có những chuyển biến lớn: + Về tình cảm: Căm thù giặc sâu sắc Câu 6, 7 + Về nhận thức: ý thức được trách nhiệm đối với sự nghiệp cứu nước Câu 8; 9 + Hành động: Tự nguyện chiến đấu Câu 10[r]
Trang 1Ngày soạn: Ngày dạy: Dạy lớp: 11A
VĂN TẾ NGHĨA SĨ CẦN GIUỘC
Phần 2: Tác phẩm
(Nguyễn Đình Chiểu)
1 Mục tiêu
Giúp HS:
a Về kiến thức
- Cảm nhận được vẻ đẹp bi tráng của bức tượng đài nghệ thuật về người nông dân nghĩa sĩ
- Cảm nhận được tiếng khóc bi tráng của nhà thơ: khóc cho nghĩa quân đó hi sinh, khúc cho một thời kì lịch sử khổ đau nhưng vĩ đại
- Thấy được những thành tựu về mặt ngôn ngữ, nghệ thuật xây dựng hình tượng nhân vật
b Về kỹ năng
Hình thành kĩ năng tóm tắt văn bản và kĩ năng đọc hiểu văn bản văn học
c Về thái độ
Tự hào, ngưỡng mộ nghĩa quân Cần Giuộc
2 Chuẩn bị của GV và HS
a Chuẩn bị của GV
- SGK, SGV, GA, TLTK.
b Chuẩn bị của HS
- SGK, bài soạn, tài liệu liên quan
3 Tiến trình bài dạy
a Kiểm tra bài cũ: Kết hợp trong giờ học.
* Đặt vấn đề vào bài mới (1’): Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc là tác phẩm tiêu biểu
nhất của NĐC, đưa tên tuổi của ông lên địa vị đứng đầu trong kho tàng văn tế VN NĐC đó dựng lên một tượng đài sừng sững về người nông dân- nghĩa sĩ “vô tiền khoáng hậu” Chúng ta cùng tìm hiểu
b Dạy nội dung bài mới:
Thể loại văn tế thường được sử dụng
trong những trường hợp nào?
Hoàn cảnh ra đời của bài Văn tế?
Bố cục của bài văn tế?
Giọng điệu chung của 1 bài văn tế là
lâm li, thống thiết, sử dụng nhiều thán
từ và những từ ngữ, hình ảnh có giá trị
biểu cảm mạnh
Kết cấu bài văn tế chặt chẽ, hợp lí,
9 I.Tìm hiểu chung
1 Thể loại văn tế: là loại văn gắn với phong tục tang lễ, đọc khi cúng,
tế người chết
2 Hoàn cảnh ra đời bài “ Văn tế nghĩa sĩ cần giuộc” ( SGK)
3 Bố cục: 4 phần + Lung khởi (2 câu đầu): Khái quát bối cảnh thời đại và ý nghĩa của cái
Trang 2phản ánh quá trình diễn biến cảm xúc
của con người trong hoàn cảnh đau
thương
Các bài văn tế hiện đại cũng tuân thủ
kết cấu này
chết bất tử + Thích thực: ( Câu 3 15): Hồi tưởng về cuộc đời người nghĩa sĩ + Ai vãn: (16 28): Lòng tiếc thương,
sự cảm phục của tác giả và nhân dân
+ Kết (Còn lại): Ca ngợi linh hồn bất diệt của các nghĩa sĩ
- GV hướng dẫn HS lần lượt đọc diễn
cảm từng đoạn
1- Trang trọng
2- Trầm lắng hào hứng, sảng
khoái
3- Trầm buồn, sâu lắng
4- Thành kính, trang nghiêm
- Hướng dẫn HS tìm hiểu chú thích.
II Đọc – hiểu văn bản
Em hiểu thế nào về câu mở đầu? ý
nghĩa của nó đối với tư tưởng của toàn
bài văn? Nhận xét về kết cấu? Tác
dụng?
