Hoạt động tài chính của các doanh nghiệp công nghiệp trên thị trường chứng khoán ở Việt Nam

Tuy nhiên, ñể giao dịch diễn ra ñược trong thực tế thì ñiều quan trọng là Chính phủ, Uỷ Ban Chứng khoán Nhà nước cùng với Bộ Tài Chính, các cơ quan quản lý cần phải tiến hành xây dựng mô[r]

TRƯ NG ð I H C KINH T QU C DÂN

NGUY N TH LOAN

HO T ð NG TÀI CHÍNH C"A CÁC DOANH NGHI#P CÔNG NGHI#P TRÊN TH TRƯ NG CH'NG KHOÁN ( VI#T NAM

Chuyªn ng nh: Kinh t Công nghi1p

M sè

LU3N ÁN TI N S5 KINH T

Ngư i hư ng d n khoa h c:

1 PGS.TS Ngô Kim Thanh

2 TS Nguy n Sơn

HÀ N I, NĂM 2009

Tôi xin cam ñoan lu#n án này là công trình nghiên c*u c+a riêng tôi S,li-u, k0t qu2 nghiên c*u ñ3 c#p trong lu#n án là trung th5c và có ngu8n g,c tríchd;n rõ ràng.

Hà n i, ngày 06 tháng 12 năm 2009

Ngư i cam ñoan

Nguy!n Th# Loan

Trang Trang ph= bìa

L@i cam ñoan

M C L C

Danh m=c các ký hi1u, các chI vi.t tKt

Danh m=c bLng

Danh m=c hình

PHMN M( ðMU 1

1 Tính cQp thi.t cRa ñS tài luVn án 1

2 TWng quan vS tình hình nghiên cZu .2

3 M=c ñích nghiên cZu cRa luVn án .8

4 ð^i tư`ng và pham vi nghiên cZu .8

5 Phương pháp nghiên cZu 8

6 NhIng ñS xuQt và ñóng góp cRa luVn án 9

7 K.t cQu cRa luVn án 10

Chương 1 h NHiNG VjN ðk CƠ BmN Vk TH TRƯ NG CH'NG KHOÁN VÀ HO T ð NG TÀI CHÍNH C"A CÁC DOANH NGHI#P CÔNG NGHI#P TRÊN TH TRƯ NG CH'NG KHOÁN 11

1.1 TWng quan vS thn trư@ng chZng khoán .11

1.1.1 Khái ni'm v) th# trư ng ch+ng khoán .11

1.1.2 Phân lo/i th# trư ng ch+ng khoán 13

1.1.2.1 Phân lo?i theo hàng hoá .13

1.1.2.2 Phân lo?i theo quá trình luân chuyBn v,n .14

1.1.2.3 Phân lo?i theo hình th*c tD ch*c c+a thE trưGng .15

1.1.3 Vai trò c3a th# trư ng ch+ng khoán .15

1.1.4 Các ch3 th7 tham gia th# trư ng ch+ng khoán 18

1.1.4.1 Chính ph+ .18

1.1.4.2 Nhà phát hành .19

1.1.4.3 Nhà ñKu tư .19

1.1.4.4 Các trung gian tài chính .19

1.1.5 Các ho/t ñ ng cơ b;n c3a th# trư ng ch+ng khoán .20

1.1.5.1 Các ho?t ñLng trên thE trưGng sơ cNp .20

1.1.5.2 Ho?t ñLng c+a thE trưGng th* cNp 20

1.2 TWng quan vS hoat ñong tài chính cRa DNCN trên TTCK .22

1.2.1 Doanh nghi'p công nghi'p và vai trò c3a DNCN 22

1.2.1.1 Khái ni-m doanh nghi-p công nghi-p 22

1.2.1.2 Các lo?i hình doanh nghi-p công nghi-p .24

1.2.1.3 Vai trò c+a doanh nghi-p công nghi-p 25

1.2.2 Ho/t ñ ng tài chính c3a doanh nghi'p công nghi'p trên TTCK 27

1.2.2.1 Ho?t ñLng phát hành ch*ng khoán 28

1.2.2.2 Ho?t ñLng tr2 cD t*c, trái t*c 47

1.2.2.3 Ho?t ñLng ñKu tư kinh doanh ch*ng khoán .49

trên th# trư ng ch+ng khốn 52

1.2.4 Tác đ ng c3a ho/t đ ng tài chính đDi v i doanh nghi'p cơng nghi'p trên th# trư ng ch+ng khốn E Vi't Nam .54

1.2.4.1 NhTng tác đLng tích c5c .54

1.2.4.2 NhTng tác đLng tiêu c5c 56

1.3 Các nhân t^ thúc đry hoat đong tài chính cRa doanh nghi1p cơng nghi1p trên thn trư@ng chZng khốn 58

1.3.1 Các nhân tD bên ngồi 58

1.3.1.1 Khuơn khD pháp lý .58

1.3.1.2 Chính sách c+a Chính ph+ 59

1.3.1.3 ThE trưGng ch*ng khốn t#p trung .60

1.3.1.4 ðEnh ch0 tài chính trung gian .62

1.3.1.5 TD ch*c tư vNn v3 lu#t 63

1.3.1.6 ð,i tưWng đKu tư .64

1.3.1.7 NhTng nhân t, khác .65

1.3.2 Các nhân tD thu c b;n thân doanh nghi'p cơng nghi'p .67

1.3.2.1 Chi0n lưWc kinh doanh c+a doanh nghi-p 67

1.3.2.2 Chu kỳ kinh doanh, triBn vYng tăng trư[ng, c?nh tranh c+a ngành và mơi trưGng kinh doanh .68

1.3.2.3 Hi-u qu2 ho?t đLng s2n xuNt kinh doanh c+a tD ch*c phát hành .70

1.3.2.4 Năng l5c c+a đLi ngũ lãnh đ?o và qu2n lý doanh nghi-p .71

1.3.2.5 Uy tín c+a doanh nghi-p .72

1.4 Kinh nghi1m hoat đong tài chính trên thn trư@ng chZng khốn cRa mot s^ tVp đồn cơng nghi1p lvn trên th givi .73

1.4.1 TFp đồn General Motors (GM) c3a MM 73

1.4.2 TFp đồn PetroChina c3a Trung QuDc 75

1.4.3 TFp đồn Airbus c3a Châu Âu 76

1.4.4 Bài h c kinh nghi'm cho các DNCN Vi't Nam 77

Chương 2 h THwC TR NG HO T ð NG TÀI CHÍNH C"A CÁC DOANH NGHI#P CƠNG NGHI#P TRÊN TH TRƯ NG CH'NG KHỐN ( VI#T NAM 80

2.1 Thxc trang sx hình thành và phát triyn cRa TTCK 80

2.1.1 ThQc tr/ng h' thDng các văn b;n pháp luFt cho ho/t đ ng TTCK E Vi't Nam 80

2.1.2 ThQc tr/ng hàng hố c3a TTCK tFp trung E Vi't Nam 81

2.1.2.1 ThE trưGng cD phi0u 81

2.1.2.2 ThE trưGng trái phi0u và ch*ng ch_ qu` 84

2.1.3 ThQc tr/ng ho/t đ ng giao d#ch ch+ng khốn 86

2.1.3.1 Ho?t đLng giao dEch t?i SGDCK Thành ph, H8 Chí Minh .86

2.1.3.2 Ho?t đLng giao dEch ch*ng khốn t?i S[ giao dEch ch*ng khốn Hà NLi 91

2.1.3.3 Ho?t đLng giao dEch trên thE trưGng phi t#p trung OTC .93

2.1.3.4 Ho?t đLng giao dEch trên thE trưGng Upcom 95

phS trT khác .97

2.1.4.1 Công ty ch*ng khoán .97

2.1.4.2 Công ty qu2n lý qu` và qu` ựKu tư ch*ng khoán .98

2.1.4.3 Ho?t ựLng lưu ký, ựăng ký, thanh toán bù trd .100

2.1.4.4 Ho?t ựLng kiBm toán .100

2.1.4.5 Ho?t ựLng qu2n lý, thanh tra giám sát thE trưGng .101

2.1.5 đánh giá sQ phát tri7n c3a th# trư ng ch+ng Vi't Nam trong th i gian qua 101

2.2 Thxc trang hoat ựong tài chắnh cRa các DNCN trên TTCK z VN 103

2.2.1 Khái quát v) các DNCN Vi't Nam và quá trình cR phXn hoá các DNCN Vi't Nam 103

2.2.1.1 Khái quát v3 các doanh nghi-p công nghi-p Vi-t Nam 103

2.2.1.2 Quá trình cD phKn hoá các DNCN Vi-t Nam 106

2.2.2 ThQc tr/ng ho/t ự ng tài chắnh c3a các doanh nghi'p công nghi'p trên th# trư ng ch+ng khoán E Vi't Nam .109

2.2.2.1 Th5c tr?ng phương pháp ựEnh giá, giá trE DNCN khi phát hành cD phi0u ra công chúng .109

2.2.2.2 Th5c tr?ng ho?t ựLng phát hành ch*ng khoán 115

2.2.2.3 Th5c tr?ng ho?t ựLng tr2 cD t*c, trái t*c 133

2.2.2.4 Th5c tr?ng ho?t ựLng ựKu tư kinh doanh ch*ng khoán .137

2.2.3 đánh giá ho/t ự ng tài chắnh c3a các DNCN trên TTCK E VN 143

2.2.3.1 đánh giá khái quát SWOT trên TTCK c+a DNCN .143

2.2.3.2 đánh giá ho?t ựLng tài chắnh c+a các doanh nghi-p công nghi-p trên ThE trưGng ch*ng khoán [ Vi-t Nam 144

Chương 3 h GImI PHÁP THÚC đ|Y HO T đ NG TÀI CHÍNH C"A CÁC DOANH NGHI#P CÔNG NGHI#P TRÊN TH TRƯ NG CH'NG KHOÁN ( VI#T NAM 172

3.1 đnnh hưvng phát triyn các doanh nghi1p công nghi1p Vi1t Nam ự.n năm 2020 .172

3.2 GiLi pháp thúc ựry hoat ựong tài chắnh cRa các doanh nghi1p công nghi1p trên thn trư@ng chZng khoán z Vi1t Nam 176

3.2.1 Các gi;i pháp ựDi v i doanh nghi'p công nghi'p .176

3.2.1.1 Gi2i pháp nâng cao chNt lưWng công tác ựEnh giá doanh nghi-p khi phát hành cD phi0u ra công chúng 176

3.2.1.2 Gi2i pháp xây d5ng phương án phát hành cD phi0u hi-u qu2 .179

3.2.1.3 Gi2i pháp xây d5ng hình th*c tr2 cD t*c hi-u qu2 .181

3.2.1.4 Gi2i pháp nâng cao tắnh minh b?ch v3 thông tin doanh nghi-p 182

3.2.1.5 Gi2i pháp ựa d?ng các hình th*c huy ựLng v,n qua thE trưGng ch*ng khoán .184

3.2.1.6 Gi2i pháp nghiên c*u thE trưGng ch*ng khoán và khai thác thông tin ch*ng khoán .185

3.2.1.7 Gi2i pháp nghiên c*u thành l#p BL ph#n ựKu tư ch*ng khoán chuyên nghi-p và xây d5ng danh mic ựKu tư t,i ưu .187

chuyên nghi-p .193 3.2.1.9 Gi2i pháp nâng cao năng l5c và trình ñL qu2n trE doanh nghi-p .194 3.2.1.10 Gi2i pháp ñKu tư công ngh- thông tin phic vi cho ho?t ñLng kinh doanh ch*ng khoán trong doanh nghi-p công nghi-p .196 3.2.1.11 Gi2i pháp qu2n lý r+i ro khi doanh nghi-p công nghi-p tham gia thE trưGng ch*ng khoán .197

3.2.2 Các gi;i pháp phát tri7n th# trư ng ch+ng khoán E Vi't Nam 199

3.2.2.1 Gi2i pháp hoàn thi-n khung pháp lý liên quan ñ0n thE trưGng ch*ng khoán trưjc ngưkng cla suy thoái c+a TTCK 199 3.2.2.2 Gi2i pháp Dn ñEnh thE trưGng ch*ng khoán trưjc s5 suy thoái c+a n3n kinh t0 trong nưjc .203 3.2.2.3 Gi2i pháp t?o l#p hàng hoá trên thE trưGng ch*ng khoán 204 3.2.2.4 Gi2i pháp phát triBn các tD ch*c kinh doanh và hm trW thE trưGng .206 3.2.2.5 Gi2i pháp phát triBn hình th*c b2o hiBm cho các công ty ch*ng khoán .211 3.2.2.6 Gi2i pháp phát triBn các tD ch*c ñEnh m*c tín nhi-m .212 3.2.2.7 Gi2i pháp phát triBn các s2n phnm thE trưGng ch*ng khoán phái sinh .214

3.3 Ki.n nghn và ñS xuQt .2183.3.1 KiYn ngh# ñDi v i Chính ph3 .2183.3.2 KiYn ngh# v i các B , Ngành, Chính quy)n ñ#a phương và cơ quanqu;n lý ch+c năng 2203.3.3 ðDi v i các doanh nghi'p 222DANH M C CÁC CÔNG TRÌNH C"A TÁC GIm ðà CÔNG B

DANH M C TÀI LI#U THAM KHmO

PH L C 1

PH L C 2

TTCK : ThE trưGng ch*ng khoán

SGDCK TP

HCM

: S[ giao dEch ch*ng khoán Thành ph, H8 Chí Minh

TrangB2ng 1: Tình hình tài chính c+a GM 03 năm gKn nhNt 83B2ng 2: Tình hình tài chính c+a Petro China 03 năm gKn nhNt 85B2ng 3: Tình hình tài chính c+a Airbur China 03 năm gKn nhNt 86B2ng 4: Tình hình cD phKn hoá DNCN Vi-t Nam theo quy mô v,n nhà

