Mục tiêu bài học: Giúp học sinh: - Hiểu được mâu thuẫn trái tự nhiên trong cách ứng phó của nhân vật “Thầy” trong truyện “Tam đại con gà”.. - Thấy được cái hay trong nghệ thuật “nhân vật[r]
Trang 1Tiết 25 (Đọc văn) TRUYỆN CƯỜI
TAM ĐẠI CON GÀ NHƯNG NÓ PHẢI BẰNG HAI MÀY
A Mục tiêu bài học:
Giúp học sinh:
- Hiểu được mâu thuẫn trái tự nhiên trong cách ứng phó của nhân vật
“Thầy” trong truyện “Tam đại con gà”
- Thấy được cái hay trong nghệ thuật “nhân vật tự bộc lộ” trong truyện này
- Thấy được thái độ của nhân dân đối với bản chất tham nhũng của quan lại
ở địa phương Đồng thời thấy được tình cảnh bi hài của người lao động khi lâm vào tình trạng kiện tụng ở nông thôn Việt Nam ngày xưa trong truyện “Nhưng nó phải bằng hai mày”
B Phương tiện thực hiện:
- Sách giáo khoa, sách giáo viên và bản thiết kế
C Phương pháp dạy học.
- Dạy học theo hướng tích hợp phương pháp đọc sáng tạo, phân tích, thuyết
giảng
D Tiến trình lên lớp.
1 Ổn định lớp.
2 Kiểm tra bài cũ.
3 Giới thiệu bài mới.
4 Bài mới
Hoạt động của GV (1) Hoạt động của HS (2) Nội dung cần đạt (3)
Hoạt động 1: Hướng
dẫn HS tìm hiểu chung.
Gọi HS đọc tiểu dẫn
Nhắc lại khái niệm truyện
cười
HS tìm hiểu chung.
Học sinh đọc tiểu dẫn và rút ra kết luận
HS nhắc lại khái niệm truyện cười
I Giới thiệu chung.
1 Khái niệm truyện cười.
- Trong Từ điển tiếng Việt
2000 (Hoàng Phê chủ biên),
“Truyện cười” được định nghĩa
là “Chuyện kể dân gian dùng hình thức gây cười để giải trí, hoặc để phê phán nhẹ nhàng”
2 Nội dung của truyên cười.
- Phản ánh nhiều vấn đề của
cuộc sống
3 Nghệ thuật gây cười.
- Dùng các yếu tố đối lập, mâu thuẫn
- Chơi chữ
- Nhân vật tự bộc lộ
4 Phân loại truyện cười.
- Truyện khôi hài
Trang 2- Truyện trào phúng.
Truyện “Tam đại con gà” và
“Nhưng nó phải bằng hai mày” thuộc loại truyện trào phúng
Hoạt động 2: Hướng
dẫn HS đọc hiểu văn
bản.
Gọi HS đọc văn bản
Xác định nhân vật và cái
bị cười trong truyện
Tìm hiểu mâu thuẫn trái
tự nhiên ở nhân vật
“Thầy”
Thầy đồ liên tiếp bị đặt
vào những tình huống
nào?
Thầy đồ đã giải quyết
những tình huống đó ra
sao?
Tác giả dân gian đã dùng
biện pháp nghệ thuật gì
dể tạo nên tiếng cười?
HS đọc hiểu văn bản.
HS đọc văn bản “Tam đại con gà”
HS xác định nhân vật và cái bị cười
Học sinh thảo luận, rút ra những tình huống gây cười
HS suy nghĩ trả lời
II Đọc hiểu văn bản:
A Truyện: Tam đại con gà.
1 Đọc.
2 Phân tích.
a Nhân vật Thầy đồ.
- Học hành dốt
- Lại tỏ ra là người “Văn hay chữ tốt”
Anh học trò và sự giấu dốt
của anh khi anh dạy trẻ
+ Giảng giải tầm bậy
Dốt cả kiến thức sách vở lẫn thực tế
+ Cho học trò đọc nhỏ : Thận trọng giấu dốt bằng tài láu cá vặt
+ Xin thổ công:
Cái dốt ngửa ra theo ba đài âm dương và sự đắc chí của “Thầy” Cái dốt được khuyết đại và nâng lên
+ Bị chủ nhà lật tẩy cái dốt,
“Thầy” biện bạch
Sự giấu dốt của Thầy đồ
b Nghệ thuật gây cười:
- Tiếng cười được tạo nên
bởi sự mâu thuẫn trái tự nhiên
ở nhân vật:
+ Dốt lại hay nói chữ, đã dốt lại càng giấu dốt
+ “Thầy” bị đặt vào những tình huống khó xử, buồn cười và cách giải quyết các tình huống càng tô đậm thói xấu giấu dốt và cái dốt
Trang 3Tiếng cười trong truyện
có ý nghĩa gì?
Gọi HS đọc văn bản
“Nhưng nó phải bằng hai
mày”
Xác định nhân vật và cái
bị cười trong truyện
Phân tích tính kịch trong
truyện
Tác giả dân gian đã dùng
biện pháp nghệ thuật gì
dể tạo nên tiếng cười?
Tiếng cười trong truyện
có ý nghĩa gì?
HS suy nghĩ trả lời
HS đọc văn bản
HS xác định nhân vật và cái bị cười
HS suy nghĩ trả lời
HS suy nghĩ trả lời
HS suy nghĩ trả lời
của nhân vật
c Ý nghĩa tiếng cười:
- Tiếng cười trong truyện là tiếng cười phê phán sự giấu dốt của anh học trò
B Truyện: Nhưng nó phải
bằng hai mày.
1 Đọc.
2 Phân tích.
a Nhân vật Lý trưởng
và người theo kiện là Cải và Ngô.
- Lý trưởng: Người đứng
đầu một làng
Khi xử kiện mang đến sự công bằng cho nhân dân
- Cải và Ngô: Là những
người dân phạm tội đang đi tìm sự công bằng, cả hai đều muốn dành phần thắng
b Nghệ thuật gây cười:
+ Kết hợp lời nói với cử chỉ: Cải vội xòe năm ngón tay
và nói “Xin thầy xét lại, lẽ phải về con mà” Và thầy lý cũng xòe năm ngón tay trái úp lên năm ngón tay mặt của Cải + Nghệ thuật chơi chữ: Tay phải, lẽ phải
- Hiệu quả nghệ thuật gây cười:
+ Thấy được cách xử kiện quái gở, “Tài tình” của thầy lí,
xử kiện không cần luật pháp,
lẽ phải
+ Thấy được tình cảnh bi hài của Cải: Tiền mất, tật mang
c Ý nghĩa tiếng cười:
- Tiếng cười trong truyện là tiếng cười phê phán bọn quan lại tham lam, ăn của dân một cách trơ trẽn
- Tiếng cười thể hiện thái độ
Trang 4thương trách đối với người nông dân
5.Củng cố.
6 Dặn dò.
- Soạn bài “ Ca dao than thân, yêu thương, tình nghĩa”.
7 Rút kinh nghiệm: