Đề đề xuất kiểm tra học kì II Môn Toán 7

- Học sinh xem phần giáo viên hướng dẫn bổ sung, quan sát tranh, nghiên cứu thông tin tìm câu trả lời; yêu cầu nêu được: + Sự khác nhau về kiểu hình F1, F2 giữa trội không hoà toà với th[r]

Tiết PPCT: 1 DI TRUYỀN VÀ BIẾN DỊ

Ngày dạy: CHƯƠNG I: CÁC THÍ NGHIỆM CỦA MEN ĐEN

* Mục tiêu chương:

a/ Kiến thức:

- Nêu được nhiệm vụ, nội dung và vai trò của di truyền học

- Giới thiệu được Menđen là người đặt nền móng cho di truyền học và hiểu được phương pháp nghiên cứu di truyền độc đáo và ý niệm về gen (nhân tố di truyền) của ông

- Phân tích kết qủa thực nghiệm lai một cặp tính trạng và giải thích theo quan niệm của Menđen, viết sơ đồ lai tử P F 2

- Phát biểu được nội dung qui luật phân li

- Hiểu và giải thích được tương quan trội lặn hoàn toàn và không hoàn toàn, thấy được sự khác biệt giữa hai trường hợp này

- Vận dụng qui luật phân li để giải thích các hiện tượng di truyền trong đời sống và sản xuất

- Xác định được mục đích và thực chất các phương pháp phân tích di truyền: Phân tích các thế hệ lai và lai phân tích

- Biết phân tích kết qủa thí nghiệm lai 2 cặp tính trạng và giải thích theo Menđen, viết sơ đồ lai từ P F 2

- Phát biểu được nội dung và nêu được bản chất của qui luật phân li độc lập

- Hiểu và giải thích được ý nghĩa của qui luật phân li độc lập

b/ Kĩ năng:

- Quan sát phân tích kết qủa

- Thao tác thực hành thống kê, biết vận dụng kết qủa của Menđen để giải các bài tập

- Rèn luyện năng lực tư duy, phân tích so sánh

- Rèn kĩ năng hoạt động nhóm

- Rèn kĩ năng viết sơ đồ lai

c/ Thái độ:

- Xây dựng ý thức tự giác và thối quen học tập bộ môn

- Củng cố niềm tin vào khoa học khi nghiên cứu tính qui luật của hiện tượng sinh học

Bài 1: MENĐEN VÀ DI TRUYỀN HỌC 1/ Mục tiêu:

a/ Kiến thức: Học xong bài này, học sinh phải:

- Nêu được mục đích, nhiệm vụ và ý nghĩa của di truyền học

- Hiểu được công lao và trình bày được phương pháp phân tích các thế hệ lai của Menđen

- Hiểu và nêu được một số thuật ngữ, kí hiệu trong di truyền học.

b/ Kĩ năng:

- Rèn kĩ năng quan sát, phân tích kênh hình- Phát triển tư duy phân tích, so sánh c/ Thái độ

Xây dựng ý thức tự giác và thối quen học tập bộ môn

2/ Chuẩn bị:

a/ Giáo viên:

Tranh phóng to hình 2.1/ 6 sách giáo khoa

b/ Học sinh: Xem trước nội dung bài 1: Menđen và di truyền học trang 5 7 sách  giáo khoa ở nhà

3/ Phương pháp dạy học: Vấn đáp tìm tòi, trực quan, hợp tác nhóm nhỏ

4/ Tiến trình:

4.1/ Ổn định tổ chức:

Kiểm diện học sinh

4.2/ Kiểm tra bài cũ:

Không kiểm tra

Lớp trưởng báo cáo

4.3/ Giảng bài mới: DI TRUYỀN VÀ BIẾN DỊ

CHƯƠNG I: CÁC THÍ NGHIỆM CỦA MEN ĐEN

Giáo viên giới thiệu cho học sinh mục tiêu chương

Bài 1: MENĐEN VÀ DI TRUYỀN HỌC

- Di truyền học tuy mới hình thành từ đầu thế kỉ XX nhưng chiếm một vị trí quan trọng trong sinh học Menđen – người đặt nền móng cho di truyền học Tiết học hôm nay các em cùng tìm hiểu về Menđen và di truyền học

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài học

1/ Hoạt động 1: Tìm hiểu về di truyền

học

* Mục tiêu: Học sinh biết được mục

đích và ý nghĩa của di truyền học

- Giáo viên yêu cầu học sinh nghiên

cứu thông tin phần I/ 5 sách giáo khoa

trả lời các yêu cầu sau:

+ Trả lời câu hỏi phần :

+ Thế nào là hiện tượng di truyền, biến

dị?

