Mục đích: Để nghị luận thêm sâu sắc và giàu tính thuyết phục, điểm cần phải bác bỏ tức là dùng các lí lẽ và dẫn chứng đúng đắn, khoa học * Cách hai: bác bỏ luận cứ: Là cách vạch ra sai l[r]
Trang 1Tuần:23
Tiết ppct:84
Ngày soan:14/01/11
Ngày dạy:17/01/11
LUYỆN TẬP THAO TÁC LẬP LUẬN BÁC BỎ
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Hs nắm được mục đích, yêu cầu của thao tác lập luận bác bỏ Biết cách lập luận bác bỏ trong bài văn nghị luận
B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ
1 Kiến thức: Hiểu được mục đích yêu cầu cách lập luận của thao tác lập luận bác bỏ trong bài văn nghị luận Yêu cầu sử dụng thao tác này Một số vấn đề xã hội và văn học
2 Kĩ năng: Nhận diện, chỉ ra tính hợp lí, nét đặc sắc của cách bác bỏ trong các văn bản Viết một đoạn văn bác bỏ một ý kiến bàn về văn học hay xã hội với cách bác bỏ phù hợp
3 Thái độ: Bước đầu rèn luyện vận dụng thao tác lập bác bỏ trong văn nghị luận
C PHƯƠNG PHÁP: Phương thức thuyết trình, nêu vấn đề, giảng giải, hình thức trao đổi thảo luận, trả lời các
câu hỏi gợi mở Đàm thoại…
D Tiến trình dạy học
1 Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra: Bài cũ, bài soạn của học sinh Đọc thuộc lịng bài thơ “Tràng giang” của Huy Cận
3 Bài mới: Trong văn nghị luận để bài viết (nói) có sức thuyết phục cao, người ta có nhiều phương pháp luận, nhiều thao tác nghị luận Nắm vững những phương pháp đó là việc quan trọng khiến bài viết (nói)
thành công Nhưng trong thực tế, chúng ta có thể bắt gặp những ý kiến sai, những lời nói, bài viết lệch lạc, thiếu chính xác Trong những tình huống ấy, ta thường trao đổi, tranh luận để bác bỏ Một trong các thao tác lập luận bác bỏ cá mục đích gì? Yêu cầu nào? Cách thức tiến hành ra sao? Bài học hôm nay sẽ giúp các em trả lời cho vấn đề trên
* Bác bỏ luận điểm: Dùng thực
tế để bác bỏ luận điểm Dùng
phép suy luận để bác bỏ luận
điểm
* Cách hai: bác bỏ luận cứ: Là
cách vạch ra sai lầm giả tạo trong
lí lẽ và dẫn chứng được sử dung
* Cách ba: bác bỏ cách lập luận:
Bác bỏ lập luận là vạch ta sự mâu
thuẫn khơng nhất quán, phi lơgic
trong lập luận của đối phương
Chỉ ra sự đổi thay đánh tráo khái
niệm trong qúa trình lập luận của
đối phương
- Cách bác bỏ ra sao? Thế nào
là bác bỏ ? Ngoài cuộc sống
cũng như trong bài nghị luận, ta
dùng thao tác bác bỏ nhằm mục
đích gì? để bác bỏ thanh công
ta cần mắm vững những yêu cầu
nào?
GV: nhận xét bổ sung, nhắc lại
I GIỚI THIỆU CHUNG
I Oân lại kiến thức về thao tác lập luận bác bỏ
1 Mục đích: Để nghị luận thêm sâu sắc và giàu tính thuyết phục,
cần phải bác bỏ tức là dùng các lí lẽ và dẫn chứng đúng đắn, khoa học để chỉ ra những sai lầm, lệch lạc thiếu khoa học của một quan niệm, ý kiến nào đó
2 Yêu cầu: Nắm chắc những sai lầm của quan điểm, ý kiến cần bác bỏ bác bỏ là bác đi, gạt đi, không chấp nhận Đưa ra các lí lẽ và bằng chứng thyết phục hái độ thẳng thắn, phù hợp với hoàn cảnh và
đối tượng tranh luận
3 Cách thức bác bỏ: Có thể bác bỏ một luận điểm, luận cứ hoặc
cách lập luận bằng cách nêu tác hại, chỉ ra nguyên nhân Phân tích từng khía cạnh, sai lệch, thiếu chính xác của luận điểm, luận cứ, lập luận ấy
II Thực hành
1 Bài 1 a; Bác bỏ quan niệm sống, lối sống sai lầm: “Cuộc sống
riêng không biết gì hết ở bên kia ngưỡng cửa nhà mình” Tác giả
khẳng định:” CS nghèo nàn dù đủ tiện nghi đến đâu đi nữa Cách nói
bác bỏ vừa hình tượng vừa thực tế để phân tích cụ thể, có sức thuyết phục
Trang 2kiến thức vế
tác lập luận bác bỏ
Cho Hs khá nhắc lại nội dung bài
tập
- Hs làm bài tập theo nhĩm
Tranh luận, bảo vệ ý kiến của
mình ? Hs thảo luận ý cần bác bỏ
- Hs làm bài tập theo nhĩm- Gv
kiểm tra, hướng dẫn thêm
-Luận điểm cần bác bỏ: “trong
sáng tác văn nghệ lí tính khơng
tham dự”
- Dùng lập luận phân tích để bác
