Loại diễn Diến thế nguyên sinh Diến thế thứ sinh thế Giai đoạn Khởi đầu từ môi trường chưa có hoặc Khởi đầu từ môi trường đã có một quần khởi đầu có rất ít sinh vật xã sinh vật phát triể[r]
Trang 1Tuần: 27 BÀI 41
Tiết: 44
Ngày soạn:20.02.2010
Ngày dạy:21.02.2010
I Mục tiêu bài học
- Trình bày được khái niệm diễn thế, các giai đoạn của từng loại diễn thế
- Phân tích được nguyên nhân của diễn thế, lấy ví dụ minh hoạ các loại diễn thế
- Nâng cao ý thức về khai thác hợp lí nguồn tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường
II Trọng tâm:
- Khái niệm DTST, sực khác nhau giữa DTNS và DTTS
- Nguyên nhân bên ngoài và bên trong của DTST
III Chuẩn bị:
- Giáo án điện tử, phiếu học tập
- Tranh phóng to các hình 41.1 – 3 sgk
II Tiến trình lên lớp
1 Ổn định lớp
- Kiểm danh ghi vắng ở sổ đầu bài
2 Kiểm tra bài cũ:
CH1: Thế nào là quần xã sinh vật? Nêu sự khác nhau giữa quần thể và quần xã sinh vật
CH2: Nêu sự khác nhau giữa quan hệ hỗ trợ và quan hê dối kháng
3 Nội dung bài mới
- Cho HS quan sát hình
động mô phỏng diễn thế
sinh thái(DTST) kết hợp
SGK Thế nào là
DTST? Cho VD?
- Hãy phân tích đặc điểm
thực vật, đất, khí hậu ở
từng giai đoạn trong mô
hình trên để hình thành
cây gỗ lớn?
- Quan sát hình 41.2
Song song với với qúa
trình biến đổi của quần
xã, các điều kiện tự nhiên
đã thay đổi như thế nào?
- GV yêu cầu HS nghiên
cứu SGK mục II và III
hoàn thành PHT
- Khác nhau chủ yếu giữa
DT nguyên sinh và DT
thứ sinh là gì?
- GV cho HS quan sát
thêm hình ảnh các loại
diễn thế và giới thiệu
- HS quan sát hình ảnh trên máy chiếu + SGK nêu khái niệm
- HS vận dụng kiến thức
để phân tích: dấu tiên đất hoang chưa có sinh vật, đất không che phủ, dễ mất nước, khô cvằn xói mòn, sau đó cỏ daị mọc xuất hiện cây bụi xen kẽ cây gỗ nhỏ, mặt đất được che phủ, độ ẩm tăng, dđấ giàu dinh dưỡng hơn…
Quá trình biến đổi:
-Sinh vật biến đổi -> môi trường sống biến đổi theo
- Thực vật biến đổi ->
động vật biến đổi theo
- HS nghiên cứu SGK, thảo luận, hoàn thành PHT
- Khác nhau giữa hai kiểu
DT là giai đoạn khởi đầu
- HS quan sát và lắng nghe để tìm hiểu thêm về
DT phân hủy
I Khái niệm về diễn thế sinh thái.
1 Khái niệm: Diễn thế sinh thái là quá
trình biến đổi tuần tự của quần xã qua các giai đoạn tương ứng với sự biến đổi của môi trường
Ví dụ 1: Diến thế diễn ra trên một vùng đất
mới
- Giai đoạn khởi đầu:
+ chưa có sinh vật sinh sống, sau đó cỏ mọc lên và hình thành trảng cỏ
+ khí hậu khô nóng, nghèo chất dinh dưỡng
- Giai đoạn giữa:
+ Xuất hiện nhiều cây bụi và cây gỗ nhỏ + mặt đất được che phủ nên độ ẩm tăng, xói mòn giảm dần và lượng chất dinh dưỡng trong đất tăng cao dần
- Giai đoạn cuối:
+ Hình thành rừng cây gỗ lớn với nhiều tầng cây
+ Độ ẩm đất và không khí tăng cao, đất màu mỡ
II Các loại diễn thế sinh thái và nguyên nhân của diễn thế.
III Nguyên nhân của DTST
- PHT các loại DTST.
DIỄN THẾ SINH THÁI
Lop12.net
Trang 2thêm về DT phân hủy.
PHT Các loại diễn thế sinh thái và nguyên nhân của diễn thế.
Loại diễn
Giai đoạn
khởi đầu
Khởi đầu từ môi trường chưa có hoặc
có rất ít sinh vật
Khởi đầu từ môi trường đã có một quần
xã sinh vật phát triển nhưng bị huỷ diệt do
tự nhiên hay do khai thác quá mức của con người
Giai đoạn
giữa
Các quần xã sinh vật biến đổi tuần tự, thay thế nhau và ngày càng phát triển
Một quần xã mới hồi phục thay thế quần
xã bị huỷ diệt, các quần xã biến đổi đổi tuần tự thay thế lẫn nhau
Giai đoạn
cuối
Hình thành quần xã tương đối ổn định (quần xã đỉnh cực)
Các yếu tố khí hậu và sinh vật tương đối ổn định
VD: Rừng Cúc phương
Có thể hình thành nên quần xã tương đối
ổn định, tuy nhiên rất nhiều quần xã bị suy thoái
Nguyên nhân
của diễn thế
- Tác động mạnh mẽ của ngoại cảnh lên quần xã
- Canh tranh gay gắt giữa các loài trong quần xã
- Tác động mạnh mẽ của ngoại cảnh lên quần xã
- Hoạt động khai thác tài nguyên của con người
- Cạnh tranh gay gắt giữa các loài trong quần xã
- Cho HS quan sát hình
1 khu vực sau khi bị
cháy với nhiều gốc cây
to nhỏ khác nhau em
có suy nghĩ gì về quần
xã sinh thái trước đó,
và trong tương tai ?
Nghiên cứu diễn thế
giúp ta biết điều gì?
- Hiểu biết về DTST
ứng dụng trong thực tế
thế nào?
VD: Dự án cải tạo khu
vực miền trung bằng
cách trồng có khả năng
chịu nắng, chịu khô
cao
- HS có thể suy luận:
Trước khi cháy khu vực này là rừng rậm với nhiều cây gỗ to
Sau khi cháy 1 thời gian cỏ sẽ mọc lên, rồi cây bụi nhỏ, cây
gỗ nhỏ, gỗ lớn, dây leo, rừng rậm
- Từ giải thích VD,
HS nêu kiến thức
- HS đọc SGK trao đổi trả lời
IV Tầm quan trọng của việc nghiên cứu diễn thế sinh thái.
- Nghiên cứu diễn thế có vai trò rất quan trọng:
- Giúp hiểu được các quy luật phát triển trong
quần xã và dự đoán được các quần xã tồn tại trước
đó và quần xã sẽ xuất hiện trong tương lai
- Chủ động xay dựng kế hoạch bảo vệ và khai thác hợp lí nguồn tài nguyên thiên nhiên
-Có thể kịp thời đề xuất các biện pháp khắc phục những biến đổi bất lợi của môi trường, sinh vật và con người
VD: Biện pháp duy trì quần xã rừng tràm
- Trồng cây ngập mặn ven biển, trồng cây ăn qủa ở các vùng đối trọc
4 Củng cố:
- Giáo viên yêu cầu học sinh vận dụng kiên thức vừa học trả lời các câu hỏi ở cuối bài
5 Dặn dò.
- Học bài, trả lời các câu hỏi sách giáo khoa
- Soạn bài 42 “HỆ SINH THÁI”
Lop12.net