B2ng 6: LWi nhu#n c+a 100 doanh nghi-p công nghi-p 153

TrangHình 2.1: BiBu ñ8 s, lưWng các doanh nghi-p niêm y0t qua các năm 92

Hình 2.2: BiBu ñ8 giá trE cD phi0u niêm y0t c+a các DN trên TTCK 92

Hình 2.3: BiBu ñ8 giá trE v,n hoá c+a thE trưGng ch*ng khoán qua các năm 93

Hình 2.4: BiBu ñ8 kh,i lưWng trái phi0u niêm y0t qua các năm 95

Hình 2.5: BiBu ñ8 s, lưWng phiên giao dEch c+a HOSE 97

Hình 2.6: BiBu ñ8 s, lưWng tài kho2n c+a nhà ñKu tư ch*ng khoán 98

Hình 2.7: BiBu ñ8 kh,i lưWng giao dEch ch*ng khoán trên HOSE 99

Hình 2.8: BiBu ñ8 giá trE giao dEch ch*ng khoán trên HOSE 99

Hình 2.9: BiBu ñ8 s, phiên giao dEch trên Hastc 101

Hình 2.10: BiBu ñ8 kh,i lưWng giao dEch cD phi0u trên Hastc 102

Hình 2.11: BiBu ñ8 giá trE cD phi0u giao dEch trên Hastc 102

Hình 2.12: BiBu ñ8 TDng giá trE trái phi0u giao dEch trên Hastc 103

Hình 2.13: BiBu ñ8 phát triBn công ty ch*ng khoán qua các năm 108

Hình 2.14: BiBu ñ8 phát triBn công ty qu2n lý qu` qua các năm 109

Hình 2.15: BiBu ñ8 s, lưWng các doanh nghi-p công nghi-p qua các năm 113

Hình 2.16: BiBu ñ8 DNCN cD phKn hoá qua các năm 117

Hình 2.17: BiBu ñ8 s, lưWng DNCN phát hành lKn ñKu ra công chúng 124

Hình 2.18: BiBu ñ8 tDng giá trE cD phKn phát hành lKn ñKu c+a các DNCN

Hình 2.33: BiBu ñ8 s, lưWng cD phKn nzm giT c+a SAM 134

Hình 2.34: BiBu ñ8 cơ cNu cD phKn nzm giT c+a SAM 135

Hình 2.35: BiBu ñ8 giá trE cD phi0u phát hành thêm c+a các DNCN 135

Hình 2.36: BiBu ñ8 giá trE cD phi0u phát hành thêm phân theo ngành c+a

Hình 2.37: BiBu ñ8 kh,i lưWng cD phKn nzm giT c+a các cD ñông REE 137

Hình 2.38: BiBu ñ8 cơ cNu cD phKn nzm giT c+a các cD ñông REE 138

Hình 2.39: BiBu ñ8 s, lưWng các DNCN niêm y0t trên TTCK 139

Hình 2.40: BiBu ñ8 giá trE cD phi0u niêm y0t c+a các DNCN trên TTCK 139

Hình 2.42: BiBu ñ8 cơ cNu tr2 cD t*c qua các năm 145

Hình 2.43: BiBu ñ8 tv l- tr2 cD t*c qua các năm 146

Hình 2.44: BiBu ñ8 s, lưWng các DNCN ñKu tư kinh doanh ch*ng khoán 147

Hình 2.45: BiBu ñ8 giá trE và lWi nhu#n ñKu tư kinh doanh ch*ng khoán

Hình 2.47: BiBu ñ8 th|ng dư v,n thông qua phát hành cD phi0u ra công

PH}N M~ ð}U

1 Tính cQp thi.t cRa ñS tài luVn án

ThE trưGng ch*ng khoán (TTCK) là mLt bL ph#n không thB thi0u trong th,ng tài chính c+a các nưjc theo n3n kinh t0 thE trưGng, TTCK có mLt vai tròquan trYng ñ,i vji s5 phát triBn kinh t0 c+a mmi qu,c gia TTCK phát triBn [m*c ñL cao không nhTng góp phKn nâng cao năng l5c s2n xuNt c+a các doanhnghi-p thông qua vi-c t?o môi trưGng chuyBn nhưWng v,n linh ho?t, phù hWp vjicác cơ hLi ñKu tư hNp d;n, mà còn cho phép s5 tách bi-t giTa quy3n s[ hTu vàquy3n qu2n lý c+a các công ty TTCK cung cNp cho các nhà ñKu tư mLt công cihTu ích cho vi-c ra các quy0t ñEnh ñKu tư t,i ưu, phù hWp vji th* t5 ưu tiên c+anhà ñKu tư v3 r+i ro ho|c lWi nhu#n Vji quan ñiBm như v#y, TTCK cung cNpmLt bL máy thB ch0 thích hWp cho vi-c huy ñLng v,n c+a cá nhân và các tD ch*c,sau ñó phân bD v,n cho các doanh nghi-p, cho các ngành ngh3 và lĩnh v5c c+an3n kinh t0 Kinh nghi-m c+a các nưjc cho thNy, s5 tham gia c+a các doanhnghi-p ƒ vji tư cách là ch+ thB quan trYng trên thE trưGng ch*ng khoán, cung cNpcác lo?i hàng hoá cho thE trưGng ch*ng khoánƒ có mLt ý nghĩa quan trYng trongvi-c làm tăng chNt lưWng và hi-u qu2 ho?t ñLng c+a thE trưGng ch*ng khoán M|tkhác, vji s5 phát triBn m?nh m„ c+a thE trưGng ch*ng khoán, ñã t?o ngu8n cungv,n d8i dào cho các doanh nghi-p Thông qua thE trưGng ch*ng khoán, cácdoanh nghi-p nói chung và các doanh nghi-p công nghi-p nói riêng ñã thu hútñưWc mLt lưWng v,n ñáng kB phic vi cho ho?t ñLng s2n xuNt kinh doanh c+amình

h-Ho?t ñLng tài chính c+a các doanh nghi-p công nghi-p trên thE trưGngch*ng khoán trong thGi gian qua di n ra h0t s*c sôi ñLng, bao g8m các ho?t ñLngphát hành ch*ng khoán, ho?t ñLng tr2 cD t*c, trái t*c và ho?t ñLng ñKu tư kinhdoanh ch*ng khoán Ho?t ñLng tài chính c+a các doanh nghi-p công nghi-p mLtm|t ñã t?o lên s5 sôi ñLng c+a thE trưGng, gi2m s5 khan hi0m v3 hàng hoá và gópphKn nâng cao hi-u qu2 ho?t ñLng c+a thE trưGng ch*ng khoán M|t khác, ho?tñLng tài chính c+a các doanh nghi-p công nghi-p trên thE trưGng ch*ng khoáncũng là mLt kênh thu hút v,n cho các doanh nghi-p công nghi-p trong quá trìnhho?t ñLng kinh doanh, là mLt trong nhTng phương th*c ñB doanh nghi-p qu2ng

bá hình 2nh c+a mình ñ0n vji khách hàng, ñ,i tác và các nhà ñKu tư Ho?t ñLngñKu tư kinh doanh ch*ng khoán còn là mLt ho?t ñLng kinh doanh ti3m năng,mang l?i ngu8n lWi nhu#n ljn cho các doanh nghi-p Trên th5c t0, thGi gian qua,các doanh nghi-p công nghi-p Vi-t Nam ñã thu hút ñưWc ngu8n v,n ljn trên thEtrưGng ch*ng khoán cho ho?t ñLng s2n xuNt kinh doanh c+a mình, s, v,n th|ng

dư thu ñưWc do chênh l-ch giá cD phi0u bán ra là mLt ngu8n v,n quan trYng ñBcác doanh nghi-p th5c hi-n phát triBn ho?t ñLng s2n xuNt kinh doanh Tuy nhiên,ho?t ñLng tài chính c+a các doanh nghi-p công nghi-p còn nhi3u h?n ch0, cácdoanh nghi-p công nghi-p chưa thu hút ñưWc tri-t ñB các ngu8n v,n trên thEtrưGng, ho?t ñLng phát hành ch*ng khoán chưa ñi ñôi vji ho?t ñLng tr2 cD t*c,trái t*c, ho?t ñLng ñKu tư kinh doanh ch*ng khoán còn nh… l†, chưa mang tínhchuyên nghi-p

Có thB nói r‡ng, s5 phát triBn tương lai c+a thE trưGng ch*ng khoán cũngnhư s5 phát triBn c+a các doanh nghi-p công nghi-p phi thuLc rNt nhi3u vào ho?tñLng tài chính c+a các doanh nghi-p công nghi-p trên thE trưGng ch*ng khoán.Vi-c thúc ñny ho?t ñLng tài chính c+a các doanh nghi-p công nghi-p s„ thúc ñnys5 phát triBn c+a thE trưGng ch*ng khoán vì các doanh nghi-p công nghi-p thamgia trên thE trưGng vda vji tư cách là nhà cung cNp hàng hoá cho thE trưGngch*ng khoán, vda vji tư cách là nhà ñKu tư kinh doanh ch*ng khoán

Như v#y, vi-c nghiên c*u các gi2i pháp ñB thúc ñny các ho?t ñLng tàichính c+a các doanh nghi-p công nghi-p trên thE trưGng ch*ng khoán s„ có ýnghĩa h0t s*c quan trYng và th5c s5 cKn thi0t ñ,i vji b2n thân doanh nghi-p côngnghi-p cũng như vji thE trưGng ch*ng khoán Vi-t Nam trong giai ño?n hi-n nay.XuNt phát td nhu cKu th5c t0 ñó, tác gi2 lu#n án ñã l5a chYn ñ3 tài “ Hoat ñongtài chính cRa các doanh nghi1p công nghi1p trên thn trư@ng chZng khoán zVi1t Nam” ñB t#p trung nghiên c*u

2 TWng quan vS tình hình nghiên cZu

VNn ñ3 v3 ho?t ñLng tài chính c+a các doanh nghi-p công nghi-p ñã ñưWcñ3 c#p rNt nhi3u trong các tài li-u, trong các báo cáo c+a Vi-t Nam và trên th0giji Cũng có nhi3u nghiên c*u [ các nưjc v3 tài chính doanh nghi-p và thE

trưGng ch*ng khoán, các nghiên c*u ự3u t#p trung gi2i quy0t các khắa c?nh khácnhau trong ho?t ựLng tài chắnh c+a doanh nghi-p và TTCK:

đZng trên góc ựo quLn trn nguẠn v^n, hYc gi2 Van Horne ựã khỀngựEnh:

Vai trò c+a qu2n trE tài chắnh doanh nghi-p hi-n nay là vô cùng quan trYng

và luôn luôn có s5 v#n ựLng thay ựDi Nhà qu2n trE tài chắnh thành côngngoài vi-c ựi3u hành quá trình luân chuyBn v,n và dòng ti3n còn ph2i làngưGi th5c hi-n thu x0p mLt dòng v,n Dn ựEnh cho doanh nghi-p Ờ màkhông ựâu khác là ngu8n v,n dài h?n trong n3n kinh t0 qua phát hành cDphi0u ra công chúng, ho|c trái phi0u công ty thay vì vay v,n tắn ding ngânhàng thuKn tuý [35]

đZng trên giác ựo ựánh giá rRi ro trong hoat ựong tài chắnh cRadoanh nghi1p, hYc gi2 StephenRoss ựã ự3 c#p tji các khắa c?nh tài chắnh doanhnghi-p trong cu,n Fundamentals of Coporate Financial, ựã ự3 c#p nhi3u v3 nLidung huy ựLng v,n:

Vi-c huy ựLng v,n thông qua phát hành cD phi0u và trái phi0u như chi0cbơm hút v,n và nghĩa vi tr2 nW ựưWc chia nhẦ giai ựo?n và quy mô khi0nvi-c sl ding v,n tr[ nên hi-u qu2 và dài h?n Ông khuy0n khắch cácdoanh nghi-p h?n ch0 t,i ựa ngu8n v,n tắn ding dài h?n ự|c bi-t cácdoanh nghi-p công nghi-p có chu kỳ kinh doanh tương ự,i dài d;n ự0n ápl5c tr2 nW ljn vào giai ựo?n ựáo h?n nW ho|c chu kỳ kinh doanh khó khăn[32]

đZng trên giác ựo nghiên cZu các y.u t^ dỚn ự.n thành công cRa cácdoanh nghiêp lvn trong vi1c huy ựong v^n, hYc gi2 Dennis W Carlton, Jeffrey

M Perloff ựã d;n ch*ng lEch sl ựNt nưjc M` trong lĩnh v5c công nghi-p:

Ngành công nghi-p là mLt ngành tiêu t,n kinh phắ ựKu tư hàng ựKu c+a tNtc2 các qu,c gia trong quá trình phát triBn S5 thành công c+a nưjc M` sauth0 chi0n th* II mLt phKn là nhG áp ding tư duy t?o l#p thE trưGng ch*ngkhoán nơi có thB thu hút rLng rãi các ngu,n v,n nhàn rmi và dài h?n đó lànhTng thành công hàng ựKu c+a các t#p ựoàn kinh t0 qu,c gia nhưng cáchãng dKu lla, ch0 t?o máy bay, ôtô như Exxon Mobil, General Motor,

Boewing Các nhà ho?ch ñEnh chính sách và qu2n trE doanh nghi-p ñ|cbi-t trong lĩnh v5c công nghi-p không thB qu2n lý các tD ch*c công nghi-pnày như vji các thành phKn kinh t0 khác [30].

