Đọc thêm: XIN LẬP KHOA LUẬT Trích Tế cấp bát điều - Nguyễn Trường Tộ A.Mục tiêu bài học Giúp hs - Nắm được đặc điểm văn điều trần: văn bản mà cấp dưới trình bày một vấn đề quan trọng g[r]
Trang 1Tiết: 36 ( lớp 11a5, 11a6 ), 32 ( lớp 11a2 ) Ngày soạn: ………
Đọc thêm: XIN LẬP KHOA LUẬT ( Trích Tế cấp bát điều ) - Nguyễn Trường Tộ
A.Mục tiêu bài học
Giúp hs
- Nắm được đặc điểm văn điều trần: văn bản mà cấp dưới trình bày một vấn đề quan trọng gì đó để
đề đạt lên cấp trên, thuộc loại văn nghị luận chính trị - xã hội; biết phân tích hệ thống luận điểm và cách lập luận của bài điều trần
- Hiểu được tầm quan trọng của luật đối với sự nghiệp canh tân đất nước và tầm lòng nhiệt thành của Nguyễn Trường Tộ
- Thấy được lòng yêu nước thương dân của Nguyễn Trường Tộ nói riêng, tình yêu nước thương dân nói chung của người Việt không phân biệt tôn giáo
B.Chuẩn bị
1 Gv: Sgk, stk, soạn giảng
2 Hs: soạn bài trước ở nhà
C Tiến trình bài dạy
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ
Phân tích nghệ thuật lập luận trong bài “Chiếu cầu hiền”
3 Bài mới
Yêu cầu hs đọc phần tiểu dẫn, nắm được một vài nét về
Nguyễn Trường Tộ
Gv giới thiệu một vài nét về văn điều trần
Pv Theo tác giả, luật bao gồm những lĩnh vực nào? luật
có vai trò, vị trí như thế nào đối với đời sống, xã hội?
Dg NTTộ đặt vấn đề một cách trực tiếp, thẳng thắn Vấn
đề ông đặt ra là “bất luận quan hay …luật nước” Để
thuyết phục vua Tự Đức bấy giờ, ông nêu thêm “ phải học
những luật mới bổ sung thêm từ hồi Gia Long đến nay”
Tác dụng của lối vào đề kiểu này vừa ngắn gọn, vừa làm
người nghe hiểu ngay vấn đề mà người viết đặt ra
- Ông giới thiệu việc thực hành luật ở các nước phương
Tây: “phàm những ai đã nhập ngạch bộ Hình xử đán các
vụ kiện tụng thì chỉ có thăng trật chứ không bao giờ bị
biếm truất Dù vua, triều đình cũng không giáng chức họ
được một bậc…”
- Ông e người chê ( nhà vua) sẽ hiểu lệch, cho rằng luật
chỉ tốt cho việc cai trị, nên tự đặt ra sự phản bác và giải
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả
( Sgk )
2 Thể loại: điều trần
Là văn bản mà cấp dưới trình bày một vấn
đề quan trọng gì đó để đề đạt lên cấp trên, thuộc loại văn nghị luận chính trị - xã hội
II Phân tích
1 Luật và vai trò, vị trí của luật đối với con người, xã hội
- Theo Nguyễn Trường Tộ, luật bao gồm:
kỉ cương, uy quyền và chính lệnh của quốc gia
- Đất nước muốn tồn tại phải có kỉ cương, nhà nước muốn cai trị được dân phải có
uy quyền nhưng đồng thời phải có chính lệnh mối quan hệ giữa luật với mọi người
- “ Bất luận quan hay dân, mọi người đều phải học luật nước nước” luật bao trùm tất cả
- Ông chủ trương vua quan đều phải có ý thức trước luật pháp, vì luật có vai trò
Lop11.com
Trang 2đáp: luật là đức, là cái đức lớn nhất chí công vô tư, đấy là
đức trời, mà đức trời là đạo làm người, bất tất phải đi tìm
cái gì khác, cũng có nghĩa là cần phải học luật Như vậy
ông đã chủ trương vua quan đều phải có ý thức trước luật
pháp Chủ trương ấy chính là do luật có vai trò quan
trọng đối với con người và xã hội: luật không chỉ có tác
dụng cai trị xã hội mà còn là đạo đức hành vi, đạo làm
người
Pv Theo tác giả, Nho học truyền thống có tôn trọng luật
pháp không?
Tác giả dẫn lời Khổng Tử “Chép những lời nói suông
chẳng bằng thân hành ra làm việc” mà muốn làm việc
được phải có luật
Pv Tác giả quan niệm như thế nào về mối quan hệ giũa
đạo đức và luật pháp?
Pv Việc nhắc đến Khổng Tử và các khái niệm đạo đức,
văn chương có tác dụng gì đối với nghệ thuật biện luận
trong đoạn trích?
Dg Dùng Khổng Tử để phê phán Nho giáo là phương
pháp gậy ông đập lưng ông” trong văn nghị luận Phê
phán những mặt hạn chế của Nho giáo, NTTộ đưa ra một
hiện thực đáng buồn và không ai có thể phủ định tình hình
nho sĩ hiện nay do Nho giáo đào tạo nên: “suốt đời đọc
sách(…) mà tại sao có nhiều người, cuộc đời của họ và sự
ứng xử của họ còn tệ hơn những người quê mùa chất
phác” vì sao? Vì họ không được học luật Cách lập luận
của NTT vừa sắc sảo, vừa chặt chẽ, văn ngắn gọn, kiệm
lời, tính chiến đấu mạnh mẽ, hùng hồn
Pv Từ sự phân tích ở trên, em hãy rút ra một vài nét về
nội dung, nghệ thuật của bài?
quan trọng đối với con người và xã hội: luật không chỉ có tác dụng cai trị xã hội
mà còn là đạo đức hành vi, đạo làm người
2 Mối quan hệ giữa đạo đức và luật pháp
- Theo tác giả, Nho giáo truyền thống không tôn trọng luật pháp Vì Nho giáo nói suông không có tác dụng bằng pháp luật
- Đạo đức và luật pháp phải đi liền với
nhau
3 Nghệ thuật biện luận trong đoạn trích Cách lập luận của NTT vừa sắc sảo, vừa chặt chẽ, văn ngắn gọn, kiệm lời, tính chiến đấu mạnh mẽ, hùng hồn
III Tổng kết
“ Xin lập khoa luật” bàn về sự cần thiết của luật pháp đối với xã hội xưa nhằm mục đích thuyết phục triều đình cho mở khoa luật Qua đó ta thấy được tấm lòng yêu nước thương dân của Nguyễn Trường Tộ
4 Củng cố
- Vai tró và vị trí của luật đối với con người, xã hội
- Mối quan hệ giữa đạo đức và luật pháp
- Nghệ thuật biện luận trong đoạn trích
5 Dặn dò
- Học bài, chuẩn bị bài “Ôn tập văn học trung đại VN”
Rút kinh nghiệm:
Lop11.com