Trước sự xâm lược của thực dân Pháp, quan quân triều đình từng bước đầu hàng, nhưng nhân dân cả nước lại cùng nhau kháng chiến chống Pháp, dù thất bại nhưng những cuộc khởi nghĩa đó có t[r]
Trang 1Tiết PPCT :
Ngày dạy
Phần ba LỊCH SỬ VIỆT NAM (1858 – 1918)
Chương 1 VIỆT NAM TỪ NĂM 1858 ĐẾN CUỐI THẾ KỶ XIX
Bài 19 NHÂN DÂN VIỆT NAM KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP XÂM LƯỢC
(Từ năm 1858 đến trước năm 1873)
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
Sau khi học xong bài học, học sinh:
1 Về kiến thức
_ Biết được ý đồ xâm lược Việt Nam của thực dân Pháp, có từ rất sớm.
_ Biết được tình hình Việt Nam trước khi thực thân Pháp xâm lược.
_ Hiểu được cuộc kháng chiến chống Pháp của quân và nhân ta ở Gia Định và các tỉnh Nam Kỳ diễn ra như thế nào từ 1859 - trước năm 1873.
2 Về kỹ năng
_ Sử dụng lược đồ lịch sử trình bày diễn biến các sự kiện.
_ Khả năng phân tích, nhận xét, rút ra bài học lịch sử từ các sự kiện lịch sử
3 Về tư tưởng, tình cảm
_ Hiểu được bản chất xâm lược và thủ đoạn tàn bạo của chủ nghĩa thực dân
_ Đánh giá đúng mức nguyên nhân và trách nhiệm của triều đình phong kiến nhà Nguyễn trong việc tổ chức kháng chiến Giáo dục tinh thần yêu nước, ý thức tự tôn dân tộc.
II PHƯƠNG TIỆN GIẢNG DẠY
1 Phương tiện giảng dạy:
_ Bản đồ các địa danh cần thiết.
_ Lượt đồ cuộc kháng chiến chống Pháp ở Nam Kỳ.
_ Bản đồ Nam Kỳ lục tỉnh.
_ Hình ảnh một số nhân vật lịch sử như Trương Định, Phan Thanh Giản, Nguyễn Trung Trực, Nuyễn Hữu Huân,…
2 Tư liệu:
_ Sách giáo khoa Lịch sử 11, Nxb Giáo Dục Việt Nam.
_ Nguyễn Quang Ngọc (chủ biên)(2012), Tiến trình lịch sử Việt Nam, Nxb
Giáo Dục Việt Nam.
_ Đinh Xuân Lâm (chủ biên)(2013), Đại cương Lịch sử Việt Nam – tập 2,
Nxb Giáo dục Việt Nam.
_ Nguyễn Thị Côi, Kênh hình trong dạy học lịch sử ở trường THPT (tập 1 –
Lịch sử Việt Nam), Nxb Đại học Quốc Gia Hà Nội.
Trang 2_ Nguyễn Văn Ánh – Trần Thái Hà – Trịnh Định Tùng, Tư liệu Lịch sử 10,
Nxb Giáo Dục Hà Nội.
_ Trịnh Tiến Thuận – Nguyễn Xuân Trường (2007), Hướng dẫn sử dụng kênh hình trong sách giáo khoa Lịch sử 10, Nxb Hà Nội.
III TIỀN TRÌNH GIẢNG DẠY
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ
Những nội dung chính của Lịch sử thế giới hiện đại 1917-1945.
3.Giảng bài mới
Ngày 31/8/1858 thực dân Pháp nổ súng chính thức mở màn cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam Ngay từ đầu, quân dân ta đã anh dũng chiến đấu chống quân xâm lược Với sức mạnh quân sự Pháp ngày càng mở rộng chiến tranh xâm lược, song đi đến đâu chúng cũng vấp phải sự kháng cự mãnh liệt của nhân dân ta Để hiểu được cuộc xâm lược Việt Nam của thực dân Pháp và cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta từ 1858 – 1873, chúng ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay
_Gv giới thiệu “Lược đồ các nước Đông Nam Á
cuối XIX – XX” Qua đó, Gv trình bày về âm mưu
xâm lược của thực dân phương Tây nói chung và
thực dân Pháp nói riêng đối với vùng Đông Nam Á,
trong đó có Việt Nam Thông qua một số câu hỏi gợi
mở như:
+ Vị trí của Đông Nam Á có vai trò như thế nào.