ðZng trên giác ño xem xét vai trò cRa quá trình cW ph…n hoá, Giáo sưStephen Martin ñã kh‹ng ñEnh:

Nưjc Anh là mLt trong nhTng phân xư[ng công nghi-p hàng ñKu và cólEch sl hình thành lâu ñGi nhNt th0 giji Khó khăn trong mYi giai ño?n xâyd5ng và phát triBn chính là t#p trung tư b2n Thành công c+a chính ph+Anh là ñã cD phKn hoá – IPOs các phân xư[ng qu,c doanh, k0t qu2 thuñưWc là mLt n3n kinh t0 tư b2n t#p trung, cùng có lWi cho mYi ch+ thB,[33]

ðZng trên giác ño ñánh giá vai trò cRa thn trư@ng chZng khoán ñ^ivvi quá trình huy ñong v^n cRa doanh nghi1p ñã có nhi3u nghiên c*u ñánhgiá v3 vNn ñ3 này:

Lawrence S.Ritter ñã kh‹ng ñEnh:

TTCK chính là kênh hút v,n quan trYng nhNt, thE trưGng ch*ng khoáncàng phát triBn lu8ng v,n càng d dàng dEch chuyBn ñi td nơi có hi-u qu2thNp sang khu v5c ñem l?i hi-u qu2 t,t hơn MLt ñi3u có thB nh#n thNytDng hoà lưu lưWng ti3n c+a mLt n3n kinh t0, mmi thE trưGng tương ñ,i làkhông thay ñDi Vi-c nh#n bi0t ñưWc lu8ng ti3n lưu thông, ñ|c bi-t trên thEtrưGng ch*ng khoán s„ hm trW các ch+ thB tham gia ti0p c#n ñưWc cácngu8n v,n ljn, ñ?i chúng và Dn ñEnh” [31]

Trong Báo cáo thưGng niên năm 2008 c+a Uv ban Ch*ng khoán Hoa Kỳ,

Bà Mary Schapiro ƒ Ch+ tEch Uv ban Ch*ng khoán Hoa Kỳ nói:

ThGi kỳ 2001ƒ2006 là thGi kỳ sôi ñLng nhNt c+a TTCK Hoa Kỳ Ch_ trong

6 năm, con s, huy ñLng v,n c+a các công ty qua TTCK M` b‡ng tNt c2thGi gian trưjc tr[ v3 và tăng trư[ng lWi nhu#n c+a các công ty ñ?t m*ctrung bình 16%/năm, so vji m*c tăng trư[ng trung bình 9% c+a 6 nămli3n trưjc ði3u này thB hi-n vai trò và ch*c năng huy ñLng v,n hi-u qu2c+a các doanh nghi-p thông qua thE trưGng ch*ng khoán [34]

Th+ tưjng nưjc CLng hoà dân ch+ nhân dân Trung Qu,c Ờ Ôn Gia B2ov;n xác ựEnh rõ vai trò c+a TTCK ự,i vji n3n kinh t0, Ông phát biBu rẬng:

ỘChúng ta ựang trong thGi kỳ khó khăn nhNt c+a n3n kinh t0 kh+ng ho2ng nhưngkhông có nghĩa Trung Qu,c sẤ không duy trì và Dn ựEnh TTCK Vi-c huy ựLngv,n, IPOs c+a các doanh nghi-p th#m chắ cKn ựny m?nh hơn nTa, t?o ựà cho giaiựo?n phic h8i phắa trưjcỢ

GKn ựây nhNt ngày 8/5/2009, Giám ự,c ựi3u hành Ặ Giáo sư Kinh t0 tàichắnh c+a Ngân hàng Thiy s` Credit SuisseỖs t?i Ởn đL phát biBu:

TTCK Ởn đL sẤ không thB phát triBn, các doanh nghi-p sẤ không thB c2ithi-n ho?t ựLng kinh doanh n0u không thu hút ựưWc dòng v,n mji Chúngtôi tắnh thl mLt bài toán, ưjc tắnh ch_ riêng các công ty niêm y0t t?i TTCK

Ởn đL huy ựLng thành công 10Ặ15 tv USD trong mLt vài tháng nTa(2009), trong năm sau (2010) ngu8n v,n ựó sẤ sinh lGi cho h- th,ng cácdoanh nghi-p này là 6 tv USD (~ 50%) Vì v#y, chúng tôi khuy0n khắchcác doanh nghi-p trong ngành công ngh- nên t#n ding t,i ựa mYi cơ hLitrên TTCK ựB Dn ựEnh kinh doanh

~ Vi-t Nam tuy thE trưGng ch*ng khoán mji ra ựGi td năm 2000 và ch_th5c s5 bùng nD td năm 2006, nhưng có thB thNy s5 bùng nD c+a TTCK ựã tácựLng ljn ự0n ho?t ựLng tài chắnh c+a các doanh nghi-p N0u như trong nhi3unghiên c*u trưjc ựây v3 ho?t ựLng tài chắnh c+a doanh nghi-p, nhi3u tác gi2 ch_gói gYn trong ho?t ựLng qu2n lý tài chắnh bên trong doanh nghi-p GS.TS.Nguy n đình Phan, GS.TS Nguy n K0 TuNn ựã ựưa ra nhTng gi2i pháp ựB qu2n

lý tài chắnh trong công nghi-p hi-u qu2, tuy nhiên, không khỀng ựEnh làm thB nào

ựB huy ựLng ựưWc ngu8n v,n ựB phic vi cho ho?t ựLng s2n xuNt kinh doanh c+acác doanh nghi-p công nghi-p Trong khi ựó, giáo trình Ộkinh t0 doanh nghi-pỢnăm 1997 c+a Trung tâm Pháp Ờ Vi-t TrưGng đ?i hYc kinh t0 Qu,c dân ựã ự3c#p ự0n ho?t ựLng tài chắnh c+a doanh nhi-p ựưWc phân ra làm ba chu trình: Chutrình th* nhNt, chu trình s2n xuNt kinh doanh, liên quan ự0n vi-c s2n xuNt s2nphnm và cung cNp dEch vi ựưa ra thE trưGng Chu trình th* hai, chu trình ựKu tư,cho phép doanh nghi-p mua szm, và ựDi mji thi0t bE nhẬm ự2m b2o chu trình s2nxuNt Cu,i cùng là chu trình th* ba, chu trình tài chắnh, ự2m b2o m,i liên quan

giTa hai chu trình thông qua vi-c cho phép doanh nghi-p sl ding nhTng ngu8ntài chính cKn thi0t trong ngzn h?n cũng như dài h?n ñB ñ2m b2o ho?t ñLng s2nxuNt bình thưGng và có thB ñ2m b2o s5 phát triBn s2n xuNt doanh nghi-p Tuynhiên, nghiên c*u này cũng chưa ñ3 c#p ñ0n làm th0 nào ñB thúc ñny ho?t ñLngtài chính c+a doanh nghi-p trên thE trưGng ch*ng khoán.

Và ph2i ñ0n khi có s5 bùng nD c+a TTCK trong năm 2006 thì mji cónhTng nghiên c*u sâu hơn v3 ho?t ñLng tài chính c+a doanh nghi-p Năm 2006,

TS Nguy n Minh Ki3u, ñã ñưa ra nhTng khái ni-m, lý thuy0t nhTng vNn ñ3 cănb2n v3 tài chính doanh nghi-p phù hWp và có kh2 năng *ng ding vào Vi-t Nam.ð|c bi-t TS ñã nghiên c*u và ñưa ra phương pháp ñEnh giá và quy0t ñEnh ñKu tưñ,i vji ch*ng khoán nW, ch*ng khoán v,n; phương pháp phân tích quy0t ñEnhñKu tư d5 án, thuê tài s2n, ñKu tư tài s2n lưu ñLng K0 ñ0n, TS cũng ñưa ra nhTngcông ci phân tích ñB ra nhTng quy0t ñEnh liên quan ñ0n ngu8n v,n và chính sách

cD t*c c+a doanh nghi-p, d;n dzt lãnh ñ?o doanh nghi-p ti0p c#n mLt cách có th,ng vji lý thuy0t M&M v3 cơ cNu v,n

h-Cùng vji năm này TS TrKn ðăng Khâm ñã nghiên c*u “Gi i pháp thúc

ñ y s tham gia c a các trung gian tài chính trong ti n trình xây d ng và pháttri"n th# trư%ng ch&ng khoán” Ci thB TS ñã nghiên c*u Các trung gian tài chính

là mLt ch+ thB quan trYng c+a thE trưGng ch*ng khoán vji tư cách là nhà pháthành ch*ng khoán, nhà kinh doanh ch*ng khoán và là thành viên hm trW cho ho?tñLng c+a thE trưGng ch*ng khoán thông qua các nghi-p vi ñ?i lý, b2o lãnh pháthành, tư vNn và môi giji ñKu tư, cho vay ch*ng khoán và cho vay ñB mua ch*ngkhoán, thanh toán và qu2n lý ch*ng khoán qu2n lý danh mic ñKu tư và qu2n lýqu` ñKu tư TS nghiên c*u th5c tr?ng, ñánh giá nhTng k0t qu2 ñ?t ñưWc, nhTngh?n ch0 c+a các công ty ch*ng khoán, các ngân hàng thương m?i, các công ty tàichính, các qu` ñKu tư khi tham gia thE trưGng ch*ng khoán vji tư cách làm ñ?i lých*ng khoán, b2o lãnh phát hành, tư vNn và môi giji ñKu tư, cho vay cKm c,,

*ng trưjc ch*ng khoán Td ñó TS ñã ñưa ra các gi2i pháp làm th0 nào ñB thúcñny s5 tham gia c+a các trung gian tài chính trong ti0n trình xây d5ng và pháttriBn thE trưGng ch*ng khoán

Ti0p ñó năm 2007, PGS.TS Bùi Kim Y0n, ñã gi2i ñáp mLt lo?t các câuh…i theo th* t5 logic trong giáo trình “ThE trưGng ch*ng khoán”: trưjc h0t, thEtrưGng ch*ng khoán ñưWc hình thành khi nào? th* hai, Cơ cNu, ch*c năng và vaitrò c+a thE trưGng ch*ng khoán ra sao? th* ba, th0 nào là ch*ng khoán? th* tư,làm th0 nào ñB phát hành ch*ng khoán ra công chúng? và cu,i cùng làm cáchnào ñB các ch*ng khoán ñưWc giao dEch trên S[ giao dEch ch*ng khoán?

ð*ng trên góc ñL cơ quan qu2n lý nhà nưjc vji vai trò là nhà t?o l#p thEtrưGng năm 1997, TS Nguy n Sơn là ngưGi ñKu tiên nghiên c*u “L a ch*n môhình và các bư-c ñi thích h.p ñ" thành l0p th# trư%ng ch&ng khoán 1 Vi3t Nam”

Là mLt chuyên gia ñKu ngành trong lĩnh v5c ch*ng khoán [ Vi-t Nam, TS làngưGi ñưWc nghiên c*u th5c ti n v3 mô hình thE trưGng ch*ng khoán c+a cácnưjc trên th0 giji như M`, B_, Thu• Sĩ, Hà Lan, Nh#t B2n, Trung Qu,c … td ñó

TS ñã nghiên c*u, l5a chYn mô hình và bưjc ñi thích hWp ñB thành l#p thE trưGngch*ng khoán [ Vi-t Nam Nghiên c*u này ñã ñưWc hoàn thành vào năm 2001 và

*ng ding th5c ti n vào vi-c thành l#p thE trưGng ch*ng khoán [ Vi-t Nam

ði sâu v3 ho?t ñLng phát hành ch*ng khoán c+a các doanh nghi-p trên thEtrưGng ch*ng khoán, năm 2005, TS ðoàn Thanh Tùng ñã nghiên c*u “Thúc ñ yphát hành ch&ng khoán l7n ñ7u ra công chúng t8i Vi3t Nam” Cùng vji kinhnghi-p th5c t0, TS ñã nghiên c*u, phân tích, ñánh giá th5c tr?ng các doanhnghi-p phát hành ch*ng khoán lKn ñKu ra công chúng và ñưa ra gi2i pháp thúcñny phát hành lKn ñKu ra công chúng t?i Vi-t Nam

Xác ñEnh rõ vai trò c+a TTCK là mLt kênh d;n v,n quan trYng c+a n3nkinh t0, Th+ tưjng chính ph+ Nguy n TNn Dũng ñã phê duy-t ð3 án phát triBnthE trưGng v,n Vi-t Nam ñ0n năm 2010 và tKm nhìn ñ0n năm 2020 là:

Phát triBn nhanh, ñ8ng bL, vTng chzc thE trưGng v,n Vi-t Nam, trong ñóthE trưGng ch*ng khoán ñóng vai trò ch+ ñ?o; tdng bưjc ñưa thE trưGngv,n tr[ thành mLt cNu thành quan trYng c+a thE trưGng tài chính, góp phKnñzc l5c trong vi-c huy ñLng v,n cho ñKu tư phát triBn và c2i cách n3n kinht0; ñ2m b2o tính công khai, minh b?ch, duy trì tr#t t5, an toàn, hi-u qu2,tăng cưGng qu2n lý, giám sát thE trưGng; b2o v- quy3n và lWi ích hWp phápc+a ngưGi ñKu tư; tdng bưjc nâng cao kh2 năng c?nh tranh và ch+ ñLng

hLi nh#p thE trưGng tài chính qu,c t0 PhNn ñNu ñ0n năm 2020, thE trưGngv,n Vi-t Nam phát triBn tương thE trưGng các nưjc trong khu v5c.

Như v#y, có thB thNy chưa có nhi3u nghiên c*u t#p trung v3 các ho?t ñLngtài chính c+a doanh nghi-p trên thE trưGng ch*ng khoán Do v#y, nhTng vNn ñ3ñ|c thù ñ,i vji ho?t ñLng tài chính c+a các doanh nghi-p công nghi-p trên thEtrưGng ch*ng khoán [ Vi-t Nam c2 v3 lý lu#n và th5c ti n hi-n nay chưa ñưWcñ3 c#p nhi3u trong các công trình nghiên c*u trưjc ñó mà nghiên c*u sinh ñưWcbi0t

3 M=c ñích nghiên cZu cRa luVn án

ƒ Nghiên c*u các vNn ñ3 lý lu#n cơ b2n v3 thE trưGng ch*ng khoán và ho?tñLng tài chính c+a các doanh nghi-p công nghi-p trên thE trưGng ch*ng khoán [Vi-t Nam

ƒ Phân tích và ñánh giá th5c tr?ng ho?t ñLng tài chính c+a các doanhnghi-p công nghi-p trên thE trưGng ch*ng khoán [ Vi-t Nam, phân tích cácnguyên nhân làm h?n ch0 ho?t ñLng tài chính c+a các doanh nghi-p công nghi-ptrên thE trưGng ch*ng khoán

ƒ ð3 xuNt các gi2i pháp nh‡m thúc ñny ho?t ñLng tài chính c+a các doanhnghi-p công nghi-p trên thE trưGng ch*ng khoán [ Vi-t Nam

4 ð^i tư`ng và pham vi nghiên cZu

ƒ ð,i tưWng nghiên c*u: Ho?t ñLng tài chính c+a doanh nghi-p côngnghi-p (ho8t ñ:ng phát hành ch&ng khoán, ho8t ñ:ng tr c< t&c, trái t&c và ho8tñ:ng ñ7u tư kinh doanh ch&ng khoán) trên thE trưGng ch*ng khoán [ Vi-t Nam

+ Ph8m vi ñ#a lý: [ Vi-t Nam

5 Phương pháp nghiên cZu

Lu#n án này sl ding các phương pháp th,ng kê, phương pháp phân tíchchu,i giá trE, phương pháp thu th#p thông tin chính là: (1) nghiên c*u t?i bàn, k0thda, (2) ph…ng vNn bán cNu trúc

• Nghiên c*u t?i bàn, k0 thda

ðB tDng hWp b,i c2nh làm cơ s[ cho lu#n án này, tác gi2 s„ tìm hiBu k`lưkng các ngu8n thơng tin th* cNp v3 các doanh nghi-p cơng nghi-p [ Vi-t Namhi-n nay, kB c2 các doanh nghi-p cơng nghi-p đã cD phKn hố và niêm y0t trênthE trưGng ch*ng khốn cũng như nhTng doanh nghi-p chưa niêm y0t trên thEtrưGng ch*ng khốn Trưjc h0t tác gi2 xem xét các s, ít nghiên c*u và báo cáov3 vNn đ3 này như: K0 ho?ch phát triBn kinh t0 xã hLi năm 2006ƒ2010”; báo cáo

“Th5c tr?ng cơng tác cD phKn hố các doanh nghi-p cơng nghi-p (năm 2006)”;báo cáo “Tình hình doanh nghi-p dân doanh và đEnh hưjng phát triBn giai đo?n2008ƒ2010”; báo cáo “ thưGng niên c+a UBCKNN hàng năm (2000ƒ2007) Sau

đĩ các tG báo đưWc tham kh2o như: “Doanh nghi-p” c+a Hi-p hLi doanh nghi-p

TP Hà NLi, Hà nLi mji, Di n đàn doanh nghi-p, Vietnam Economic Times,Vietnam Investment Review….Ngồi ra tác gi2 tham kh2o s, li-u cơng b, t?icác trang Web

• Kh2o sát, ph…ng vNn chuyên gia

Tác gi2 s„ ti0n hành kh2o sát các t#p đồn kinh t0, các doanh nghi-p nh…

và vda Tác gi2 cũng s„ ti0n hành 25 cuLc ph…ng vNn, d5 tính 15 cuLc vji 15lãnh đ?o doanh nghi-p cơng nghi-p, 10 lãnh đ?o c+a các doanh nghi-p khác t?i

Hà NLi và Thành ph, H8 Chí Minh, 02 cuLc ph…ng vNn vji các quan ch*c đEaphương thơng qua vi-c sl ding câu h…i bán cNu trúc

Bên c?nh phương pháp phân tích kinh nghi-m th5c ti n c+a mLt s, t#pđồn kinh t0 t?i mLt s, nưjc cĩ đi3u ki-n tương đ8ng, Lu#n án đ|c bi-t chú trYngtham kh2o các tài li-u nghiên c*u, các mơ hình lý thuy0t và th5c nghi-m v3 ho?tđLng tài chính c+a các DNCN trên thE trưGng ch*ng khốn đã đưWc ch*ng minh

và áp ding thành cơng c+a các hYc gi2 uy tín trong và ngồi nưjc ð|c bi-t,trong phKn đánh giá tDng quát v3 ho?t đLng tài chính c+a các DNCN trên thEtrưGng ch*ng khốn, Lu#n án sl ding mơ hình SWOT đB phân tích nh‡m làm rõđiBm m?nh, điBm y0u, cơ hLi và thách th*c đ,i vji ho?t đLng tài chính c+a cácDNCN trên thE trưGng ch*ng khốn [ Vi-t Nam

6 NhIng đS xuQt và đĩng gĩp cRa luVn án

Lu#n án này cĩ ý nghĩa to ljn c2 v3 tính khoa hYc và th5c ti n V3 tínhkhoa hYc lu#n án s„ t#p hWp mLt cách cĩ h- th,ng các vNn đ3 liên quan đ0n Ho?t

ñLng tài chính c+a các doanh nghi-p công nghi-p, xác ñEnh xem ho?t ñLng tàichính c+a các doanh nghi-p công nghi-p trên thE trưGng ch*ng khoán như th0nào là hi-u qu2 d5a trên nhTng nghiên c*u c+a th0 giji và Vi-t Nam Trên cơ s[t#p hWp nhTng lý lu#n này, tác gi2 s„ giúp doanh nghi-p có nhTng gi2i pháp thúcñny ho?t ñLng tài chính c+a các doanh nghi-p công nghi-p nh‡m khai thác tínhkinh t0 d5a vào ho?t ñLng c+a thE trưGng ch*ng khoán ðây s„ là mLt ñóng gópc+a tác gi2 v3 m|t khoa hYc trong vi-c ñưa các lý lu#n vào áp ding trong th5c

ti n cho các doanh nghi-p

Lu#n án cũng có nhTng ñóng góp quan trYng v3 m|t th5c ti n Vi-c ñưa ranhTng gi2i pháp thúc ñny ho?t ñLng tài chính c+a các doanh nghi-p công nghi-ptrên thE trưGng ch*ng khoán là mLt ñLng l5c thúc ñny các doanh nghi-p côngnghi-p niêm y0t trên thE trưGng ch*ng khoán, nâng cao năng l5c c?nh tranh td ñógiúp cho các doanh nghi-p công nghi-p kh‹ng ñEnh ñưWc vai trò c+a mình trongvi-c t?o ra s*c m?nh tDng hWp trong cLng ñ8ng các doanh nghi-p Vi-t Nam

Các gi2i pháp ñ,i vji doanh nghi-p công nghi-p và các gi2i pháp pháttriBn thE trưGng ch*ng khoán mà tác gi2 ñ3 c#p ñ0n trong nghiên c*u này nh‡mkhai thác hi-u qu2 kinh t0 c+a các doanh nghi-p công nghi-p ñ,i vji ho?t ñLngtài chính trên thE trưGng ch*ng khoán

7 K.t cQu cRa luVn án

Lu#n án g8m 225 trang Ngoài phKn m[ ñKu, k0t lu#n, phi lic và các chTvi0t tzt, tài li-u tham kh2o, nLi dung c+a lu#n án ñưWc chia làm 3 Chương, ci thBnhư sau:

Chương 1: Cơ s[ lý lu#n và th5c ti n v3 ho?t ñLng tài chính c+a các doanhnghi-p công nghi-p trên thE trưGng ch*ng khoán

Chương 2: Th5c tr?ng ho?t ñLng tài chính c+a các doanh nghi-p côngnghi-p trên thE trưGng ch*ng khoán [ Vi-t Nam

Chương 3: Gi2i pháp thúc ñny ho?t ñLng tài chính c+a các doanh nghi-pcông nghi-p trên thE trưGng ch*ng khoán [ Vi-t Nam

PhKn cu,i là k0t lu#n và các ki0n nghE liên quan ñ0n gi2i pháp thúc ñnyho?t ñLng tài chính c+a các DNCN trên TTCK [ Vi-t Nam

Chương 1NHrNG V—N ðŸ CƠ BwN VŸ TH¡ TRƯ NG CH£NG KHOÁN VÀHO¥T ð¦NG TÀI CHÍNH C¨A CÁC DOANH NGHIqP CÔNG NGHIqP

TRÊN TH¡ TRƯ NG CH£NG KHOÁN1.1 TWng quan vS thn trư@ng chZng khoán

1.1.1 Khái ni1m vS thn trư@ng chZng khoán

ThE trưGng ch*ng khoán ra ñGi td rNt lâu và ñưWc xem là ñ|c trưng cơ b2n,

là biBu tưWng c+a n3n kinh t0 hi-n ñ?i Ngày nay, hKu h0t các nưjc ñ3u có thEtrưGng ch*ng khoán ThE trưGng ch*ng khoán tr[ thành mLt bL ph#n không thBthi0u c+a n3n kinh t0 thE trưGng

Có nhi3u quan ni-m khác nhau v3 ThE trưGng Ch*ng khoán, ña s, các nhàkinh t0 ñ3u cho r‡ng“ th# trư%ng ch&ng khoán ñư.c ñAc trưng b1i th# trư%ngvBn”, là nơi di n ra ho?t ñLng mua, bán v,n thGi h?n ít nhNt là trên mLt năm [7].Như v#y, theo khái ni-m này thì thE trưGng ch*ng khoán ch_ bao g8m các ho?tñLng giao dEch ñ,i vji các công ci tài chính dài h?n như trái phi0u Chính ph+,

cD phi0u và trái phi0u công ty, còn l?i các giao dEch ñ,i vji các công ci ngzn h?n[ thE trưGng ti3n t- như tín phi0u Kho b?c, ch*ng ch_ ti3n gli ngân hàng, v.v…,s„ không thuLc ph?m vi ho?t ñLng c+a thE trưGng ch*ng khoán

Vào th0 kv td 15 ñ0n th0 kv 18, t?i hKu h0t các trung tâm giao dEch [ Châu

Âu, ñ,i tưWng mua bán phD bi0n và ch+ y0u là các hình th*c trái phi0u Chínhph+, ngoài ra [ mLt s, trung tâm khác g8m c2 các phi0u nW dài h?n c+a các công

ty NhTng công ci tài chính này chính là các công ci nW trung và dài h?n thuLcph?m vi c+a thE trưGng v,n Sang ñ0n th0 kv 19, vji s5 phát triBn m?nh m„ c+ahình th*c công ty cD phKn do nhTng ưu th0 tuy-t ñ,i c+a mô hình công ty lo?inày, ñ,i tưWng mua bán chi0m tv trYng tuy-t ñ,i và nhLn nhEp nhNt t?i các S[giao dEch ch*ng khoán là cD phi0u Như v#y, trong giai ño?n ñKu hình thành vàphát triBn c+a thE trưGng ch*ng khoán, t?i hKu h0t các trung tâm giao dEch [ cácnưjc Châu Âu, Bzc M` và các nưjc khác, ñ,i tưWng mua bán ch+ y0u là các lo?itrái phi0u Chính ph+, trái phi0u công ty và cD phi0u Tuy nhiên, t?i nhTng nơikhác ngoài các trung tâm giao dEch nói trên, các giNy tG có giá vji thGi h?n ngznhơn v;n ñưWc mua ñi bán l?i b[i công chúng, các doanh nghi-p và các trung giantài chính ð|c bi-t, ñ0n giai ño?n hi-n nay, các lo?i công ci tài chính ngzn h?n(các công ci nW có thGi h?n dưji mLt năm) như tín phi0u kho b?c, tín phi0u ngân

hàng, ch*ng ch_ ti3n gli, v.v…, ñưWc coi như là hàng hoá c+a thE trưGng ch*ngkhoán và ñưWc giao dEch rNt nhLn nhEp NhTng giao dEch này cũng là mLt bLph#n quan trYng c+a h- th,ng thE trưGng tài chính c+a các nưjc trên th0 giji Cáccông ci nW ngzn h?n nói trên cũng là ch*ng khoán và luôn có tính thanh kho2nrNt cao, chúng không ch_ là công ci hi-u qu2 trong vi-c ñáp *ng kh2 năng thanhtoán ngân sách Nhà nưjc, các doanh nghi-p cũng như các trung gian tài chính,phù hWp vji các nhà ñKu tư không ưu thích m?o hiBm, mà giá c2 c+a chúngtương ñ,i nh?y c2m trên thE trưGng trong ñi3u ki-n t5 do hoá lãi suNt, chính vìv#y, các công ci này ñưWc mua bán rNt nhLn nhEp trên thE trưGng Như v#y, n0uquan ni-m thE trưGng ch*ng khoán là nơi mua bán v,n vji thGi h?n ít nhNt là trênmLt năm s„ không ph2n ánh ñKy ñ+ các ho?t ñLng c+a thE trưGng ch*ng khoán,

vô hình dung ñã b… qua mLt m2ng ho?t ñLng giao dEch mua bán các công ci tàichính ngzn h?n khá quan trYng và có xu hưjng ngày càng phát triBn trong n3nkinh t0 hi-n ñ?i, ñ|c bi-t là [ các nưjc phát triBn

Cũng có quan ñiBm cho r‡ng thE trưGng ch*ng khoán là nơi di n ra cácho?t ñLng mua bán tNt c2 các lo?i giNy tG có giá [11] Vji quan ñiBm này cũngkhông phù hWp, vì ph?m vi quá rLng so vji ho?t ñLng th5c t0 c+a thE trưGngch*ng khoán, b[i l„ không ph2i bNt c* lo?i giNy tG có giá nào cũng ñưWc coi làch*ng khoán, ch_ có nhTng giNy tG có giá xác ñEnh v,n ñKu tư (tư b2n ñKu tư),xác nh#n quy3n s[ hTu ho|c quy3n ñòi nW hWp pháp, bao g8m các ñi3u ki-n v3thu nh#p và tài s2n trong mLt thGi h?n nào ñó và có kh2 năng chuyBn nhưWngmji ñưWc gYi là ch*ng khoán

Nói mLt cách khách quan, ñKy ñ+, chính xác và phù hWp vji ho?t ñLngth5c t0 c+a thE trưGng ch*ng khoán nói chung trên th0 giji, thì thE trưGng ch*ngkhoán ñưWc ñEnh nghĩa là mLt thE trưGng mà [ nơi ñó ngưGi ta mua bán, chuyBnnhưWng, trao ñDi ch*ng khoán nh‡m mic ñích ki0m lGi Tuy nhiên, ñó có thB làTTCK t#p trung ho|c phi t#p trung Ch*ng khoán ñưWc hiBu là các giNy tG có giáhay bút toán ghi sD, nó cho phép ch+ s[ hTu có quy3n yêu cKu v3 thu nh#p và tàis2n c+a tD ch*c phát hành Các quy3n yêu cKu này có s5 khác nhau giTa các lo?ich*ng khoán, tuỳ theo tính chNt s[ hTu chúng Ch‹ng h?n, vji ch*ng khoán nW,như trái phi0u, ch+ s[ hTu có quy3n ñưWc nh#n lãi ñEnh kỳ và nh#n toàn bL giá trEcam k0t, sau mLt thGi h?n nhNt ñEnh, td giá trE tài s2n c+a tD ch*c phát hành

Khác vji ch*ng khoán nW, cD phi0u xác nh#n quy3n s[ hTu c+a cD ñôngñ,i vji mLt phKn tài s2n khi công ty ñưWc bán ñi, kèm theo vji mLt phKn lWinhu#n do tài s2n ñó làm ra [8] Ngoài ra, cD ñông còn có quy3n tham gia qu2n lýcông ty thông qua quy3n tham gia và b… phi0u t?i ð?i hLi ñ8ng cD ñông, quy3nmua trưjc ñ,i vji cD phi0u phát hành thêm Vji các ñ|c trưng này, ch*ng khoánñưWc xem là các tài s2n tài chính mà giá trE c+a nó phi thuLc vào giá trE kinh t0

cơ b2n c+a các quy3n c+a ch+ s[ hTu ñ,i vji tD ch*c phát hành

Hàng hoá trên thE trưGng ch*ng khoán bao g8m tNt c2 các công ci tàichính mang l?i quy3n ñòi nW ƒ trái phi0u và tín phi0u; các công ci tài chính cótính chNt tham gia s[ hTu ƒ cD phi0u [12] Ch*ng khoán có thB là công ci tàichính dài h?n trên thE trưGng v,n mà cũng có thB là các công ci tài chính ngznh?n trên thE trưGng ti3n t- Ch+ thB tham gia trên thE trưGng ch*ng khoán baog8m ngưGi phát hành, nhà ñKu tư và nhTng ñEnh ch0 trung gian tài chính thamgia kinh doanh, cung cNp dEch vi và th5c hi-n ñi3u ti0t giám sát thE trưGng Cácphương th*c giao dEch trên thE trưGng ch*ng khoán rNt ña d?ng nhưng ñ3u mangnhTng ñ|c ñiBm chung là tính c?nh tranh hoàn h2o và tính liên tic

Như vFy, theo tác gi;, quan ni'm v) th# trư ng ch+ng khoán là m t th#trư ng mà E nơi ñó ngư i ta mua bán, chuy7n nhưTng, trao ñRi ch+ng khoánnh\m mSc ñích kiYm l i s] ph;n ánh ñXy ñ3 tCt c; các ho/t ñ ng giao d#chc3a các ch3 th7 tham gia cũng như tCt c; các lo/i ch+ng khoán ñưTc muabán, trao ñRi trên các b phFn th# trư ng

1.1.2 Phân loai thn trư@ng chZng khoán

Tuỳ theo mic ñích nghiên c*u, ngưGi ta có thB phân lo?i thE trưGng ch*ngkhoán theo các tiêu chí khác nhau Tuy nhiên, theo tác gi2 có ba cách phân lo?iphD bi0n nhNt hi-n nay ñang ñưWc sl ding ñó là: Phân lo?i theo hàng hoá, phânlo?i theo hình th*c tD ch*c thE trưGng và phân lo?i theo quá trình luân chuyBnv,n:

1.1.2.1 Phân loai theo hàng hoá

Theo các lo?i hàng hoá ñưWc mua bán trên thE trưGng ch*ng khoán, ngưGi

ta có thB phân thE trưGng ch*ng khoán thành thE trưGng trái phi0u, thE trưGng cDphi0u và thE trưGng các công ci phái sinh

ThE trưGng trái phi0u là thE trưGng mà hàng hoá ñưWc mua bán t?i ñó là cáctrái phi0u [9] Trái phi0u thưGng có thGi h?n xác ñEnh, có thB là trung h?n và dài

h?n, nhTng nhà ñKu tư không ưu thích m?o hiBm thưGng thích tham gia thEtrưGng trái phi0u.

ThE trưGng cD phi0u là nơi giao dEch, mua bán, trao ñDi các giNy tG xácnh#n cD phKn ñóng góp c+a cD ñông CD ñông là ch+ s[ hTu c+a công ty và ph2ichEu trách nhi-m trong phKn ñóng góp c+a mình CD phi0u s„ cho phép hY cóquy3n yêu cKu ñ,i vji lWi nhu#n sau thu0 c+a công ty cũng như ñ,i vji tài s2nc+a công ty khi tài s2n này ñưWc ñem bán CD phi0u không có thGi h?n xác ñEnh

ThE trưGng các công ci phái sinh là nơi các ch*ng khoán phái sinh ñưWcmua và bán Tiêu biBu cho các công ci này là hWp ñ8ng kỳ h?n (FutureContracts), hWp ñ8ng quy3n chYn (Options) [9] ThE trưGng này ngày càng tr[nên quan trYng ñ,i vji các nhà qu2n lý tài chính Nó cung cNp các công ci phòngv- hTu hi-u, ñ8ng thGi cũng là công ci ñKu cơ lý tư[ng cho các nhà ñKu tư

Ba thE trưGng trên là ba thành t, cơ b2n cNu thành lên thE trưGng ch*ngkhoán, tuỳ thuLc vào s5 phát triBn c+a mmi n3n kinh t0, các thE trưGng này s„ cós5 phát triBn khác nhau, ñ,i vji nhTng n3n kinh t0 phát triBn, thE trưGng các công

ci d;n suNt s„ rNt phát triBn, tuy nhiên ñ,i vji thE trưGng ch*ng khoán mji m†như Vi-t Nam thì thE trưGng này l?i rNt trKm lzng

1.1.2.2 Phân loai theo quá trình luân chuyyn v^n

D5a vào quá trình luân chuyBn v,n, thE trưGng ñưWc phân thành thE trưGng

sơ cNp và thE trưGng th* cNp

ThE trưGng sơ cNp hay còn gYi là thE trưGng cNp 1 (Primary Market) là thEtrưGng phát hành các ch*ng khoán T?i thE trưGng này, giá c2 ch*ng khoán là giáphát hành, vi-c mua bán ch*ng khoán trên thE trưGng sơ cNp làm tăng v,n chonhà phát hành

ThE trưGng th* cNp là thE trưGng giao dEch mua bán, trao ñDi nhTng ch*ngkhoán ñã ñưWc phát hành nh‡m mic ñích ki0m lGi, di chuyBn v,n ñKu tư hay dichuyBn tài s2n xã hLi

ThE trưGng sơ cNp s„ là kênh thu hút v,n quan trYng cho các doanh nghi-pcũng như Chính ph+ thông qua vi-c phát hành ch*ng khoán Trong khi ñó thE

trưGng th* cNp s„ làm tăng tính thanh kho2n c+a các lo?i ch*ng khoán ñưWc pháthành.

1.1.2.3 Phân loai theo hình thZc tW chZc cRa thn trư@ng

N0u d5a vào cách th*c tD ch*c c+a thE trưGng, ta có thB phân chia thEtrưGng ch*ng khoán thành các S[ giao dEch (Stock Exchange) và thE trưGng giaodEch phi t#p trung (Over – The – Counter Market)

ð,i vji các S[ giao dEch, ngưGi mua và ngưGi bán (ho|c ñ?i lý, môi gijic+a hY) g|p nhau t?i mLt ñEa ñiBm nhNt ñEnh ñB ti0n hành giao dEch mua bán, traoñDi ch*ng khoán Chính vì v#y, theo tác gi2 còn có thB gYi S[ giao dEch ch*ngkhoán là thE trưGng t#p trung, ñây s„ là nơi giao dEch mua bán, trao ñDi các ch*ngkhoán c+a các công ty ljn, ho?t ñLng có hi-u qu2 [9] S[ giao dEch ch*ng khoánñưWc qu2n lý mLt cách ch|t ch„ b[i Uv ban ch*ng khoán nhà nưjc, các giao dEchchEu s5 ñi3u ti0t c+a Lu#t Ch*ng khoán và thE trưGng ch*ng khoán

“Th# trư%ng giao d#ch phi t0p trung là th# trư%ng không có ñ#a ñi"m t0ptrung nhDng ngư%i môi gi-i, nhDng ngư%i kinh doanh ch&ng khoán như 1 S1giao d#ch ch&ng khoán, không có khu v c giao d#ch cF th", ho8t ñ:ng diGn ra 1m*i lúc m*i nơi, vào th%i ñi"m và t8i chI mà nhDng ngư%i có nhu c7u mua bánch&ng khoán gAp gJ nhau ðây là lo8i th# trư%ng b0c cao, ñư.c t ñ:ng hóa caoñ:, hàng ngàn hãng môi gi-i trong c nư-c giao d#ch mua bán ch&ng khoán v-inhau thông qua h3 thBng ñi3n tho8i và h3 thBng vi tính mBi m8ng” [16] TTCKphi t#p trung là thE trưGng mà các giao dEch mua bán ch*ng khoán không di n rat?i mLt thGi ñiBm t#p trung nhNt ñEnh, giá c2 giao dEch ch*ng khoán ñưWc xác l#pthông qua cơ ch0 th…a thu#n giTa ngưGi mua và ngưGi bán có s5 tham gia tíchc5c c+a các nhà t?o l#p thE trưGng Hàng hóa giao dEch trên thE trưGng ch+ y0u làch*ng khoán chưa ñ+ tiêu chunn niêm y0t trên thE trưGng t#p trung, các giao dEchñưWc th5c hi-n thông qua m?ng ñi-n tl di-n rLng, có s5 qu2n lý ch|t ch„ c+aNhà nưjc và các tD ch*c t5 qu2n

1.1.3 Vai trò cRa thn trư@ng chZng khoán

ThE trưGng ch*ng khoán ñóng mLt vai trò quan trYng trong vi-c thúc ñnyquá trình phát triBn kinh t0 Không có n3n kinh t0 nào có thB phát triBn thEnhvưWng mà không có thE trưGng ch*ng khoán Vai trò c+a thE trưGng ch*ng khoánñưWc thB hi-n trên các giác ñL sau:

ThZ nhQt, thE trưGng ch*ng khoán là kênh thu hút v,n rNt quan trYng chon3n kinh t0 nói chung và các doanh nghi-p nói riêng, thông qua vi-c cung cNpcác công ci chuyBn ngu8n ti0t ki-m thành ñKu tư và cho phép sl ding các ngu8nl5c khan hi0m này mLt cách có hi-u qu2 Do các công ci c+a thE trưGng ch*ngkhoán có tính thanh kho2n rNt cao, trên cơ s[ ñó có thB t?o ñi3u ki-n cho vi-ctích ti, t#p trung và phân ph,i v,n trung h?n và dài h?n trong n3n kinh t0 ~ HànQu,c, thE trưGng ch*ng khoán ñã ñóng vai trò không nh… ñ,i vji s5 tăng trư[ngkinh t0 trong hơn ba mươi năm cho tji cu,i th#p kv 90 ð,i vji Vi-t Nam, m|c

dù thE trưGng ch*ng khoán còn rNt non tr†, nhưng năm 2007, tDng v,n hoá thEtrưGng ñ?t m*c 490.000 tv ñ8ng, tương ñương 43% GDP Thông qua thE trưGngch*ng khoán, các doanh nghi-p có thB thu hút ñưWc mLt lưWng v,n rNt ljn choho?t ñLng kinh doanh c+a mình, giúp doanh nghi-p có kh2 năng ñKu tư phát triBns2n xuNt kinh doanh

ThZ hai, thE trưGng ch*ng khoán góp phKn nâng cao hi-u qu2 kinh t0 ðB

có ñưWc cơ hLi phát hành ch*ng khoán kêu gYi v,n ñKu tư và ñ|c bi-t ñB ch*ngkhoán phát hành ra ñưWc niêm y0t trên các sàn giao dEch ch*ng khoán, các công

ty ph2i ho?t ñLng kinh doanh có hi-u qu2 và có tình hình tài chính lành m?nh.ThE trưGng ch*ng khoán là nhân t, thúc ñny và c+ng c, h?ch toán kinh t0, nângcao hi-u qu2 và tính hWp pháp, hWp l- trong quá trình s2n xuNt kinh doanh c+acác doanh nghi-p Khi th5c hi-n thu hút v,n thông qua thE trưGng ch*ng khoán,doanh nghi-p bzt buLc ph2i th5c hi-n ho?t ñLng s2n xuNt kinh doanh mLt cách

có hi-u qu2 ñB có thB thu hút ñưWc các công chúng ñKu tư ñ0n vji doanh nghi-p.Thông qua thE trưGng ch*ng khoán, mLt m|t doanh nghi-p huy ñLng ñưWc v,n,m|t khác cũng thu hút thêm các nhà ñKu tư mji tham gia vào qu2n lý doanhnghi-p ðây là ñLng l5c c+a tăng trư[ng, là cơ s[ cho s5 c?nh tranh lành m?nhgiTa các ngành

ThZ ba, ThE trưGng ch*ng khoán t?o ñi3u ki-n cho vi-c tách b?ch giTa s[hTu và qu2n lý Khi quy mô doanh nghi-p tăng lên, môi trưGng kinh doanh tr[lên ph*c t?p hơn, nhu cKu v3 qu2n lý chuyên trách cũng tăng theo ThE trưGngch*ng khoán t?o ñi3u ki-n cho vi-c ti0t ki-m v,n và chNt xám ThE trưGng ch*ngkhoán cũng t?o ñi3u ki-n thúc ñny quá trình cD phKn hoá doanh nghi-p Nhànưjc

ThZ tư, thE trưGng ch*ng khoán làm tăng hi-u qu2 c+a quá trình qu,c t0hoá, vi-c m[ cla thE trưGng ch*ng khoán làm tăng tính l…ng và c?nh tranh trênthE trưGng qu,c t0 ði3u này cho phép các công ty có thB huy ñLng ngu8n v,n r†hơn, tăng cưGng ñKu tư td ngu8n ti0t ki-m bên ngoài, ñ8ng thGi tăng cưGng kh2năng c?nh tranh qu,c t0 và m[ rLng các cơ hLi kinh doanh c+a các công ty trongnưjc.