+ Trình bày nội dung và ý nghĩa thực

I/ Di truyền học:

- Di truyền là hiện tượng truyền đạt các tính trạng của bố mẹ, tổ tiên cho các thế hệ con cháu

tiễn của di truyền học?

- Học sinh nghiên cứu thông tin phần I/

5 sách giáo khoa tìm câu trả lời; yêu

cầu nêu được:

+ Ví dụ giống: Hình dạng tai, mắt hai

mí, mũi cao, tóc đen, mắt nâu, da

vàng ; Khác: Tầm vóc (cao-thấp), tóc

thẳng-tóc xoăn

+ Di truyền là hiện tượng truyền đạt

các tính trạng của bố mẹ, tổ tiên cho

các thế hệ con cháu

+ Biến dị là hiện tượng con sinh ra khác

bố mẹ và khác nhau về nhiều chi tiết

+ Di truyền học nghiên cứu cơ sở vật

chất, cơ chế, tính qui luật của hiện

tượng di truyền và biến dị

+ Di truyền học cung cấp cơ sở khoa

học cho chọn giống, có vai trò quan

trọng trong y học, đặc biệt là trong

công nghệ sinh học

- Giáo viên gọi 5 học sinh trả lời; 5 học

sinh khác nhận xét, bổ sung

- Giáo viên nhận xét, bổ sung

2/ Hoạt động 2: Tìm hiểu Menđen –

người đặt nền móng cho di truyền học

* Mục tiêu: Học sinh biết được phương

pháp nghiên cứu di truyền của Menđen

– phương pháp phân tích các thế hệ lai

- Giáo viên giới thiệu tiểu sử của

Menđen

- Giáo viên gọi 1 học sinh đọc tiểu sử

của Menđen trang 7 sách giáo khoa

- Giáo viên giới thiệu tình hình nghiên

cứu di truyền ở thế kỷ XIX và phương

pháp nghiên cứu của Menđen

- Giáo viên cho học sinh xem tranh

hình 1.2 và yêu cầu học sinh nghiên

cứu thông tin phần II/ 6 sách giáo khoa

thảo luận nhóm 3 phút trả lời các yêu

- Biến dị là hiện tượng con sinh ra khác bố mẹ và khác nhau về nhiều chi tiết

- Di truyền học nghiên cứu cơ sở vật chất, cơ chế, tính qui luật của hiện tượng di truyền và biến dị

- Di truyền học cung cấp cơ sở khoa học cho chọn giống, có vai trò quan trọng trong y học, đặc biệt là trong công nghệ sinh học

II/ Menđen – người đặt nền móng cho

di truyền học:

cầu sau:

+ Nêu nhận xét về đặc điểm của từng

cặp tính trạng đem lai?

+ Nêu phương pháp nghiên cứu của

Menđen?

- Học sinh xem tranh hình 1.2 và

nghiên cứu thông tin phần II/ 6 sách

giáo khoa thảo luận nhóm thống nhất

câu trả lời; yêu cầu nêu được:

+ Các cặp tính trạng này tương phản

nhau

+ Lai các cặp bố mẹ khác nhau về một

hoặc một số cặp tính trạng thuần chủng

tương phản rồi theo dõi sự di truyền

riêng lẽ của từng cặp tính trạng đó ở

con cháu

+ Dùng toán thống kê để phân tích các

số liệu thu được Từ đó rút ra qui luật di

truyền các tính trạng

- Giáo viên gọi đại diện 1 2 nhóm 

báo cáo; 1 2 nhóm khác nhận xét, 

bổ sung

- Học sinh đại diện 1 2 nhóm báo 

cáo; 1 2 nhóm khác nhận xét, bổ 

sung

- Giáo viên nhận xét, bổ sung

3/ Hoạt động 3: Tìm hiểu một số thuật

ngữ và kí hiệu cơ bản của di truyền

học

* Mục tiêu: Học sinh biết được một số

thuật ngữ và kí hiệu cơ bản trong di

truyền học

- Giáo viên yêu cầu học sinh nghiên

cứu thông tin phần III/ 6, 7 sách giáo

khoa trả lời các câu hỏi sau:

+ Kể tên và nêu nội dung một số thuật

ngữ

+ Nêu một số kí hiệu cơ bản của di

truyền học?