+ Tại sao đến giữa thế kỉ XIX, khu vực Đông
Nam Á lại trở thành miếng mồi ngon cho bọn tư
bản phương Tây tranh nhau xâu xé?
_ GV giảng thêm:
Đây là khu vực không chỉ có vị trí địa lý quan
trọng, mà còn là nơi có nền văn hóa lâu đời, phong
phú, đông dân, tài nguyên Các dân tộc ở khu vực
này từ lâu đã là những quốc gia độc lập, đạt đến trình
đô văn minh cao, chứ không phải là nơi dân cư lạc
hậu mà thực dân phương Tây tự nhận “có sứ mệnh
đến khai hóa” họ Ngược lại sự thống trị của thực
dân phương Tây đã là trở ngại lớn cho sự phát triển
hợp quy luật của nhân dân khu vực này Nơi có khí
hậu rất thích hợp cho phát triển nông nghiệp
Trang 3Bước vào nửa đầu thế kỉ XIX, chế độ phong kiến
ở hầu hết các nước này đều lâm vào tình trạng khủng
hoảng sâu sắc Nhân cơ hội đó, các nước tư bản
phương Tây tiến hành xâm lược các nước Đông Nam
Á làm thuộc địa
+ Trên bản đồ, tên các quốc gia được ghi rõ; những
quốc gia thuộc Anh kí hiệu bằng chữ (A); những
nước thuộc Pháp kí hiệu bằng chữ (P); những nước
thuộc Hà Lan kí hiệu bằng chữ (H); những nước
thuộc Tây Ban Nha kí hiệu là chữ (T); những nước
thuộc Bồ Đào Nha ký hiệu là (B)
+ Nhìn vào bản đồ, Ấn Độ bị Anh thôn tính gần hết;
Inđônêsia lọt vào tay Hà Lan; Philippin thuộc Tây
Ban Nha; Miến Điện, Mã Lai, Xingapo thuộc Anh;
Việt Nam, Lào, Campuchia thuộc Pháp…Nhật Bản
không phải là thuộc địa nhưng cũng bị bức bách mở
cửa thông thương Trong khu vực chỉ có Xiêm (Thái
Lan) được gọi là nước “độc lập” nhưng đã kí hàng
loạt hiệp ước nhượng bộ với Anh, Hà Lan, Pháp và
Mỹ
Như vậy, đến cuối thế kỉ XIX, các nước Đông
Nam Á đã lần lượt rơi vào tay các nước tư
bản phương Tây.
Hoạt động 1: Nhóm
- Giáo viên(Gv) đặt câu hỏi cho từng nhóm đã chia:
+ Nhóm 1: Nêu tình hình chính trị Việt Nam
đến giữa thế kỉ XIX.
+ Nhóm 2: Nêu tình hình kinh tế Việt Nam đến
giữa thế kỉ XIX.
+ Nhóm 3: Trình bày những chính sách sách
về quân sự, ngoại giao ở Việt Nam giữa thế kỉ XIX.
+ Nhóm 4: Nêu tình hình xã hội Việt Nam lúc
bấy giờ.
Học sinh thảo luận, cử đại diện trả lời
- Gv nhận xét, chốt ý
Gv giảng thêm:
* Chính trị:
Bộ máy chính quyền triều Nguyễn được xây dựng
I LIÊN QUÂN PHÁP-TÂY BAN NHA XÂM LƯỢC VIỆT NAM CHIẾN SỰ Ở ĐÀ NẴNG NĂM 1858.