6 1-Phần 1
- Súng giặc: Khung cảnh bão táp của thời đại: TDP xâm lược nước ta
- Lòng dân: Mong muốn cuộc sống hoà bình và ý chí kiên cường bảo vệ
Tổ quốc của nhân dân ta
Là câu có ý nghĩa khái quát chủ
đề tư tưởng bài văn tế, ca ngợi tấm gương hi sinh tự nguyện của những nghĩa binh có tấm lòng yêu nước sâu sắc Cái chết vì nghĩa lớn của họ
là bất tử
- GV hướng dẫn HS thảo luận nhóm
- GV giao nhiệm vụ:
+ Nhóm 1: Người nghĩa sĩ có nguồn
gốc xuất thân như thế nào?
+ Nhóm 2: Khi quân giặc xâm phạm
bờ cõi, thái độ, hành động của họ ra
sao?
25 2 Phần 2: Hình tượng người nghĩa sĩ nông dân:
- Lai lịch và hoàn cảnh sinh sống:
- Là những người nông dân sống cuộc đời lao động lam lũ, vất vả, hoàn toàn xa lạ với công việc binh đao (Câu 3, 4, 5)
- Khi giặc tới xâm phạm bờ cõi: họ
Trang 3+ Nhóm 3: Tìm những chi tiết, hình
ảnh khắc hoạ vẻ đẹp hào hùng khi xông
trận của người nghĩa sĩ nông dân?
GV: Hình ảnh của họ khác hẳn với hình
ảnh của người lính thú ngày xưa:
Ngang lưng thì thắt bao vàng
Đầu đội nón dấu, vai mang súng dài
Một tay thì cắp hoả mai,
Một tay cắp giáo, quan sai xuống
thuyền
Thùng thùng trống đánh ngũ liên
Bước chân xuống thuyền nước mắt như
mưa
có những chuyển biến lớn:
+ Về tình cảm: Căm thù giặc sâu sắc (Câu 6, 7)
+ Về nhận thức: ý thức được trách nhiệm đối với sự nghiệp cứu nước (Câu 8; 9)
+ Hành động: Tự nguyện chiến đấu (Câu 10; 11)
- Vẻ đẹp hào hùng khi xông trận:
Người nông dân được khắc hoạ bằng bút pháp hiện thực với các chi tiết chân thực, được chọn lọc tinh tế
+ Vũ khí thô sơ, giản dị
+ Tư thế hiên ngang, coi thường mọi khó khăn, thiếu thốn
+ Trong trận đánh với giặc: “coi giặc như không, liều mình như chẳng có, trối kệ tàu đồng súng nổ, nào sợ đạn nhỏ đạn to,
-> Khí thế chiến đấu: Tiến công như
vũ bão, đạp lên đầu thù xốc tới, không quản ngại bất kì sự hi sinh gian khổ nào, rất tự tin và đầy ý chí quyết thắng
c Củng cố, luyện tập (2’):
Gv khái quát : Bằng bút pháp hiện thực, NĐC đã phát hiện, ngợi ca bản chất cao quý vẫn tiềm ẩn đằng sau manh áo vải, sau cuộc đời lam lũ của người nông dân: Lòng yêu nước và ý chí quyết tâm bảo vệ Tổ quốc
d Hướng dẫn HS tự học ở nhà (2’):
+ Bài cũ:
- Hình ảnh người nghĩa sĩ nông dân hiện lên như một tượng đài nghệ thuật sững sững “Vô tiền khoáng hậu” Bởi văn chương trung đại cho tới bấy giờ chưa có tác phẩm nào chú ý khai thác vẻ đẹp tâm hồn cao quý đó của người nông dân
- Liên hệ: Bài “Lính thú ngày xưa”
+ Cũng đăng lính
+ Phục vụ giai cấp thống trị
+ Thái độ: Bị bắt buộc ra đi
+ Bài mới: tiếp tục chuẩn bị tiết thứ 3 của bài