- Lai các cặp bố mẹ khác nhau về một hoặc một số cặp tính trạng thuần chủng tương phản rồi theo dõi sự di truyền riêng lẽ của từng cặp tính trạng đó ở con cháu

- Dùng toán thống kê để phân tích các số liệu thu được Từ đó rút ra qui luật di truyền các tính trạng

III/ Một số thuật ngữ và kí hiệu cơ bản của di truyền học:

- Hình thái: là những đặc điểm về hình thái, cấu tạo, sinh lí của một cơ thể

- Cặp tính trạng tương phản: là hai trạng thái biểu hiện trái ngược nhau của cùng loại tính trạng

- Nhân tố di truyền: quy định các tính trạng của sinh vật

- Giống (hay dòng) thuần chủng: là giống có đặc tính di truyền đồng nhất, các thế hệ sau giống các thế hệ trước

- Một số kí hiệu:

- Học sinh nghiên cứu thông tin phần

III/ 6, 7 sách giáo khoa tìm câu trả lời;

yêu cầu nêu được:

+ Hình thái: là những đặc điểm về hình

thái, cấu tạo, sinh lí của một cơ thể

+ Cặp tính trạng tương phản: là hai

trạng thái biểu hiện trái ngược nhau

của cùng loại tính trạng

+ Nhân tố di truyền: quy định các tính

trạng của sinh vật

+ Giống (hay dòng) thuần chủng: là

giống có đặc tính di truyền đồng nhất,

các thế hệ sau giống các thế hệ trước

+ Một số kí hiệu:

P (parentes): cặp bố mẹ xuất phát

Phép lai được kí hiệu bằng dấu 

G(gamete): giao tử

: giao tử đực

: giao tử cái

F(filia): thế hệ con

F1: thế hệ con thứ I

F2: thế hệ con thứ II

- Giáo viên gọi 6 học sinh trả lời; 6 học

sinh khác nhận xét, bổ sung

- Giáo viên nhận xét, bổ sung

+ P (parentes): cặp bố mẹ xuất phát + Phép lai được kí hiệu bằng dấu  + G(gamete): giao tử

+ : giao tử đực

+ : giao tử cái

+ F(filia): thế hệ con

+ F1: thế hệ con thứ I

+ F2: thế hệ con thứ II

4.4/ Củng cố và luyện tập:

- Cho học sinh đọc kết luận sách giáo

khoa

- Cho biết đối tượng cơ bản của di

truyền học?

- (Gọi học sinh trả lời - Nhận xét)

- Nội dung cơ bản của phương pháp

phân tích các thế hệ lai của Menđen

gồm những điểm nào?

- Học sinh đọc kết luận sách giáo khoa

- Là bản chất và tính quy luật của hiện tượng di truyền, biến dị

- Lai các cặp bố mẹ khác nhau về một hoặc một số cặp tính trạng thuần chủng tương phản rồi theo dõi sự di truyền riêng lẽ của từng cặp tính trạng đó ở con cháu

- Dùng toán thống kê để phân tích các

- (Gọi học sinh trả lời - Nhận xét).

- Chọn câu trả lời đúng nhất: Tại sao

Menđen lại lai các cặp tính trạng tương

phản để thực hiện các phép lai?

a/ Để thuận tiện cho việc tác động vào

tính trạng

b/ Để dể theo dõi những biểu hiện tính

trạng

c/ Để dể thực hiện phép lai

d/ Cả b và c

- (Gọi học sinh trả lời – Nhận xét)

- Giáo viên nhận xét tiết học

số liệu thu được Từ đó rút ra qui luật di truyền các tính trạng

Đáp án b

4.5/ Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà:

- Học bài theo nội dung tập ghi

- Đọc phần em có biết cuối trang 7 sách giáo khoa

- Trả lời các câu hỏi và bài tập cuối bài

- Xem trước bài 2: Lai một cặp tính trạng trang 8, 9, 10 sách giáo khoa chuẩn bị cho tiết học sau gồm các nội dung:

+ Nội dung thí nghiệm, làm phần tỉ lệ kiểu hình của bảng 2/ 8 sách giáo khoa + Nội dung Menđen giải thích kết qủa thí nghiệm

5/ Rút kinh nghiệm:

* Nội dung:

* Phương pháp:

* Tổ chức, chuẩn bị:

Tiết PPCT: 2 Bài 2: LAI MỘT CẶP TÍNH TRẠNG Ngày dạy:

1/ Mục tiêu:

a/ Kiến thức: Học xong bài này học sinh phải:

- Trình bày và phân tích được thí nghiệm lai một cặp tính trạng của Menđen

- Nêu được các khái niệm kiểu hình (KH), kiểu gen (KG), thể đồng hợp, thể dị hợp

- Phát biểu được nội dung qui luật phân li

- Giải thích được kết qủa thí nghiệm theo qui luật của Menđen

b/ Kĩ năng:

- Phát triển kĩ năng phân tích kênh hình

- Rèn kĩ năng phân tích số liệu, tư duy lôgic

c/ Thái độ:

Củng cố niềm tin vào khoa học khi nghiên cứu quy luật của hiện tượng sinh học 2/ Chuẩn bị:

a/ Giáo viên: Tranh phóng to hình 2.1 2.3/ 8, 9 sách giáo khoa.

b/ Học sinh:

- Xem trước bài 2: Lai một cặp tính trạng trang 8, 9, 10 sách giáo khoa ở nhà gồm các nội dung:

+ Nội dung thí nghiệm, làm phần tỉ lệ kiểu hình của bảng 2/ 8 sách giáo khoa + Nội dung Menđen giải thích kết qủa thí nghiệm

3/ Phương pháp dạy học: Vấn đáp tìm tòi, trực quan, hợp tác nhóm nhỏ

4/ Tiến trình:

4.1/ Ổn định tổ chức:

Kiểm diện học sinh

4.2/ Kiểm tra bài cũ:

Học sinh 1: - Trình bày đối tượng, nội

dung và ý nghĩa của hiện tượng di

Lớp trưởng báo cáo

- Di truyền học nghiên cứu cơ sở vật chất, cơ chế, tính qui luật của hiện

truyền học (8 điểm).

- Ví dụ về tính trạng ở người để minh

họa cho khái niệm “ cập tính trạng

tương phản” (2 điểm)

(Gọi học sinh trả lời - Nhận xét)

- Giáo viên nhận xét – Ghi điểm

Học sinh 2: - Nội dung cơ bản của

phương pháp phân tích các thế hệ lai

của Menđen gồm những điểm nào? (8

điểm)

- Tại sao Menđen chọn các cặp tính

trạng tương phản khi thực hiện các

phép lai? (2 điểm)

(Gọi học sinh làm - Nhận xét)

- Giáo viên nhận xét – Ghi điểm

tượng di truyền và biến dị

- Di truyền học cung cấp cơ sở khoa học cho chọn giống, có vai trò quan trọng trong y học, đặc biệt là trong công nghệ sinh học

- Ví dụ: Da trắng-da đen, thân cao-thân thấp, mắt đen-mắt xanh(hay nâu), tóc thẳng-tóc xoăn

- Lai các cặp bố mẹ khác nhau về một hoặc một số cặp tính trạng thuần chủng tương phản rồi theo dõi sự di truyền riêng lẽ của từng cặp tính trạng đó ở con cháu

- Dùng toán thống kê để phân tích các số liệu thu được Từ đó rút ra qui luật di truyền các tính trạng

- Menđen chọn các cặp tính trạng tương phản khi thực hiện các phép lai để thuận tiện cho việc theo dõi sự di truyền các cặp tính trạng

4.3/ Giảng bài mới: Bài 2: LAI MỘT CẶP TÍNH TRẠNG

Ở bài học trước, các em được biết sơ bộ về nhà bác học Menđen gắn liền với

thành tựu của ông là lai các cặp tính trạng thuần chủng khác nhau về một hoặc một số cặp tính trạng Vậy để biết được đều đó rõ hơn, tiết học hôm nay các em cùng tìm hiểu phép lai một cặp tính trạng của ông

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài học

1/ Hoạt động 1: Tìm hiểu về thí nghiệm

của Menđen

* Mục tiêu: Học sinh biết được nội dung

thí nghiệm lai một cặp tính trạng của

Menđen; biết được nội dung của qui

luật phân li

- Giáo viên cho học sinh quan sát hình

2.1/ 8 sách giáo khoa; giới thiệu sự thụ

phấn nhân tạo trên đậu Hà Lan

- Giáo viên yêu cầu học sinh nghiên

cứu bảng 2/ 8 sách giáo khoa; thảo luận

I/ Thí nghiệm của Menđen:

1/ Thí nghiệm:

nhóm 3 phút trả lời các yêu cầu sau:

+ Nhận xét kiểu hình F1?

+ Xác định tỉ lệ kiểu hình F2 trong từng

trường hợp?