1 Tình hình Việt Nam đến giữa thế kỉ XIX trước khi thực dân Pháp xâm lược
+ Chính trị: là quốc gia phong kiến
Trang 4trên cơ sở nguyên lý quyền hành to quá mức, sự lục
đục, tranh chấp quyền lực trong triều đình vì vậy mà
ngày càng căng thẳng Những sự kiện lớn như Minh
Mạng thù hằn Lê Văn Duyệt, đến việc Tự Đức giết
anh, rối tiếp đó là vụ thợ lính và lính xây Vạn Niên
Cơ, cuối cùng là những vụ thảm sát trong triều
đình…Tất cả những điều đó làm cho nội bộ triều
đình nhà Nguyễn ngày càng mục nát, đưa triều
Nguyễn đến chổ lâm nguy
* Kinh tế:
Kinh tế khủng hoảng biểu hiện ở việc nhà
Nguyễn không thể kiềm chế nỗi và không kiểm soát
được việc cường hào chiếm đoạt ruộng đất, ruộng
đất tư của nông dân Nó là tài sản lớn nhất và cũng là
nguồn thu quan trọng nhất Giờ đây phần lớn ruộng
đất rơi vào tay địa chủ, cường hào từ đó nông dân
mất mùa, dẫn đếnxung đột giữa nông dân và địa chủ,
cường hào ngày càng gay gắt
Về công thương nghiệp cũng bế tắc, ngay từ năm
Gia Long thứ 2 nhà Nguyễn đã thi hành chính sách
“bế quan tỏa cảng” Qua thời Minh Mạng, Thiệu Trị
chính sách sách này tiếp tục thi hành, đến Tự Đức thì
ngày càng nghiêm ngặt hơn Chính sách tai họa này
đã làm cho giao thương đình trệ, sinh ra thiếu tiền,
thiếu lính, thiếu phương tiện cần thiết để củng cố an
ninh quốc phòng Như vậy chính sách ức thương đối
với bên trong và tỏa cảng bên ngoài đã làm cản trở
sự phát triển của toàn bộ đất nước
* Quân sự:
Quân đội không được cải cách, sức đề kháng
không được tăng cường
* Ngoại giao:
Ngoài việc thi hành chính sách cấm đạo, các vua
triều Nguyễn còn phạm phải một loạt các sai lầm
như đàn áp đạo thiên chúa, ra sức tiền hành các cuộc
chiến tranh xâm lược các nước láng giềng, từ đó trút
thêm nỗi khổ lên đầu nhân dân tạo nên sự thù hằn
chia rẽ giữa nhân dân trong nước và các dân tộc trên
bán đảo Đông Dương
* Xã hội:
Với những chính sách thống trị hà khắc của nhà
Nguyễn làm cho mâu thuẫn giữa nhân dân lao động
với triều đình phong kiến ngày càng gay gắt, quyết
độc lập, có chủ quyền song CĐPK
đã lâm vào khủng hoảng, suy yếu
+ Kinh tế:
Nông nghiệp sa sút, ruộng đất tập trung trong tay địa chủ cường hào, mất mùa, đói kém xảy ra
Công thương nghiệp đình đốn
Chính sách “bế quan tỏa cảng” của nhà Nguyễn làm
nước ta cô lập với bên ngoài
+ Quân sự: lạc hậu, yếu kém.
+ Đối ngoại: sai lầm “cấm đạo”,
đuổi giáo sĩ, làm rạn nứt khối đoàn kết dân tộc, tạo kẻ hở cho kẻ thù lợi dụng
+ Xã hội: Mâu thuẫn xã hội sâu sắc
Các cuộc khởi nghĩa chống lại triều đình nổ ra khắp nơi
Trang 5liệt làm bùng nổ hơn 500 cuộ khởi nghĩa của nông
dân từ thời Gia Long đến Tự Đức, trong đó có nhiều
cuộc khởi nghĩa lớn làm lung lay nền thống trị của
vương triều Nguyễn như khởi Nghĩa Phan Bá Vành,
Lê Văn Khôi, Lê Duy Lương…
+ Với sự khủng hoảng trên các mặt kinh tế, chính trị
đã tác động mạnh đến tình hình xã hội lúc bấy giờ
Hàng loạt các cuộc khởi nghĩa nông dân nổ ra khắp
nơi tiêu biểu như khởi nghĩa Phan Bá Vành ở Nam
Định, Thái Bình; Lê Duy Dương ở Ninh Bình, Lê
Văn Khôi ở Gia Định…
+ Sự khủng hoảng của nước ta giữa thế kỉ XIX, đã
dẫn tới nguy cơ:
Cuộc khủng hoảng của nước ta giữa thế kỉ XIX đã
dẫn đến nguy cơ bị thực dân Pháp xâm lược
_ Gv hướng dẫn học sinh tìm hiểu nội dung thông
qua một số câu hỏi:
1 Việt Nam tiếp xúc với các nước phương Tây
từ khi nào, thông qua con đường gì?
2 Tại sao từ thế kỉ XIX, CNTB lại đẩy mạnh
xâm chiếm thị trường và thuộc địa ở Đông
Dương?
3 Những hành dộng chứng tỏ thực dân Pháp ráo
riết chuẩn bị xâm lược Việt Nam
4 Nguyên nhân thực dân Pháp xâm lược Việt
Nam
Cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam của thực dân
Pháp diễn ra như thế nào? Quân dân ta kháng chiến
chống Pháp ra sao? Chúng ta sẽ tìm hiểu ở phần tiếp
theo.
Hoạt động 2: Cá nhân, tập thể.
- Gv: Tại sao Tây Ban Nha (TBN) lại liên minh với
Pháp tấn công nước ta?
Vì có một số giáo sĩ TBN bị triều đình nhà
Nguyễn giam giữ và giết hại
- Gv: Vì sao Pháp chọn Đà Nẵng(ĐN) làm mục
tiêu tấn công đầu tiên?
HS quan sát Lược đồ vị trí của Đà Nẵng trả
lời câu hỏi
- Gv giảng thêm:
Pháp lựa chọn Đà Nẵng làm nơi tấn công đầu tiên vì
2 Thực dân Pháp ráo riết chuẩn
bị xâm lược Việt Nam
Đọc thêm
3 Chiến sự ở Đà Nẵng năm 1858
Trang 6các lí do sau đây:
ĐN có một vị trí chiến lược quan trọng, đây là
1 hải cảng sâu và rộng, tàu chiến có thể ra vào
dễ dàng ĐN nằm trên con đường thiên lí Bắc
– Nam và có thể sang Lào Nếu chiếm được
ĐN, Pháp sẽ thực hiện được kế hoạch “đánh
nhanh thắng nhanh” trong cuộc chiến tranh
xâm lược Việt Nam
Pháp không thể trực tiếp vào cửa biển Thuận
An, bởi vì Huế là thủ phủ của triều đình nhà
Nguyễn, nên ở đây có sự phòng thủ chắc
chắn, đặc biệt là việc phòng thủ bờ biển Mặt
khác, Thuận An là một cửa biển nhỏ, tàu
chiến không thể ra vào dễ dàng ra vào và
thuận lợi như cửa biển ĐN…
Hậu phương của ĐN có đồng bằng Nam –
Ngãi (Quảng Nam – Quảng Ngãi) trù phú, là
cơ hội để Pháp có thể lợi dụng để thực hiện
chiến lược “lấy chiến tranh nuôi chiến
tranh”.
ĐN là cổ họng của kinh thành Huế, chỉ cách
Huế khoảng 100km, nếu khi chiếm ĐN thì chỉ
cần vượt qua đèo Hải Vân là có thể tấn công
được Huế, đây là con đường ngắn nhất, nhanh
chóng nhất và ít hao tốn tiền của, nhân lực của
Pháp trong cuộc chiến xâm lược
Hơn nữa, tại ĐN có nhiều người theo đạo Thiên
Chúa và nhiều giáo sĩ, gián tiếp đội lốp thầy tu, con
buôn… hoạt động từ trước; họ trở thành những
người đi tiên phong, vạch đường cho Pháp trong
cuộc chiến tranh xâm lược
- Gv đặt câu hỏi: Dựa vào lược đồ chiến sự Đà
Nẵng năm 1858, hãy cho biết chiến sự ở ĐN diễn
ra như thế nào?