bỏ: Lí tính tác động đến sự lựa
chọn đề tài Sắp đặt tư tưởng,
nghiên cứu, phân tích tài liệu
Vận dụng kinh nghiệm về bút
pháp Lí tính luơn tỉnh táo để làm
cho hình thức phù hợp với nội
dung
- Bác bỏ luận điểm bằng luận cứ
và lập luận: Nước Mĩ chỉ 20%
dân số là người sản xuất, cịn 80%
là ăn bám Bin Ghết lại tốt hơn
mẹ Tê- rê-đa ? Là nhà văn nhưng
Ây Ren –Dơ lại khinh rẻ chủ
nghĩa nhân văn - Ngược lại thiên
chức của văn học
3 Bài 3: A Mởi bài : Dẫn dắt,
nêu, nhận xét khái quát về quan
niệm cần bác bỏ
B Thân bài : Khẳng định quan
niệm trên hoàn toàn sai
- Những nguyên nhân -> , biểu
hiệu của nhưng quan niệm sai
lầm và tác hại của nó.-> những
quan niệm đúng đắn thuyết phục
lối sông của tuổi trè thời hội
nhập
C Kết bài : Bài học rút ra từ
những quan niệm trên
* “Thanh niên, học sinh thời nay
phải biết hút thuốc, uống rượu,
vào những vũ trường sôi động thì
mới là cách sống sành điệu thời
hội nhập” Bác bỏ quan niệm:
Nghệ thuật vị nghệ thuật
- Tác hại của lối sống đó bằng cách so sánh logic: “Nhưng hễ
có…….hoang dại nào” Chỉ ra quan niệm đúng đắn bằng hình tượng
mang tính đối lập ( mảnh vườn >< đại dương mênh mông ) :” Con người cân…… đáng thèm muốn”
- Người bác bỏ diễn đạt rõ ràng, mạch lạc, vừa logic chặt chẽ, vừa hình tượng thì gợi cảm, gợi tả.=> thuyết phục cao
Bài 1 B Ngô Thì Nhâm bác bỏ thực tế Không có người hiền tài (…)
dù ….Đặt hai giả thiết mà tác giả cho có thể là nguyên nhân: hay chẫm… Chăng? Hay đang thời… chăng ?
- Tác giả phân tích chỉ ra tình hình khó khăn :………….bộc bạch lo lắng của tác giả trước thực tế Khẳng định : Cứ cái ấp mười nhà….hay sao?
=> tác giả bác bỏ bằng cách nêu nhiều câu hỏi khiến người đọc, người có lương tri phải suy nghĩ trăn trở, nhận thấy lối sống chưa đúng cần thay đổi , ra giúp nước…
2 Bài sồ 2 Bác bỏ Luận điểm phiến diện cực đoan thứ nhất : muốn
học giỏi môn ngữ văn chỉ cần đọc nhiều sách, học thuộc nhiều thơ
văn đọc nhiếu mà không có phương pháp thì không thu lượm được
bao nhiêu, học nhiều thơ văn mà không vận dụng , rèn luyện về tư duy, về cách nói, cách viết… thì chẳng làm gì
- Bác bỏ Luận điểm phiến diện cực đoan thứ hai: Không cần đọc nhiều sách, học thuộc nhiều thơ văn chỉ cân rèn luyện về tư duy, về cách nói, cách viết… học giỏi môn ngữ văn
=> Luyện nói, viết, tư duy, nhưng không đọc nhiều sách-> vốn liếng văn chương nghèo nàn, không có gì để nói để viết, để tư duy dù biết cách nói, đọc, viết, tư duy
=> Kinh nghiệm: đọc nhiều sách, học thuộc nhiều thơ văn; rèn luyện về tư duy, về cách nói, cách viết… Trang bị cho mình những kiến thức về lí luận cấn thiết… trau dồi vốn ngôn ngữ, luyện viết thường
xuyện…Trau dồi vốn sống, kiến thức thực tế… Không ngừng tìm hiểu đời sống tâm hồn còn nhiều bí ẩn của con người…
3 Bài 3: Bác bỏ quan niệm sai lầm của lối sông của tuổi trè thời hội
nhập, vấn đề có tính thời sự, cả xã hội quan tâm; Khẳng định quan niệm sai lầm, những nguyên nhân, biểu hiệu của nhưng sai lầm, đưa
ra những quan niệm đúng đắn thuyết phục
4 Bài tập 4 : Luận điểm cần bác bỏ: “chỉ cĩ vào đại học thì cuộc đời
mới cĩ tương lai”: + Khuyến khích Hs tranh luận, dùng các luận cứ, lập luận để bác bỏ + ý kiến đĩ đúng ở chỗ nào? Sai ở chỗ nào?
+ Dùng luận cứ để bác bỏ: dân số một làng, xã cĩ bao nhiêu người đỗ vào đại học? Trong một trường THPT cĩ tỉ lệ bao nhiêu bạn đỗ đại học? + Dùng lập luận để bác bỏ: Ai cũng vào đại học, vậy ai là người làm
ra của cải vật chất, nuơi sống họ trong thời gian học tập? Cĩ phải ai vào đại học cũng đều hạnh phúc? Cĩ bằng đại học, nhưng khơng cĩ việc làm theo yêu cầu đào tạo? L iệu cĩ hạnh phúc?
III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
Cho Hs khá nhắc lại nội dung bài tập HS về nhà chuẩn bị soạn bài Đây thôn Vĩ Dạ theo câu hỏi SGK
D Rút kinh nghiệm………