- Học sinh nghiên cứu bảng 2/ 8 sách

giáo khoa; thảo luận nhóm thống nhất ý

kiến trả lời; yêu cầu nêu được:

+ Kiểu hình F1 mang tính trạng trội: của

bố hoặc của mẹ

+ Tỉ lệ kiểu hình F2:

Hoa đỏ

1

3 1

14 , 3 224

705







1

3 1

8 , 2 177

487







1

3 1

14 , 3 224

428







- Giáo viên gọi đại diện 2 nhóm báo

cáo; các nhóm còn lại nhận xét, bổ

sung

- Học sinh đại diện 2 nhóm báo cáo; các

nhóm còn lại nhận xét, bổ sung

- Giáo viên nhận xét, bổ sung

- Giáo viên yêu cầu học sinh nghiên

cứu thông tin phần I/ 8 và hình 2.2/ 9

sách giáo khoa trình bày thí nghiệm của

Menđen?

- Học sinh nghiên cứu thông tin phần I/

8 và hình 2.2/ 9 sách giáo khoa trình

bày được thí nghiệm của Menđen:

Lai hai giống đậu Hà Lan khác nhau

về một cặp tính trạng thuần chủng

tương phản

Ví dụ:

P : Hoa đỏ Hoa trắng

F1: Hoa đỏ

F2: 3 hoa đỏ : 1 hoa trắng (Kiểu hình

có tỉ lệ 3 trội : 1 lặn)

- Giáo viên gọi 1 2 học sinh trả lời; 1

Lai hai giống đậu Hà Lan khác nhau về một cặp tính trạng thuần chủng tương phản

Ví dụ:

P : Hoa đỏ Hoa trắng

F1: Hoa đỏ

F2: 3 hoa đỏ : 1 hoa trắng (Kiểu hình có tỉ lệ 3 trội : 1 lặn)

Hoa trắng

Thân cao

Thân lùn

Qủa lục

Qủa vàng

2 học sinh khác nhận xét, bổ sung.



- Giáo viên nhận xét, bổ sung

- Giáo viên: Sự thay đổi giống làm mẹ

thì kết qủa thu được không thay đổi 

vai trò di truyền như nhau của bố và

mẹ

- Giáo viên yêu cầu học sinh làm bài

tập phần đầu trang 9 sách giáo khoa

- Học sinh làm được: Khi lai hai bố mẹ

khác nhau về một cặp tính trạng thuần

chủng tương phản thì F1đồng tính về

tính trạng của bố hoặc mẹ, còn F2 có sự

phân li tính trạng theo tỉ lệ trung bình 3

trội :1 lặn

- Giáo viên gọi 1 2 học sinh trả lời; 1

2 học sinh khác nhận xét, bổ sung



- Giáo viên nhận xét, bổ sung

2/ Hoạt động 2: Tìm hiểu Menđen giải

thích kết qủa thí nghiệm

* Mục tiêu: Học sinh biết được cách

giải thích thí nghiệm của Menđen

- Giáo viên yêu cầu học sinh nghiên

cứu thông tin phần II và quan sát tranh

hình 2.3/ 9, 10 sách giáo khoa trả lời

các yêu cầu sau:

+ Giải thích thí nghiệm của Menđen

+ Viết sơ đồ lai theo hình 2.3/ 9 sách

giáo khoa

+ Làm bài tập phần cuối trang 9 sách

giáo khoa

- Học sinh nghiên cứu thông tin phần II

và quan sát tranh hình 2.3/ 9, 10 sách

giáo khoa tìm câu trả lời; yêu cầu nêu

được:

+ Giải thích thí nghiệm của Menđen:

Mỗi tính trạng do một cặp nhân tố di

truyền quy định

Trong qúa trình phát sinh giao tử có sự

phân li của cặp nhân tố di truyền

2/ Quy luật phân li:

Khi lai hai bố mẹ khác nhau về một cặp tính trạng thuần chủng tương phản thì F1 đồng tính về tính trạng của bố hoặc mẹ, còn F2 có sự phân li tính trạng theo tỉ lệ trung bình 3 trội :1 lặn

II/ Menđen giải thích kết qủa thí nghiệm:

- Mỗi tính trạng do một cặp nhân tố di truyền quy định

- Trong qúa trình phát sinh giao tử có sự phân li của cặp nhân tố di truyền

- Các nhân tố di truyền được tổ hợp lại trong thụ tinh

- Sơ đồ lai:

P : Hoa đỏ Hoa trắng

AA aa

Gp A,A a,a

F1 Aa, Aa (hoa đỏ)

F1 F1 : Aa Aa 

GF1 A,a A,a

F2 : 1AA:2Aa:1aa