷ, 1999 Lịch sử văn húa Việt Nam – truyền thống giản yếu, Nxb Đại học
Quốc gia Hà Nội
9. Đỗ Thị Minh Thỳy (chủ biờn), 2004 Xõy dựng và phỏt triển nền vănhúa Việt Nam tiờn tiến đậm đà bản sắc dõn tộc - Thành tựu và kinh nghiệm, Viện Văn húa & Nxb Văn húa -Thụng
tin, Hà Nội
10. Trần Ngọc Thờm, 1999 Cơ sở Văn húa Việt Nam, Nxb Giỏo dục
11 Viện Văn húa và Phỏt triển, Học viện Chớnh trị Quốc gia Hồ Chớ Minh, 2006 Giỏo trỡnh Lý
lu ận văn húa và đường lối văn húa của Đảng Cộng sản Việt Nam, hệ cao cấp chớnh trị, Nxb
Lý luận Chớnh trị