Học sinh suy nghĩ, tường thuật lại trận đánh
Giáo viên tường thuật lại trận đánh ở Đà Nẵng:
+ Xuất phát từ bán đảo Hải Nam (Trung Quốc)
quân Pháp kết hợp với quân Tây Ban Nha đưa tàu
chiến xuống phía Nam, lấy cớ bảo vệ các giáo sĩ
Chiều tối ngày 31/8/1858, Liên quân Pháp – TBN
với khoảng 3000 binh lính và sỹ quan, bố trí chiến
thuyền dàn trận trước cửa biển Đà Nẵng
* Thủ đoạn của Pháp:
_ Chiếm Đà Nẵng làm bàn đạp tấn công ra Huế, buộc triều Nguyễn đầu hàng, nhanh chóng kết thúc chiến tranh
* Hành động của Pháp:
- 31/8/1858, Liên quân P – TBN dàn
trận trước cửa biển ĐN
Trang 7 Âm mưu chiếm Đà Nẵng làm căn cứ rồi tấn
công ra Huế buộc nhà Nguyễn đầu hàng
+Sáng ngày 1- 9-1858, Genouilly gửi một tối hậu thư
cho viên trấn thủ Đà Nẵng, bảo phải nộp tất cả thành
trì và pháo đài phòng vệ cho Pháp, hạn trong hai giờ
phải trả lời Dĩ nhiên, không thể nào có phúc đáp từ
phía Việt Nam, vì viên chức địa phương không đủ
thẩm quyền để trả lời, còn Huế thì hai giờ ngắn ngủi,
không thể nào liên lạc được Chưa hết giờ hẹn quân
Pháp đã bắn hàng trăm phát đại bác lên đất liền rồi
đổ bộ lên bán đảo Sơn Trà
( Khái niệm: Tối hậu thư là thư giử, được xem là lá
thư cuối cùng, nêu những yêu cầu, điều kiện bắt
buộc đối phương phải theo; nếu không sẽ bị tấn
công, trừng phạt)
Hình 49: Bán đảo Sơn Trà có núi bao bọc, ngoài
biển tạo thành một vịnh kín gió nước sâu, tàu lớn có
thể ra vào dễ dàng Các tàu chiến Pháp và Tây Ban
Nha, từ các tàu chiến quân Pháp – Tây Ban Nha
xuống các xuồng chở quân tiến đánh vào đất liền
- Gv đặt câu hỏi: Trước hành động đó, quân và
nhân dân ta có thái độ như thế nào?
Hs suy nghĩ, trả lời
- Gv nhận xét, chốt ý
Trước tình hình đó, triều đình Huế vội phái
nhiều quân tăng cường lực lượng phòng thủ, Nguyễn
Tri Phương được cử làm chỉ huy ở mặt trận Quảng
Nam để lo việc chống giặc Nhưng ông không chủ
động tấn công tiêu diệt giặc mà chỉ huy động nhân
dân đắp lũy chạy dài từ bờ biển vào phía trong, để
bao vây địch ngoài mé biển, chặn không cho chúng
tiến sâu vào nội địa
Quân dân ta anh dũng chiến đấu đẩy lui nhiều
đợt tiến công của địch
Phối hợp với quân triều đình thực hiện “vườn
không nhà trống” di tản cư vào bên trong để giặc
khỏi bắt đi lính, nộp lương thực hay cung cấp tin tức
Chiến thuật này không phải là không có hiệu quả,
mấy lần liên quân P – TBN tìm cách đánh sâu vào
đều bị quan quân triều đình đánh bật trở ra và thiệt
hại nặng nề
- Gv đặt câu hỏi: Âm mưu của Pháp đánh chiếm
- 1/9/1858, Pháp tấn công bán đảo Sơn Trà - mở đầu cuộc xâm lược
VN, thực hiện âm mưu “đánh nhanh thắng nhanh”.
- Quân dân ta đẩy lùi các đợt tấn
công của địch, thực hiện “vườn không nhà trống” gây cho địch
nhiều khó khăn
Trang 8Đà Nẵng có được không? Vì sao?
Hs suy nghĩ, trả lời câu hỏi.
- Gv nhận xét, chốt ý
Kết quả sau 5 tháng tiến hành chiến tranh Pháp chỉ
chiếm được bán đảo Sơn Trà không có người và mấy
làng ven biển cũng có người Trong lúc đó khó khăn
của chúng ngày càng tăng lên thêm do không hợp
khí hậu nên binh lính ốm đau và chết nhiều trong khi
thuốc men lại thiếu, tiếp tế khó khăn Vì vậy, chiến
tranh có thể kéo dài hơn dự kiến của Pháp
Hoạt động 3: Cá nhân và tập thể
- Gv đặt câu hỏi: Ý đồ của Pháp đánh Gia Định?
HS quan sát lược đồ, Gv đặt câu hỏi gợi mở:
+ Pháp thực hiện ý đồ của mình như thế nào?
+ Pháp gặp phải khó khăn nào khi chiếm được
thành?.
+ P gặp khó khăn như vậy, triều đình có tận dụng
được cơ hội đánh Pháp được hay không?.
+ Quyết tâm của nhân dân ta và thái độ của triều
đình ntn?.
Gv giảng thêm:
_ Vì không chiếm được ĐN nên Pháp quay vào
chiếm Gia Định Tuy nhiên, âm mưu của địch lần
này khác với so với lần đánh ĐN lần trước Chúng
muốn cắt đường tiếp tế bằng cách chiếm Gia Định và
Nam Kì mà chúng biết là kho lúa gạo của triều đình
Huế; mặt khác nhằm tránh được sự tiếp tế của triều
đình Huế mà chúng đã được biết không phải là yếu
kém như bọn giáo sĩ Pháp báo cáo Gia Định xa
Trung Quốc theo đó tránh được sự can thiệp của nhà
Thanh, đánh Gia Định xong sẽ theo đường sông Mê
Kong đánh chiếm Cao Miên làm chủ lưu vực sông
Mê Kong Thông qua đó, Pháp xúi giục nhân dân
một số nước gần đó như Xiêm, Philippin nổi dậy
chống nhà Nguyễn Mặt khác, lúc này tư bản Pháp
cần phải hành động gấp vì tư bản Anh sau khi chiếm
Singapo và Hương Cảng cũng đang ngấp ngé chiếm
Gia Định để nối liền 2 cửa biển trên
_Gv miêu tả kiến trúc của thành Gia Định:
Thành Gia Định mới cũng được xây dựng theo
kiến trúc Vauban nhưng nhỏ hơn nhiều, dễ bị bắn
- Kết quả: Quân Pháp – TBN bị cầm
chân tại bán đảo Sơn Trà suốt 5
tháng , kế hoạch “đánh nhanh thắng nhanh” bước đầu bị thất bại.
II CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP Ở GIA ĐỊNH VÀ CÁC TỈNH MIỀN ĐÔNG NAM
KỲ TỪ NĂM 1859 ĐẾN NĂM 1862
1 Kháng chiến ở Gia Định
Trang 9phá hơn và chỉ có bốn pháo đài bốn góc so với tám
pháo đài của thành Bát Quái cũ Tường thành cao 20
m dài trên 475 m được làm từ đá granite, gạch và
đất Xung quanh thành có hào nước bao bọc; sức
chứa tới khoảng 1 vạn dân, nhưng lúc đó chỉ có
khoảng 1000 quân canh giữ
_ Ngày 9/2/1859, quân Pháp do Đờ giơ-nuy chỉ huy
đã đến Vũng Tàu, chúng nhân chóng dàn trận và bắn
đại bác vào Vũng Tàu, mở đầu cho việc đánh chiếm
Gia Định
Đến 15/2/1859, quân Pháp tiến sát chân thành Gia
Định Ngày 16/2/1859, quân Pháp đến Gia Định
_ Sáng ngày 17/2/1859, dựa vào hỏa lực mạnh, Pháp
cho quân đổ bộ tấn công thành Quan quân triều đình
có chống trả nhưng không thành, lúc này trong thành
có khoảng 200 khẩu đại bác, một số vũ khí khác đặc
biệt là lương thực Trận chiến diễn ra ác liệt cho đến
trưa thì Pháp chiếm được thành
Kể lại vụ việc trong sách Địa chí Tp.HCM tập 1
có đoạn viết: Kho thóc thành Gia Định cháy mãi hai
năm mà khói còn nghi ngút Hai mươi bốn tháng
nắng mưa không làm tắt được đám cháy này Quân
Pháp cũng cướp giật, đốt luôn nhiều phố xá, thôn
xóm dân cư
Quân Pháp gặp khó khăn:
Tuy quân Pháp chiếm được thành chỉ trong một
buổi sáng nhưng quân Pháp không thể giữ nổi thành
trước phong trào kháng chiến của nhân dân ta:
+ Các đội dân binh chiến đấu anh dũng chặn đánh,
quấy rối, tiêu diệt địch
+ Kế hoạch “đánh nhanh thắng nhanh” thất bại.
+ Pháp chuyển sang kế hoạch “chinh phục từng gói
nhỏ”.
Trước tình hình đó, triều đình đã bỏ lỡ cơ hội
chống Pháp.
Tháng 3/1860, triều đình cử Nguyễn Tri Phương vào
Gia Định xây dựng phòng tuyến Chí Hoà để chặn
giặc, nhưng lại bị động đối phó, thiếu quyết tâm
chống Pháp
Gv giới thiệu thêm về Đại đồn Chí Hòa:
Thành dài 3km, rộng 1km, xây bằng gạch, đá ong
và đất sét rất kiên cố, cao 3,5m dày 2m, có nhiều lỗ
châu mai Trong thành chia làm 5 khu, có thể hổ trợ
* Hành động của Pháp:
- 9/2/1859, Pháp tới Vũng tàu
- 16/2/1859, Pháp tới Gia Định
- 17/2/1859, Pháp đánh chiếm thành Gia Định
Quân triều đình tan rã nhanh chóng
- Đầu 1860, Pháp gặp khó khăn lực lượng mỏng vì phải chia sẽ với các chiến trường khác, không hợp khí hậu, bị quân ta phục kích
Trang 10nhau chiến đấu Góc thành gai góc chằng chịt Ngoài
thành có hào sâu đầy nước ngăn cách, có hào che,
hào chông Cách chân thành hàng trăm mét có bố trí
cậm bẫy Trong thành có 150 khẩu đại bác đủ cỡ, và
vô số vũ khí thông thường, có hàng chục nghìn binh
sĩ chính quy và dân binh Tuy nhiên, việc xây dựng
đại đồn Chí Hòa chỉ là chiến thuật phòng thủ bị
động, trong tư thế “thủ hiểm”.
Trái lại với triều đình, nhân dân đã anh dũng
chiến đấu chống thực dân Pháp.
Hàng nghìn “nghĩa dũng” dưới sự lãnh đạo của
Dương Bình Tâm chỉ huy đã xung phong đánh đồn
Chợ Rẫy, vị trí quan trọng trên phòng tuyến của
địch
Kết quả Pháp sa lầy ở hai nơi : Đà Nẵng và Gia
Định
Hoạt động 4: Cả lớp cá nhân
- Gv đặt câu hỏi: Sau điều ước Bắc Kinh, Pháp đã
có những hành động gì?
Học sinh theo dõi sách giáo khoa, suy nghĩ
trả lời
- Giáo viên nhận xét, chốt ý
Gv giảng: Sau khi kết thúc thắng lợi ở Trung Quốc
với điều ước Bắc Kinh (25/10/1860), Pháp bắt đầu
rãnh tay hơn trong vấn đề Nam Kinh Tháng 2/1861,
đô đốc Sác-ne đưa 4000 quan và 70 tàu tăng viện cho
Gia Định Mục tiêu của Pháp lúc này là tấn công Đại
đồn Chí Hòa
* Giáo viên sử dụng lược đồ “Chiến trường Gia
Định” (1859 – 1861)để tường thuật chiến sự ở đây:
Giáo viên hướng dẫn học sinh tìm hiểu những
tình tiết chủ yếu sau: Sáng ngày 24-2-1861, chúng
bắt đầu nổ súng công phá Chí Hòa Trận đánh diễn ra
ác liệt trong hai ngày (24, 25-2-1861) Quân triều
đình chống đỡ kịch liệt nhưng không đối phó nổi sức
mạnh hỏa lực của địch Cuối cùng, đại đồn Chí Hòa
bị giặc chiếm, chiến lũy bị vỡ, Nguyễn Tri Phương
bị thương, quan quân phải rút chạy về Biên Hòa Tin
thất thủ đại đồn làm chấn động cả triều đình và làm
cho quân sĩ ở mặt trận hết sức hoang mang
_ Tháng 7/1860, nhân dân tiếp tục tấn công địch ở đồn Chợ Rẫy, triều đình xuất hiện tư tưởng chủ hoà
Kết quả: Pháp không mở
rộng đánh chiếm được Gia Định, ở vào thế tiến thoái lưỡng nan
2 Kháng chiến lan rộng ra các tỉnh miền Đông Nam Kỳ Hiệp ước 5/6/1862
* Hành động của Pháp
- 23/2/1861, quân Pháp tấn công đồn Chí Hòa
- Sau đó Pháp chiếm Định Tường (4/1861), Biên Hòa (12/1861), Vĩnh Long(3/1862)