ThZ năm, thE trưGng ch*ng khoán t?o cơ hLi cho Chính ph+ huy ñLng cácngu8n l5c tài chính mà không t?o áp l5c v3 l?m phát, ñ8ng thGi t?o các công cicho vi-c th5c hi-n chính sách tài chính ti3n t- c+a Chính ph+ Là mLt kênh d;nchuyBn v,n trong n3n kinh t0, thE trưGng ch*ng khoán tr[ thành mLt công ciñi3u ti0t c+a Chính ph+ thông qua vi-c kiBm soát, tác ñLng ñ0n cơ cNu và tDngñKu tư c+a n3n kinh t0, ñi3u ch_nh nhEp ñL tăng trư[ng, s2n lưWng, m|t b‡ng giác2 và gi2i quy0t các vNn ñ3 v3 lao ñLng, tv l- thNt nghi-p

ThZ sáu, thE trưGng ch*ng khoán cung cNp mLt d5 báo tuy-t vGi v3 cácchu kỳ kinh doanh trong tương lai, cung cNp thông tin ph2n ánh tình hình v3 s5phát triBn c+a n3n kinh t0 Vi-c thay ñDi giá ch*ng khoán có xu hưjng ñi trưjcchu kỳ kinh doanh Ch*c năng thông tin này cho phép Chính ph+ cũng như cáccông ty ñánh giá k0 ho?ch ñKu tư cũng như vi-c phân bD các ngu8n l5c c+a hY.ThE trưGng ch*ng khoán cũng có thB t?o ñi3u ki-n cho vi-c tái cNu trúc n3n kinht0

ThZ bLy, thE trưGng ch*ng khoán thúc ñny các công ty làm ăn có hi-uqu2, sD sách, báo cáo tài chính rõ ràng, minh b?ch Td ñó, t?o thói quen côngkhai hoá thông tin, ñDi mji qu2n lý ñB lành m?nh hoá tình hình tài chính, gópphKn trong s?ch hoá môi trưGng kinh doanh trong xã hLi

M|c dù thE trưGng ch*ng khoán có nhi3u tác ñLng tích c5c tji n3n kinh t0,tuy nhiên, cũng ph2i thda nh#n r‡ng thE trưGng ch*ng khoán cũng có nhTng tácñLng tiêu c5c Như chúng ta ñã bi0t, thE trưGng ch*ng khoán ho?t ñLng trên cơs[ thông tin hoàn h2o Song t?i các thE trưGng mji nDi, thông tin không ñưWcchuyBn t2i ñKy ñ+ và như nhau tji các nhà ñKu tư Vi-c quy0t ñEnh giá c2, muabán ch*ng khoán c+a các nhà ñKu tư không d5a trên cơ s[ thông tin và xl lýthông tin Như v#y, giá c2 ch*ng khoán không ph2n ánh giá trE kinh t0 cơ b2nc+a công ty và không tr[ thành cơ s[ ñB phân ph,i mLt cách có hi-u qu2 cácngu8n l5c

MLt tác ñLng tiêu c5c khác c+a thE trưGng ch*ng khoán là các hành vi ñKu

cơ tài chính, gây r,i lo?n thE trưGng ch*ng khoán và làm tDn thNt chung choquy3n lWi ngưGi mua và ngưGi bán, có thB gây ra h#u qu2 không nh… ñ,i vji n3nkinh t0

Bên c?nh n?n ñKu cơ là các ho?t ñLng nLi gián MLt s, cá nhân lWi dingthông tin nLi bL c+a các ñơn vE kinh t0 ho|c gian l#n trong quá trình tham gia ñNugiá ñB kinh doanh ch*ng khoán cho lWi ích riêng c+a hY, gây thi-t h?i cho cácnhà ñKu tư khác

Ngoài ra, thE trưGng ch*ng khoán có thB làm phát triBn nhTng m|t trái c+an3n kinh t0 thE trưGng Vji vi-c mua cD phi0u c+a các doanh nghi-p ljn trongnưjc có thB giT ñưWc mLt tv l- kh,ng ch0 ñB thôn tính l;n nhau, gây c?nh tranhkhông lành m?nh trong s2n xuNt kinh doanh ThE trưGng ch*ng khoán cũng gópphKn làm phân hoá các tKng ljp dân chúng trong cLng ñ8ng, kho2ng cách thunh#p giTa ngưGi giàu và ngưGi nghèo ngày càng ljn Ngoài ra, n0u không có s5qu2n lý và kiBm soát mLt cách có hi-u qu2 ñ,i vji thE trưGng ch*ng khoán, n3nkinh t0 s„ ph2i chEu nhTng 2nh hư[ng tiêu c5c td thE trưGng tài chính qu,c t0

Như v#y, có thB nói r‡ng, thE trưGng ch*ng khoán có mLt vai trò h0t s*cquan trYng ñ,i vji s5 phát triBn c+a n3n kinh t0 nói chung cũng như s5 phát triBnc+a các doanh nghi-p nói riêng, vji s5 phát triBn m?nh m„ và b3n vTng c+a thEtrưGng ch*ng khoán s„ là mLt nhân t, quan trYng thúc ñny s5 phát triBn c+a n3nkinh t0 VNn ñ3 ñ|t ra vji mmi mLt doanh nghi-p là ph2i t#n ding ñưWc nhTngñiBm m?nh c+a thE trưGng ch*ng khoán cho s5 phát triBn c+a mình

1.1.4 Các chR thy tham gia thn trư@ng chZng khoán

ThE trưGng ch*ng khoán là mLt th5c thB ph*c t?p mà [ ñó có s5 tham giac+a rNt nhi3u các ch+ thB khác nhau, theo quan ñiBm c+a tác gi2, các ch+ thBtham gia thE trưGng ch*ng khoán bao g8m:

1.1.4.1 Chính phR

Chính ph+ tham gia vào thE trưGng ch*ng khoán vji hai tư cách:

ThZ nhQt, Chính ph+ vji tư cách là ngưGi tD ch*c và qu2n lý thE trưGng

mà ñ?i di-n [ ñây là Uv ban ch*ng khoán Nhà nưjc, cơ quan qu2n lý Nhà nưjcv3 ch*ng khoán và thE trưGng ch*ng khoán Ngoài ra, còn có các tD ch*c khác

như Ngân hàng Nhà nưjc, BL Tài chính, các BL ch+ qu2n cũng có vai trò quantrYng trong ho?t ñLng qu2n lý ñ,i vji các thành viên tham gia thE trưGng.

ThZ hai, Chính ph+ tham gia thE trưGng như là mLt nhà phát hành và kinhdoanh ch*ng khoán ðB tài trW cho các d5 án ñKu tư ho|c chi tiêu dùng, Chínhph+ có thB phát hành ch*ng khoán ñB huy ñLng v,n Trái phi0u Chính ph+, Tínphi0u kho b?c là lo?i hàng hoá ch+ ñ?o c+a thE trưGng ch*ng khoán

1.1.4.2 Nhà phát hành

Nhà phát hành là ch+ thB quan trYng c+a thE trưGng ch*ng khoán, nhà pháthành bao g8m các tD ch*c th5c hi-n vi-c huy ñLng v,n thông qua trE trưGngch*ng khoán, g8m: Chính ph+, chính quy3n ñEa phương (ñây là nhà phát hànhtrái phi0u chính ph+ và trái phi0u ñEa phương) và các công ty (ñây là nhà pháthành cD phi0u và trái phi0u công ty)

tư cá nhân luôn ph2i l5a chYn các hình th*c ñKu tư phù hWp vji kh2 năng cũngnhư chNp nh#n r+i ro c+a mình

Nhà ñKu tư có tD ch*c hay còn gYi các ñEnh ch0 ñKu tư, thưGng xuyên muabán ch*ng khoán vji s, lưWng ljn MLt s, nhà ñKu tư chuyên nghi-p chính trênthE trưGng ch*ng khoán là các công ty ñKu tư, các công ty b2o hiBm, các qu` ñKu

tư ðKu tư thông qua các tD ch*c có ưu ñiBm nDi b#t là có thB ña d?ng hoá danhmic ñKu tư và các quy0t ñEnh ñKu tư ñưWc th5c hi-n b[i các chuyên gia có kinhnghi-m MLt bL ph#n quan trYng c+a các tD ch*c ñKu tư là các công ty tài chính

1.1.4.4 Các trung gian tài chính

Các trung gian tài chính là mLt ch+ thB quan trYng c+a thE trưGng ch*ngkhoán vji tư cách là nhà phát hành ch*ng khoán, nhà kinh doanh ch*ng khoán

và là thành viên hm trW cho ho?t ñLng c+a thE trưGng ch*ng khoán thông qua cácnghi-p vi ñ?i lý, b2o lãnh phát hành, tư vNn và môi giji ñKu tư, cho vay ch*ng

khoán và cho vay ñB mua ch*ng khoán, thanh toán và qu2n lý ch*ng khoán qu2n

lý danh mic ñKu tư và qu2n lý qu` ñKu tư Các trung gian tài chính bao g8m cáccông ty ch*ng khoán, các ngân hàng thương m?i, các công ty tài chính, các qu`ñKu tư…

Trong s, b,n ch+ thB trên thì Chính ph+ là ch+ thB ñEnh hưjng và qu2n lýthE trưGng, trong khi ñó, các nhà phát hành s„ là nhTng ch+ thB cung cNp hànghoá cho trE trưGng ñB các nhà ñKu tư th5c hi-n mua bán ch*ng khoán Bên c?nh

ñó các trung gian tài chính s„ là nhân t, hm trW cho ho?t ñLng c+a các nhà pháthành và các nhà ñKu tư

1.1.5 Các hoat ñong cơ bLn cRa thn trư@ng chZng khoán

Có thB nói r‡ng, các ho?t ñLng c+a thE trưGng ch*ng khoán di n ra rNt ñad?ng và ph*c t?p, tuy nhiên, có thB khái quát ho?t ñLng c+a thE trưGng bao g8m:

1.1.5.1 Các hoat ñong trên thn trư@ng sơ cQp

Ho?t ñLng trên thE trưGng sơ cNp bao g8m phát hành ch*ng khoán vàchunn bE ñưa ch*ng khoán vào giao dEch [ thE trưGng th* cNp T?i thE trưGng sơcNp, nhTng doanh nghi-p có nhu cKu v3 v,n s„ phát hành các lo?i ch*ng khoán

ñB thu hút v,n và các lo?i ch*ng khoán này s„ ñưWc mua bán lKn ñKu tiên TrênthE trưGng sơ cNp, v,n td các nhà ñKu tư s„ chuyBn sang nhà phát hành thông quavi-c nhà ñKu tư mua các ch*ng khoán mji phát hành Vi-c mua bán di n ra giTach+ thB phát hành ch*ng khoán vji các tD ch*c tài chính, các doanh nghi-p, cácnhà ñKu tư cá nhân [12] Th5c chNt là các ch+ thB phát hành ch*ng khoánchuyBn giao chúng cho các tD ch*c ñ?i di-n phát hành hay các trung gian tàichính ðB s, ch*ng khoán này có thB ñưWc ñưa vào giao dEch trên thE trưGng th*cNp ñòi h…i ph2i có s5 ñánh giá, phân lo?i theo nhTng tiêu th*c khác nhau MLt

s, ch*ng khoán hLi ñ+ các tiêu chunn theo quy ñEnh c+a Nhà nưjc s„ ñưWc l5achYn qu2ng cáo và ñưWc niêm y0t t?i S[ giao dEch, s, còn l?i không ñ+ tiêuchunn s„ ñưWc giao dEch trên thE trưGng phi t#p trung Như v#y, theo tác gi2, ho?tñLng ch+ y0u c+a thE trưGng sơ cNp là nhTng ho?t ñLng phát hành, qu2ng bá vàchunn bE ñưa lo?i ch*ng khoán vào giao dEch

1.1.5.2 Hoat ñong cRa thn trư@ng thZ cQp

Khác vji ho?t ñLng c+a thE trưGng sơ cNp, ho?t ñLng thE trưGng th* cNp

di n ra rNt ña d?ng phong phú và ph*c t?p vji s5 tham gia c+a ñKy ñ+ các ch+thB và thông qua tNt c2 các phương th*c giao dEch khác nhau Ho?t ñLng thE

trưGng th* cNp thông qua ho?t ñLng c+a S[ giao dEch ch*ng khoán và ho?t ñLngc+a thE trưGng phi t#p trung.

a Ho8t ñ:ng t8i S1 giao d#ch ch&ng khoán

Ho?t ñLng c+a S[ giao dEch ch*ng khoán di n ra trên sàn giao dEch, t?iñây các nhà môi giji t?i sàn c+a các tD ch*c kinh doanh ch*ng khoán là thànhviên c+a S[ s„ ti0n hành thương lưWng và ñNu giá ñB mua bán các ch*ng khoántrên cơ s[ các l-nh ñ|t hàng c+a khách hàng ñưWc chuyBn ñ0n NgưGi tD ch*cth5c hi-n các cuLc ñNu giá t?i sàn giao dEch là các chuyên gia ch*ng khoán

Vji s5 phát triBn vưWt b#c c+a ngành công ngh- thông tin, t?i các sàn giaodEch, nhTng phương ti-n th+ công vji các phương th*c giao dEch và ñNu giátruy3n th,ng ñã dKn ñưWc thay b‡ng nhTng phương ti-n hi-n ñ?i vji các phươngth*c giao dEch và ñNu giá t5 ñLng Dù ho?t ñLng theo phương th*c nào, thì bNt c*mLt ho?t ñLng giao dEch t?i s[ giao dEch ch*ng khoán cũng ph2i tuân theo cácnguyên tzc cơ b2n sau:

Nguyên tzc c?nh tranh (ñNu giá) quy ñEnh r‡ng giá c2 c+a ch*ng khoánph2i ñưWc hình thành thông qua ñNu giá, thương lưWng giTa các nhà môi gijimua và môi giji bán trên cơ s[ quan h- cung cKu c+a lo?i ch*ng khoán ñó trênthE trưGng, hoàn toàn không có s5 áp ñ|t v3 giá [9] Nguyên tzc này ñ2m b2o chovi-c hình thành giá c2 mLt cách khách quan, phù hWp vji thE trưGng và tránhñưWc nhTng sai lKm mang tính chNt cá nhân, ch+ quan gây ra h#u qu2 nghiêmtrYng cho thE trưGng và toàn bL cLng ñ8ng nhà ñKu tư

Nguyên tzc trung gian ñòi h…i “nhTng ngưGi mu,n mua hay mu,n bánch*ng khoán không ti0n hành giao dEch tr5c ti0p vji nhau mà ph2i thông qua cácnhà trung gian môi giji Mic ñích c+a nguyên tzc này là ñ2m b2o cho thE trưGngch*ng khoán ho?t ñLng mLt cách Dn ñEnh, lành m?nh, hWp pháp, và b2o v- quy3nlWi chính ñáng c+a nhà ñKu tư, ñ8ng thGi tránh ñưWc nhTng hi-n tưWng tiêu c5ctrong kinh doanh ch*ng khoán như giá ch*ng khoán và các hành vi lda ñ2o khác

Nguyên tzc công khai ñòi h…i tNt c2 các ho?t ñLng trên thE trưGng ch*ngkhoán ñ3u ph2i ñ2m b2o tính công khai, minh b?ch Nguyên tzc này ñ2m b2o chocác nhà ñKu tư ñưWc cung cNp thông tin ñKy ñ+, trung th5c như nhau, t?o ñi3uki-n cho hY ñưa ra các quy0t ñEnh sl ding s, v,n c+a mình mLt cách hi-u qu2,

ñ8ng thGi ñ2m b2o cho thE trưGng ho?t ñLng mLt cách lành m?nh, ch,ng các ho?tñLng tiêu c5c và nLi gián.

b Ho8t ñ:ng c a th# trư%ng phi t0p trung (OTC)

ThE trưGng OTC là mLt lo?i thE trưGng ch*ng khoán xuNt hi-n sjm nhNt.ThE trưGng ñưWc mang tên này td khi ch*ng khoán ñưWc mua bán th‹ng qua quKyc+a các ngân hàng, các công ty ch*ng khoán hay các tD ch*c tương t5 ThEtrưGng sau ñó phát triBn bao g8m mLt m?ng lưji các nhà môi giji và t5 doanhch*ng khoán mua bán vji nhau và vji các nhà ñKu tư, di n ra [ bNt kỳ ñEa ñiBmthu#n lWi nào và không có mLt ñEa ñiBm t#p trung c+a các bên mua bán ch*ngkhoán như ñ,i vji thE trưGng s[ giao dEch Cơ ch0 xác l#p giá là thương lưWnggiá giTa bên mua và bên bán, khác vji cơ ch0 ñNu giá t#p trung như thE trưGng s[giao dEch Vi-c tho2 thu#n giá ñưWc th5c hi-n giTa các nhà kinh doanh ch*ngkhoán vji nhau Giá ñưWc hình thành qua thương lưWng riêng nên thưGng phithuLc vào tdng nhà kinh doanh ch*ng khoán và t?i mLt thGi ñiBm có nhi3u m*cgiá ñưWc hình thành Ch*ng khoán ñưWc giao dEch trên thE trưGng ch+ y0u làch*ng khoán c+a các công ty vda và nh…, chưa ñ+ tiêu chunn niêm y0t trên s[giao dEch, có ñL r+i ro cao hơn so vji ch*ng khoán trên thE trưGng t#p trung

Như v#y, ho?t ñLng c+a thE trưGng sơ cNp s„ là cơ s[ cho ho?t ñLng thEtrưGng th* cNp, thông qua thE trưGng th* cNp s„ làm tăng tính thanh kho2n c+acác hàng hoá ñưWc phát hành trên thE trưGng sơ cNp Ho?t ñLng c+a S[ giao dEch

là ho?t ñLng chính và sDi nDi nhNt c+a thE trưGng th* cNp

1.2 TWng quan vS hoat ñong tài chính cRa DNCN trên TTCK

1.2.1 Doanh nghi1p công nghi1p và vai trò cRa DNCN

1.2.1.1 Khái ni1m doanh nghi1p công nghi1p

Công nghi-p là ngành s2n xuNt v#t chNt quan trYng, ho?t ñLng ch+ y0u c+angành công nghi-p bao g8m: khai thác tài nguyên thiên nhiên t?o ra ngu8nnguyên li-u nguyên thuv, ho?t ñLng ch0 bi0n các lo?i s2n phnm c+a công nghi-pkhai thác và c+a nông, lâm, ngư nghi-p thành các lo?i s2n phnm khác nhau vàho?t ñLng dEch vi sla chTa ðB th5c hi-n các ho?t ñLng ñó, dưji s5 tác ñLng c+aphân công lao ñLng xã hLi, trên cơ s[ phát triBn c+a khoa hYc công ngh-, trongn3n kinh t0 qu,c dân ñã hình thành lên h- th,ng các ngành công nghi-p: khaithác, ch0 bi0n và dEch vi sla chTa Doanh nghi-p công nghi-p là nhTng tD ch*cth5c hi-n các ho?t ñLng ch+ y0u ñó

Doanh nghi-p công nghi-p là mLt bL ph#n cNu thành c+a h- th,ng doanhnghi-p, theo Lu#t Doanh nghi-p năm 2005, ñưWc Qu,c hLi khoá VI, kỳ hYp th*

8 thông qua ngày 29 tháng 11 năm 2005, Doanh nghi-p ñưWc ñEnh nghĩa là tDch*c kinh t0 có tên riêng, có tài s2n, có tri s[ giao dEch Dn ñEnh, ñưWc ñăng kýkinh doanh theo quy ñEnh c+a pháp lu#t nh‡m mic ñích th5c hi-n các ho?t ñLngkinh doanh Ho?t ñLng kinh doanh hiBu theo nghĩa chung là vi-c sl ding nhTngñi3u ki-n ñã và có thB có nh‡m mic ñích sinh lWi, nó ñưWc th5c hi-n thông quacác ho?t ñLng: s2n xuNt s2n phnm, buôn bán s2n phnm và th5c hi-n các dEch vikhác Theo lu#t doanh nghi-p năm 2005 thì ho?t ñLng kinh doanh c+a doanhnghi-p ñưWc hiBu là vi-c th5c hi-n liên tic mLt, mLt s, ho|c tNt c2 các công ño?nc+a quá trình ñKu tư, td khai thác, ch0 bi0n ñ0n tiêu thi s2n phnm ho|c cung *ngdEch vi trên thE trưGng nh‡m mic ñích sinh lWi [14]

Td ñEnh nghĩa trên, theo quan ñiBm c+a tác gi2 có thB hiBu, doanh nghi-pcông nghi-p, trưjc h0t là mLt bL ph#n cNu thành c+a h- th,ng doanh nghi-p, làmLt tD ch*c kinh t0 có tên riêng, có tài s2n, có tri s[ giao dEch Dn ñEnh, ñưWcñăng ký kinh doanh theo quy ñEnh c+a pháp lu#t nh‡m mic ñích th5c hi-n cácho?t ñLng kinh doanh Ho?t ñLng kinh doanh ch+ y0u c+a các doanh nghi-p côngnghi-p bao g8m các ho?t ñLng khai thác, ch0 bi0n (hay còn gYi là s2n xuNt) vàdEch vi sla chTa

Xét trong tDng thB c+a quá trình tái s2n xuNt xã hLi, ho?t ñLng khai thác làho?t ñLng kh[i ñKu toàn bL c+a quá trình s2n xuNt công nghi-p Ho?t ñLng khaithác bao g8m rNt nhi3u ho?t ñLng như khai thác dKu khí, khai thác than, khai tháckhoáng s2n… Ch0 bi0n là ho?t ñLng sl ding các tác ñLng cơ hYc, lý hYc, hoáhYc và sinh hYc làm thay ñDi hình th*c, tính chNt, kích thưjc c+a các nguyên v#tli-u nguyên thuv ñB t?o ra các s2n phnm trung gian và ti0p tic ch0 bi0n ra cács2n phnm cu,i cùng ñB ñưa vào sl ding trong s2n xuNt ho|c sinh ho?t Td mLtho|c nhi3u nguyên v#t liêu, ho?t ñLng ch0 bi0n có thB t?o ra mLt ho|c nhi3u lo?is2n phnm có giá trE sl ding khác nhau Sla chTa là mLt lo?i ho?t ñLng dEch viquan trYng, dEch vi sla chTa công nghi-p ra ñGi sau ho?t ñLng khai thác và ch0bi0n, s5 ra ñGi và phát triBn dEch vi sla chTa giT vE trí quan trYng trong quá trìnhs2n xuNt

1.2.1.2 Các loai hình doanh nghi1p công nghi1p.

D5a vào các tiêu th*c khác nhau, ngưGi ta có thB phân chia doanh nghi-pcông nghi-p thành các lo?i hình khác nhau, tuy nhiên, theo tác gi2 có mLt s,cách phân chia chính như sau:

a Căn c+ vào hình th+c pháp lý c3a doanh nghi'p:

Theo Lu#t doanh nghi-p 2005 c+a Vi-t Nam, phân chia doanh nghi-pthành nhTng lo?i hình doanh nghi-p ci thB:

ƒ Doanh nghi-p tư nhân mLt ch+: là doanh nghi-p do mLt cá nhân làm ch+

và chEu trách nhi-m b‡ng toàn bL tài s2n c+a mình v3 mYi ho?t ñLng c+a doanhnghi-p

ƒ Công ty hWp doanh: là doanh nghi-p có td hai thành viên tr[ lên là ch+s[ hTu chung c+a công ty, trong ñó có ít nhNt mLt thành viên hWp danh (ph2i là

cá nhân) chEu trách nhi-m b‡ng toàn bL tài s2n c+a mình v3 các nghĩa vi c+acông ty Thành viên góp v,n ch_ chEu trách nhi-m v3 các kho2n nW c+a công tytrong ph?m vi s, v,n ñã góp vào công ty

ƒ Công ty trách nhi-m hTu h?n: là doanh nghi-p do mLt ho|c mLt s, tDch*c, cá nhân góp v,n thành l#p và ch_ chEu trách nhi-m v3 các kho2n nW c+acông ty trong ph?m vi s, v,n góp vào công ty S, lưWng thành viên t,i ña c+acông ty là 50 thành viên

ƒ Công ty cD phKn: Là doanh nghi-p trong ñó v,n ñi3u l- ñưWc chia thànhnhi3u phKn b‡ng nhau (gYi là cD phKn) và có ít nhNt 03 thành viên là tD ch*c ho|c

cá nhân cùng góp v,n và ch_ chEu trách nhi-m v3 các kho2n nW c+a công ty trongph?m vi phKn v,n góp [14]

b Căn c+ vào quy mô c3a doanh nghi'p, ngưGi ta chia doanh nghi-p rathành doanh nghi-p có quy mô ljn, vda và nh… Tiêu th*c ñ3 phân lo?i doanhnghi-p theo quy mô ch+ y0u d5a vào v,n, lao ñLng, doanh thu c+a doanh nghi-p

và tuỳ tdng n3n kinh t0 khác nhau mà vi-c phân lo?i khác nhau Hi-n nay, [ Vi-tNam, phân lo?i doanh nghi-p theo quy mô d5a vào v,n và lao ñLng, ñưWc chia

c Căn c+ vào ngành kinh tY ` KM thuFt, ngưGi ta chia doanh nghi-p theongành s2n xuNt công nghi-p chính c+a doanh nghi-p Tuỳ theo cNp ñL phânngành công nghi-p mà vi-c phân lo?i doanh nghi-p cũng ñưWc ti0n hành khácnhau ~ Vi-t Nam, theo phân ngành công nghi-p [ cNp ñL 1 như sau:

ƒ Doanh nghi-p công nghi-p khai thác;

ƒ Doanh nghi-p công nghi-p ch0 bi0n;

ƒ Doanh nghi-p công nghi-p s2n xuNt và phân ph,i ñi-n, nưjc, khí ñ,t.Vi-c phân chia các doanh nghi-p thành các lo?i hình khác nhau có ý nghĩarNt quan trYng trong vi-c qu2n lý và thúc ñny s5 phát triBn c+a các lo?i hìnhdoanh nghi-p, b[i l„ vji mmi lo?i hình doanh nghi-p khác nhau s„ có nhTng ñ|cñiBm kinh t0, k` thu#t ñ|c trưng riêng, vì v#y cKn ph2i có nhTng gi2i pháp riêngphù hWp cho tdng lo?i hình doanh nghi-p

1.2.1.3 Vai trò cRa doanh nghi1p công nghi1p

Nói ñ0n n3n kinh t0 qu,c dân chúng ta ph2i nói ñ0n ba lĩnh v5c chính:Công nghi-p, nông nghi-p và dEch vi S5 phát triBn c+a công nghi-p là thưjc ñotrình ñL phát triBn c+a n3n kinh t0 Trong thGi kỳ quá ñL xây d5ng n3n kinh t0hàng hoá nhi3u thành phKn, theo ñEnh hưjng xã hLi ch+ nghĩa, thì con ñưGngcông nghi-p hoá và hi-n ñ?i hoá là bưjc ñi ñúng ñzn nhNt mà ð2ng và Nhà nưjc

ñã l5a chYn Công nghi-p hoá là nNc thang tNt y0u lEch sl mà bNt kỳ mLt qu,cgia nào mu,n ñ?t tji trình ñL mLt qu,c gia phát triBn ñ3u ph2i tr2i qua Trongñi3u ki-n c+a ti0n bL khoa hYc – công ngh- hi-n nay, công nghi-p hoá gzn li3nvji hi-n ñ?i hoá ð,i vji nưjc ta, ch_ có th5c hi-n công nghi-p hoá, hi-n ñ?i hoámji có thB thoát kh…i tình tr?ng mLt nưjc nông nghi-p l?c h#u, khzc phic ñưWcnguy cơ tit h#u Phát triBn công nghi-p là nLi dung cơ b2n, là ñi3u ki-n quy0tñEnh ñB th5c hi-n thzng lWi công nghi-p hoá, hi-n ñ?i hoá Công nghi-p có vaitrò quan trYng như v#y b[i vì công nghi-p s2n xuNt ra tư li-u s2n xuNt ñB trang bEk` thu#t cho n3n kinh t0 qu,c dân, mà không ngành nào có thB thay th0 ñưWc.T,c ñL th5c hi-n ti0n bL khoa hYc công ngh- phi thuLc tr5c ti0p vào trình ñLphát triBn công nghi-p và cơ cNu ngành công nghi-p Hơn nTa, công nghi-p ch0bi0n nông, lâm, h2i s2n làm tăng giá trE c+a nông s2n, thúc ñny nông nghi-p pháttriBn Công nghi-p còn s2n xuNt ra phKn ljn hàng tiêu dùng phic vi cho ñGi s,ng

và xuNt khnu

Td nhTng phân tích [ trên, theo quan ñiBm c+a tác gi2, vai trò c+a doanhnghi-p công nghi-p ñ,i vji n3n kinh t0 qu,c dân thB hi-n [ nhTng ñiBm sau:

ThZ nhQt, s5 ra ñGi và phát triBn c+a các doanh nghi-p công nghi-p s„ñEnh hưjng v3 tD ch*c s2n xuNt và tD ch*c qu2n lý cho các ngành kinh t0 qu,cdân ð|c trưng c+a các doanh nghi-p công nghi-p là sl ding hàm lưWng côngngh- cao, luôn luôn ph2i ñDi mji, nâng cao trình ñL trang bE k` thu#t và phâncông lao ñLng Chính vì v#y, các doanh nghi-p công nghi-p luôn ñi ñKu v3 tDch*c s2n xuNt xã hLi, v3 phân công lao ñLng xã hLi, v3 trình ñL k` thu#t và v3quan h- s2n xuNt S5 ñi ñKu này c+a các doanh nghi-p công nghi-p ñEnh hưjng

và chi ph,i s5 phát triBn trình ñL tD ch*c s2n xuNt c+a các ngành khác, b[i l„:

Các doanh nghi-p công nghi-p t?o ra các kiBu m;u v3 tD ch*c s2n xuNt vàv3 phân công lao ñLng xã hLi nh‡m b2o ñ2m hi-u qu2 cao nhNt vda thích *ng vjitrình ñL k` thu#t ñưWc nâng cao, vda thúc ñny nâng cao trình ñL k` thu#t c+a s2nxuNt Thông qua quá trình chuyên môn hoá và ña d?ng hoá, các doanh nghi-pcông nghi-p vda t?o ra nhu cKu và thúc ñny s5 phát triBn c+a các doanh nghi-pthuLc các ngành khác cũng như thúc ñny s5 phát triBn nông nghi-p theo hưjngt#p trung chuyên canh, t?o nông s2n hàng hoá vji kh,i lưWng ljn, chNt lưWng cao

và chi phí thNp

Thông qua quá trình ñDi mji công ngh- s2n xuNt, ñDi mji k` thu#t, thúcñny s5 phân công lao ñLng, các doanh nghi-p công nghi-p ñã t?o ra nhTng ñi3uki-n ñB *ng ding nhTng thành t5u khoa hYc công ngh- tiên ti0n, m|t khác cũngt?o ra nhTng tác nhân thúc ñny phát triBn khoa hYc công ngh- cho các ngànhkinh t0 khác

ThZ hai, các doanh nghi-p công nghi-p t?o ra nhTng ñi3u ki-n v#t chNt ñBth5c hi-n yêu cKu trang bE và trang bE l?i k` thu#t cho tNt c2 các ngành kinh t0qu,c dân Như phKn trên ñã trình bày, các doanh nghi-p công nghi-p bao g8mcác doanh nghi-p thuLc nhóm công nghi-p n|ng (nhóm A) và các doanh nghi-pcông nghi-p thuLc nhóm công nghi-p nh¬ (nhóm B) S2n phnm và kh2 năng pháttriBn c+a các doanh nghi-p công nghi-p n|ng (cơ khí, ñi-n năng, hoá chNt…) có2nh hư[ng rNt ljn ñ0n ph?m vi và trình ñL trang bE k` thu#t c+a các ngành kinht0 qu,c dân B[i vì, trong n3n kinh t0 qu,c dân, doanh nghi-p công nghi-p là nơiduy nhNt s2n xuNt và cung *ng các lo?i tư li-u s2n xuNt phic vi th5c hi-n các nLi

dung c+a ti0n bL khoa hYc công ngh- Chính vì v#y, s5 phát triBn c+a các doanhnghi-p công nghi-p n|ng s„ t?o ra nhTng tư li-u s2n xuNt quan trYng cho s5 pháttriBn c+a các ngành khác Không ch_ cung cNp các tư li-u s2n xuNt cho các ngànhs2n xuNt khác, các doanh nghi-p còn hưjng d;n các ngành kinh t0 sl ding các tưli-u s2n xuNt và các ñi3u ki-n v#t chNt ñB các ngành s2n xuNt khác phát huy tácding trong vi-c tăng năng suNt lao ñLng, thúc ñny s5 phát triBn b3n vTng c+a cácngành kinh t0 khác.

ThZ ba, doanh nghi-p công nghi-p là nhân t, ch+ y0u góp phKn th5c hi-nnhTng nhi-m vi kinh t0 ƒ xã hLi c+a ñNt nưjc S2n phnm c+a các doanh nghi-pcông nghi-p ñóng góp phKn ljn vào tDng thu nh#p qu,c dân c+a n3n kinh t0,cung cNp tư li-u s2n xuNt và tư li-u tiêu dùng cho n3n kinh t0 S5 phát triBn m?nhm„ c+a các doanh nghi-p công nghi-p [ các vùng mi3n c+a ñNt nưjc ñã kéo theos5 giao lưu trao ñDi hàng hoá giTa các vùng lãnh thD, làm gi2m dKn s5 chênhl-ch v3 kinh t0 và xã hLi giTa các vùng c+a ñNt nưjc S5 phát triBn v3 quy mô,t,c ñL và trình ñL khoa hYc k` thu#t còn làm thay ñDi căn b2n tính chNt lao ñLngc+a các ngành, thay ñDi cơ cNu lao ñLng xã hLi theo hưjng ti0n bL

Như v#y có thB kh‹ng ñEnh r‡ng, ho?t ñLng c+a các doanh nghi-p côngnghi-p có mLt vai trò h0t s*c quan trYng ñ,i vji s5 phát triBn c+a n3n kinh t0.MLt n3n kinh t0 phát triBn luôn luôn ñi li3n vji mLt n3n công nghi-p hi-n ñ?i

1.2.2 Hoat ñong tài chính cRa doanh nghi1p công nghi1p trên TTCK.Ho?t ñLng tài chính c+a doanh nghi-p là nhTng ho?t nhTng ho?t ñLng liênquan ñ0n nhTng quan h- giá trE giTa doanh nghi-p vji các ch+ thB trong n3n kinht0 Có thB khái quát ho?t ñLng tài chính c+a doanh nghi-p trên các khía c?nh sau:

ThZ nhQt, Ho?t ñLng liên quan ñ0n quan h- giTa doanh nghi-p vji Nhànưjc Các ho?t ñLng này phát sinh khi doanh nghi-p th5c hi-n nghĩa vi thu0 ñ,ivji Nhà nưjc, ho|c khi Nhà nưjc góp v,n vào doanh nghi-p [17]

ThZ hai, Các ho?t ñLng liên quan ñ0n m,i quan h- giTa doanh nghi-p vjithE trưGng tài chính, ñây là các ho?t ñLng doanh nghi-p tìm ki0m các ngu8n tàitrW và các ho?t ñLng ñKu tư tài chính khác Trên thE trưGng tài chính, ñB huy ñLngv,n cho ho?t ñLng s2n xuNt kinh doanh, doanh nghi-p có thB th5c hi-n vay ngânhàng ho|c phát hành cD phi0u, trái phi0u ð,i vji các ho?t ñLng ñKu tư tài chínhtrên thE trưGng ti3n t-, doanh nghi-p có thB th5c hi-n các ho?t ñLng như gli ti3n

vào ngân hàng ñB lNy lãi ho|c ñKu tư góp v,n liên doanh liên k0t, ñKu tư mua bánch*ng khoán ñB nh‡m mic ñích thu lWi nhu#n.

ThZ ba, Các ho?t ñLng liên quan ñ0n quan h- giTa doanh nghi-p vji cácthE trưGng khác như thì trưGng hàng hoá, thE trưGng dEch vi, thE trưGng s*c laoñLng ðây là nhTng ho?t ñLng mà doanh nghi-p ti0n hành mua szm máy mócthi0t bE, nhà xư[ng, tìm ki0m lao ñLng Thông qua các ho?t ñLng này doanhnghi-p có thB xác ñEnh ñưWc nhu cKu hàng hoá và dEch vi cKn thi0t cung *ng,trên cơ s[ ñó, doanh nghi-p ho?ch ñEnh ngân sách ñKu tư, k0 ho?ch s2n xuNt, ti0pthE nh‡m tho2 mãn nhu cKu khách hàng

ThZ tư, Các ho?t ñLng liên quan ñ0n m,i quan h- trong nLi bL doanhnghi-p, ñây là các m,i quan h- giTa các bL ph#n s2n xuNt kinh doanh, giTa cDñông và doanh nghi-p, giTa quy3n sl ding v,n c+a doanh nghi-p vji quy3n s[hTu v,n, các m,i quan h- này ñưWc thB hi-n thông qua hàng lo?t các chính sáchc+a doanh nghi-p như chính sách cD t*c, chính sách ñKu tư, chính sách cơ cNuv,n, chi phí…

Như v#y, ho?t ñLng tài chính là mLt ho?t ñLng rNt sôi ñLng c+a doanhnghi-p công nghi-p, có 2nh hư[ng rNt quan trYng ñ0n s5 t8n t?i c+a mmi doanhnghi-p Trên thE trưGng ch*ng khoán, ho?t ñLng tài chính c+a doanh nghi-p côngnghi-p ñưWc bi0t ñ0n vji ba ho?t ñLng chính, ñó là: Ho?t ñLng phát hành ch*ngkhoán, ho?t ñLng tr2 cD t*c, trái t*c và ho?t ñLng ñKu tư kinh doanh ch*ngkhoán

1.2.2.1 Hoat ñong phát hành chZng khoán

Ho?t ñLng tài chính cơ b2n và sôi ñLng nhNt c+a các doanh nghi-p côngnghi-p trên thE trưGng là ho?t ñLng phát hành ch*ng khoán Vi-c thi0u v,n s2nxuNt, kinh doanh là ñi3u thưGng thNy trong ho?t ñLng kinh doanh c+a mLt doanhnghi-p Không ph2i lúc nào doanh nghi-p cũng có thB d dàng gi2i quy0t vNn ñ3thi0u v,n b‡ng cách vay ngân hàng Khi ñã có thE trưGng ch*ng khoán, mLt cáchkhá ñơn gi2n và không mNt quá nhi3u thGi gian là huy ñLng v,n trên thE trưGngch*ng khoán (thE trưGng sơ cNp) thông qua vi-c phát hành ch*ng khoán M|tkhác, khi mu,n m[ rLng s2n xuNt, ñKu tư vào trang thi0t bE, máy móc, cơ s[ v#tchNt thì doanh nghi-p ph2i cKn nhTng kho2n v,n ljn và thưGng mNt rNt nhi3unăm ñB thu h8i v,n Trong nhTng trưGng hWp như v#y ngân hàng thưGng ít m|n

mà trong vi-c cho vay Do v#y, vay dài h?n trên thE trưGng ch*ng khoán là cácht,t nhNt.

Th5c chNt ho?t ñLng phát hành ch*ng khoán là ho?t ñLng huy ñLng v,nc+a các doanh nghi-p công nghi-p trên thE trưGng v,n, thông qua ho?t ñLng pháthành cD phi0u và trái phi0u, các doanh nghi-p s„ thu hút ñưWc mLt ngu8n v,nquan trYng cho quá trình s2n suNt kinh doanh c+a doanh nghi-p [17] Ch*ngkhoán mà công ty phát hành bao g8m cD phi0u và trái phi0u

Theo ý ki0n tác gi2, có hai hình th*c phát hành ch*ng khoán trên thEtrưGng ch*ng khoán ñó là phát hành riêng l† và phát hành ra công chúng

S, lưWng các nhà ñKu tư tham gia mua cD phi0u, kB c2 tD ch*c và cá nhân, ñưWcgiji h?n trong mLt ph?m vi tương ñ,i h¬p Phát hành riêng l† không ñưWc phépth5c hi-n qu2ng cáo chào bán rLng rãi

Theo ý ki0n tác gi2, mic ñích c+a doanh nghi-p khi l5a chYn hình th*cphát hành ch*ng khoán riêng l† là mu,n duy trì vi-c kiBm soát công ty trongph?m vi nh… các thành viên HKu h0t các doanh nghi-p nh… ñ3u có xu hưjngñưWc tD ch*c theo mô hình như v#y Phương th*c phát hành ch*ng khoán riêngl† thưGng ñưWc áp ding trong các trưGng hWp sau: doanh nghi-p ñang [ giaiño?n ñKu phát triBn, doanh nghi-p cD phKn mang tính chNt gia ñình, doanhnghi-p phát hành không có quy mô ljn ho|c nhTng doanh nghi-p có m|t hàng

kinh doanh ñ|c thù mà lãnh ñ?o c+a công ty thNy r‡ng các nhà ñKu tư bên ngoàikhông có lWi.

1.2.2.1.2 Phát hành chZng khoán ra công chúng

a N i dung c3a ho/t ñ ng phát hành ch+ng khoán ra công chúng.Phát hành ch*ng khoán lKn ñKu ra công chúng là vi-c mLt doanh nghi-pcông nghi-p lKn ñKu tiên th5c hi-n phát hành ch*ng khoán c+a mình tji côngchúng ñKu tư [ bên ngoài công ty và phương th*c th5c hi-n ñB chào bán ch*ngkhoán ph2i ti0n hành công khai trên các phương ti-n thông tin ñ?i chúng Pháthành ch*ng khoán g8m có phát hành cD phi0u và phát hành trái phi0u:

ƒ Vi-c phát hành cD phi0u ra công chúng bao g8m hai lo?i: Phát hành lKnñKu ra công chúng (IPO) và chào bán sơ cNp [12] Phát hành lKn ñKu ra côngchúng là vi-c phát hành trong ñó cD phi0u c+a công ty lKn ñKu tiên ñưWc bán rLngrãi cho công chúng ñKu tư N0u cD phKn ñưWc bán lKn ñKu cho công chúng nh‡mtăng v,n thì ñó là IPO sơ cNp, còn khi cD phKn ñWi bán lKn ñKu td s, cD phKn hi-nhTu thì ñó là IPO th* cNp Chào bán sơ cNp là ñWt phát hành cD phi0u bD sungc+a công ty ñ?i chúng cho rLng rãi công chúng ñKu tư

ƒ Vi-c phát hành trái phi0u ra công chúng ñưWc th5c hi-n b‡ng mLtphương th*c duy nhNt ñó là chào bán sơ cNp

Phát hành ch*ng khoán ra công chúng ñưWc th5c hi-n thông qua hai hìnhth*c ñó là phát hành ch*ng khoán thông qua b2o lãnh và phát hành không thôngqua b2o lãnh Phát hành ch*ng khoán thông qua b2o lãnh là phương th*c pháthành mà ñơn vE phát hành s„ thuê mLt tD ch*c trung gian làm ch*c năng b2o lãnhphát hành TD ch*c này chEu trách nhi-m và b2o ñ2m cho ñWt chào bán ñưWcthành công Phát hành ch*ng khoán không thông qua b2o lãnh phát hành làphương th*c phát hành cD phi0u mà ñơn vE phát hành tr5c ti0p bán cho ñ,i tưWngñKu tư không cKn thông qua bên th* ba

b ði)u ki'n phát hành ch+ng khoán ra công chúng

~ tNt c2 các qu,c gia trên th0 giji, các công ty th5c hi-n vi-c phát hànhch*ng khoán ra công chúng ñ3u ph2i ñáp *ng các yêu cKu, tiêu chunn cao c+acác cơ quan qu2n lý thE trưGng ch*ng khoán và ph2i hoàn thành nhi3u th+ tickhá ph*c t?p trưjc và sau khi phát hành ch*ng khoán ra công chúng Các ñi3uki-n phát hành ch*ng khoán ra công chúng bao g8m:

Q ðiRu ki3n liên quan ñ n doanh nghi3p phát hành