Giải pháp phát triển thị trường bảo hiểm phi nhân thọ ở Việt Nam

Theo ñối tượng bảo hiểm, các sản phẩm BHPNT ñược chia thành 3 nhóm: - Nhóm các sản phẩm bảo hiểm tài sản như: bảo hiểm cháy nổ, bảo hiểm thân tàu, bảo hiểm hàng hóa, bảo hiểm xây dựng lắ[r]

TSTrường đại học kinh tế quốc dân

Chuyờn ngành: KINH T H C (KINH T B O HI M)

Mó s : 62.31.02.01

Người Người hướng dẫn khoa học: hướng dẫn khoa học:

L$I CAM ðOAN

L$I CAM ðOAN

Tôi xin cam ñoan ñây là công trình nghiên c u c ariêng tôi Các s li u, k!t lu"n nêu trong lu"n án là trung th#c,

có ngu%n g c rõ ràng Tác gi' hoàn toàn ch(u trách nhi m v*công trình khoa h+c này

Tác gi* Lu+n án

TR-NH TH- XUÂN DUNG

M3C L3C

L$I CAM ðOAN i

DANH M3C T4 VI T T6T v

DANH M3C B NG S7 LI8U vi

L$I M9 ð:U 1

CHƯƠNG 1: CƠ S9 LÝ LU>N V? PHÁT TRI N TH- TRƯ$NG B O HI M PHI NHÂN TH 6

1.1 ðBC ðI M VÀ VAI TRÒ CEA B O HI M PHI NHÂN TH 6

1.1.1 ð/c ñi0m c a b'o hi0m phi nhân th+ 6

1.1.2 Vai trò c a b'o hi0m phi nhân th+ 10

1.1.3 Phân lo9i b'o hi0m phi nhân th+ 12

1.2 TH- TRƯ$NG B O HI M PHI NHÂN TH VÀ CÁC NHÂN T7 NH HƯ9NG TFI SG PHÁT TRI N CEA TH- TRƯ$NG B O HI M PHI NHÂN TH 17

1.2.1 Khái ni m và ñ/c ñi0m th( trư=ng b'o hi0m phi nhân th+ 17

1.2.2 Phân lo9i th( trư=ng b'o hi0m phi nhân th+ 21

1.2.3 Các ch th0 tham gia th( trư=ng 22

1.2.4 S'n ph@m b'o hi0m phi nhân th+ 31

1.2.5 Các nhân t 'nh hưBng tCi s# phát tri0n c a th( trư=ng b'o hi0m phi nhân th+ 34

1.2.6 Các chD tiêu ñánh giá s# phát tri0n c a th( trư=ng b'o hi0m phi nhân th+ 41

1.3 MHT S7 BÀI H C KINH NGHI8M QU7C T V? PHÁT TRI N TH-TRƯ$NG B O HI M PHI NHÂN TH 48

K T LU>N CHƯƠNG 1 53

CHƯƠNG 2: THGC TRJNG TH- TRƯ$NG B O HI M PHI NHÂN TH 9 VI8T NAM (GIAI ðOJN 2006 K2010) 54

2.1 KHÁI QUÁT V? QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRI N CEA TH- TRƯ$NG B O HI M PHI NHÂN TH VI8T NAM 54

2.1.1 Giai ño9n 1964H1974 54

2.1.2 Giai ño9n 1975H1993 55

2.1.3 Giai ño9n 1994H 2005 58

2.1.4 Giai ño9n 2006H2010 60

2.2 TRGC TRJNG TH- TRJNG B O HI M PHI NHÂN TH VI8T NAM (GIAI ðOJN 2006K2010) 60

2.2.1 ði*u ki n kinh t! H xã hJi Vi t Nam 60

2.2.2 Th#c tr9ng th( trư=ng b'o hi0m phi nhân th+ Vi t Nam 67

K T LU>N CHƯƠNG 2 115

CHƯƠNG 3: GI I PHÁP PHÁT TRI N TH- TRƯ$NG B O HI M PHI NHÂN TH VI8T NAM 116

3.1 ð-NH HƯFNG PHÁT TRI N TH- TRƯ$NG B O HI M PHI NHÂN TH VI8T NAM GIAI ðOJN 2011K2020 116

3.1.1 NhLng thu"n lMi và khó khăn ñ i vCi phát tri0n th( trư=ng b'o hi0m phi nhân th+ Vi t Nam giai ño9n 2011H2020 116

3.1.2 MPc tiêu phát tri0n th( trư=ng b'o hi0m phi nhân th+ Vi t Nam giai ño9n 2011H2020 121

3.2 QUAN ðI M PHÁT TRI N TH- TRƯ$NG B O HI M PHI NHÂN TH VI8T NAM 123

3.2.1 Phát tri0n th( trư=ng b'o hi0m phi nhân th+ Vi t Nam phù hMp vCi các mPc tiêu phát tri0n kinh t! chung c a ñRt nưCc 123

3.2.2 Phát tri0n th( trư=ng b'o hi0m phi nhân th+ Vi t Nam Sn ñ(nh và b*n vLng 124

3.2.3 Phát tri0n th( trư=ng b'o hi0m phi nhân th+ Vi t Nam theo hưCng chuyên nghi p 125

3.3 GI I PHÁP PHÁT TRI N TH- TRƯ$NG B O HI M PHI NHÂN TH VI8T NAM 127

3.3.1 Hoàn thi n khung pháp lý ñ i vCi ho9t ñJng kinh doanh b'o hi0m 127

3.3.2 Xây d#ng và ban hành Chi!n lưMc phát tri0n th( trư=ng b'o hi0m Vi t Nam giai ño9n 2011H2020; xây d#ng các chính sách, các ñ* án, các chương trình b'o hi0m vì mPc tiêu phát tri0n kinh t! xã hJi qu c gia 137

3.3.3 Nâng cao năng l#c qu'n lý và giám sát b'o hi0m c a Nhà nưCc 140

3.3.4 Nâng cao năng l#c b'o hi0m c a các DNBH 144

3.3.5 Nâng cao vai trò c a Hi p hJi b'o hi0m 154

3.3.6 Nâng cao nh"n th c c a ngư=i dân v* b'o hi0m 156

3.3.7 Gi'i pháp khác 158

K T LU>N CHƯƠNG 3 160

K T LU>N 161

CÁC CÔNG TRÌNH KHOA H C ðà CÔNG B7 CEA TÁC GI 163

DANH M3C TÀI LI8U THAM KH O 164

DANH M3C T4 VI T T6T

5 BHTNDS B'o hi0m trách nhi m dân s#

9 DNBHPNT Doanh nghi p b'o hi0m phi nhân th+

10 DNBHNT Doanh nghi p b'o hi0m nhân th+

11 DNMGBH Doanh nghi p môi giCi b'o hi0m

DANH M3C B NG S7 LI8U

B*ng 2.1: GDP và t c ựJ tăng trưBng GDP (2006H2010) 61

B*ng 2.2: Cơ cRu GDP theo ngành (giai ựo9n 2006H2010 ) 61

B*ng 2.3: Giá tr( s'n xuRt công nghi p (2006H2010) 62

B*ng 2.4: Giá tr( s'n xuRt nông nghi p phân theo ngành ho9t ựJng (2006H2010) 63 B*ng 2.5: Tình hình xuRt nh"p kh@u c a Vi t Nam (2006H2010) 64

B*ng 2.6: V n ựcu tư phát tri0n c a Vi t Nam (2006H2010) 65

B*ng 2.7: Dân s và tăng trưBng dân s Vi t Nam (2006H2010) 66

B*ng 2.8: Thu nh"p bình quân ựcu ngư=i mJt tháng mJt s năm 67

B*ng 2.9: S lưMng các DNBH trên th( trư=ng BHPNT (2006H2010) 77

B*ng 2.10: S lưMng các DNMGBH B Vi t Nam 78

B*ng 2.11: S lưMng s'n ph@m b'o hi0m trên th( trư=ng BHPNT 79

B*ng 2.12: Quy mô v n ch sB hLu c a th( trư=ng b'o hi0m phi nhân th+ 80

B*ng 2.13: Doanh thu phắ b'o hi0m th( trư=ng BHPNT (2006H2010) 81

B*ng 2.14: Th( phcn theo doanh thu phắ b'o hi0m g c năm 2010 84

B*ng 2.15: Cơ cRu theo doanh thu phắ b'o hi0m g c c a các nghi p vP b'o hi0m năm 2010 85

B*ng 2.16: đóng góp c a th( trư=ng BHPNT vào GDP 86

B*ng 2.17: Lao ựJng làm vi c trong ngành b'o hi0m (2006H2010) 86

B*ng 2.18: Lao ựJng làm vi c trong lĩnh v#c b'o hi0m phi nhân th+ năm 2010 87

B*ng 2.19: Tình hình b%i thư=ng b'o hi0m g c toàn th( trư=ng (2006H2010) 87

B*ng 2.20: Tf l b%i thư=ng theo nghi p vP b'o hi0m g c và chung toàn th( trư=ng năm 2010 89

B*ng 2.21: Tình hình nhưMng TBH c a th( trư=ng BHPNT (2006H2010) 90

B*ng 2.22: Tình hình nh"n TBH c a th( trư=ng BHPNT (2006H2010) 91

B*ng 2.23: Giá tr( ựcu tư trB l9i n*n kinh t! c a th( trư=ng BHPNT (2007H2010) 92

B*ng 2.24: LMi nhu"n kinh doanh c a B'o Vi t, PVI và B'o Minh (2008H2010) 93

B*ng 2.25: Hi u qu' theo lMi nhu"n c a ho9t ựJng kinh doanh b'o hi0m t9i B'o Vi t, PVI và B'o Minh năm 2010 94

B*ng 2.26: Tf tr+ng khai thác mJt s s'n ph@m b'o hi0m so vCi ti*m năng năm 2010 99

B*ng 2.27: Chi b%i thư=ng, chi bán hàng và qu'n lý t9i B'o Vi t, PVI, B'o Minh năm 2010 101

B*ng 2.28: Cơ cRu danh mPc ựcu tư c a th( trư=ng BHPNT năm 2010 113

B*ng 3.1: MJt s chD tiêu d# báo phát tri0n th( trư=ng b'o hi0m Vi t Nam 123

B*ng 3.2: Nhu ccu BHNN c a các hJ ựi*u tra t9i mJt s xã B Bình phưCc 157

L$I M9 ð:U

1 Tính cUp thiXt cYa đ\ tài nghiên c]u

M/c dù ngành b'o hi0m thương m9i B Vi t Nam đưMc bit đcu hình thành tjnăm 1965 vCi s# ra đ=i c a Cơng ty b'o hi0m Vi t Nam (Nay là T"p đồn tài chínhHb'o hi0m B'o Vi t), nhưng Vi t Nam chD th#c s# cĩ th( trư=ng b'o hi0m tj năm

1994 sau khi Ngh( đ(nh 100/CP c a Chính ph đưMc ban hành tháng 12 năm 1993.VCi s# ra đ=i c a hàng lo9t các doanh nghi p b'o hi0m, th( trư=ng b'o hi0m Vi tNam đã trB nên sơi đJng hơn, tjng bưCc đáp ng đưMc các nhu ccu v* b'o hi0m c acác tS ch c và cá nhân trong xã hJi T c đJ tăng trưBng doanh thu phí b'o hi0mhàng năm c a th( trư=ng trong nhLng năm qua đ*u đ9t tj 20% đ!n 30% Tuy nhiên,m/c dù đ9t đưMc t c đJ tăng trưBng cao, ti*m năng c a th( trư=ng b'o hi0m Vi tNam nĩi chung, th( trư=ng b'o hi0m phi nhân th+ nĩi riêng vmn cịn "bo ngo" lCn.Bên c9nh đĩ, s# tăng trưBng c a trư=ng b'o hi0m phi nhân th+ Vi t Nam cũng bJc

lJ nhi*u t%n t9i như: c9nh tranh khơng lành m9nh diqn ra tràn lan, đ/c bi t là giLacác doanh nghi p b'o hi0m trong nưCc; chRt lưMng c a d(ch vP b'o hi0m khơng cao

và chưa đưMc chú tr+ng; năng l#c c9nh tranh c a các doanh nghi p b'o hi0m trongnưCc y!u kém ði*u đĩ st 'nh hưBng tCi t c đJ tăng trưBng và s# phát tri0n b*nvLng c a th( trư=ng b'o hi0m phi nhân th+ Vi t Nam trong th=i gian tCi

XuRt phát tj nhLng vRn đ* th#c t! trên, là ngư=i tr#c ti!p cơng tác trongngành b'o hi0m, Nghiên c u sinh đã ch+n đ* tài: “Gi i pháp phát tri n th trư ng

b o hi m phi nhân th Vi t Nam” đ0 nghiên c u trong lu"n án c a mình

Ngồi ra, cho đ!n nay B Vi t Nam, tuy đã cĩ mJt s nghiên c u các lĩnh v#criêng bi t, các ch đ* riêng bi t c a th( trư=ng b'o hi0m phi nhân th+, nhưng chưa

cĩ nghiên c u nào v* tồn bJ th( trư=ng này Vì v"y, đ* tài nghiên c u là cĩ ý nghĩac' v* m/t lý lu"n và th#c tiqn; là tài li u tham kh'o cho các chuyên gia, các nhànghiên c u trong lĩnh v#c b'o hi0m và nhLng cá nhân khác cĩ quan tâm

2 M^c ñích nghiên c]u

Trên cơ sB khái quát nhLng vRn ñ* lý lu"n chung v* b'o hi0m, b'o hi0m phinhân th+, th( trư=ng b'o hi0m và các nhân t 'nh hưBng tCi ho9t ñJng c a th(trư=ng b'o hi0m, lu"n án phân tích th#c tr9ng ho9t ñJng và phát tri0n c a th( trư=ngb'o hi0m phi nhân th+ B Vi t Nam giai ño9n 2006H2010, tj ñó ñ* xuRt mJt s gi'ipháp ch y!u nhwm phát tri0n ho9t ñJng b'o hi0m phi nhân th+ th=i gian tCi

3 ð i tư`ng và phbm vi nghiên c]u

ð i tư ng nghiên c u: NhLng vRn ñ* lý lu"n chung v* b'o hi0m, b'o hi0mphi nhân th+ và th( trư=ng b'o hi0m phi nhân th+ gin li*n vCi th#c tiqn Vi t Nam.Ph#m vi nghiên c u:

H Nghiên th( trư=ng b'o hi0m phi nhân th+ ñ i vCi ho9t ñJng b'o hi0m g c,chD nghiên c u ho9t ñJng tái b'o hi0m, ho9t ñJng ñcu tư tài chính trên giác ñJ hxtrM ho9t ñJng b'o hi0m g c

H Nghiên c u toàn bJ th( trư=ng b'o hi0m phi nhân th+ Vi t Nam, trong ñó

có nghiên c u ñi0n hình B mJt s doanh nghi p dmn ñcu th( trư=ng

H Th=i gian nghiên c u t"p trung giai ño9n 2006H2010 và mJt s năm trưCc

ñó ñ0 so sánh, phân tích

4 Phương pháp nghiên c]u

Lu"n án ch y!u sy dPng tài li u, s li u ñã ñưMc công b tj các ngu%n: Niêngiám th ng kê, CPc qu'n lý và giám sát b'o hi0m H BJ tài chính, Hi p hJi b'o hi0m

Vi t Nam, mJt s doanh nghi p b'o hi0m như B'o Vi t, B'o Minh, B'o hi0m dcukhí (PVI), các bào báo, bài vi!t, công trình nghiên c u ñưMc công b trên cácphương ti n thông tin ñ9i chúng ñ0 phPc vP cho vi c nghiên c u

Lu"n án sy dPng phương pháp l"p b'ng bi0u, phương pháp so sánh, phươngpháp tSng hMp, phương pháp phân tích trong nghiên c u tSng quan tài li u, tj ñó rút

ra nhLng k!t lu"n, nhLng bài h+c ñ i vCi s# phát tri0n c a th( trư=ng b'o hi0m phinhân th+ B Vi t Nam ðây là nhLng cơ sB v* m/t lý lu"n và th#c tiqn ñ0 lu"n án ñ*xuRt các gi'i pháp phát tri0n th( trư=ng

5 Nheng ñóng góp cYa lu+n án

H H th ng hoá và làm rõ thêm nhLng vRn ñ* lý lu"n cơ b'n v* b'o hi0mthương m9i, b'o hi0m phi nhân th+ và th( trư=ng b'o hi0m phi nhân th+

H Nghiên c u bài h+c kinh nghi m c a các nưCc v* phát tri0n th( trư=ng b'ohi0m phi nhân th+ cho Vi t Nam

H Phân tích, ñánh giá th#c tr9ng phát tri0n th( trư=ng b'o hi0m phi nhân th+

Vi t Nam giai ño9n 2006H2010

H ð* xuRt các gi'i pháp nhwm phát tri0n th( trư=ng b'o hi0m phi nhân th+

Vi t Nam ñ!n năm 2020

6 KXt cUu lu+n án

Ngoài phcn mB ñcu và k!t lu"n, lu"n án có k!t cRu ba chương:

Chương 1: Cơ sB lý lu"n v* phát tri0n th( trư=ng b'o hi0m phi nhân th+Chương 2: Th#c tr9ng th( trư=ng b'o hi0m phi nhân th+ B Vi t Nam (giaiño9n 2006H2010)

Chương 3: Gi'i pháp phát tri0n th( trư=ng b'o hi0m phi nhân th+ Vi t Nam

7 Thng quan nghiên c]u

Liên quan ñ!n th( trư=ng BHPNT và phát tri0n th( trư=ng BHPNT, ñã có cáccông trình nghiên c u ñưMc công b sau:

1) Lu"n án "Ho#t ñ,ng ñ-u tư c.a các doanh nghi p b o hi m nhà nư1c

Vi t Nam" , năm 2004, Ph9m Th( ð(nh

Lu"n án t"p trung nghiên c u:

H NhLng vRn ñ* lý lu"n chung v* ho9t ñJng ñcu tư c a doanh nghi pb'o hi0m

H Kinh nghi m c a các nưCc v* qu'n lý ho9t ñJng ñcu tư c a doanh nghi pb'o hi0m

H Phân tích th#c tr9ng ho9t ñJng ho9t ñJng ñcu tư c a các DNBH Nhà nưCc

B Vi t nam bao g%m B'o Vi t, B'o Minh và PVI

H ðưa ra h th ng các gi'i pháp phát tri0n ho9t ñJng ñcu tư c a các DNBHnhà nưCc B Vi t Nam.

Như v"y, ñ* tài chD nghiên c u mJt m'ng trong ho9t ñJng kinh doanh c a 3DNBH là ho9t ñJng ñcu tư tài chính mà chưa nghiên c u ñ!n ho9t ñJng kinh doanhb'o hi0m Lu"n án cũng giCi h9n B 3 DNBH lCn trên th( trư=ng, không nghiên c ucho toàn bJ th( trư=ng và B th=i ñi0m cách ñây 7 năm

2) Lu"n án "Nâng cao hi u qu kinh doanh b o hi m phi nhân th c.a cácdoanh nghi p b o hi m nhà nư1c Vi t Nam trong ñi4u ki n m c5a và h,i nh6p",

2007, ðoàn Minh PhPng

Lu"n án t"p trung nghiên c u:

H NhLng vRn ñ* lý lu"n chung v* b'o hi0m và hi u qu' kinh doanh c a doanhnghi p b'o hi0m

H Phân tích th#c tr9ng hi u qu' kinh doanh BHPNT c a các DNBH NhànưCc B Vi t Nam bao g%m B'o Vi t, B'o Minh và PVI

H ðưa ra h th ng các gi'i pháp nâng cao hi u qu' c a các DNBH nhà nưCc

B Vi t Nam

Như v"y, ñ* tài t"p trung nghiên c u hi u qu' kinh doanh c a ba DNBH nhànưCc, không nghiên c u cho toàn bJ th( trư=ng và th=i ñi0m cách ñây 4 năm CácvRn ñ* tSng quan c a th( trư=ng b'o hi0m, th( trư=ng BHPNT (như các ch th0 trênth( trư=ng, các nhân t 'nh hưBng ñ!n s# phát tri0n c a th( trư=ng ) không thuJcph9m vi nghiên c u c a lu"n án

3) ð* tài "Gi i pháp nâng cao hi u qu qu n lý, giám sát c.a Nhà nư1c ñ iv1i th trư ng b o hi m Vi t Nam", 2011, PGS.TS Hoàng Trcn H"u và TS HoàngM9nh Cj

ð* tài t"p trung nghiên c u nhLng vRn ñ* sau:

H H th ng hóa nhLng vRn ñ* lý lu"n cơ b'n v* th( trư=ng b'o hi0m; công tácqu'n lý, giám sát Nhà nưCc ñ i vCi th( trư=ng b'o hi0m

H Phân tích th#c t! ho9t ñJng qu'n lý, giám sát c a Nhà nưCc ñ i vCi th(trư=ng b'o hi0m B Vi t Nam hi n nay.

H ð* xuRt h th ng các gi'i pháp và ki!n ngh( nâng cao hi u qu' công tácqu'n lý, giám sát Nhà nưCc ñ i vCi th( trư=ng b'o hi0m B Vi t Nam

ð* tài có nhLng ñóng góp mCi quan tr+ng là nghiên c u v* r i ro và ño lư=ng r i rotrong ho9t ñJng kinh doanh c a doanh nghi p b'o hi0m; nghiên c u và làm rõ mJt

s vRn ñ* c a công tác qu'n lý, giám sát Nhà nưCc ñ i vCi th( trư=ng b'o hi0m như:nguyên tic, mô hình và nJi dung qu'n lý, giám sát Tuy nhiên, nhLng vRn ñ* khác

c a th( trư=ng, ñ/c bi t là v* th( trư=ng BHPNT, không thuJc ph9m vi nghiên c u

c a ñ* tài

Như v"y, m/c dù ñã có mJt s nghiên c u có liên quan như trình bày trên,nhưng chưa có công trình nào nghiên c u tSng th0 v* th( trư=ng BHPNT và gi'ipháp phát tri0n th( trư=ng BHPNT B Vi t Nam Do ñó, tác gi' ñã ch+n ñ* tài "Gi ipháp phát tri n th trư ng b o hi m phi nhân th Vi t Nam"

CHƯƠNG 1

CƠ S9 LÝ LU>N V? PHÁT TRI N TH- TRƯ$NG

B O HI M PHI NHÂN TH

1.1 ðBC ðI M VÀ VAI TRÒ CEA B O HI M PHI NHÂN TH

1.1.1 ðjc ñikm cYa b*o hikm phi nhân tho

1.1.1.1 B o hi m phi nhân th trong ngành b o hi m thương m#i

B'o hi0m thương m9i (BHTM) là lo9i hình b'o hi0m hi n nay ñưMc tri0nkhai rJng rãi B khip các nưCc trên th! giCi S# ra ñ=i và phát tri0n c a BHTM ginli*n vCi cuJc ñRu tranh ñ0 sinh t%n c a con ngư=i trưCc nhLng nguy cơ r i ro có th0x'y ra bRt kỳ lúc nào gây thi t h9i không nhLng v* c a c'i v"t chRt mà còn ñ!n c'tính m9ng, s c kho{ con ngưòi Có th0 lRy ví dP: R i ro do t# nhiên gây ra như các

hi n tưMng bão lPt, ñJng ñRt, núi lya; r i ro do s# ti!n bJ c a khoa h+c k} thu"t nhưtai n9n phương ti n giao thông v"n t'i, tai n9n lao ñJng; hay r i ro do môi trư=ng xãhJi như hi n tưMng trJm cip ð0 ñ i phó vCi các nguy cơ r i ro có th0 x'y ra gâythi t h9i cho con ngư=i, ñã có nhi*u bi n pháp ñưMc sy dPng Trên quan ñi0m qu'n

lý r i ro [13],[15],[21],[22], [34],[35] các bi n pháp này thành hai nhóm:

= Nhóm các bi n pháp ki m soát r.i ro: Bao g%m các bi n pháp tránh né r i

ro, ngăn ngja tSn thRt và gi'm thi0u tSn thRt Trong ñó:

Tránh né r i ro bao g%m các bi n pháp nhwm lo9i trj ho/c không cho r i ro

có cơ hJi x'y ra Ch€ng h9n, ñ0 tránh né tai n9n giao thông x'y ra, có th0 ch+n gi'ipháp không ñi l9i ra ngoài ñư=ng nLa Nhưng rõ ràng trong cuJc s ng con ngư=ikhông th0 ch+n phương án tránh né cho m+i r i ro vì con ngư=i còn ph'i làm vi cñ0 duy trì cuJc s ng

Ngăn ngja r i ro bao g%m các bi n pháp nhwm làm gi'm m c ñJ tSn thRt do

r i ro gây nên Ch€ng h9n, ñ0 ñ* phòng ho' ho9n x'y ra ngư=i ra th#c t t vi cphòng cháy, hay th#c hi n t t an toàn lao ñJng ñ0 gi'm tai n9n lao ñJng

Gi'm thi0u tSn thRt bao g%m các bi n pháp nhwm gi'm giá tr( thi t h9i khi r i

ro ñã x'y ra Ch€ng h9n, ñ0 tránh tai n9n giao thông x'y ra gây tSn thương ñ!n nãongư=i ñi*u khi0n xe ccn ñJi mũ b'o hi0m, hay ccn có ñ phương ti n chLa cháy khi

có ho' ho9n x'y ra

= Nhóm các bi n pháp tài tr r.i ro: M/c dù ñã th#c hi n các bi n pháp ki0msoát r i ro, nhưng r i ro là bRt ng= và không lư=ng trưCc ñưMc nên vmn có th0 cx'y ra, gây thi t h9i lCn cho con ngư=i Nhóm các bi n pháp tài trM r i ro là baog%m nhLng bi n pháp nhwm khic phPc nhLng khó khăn v* m/t tài chính do r i robRt ng= gây ra, như ñi vay, tích lu} ñ0 dành, tương trM nhau và b'o hi0m Trongth#c t!, các bi n pháp này t%n t9i song song nhau, trong ñó b'o hi0m ñưMc coi là

bi n pháp hLu hi u nhRt

Hi n nay, có nhi*u nghiên c u khoa h+c v* b'o hi0m ñã ñưa ra các quan

ni m v* BHTM DưCi góc ñJ chuy0n giao r i ro, “b o hi m là m,t cơ ch?, theo cơch? này m,t ngư i, m,t doanh nghi p hay m,t tB ch c chuy n như ng r.i ro chocông ty b o hi m, công ty ñó sD bEi thư ng cho ngư i ñư c b o hi m các tBn thFtthu,c ph#m vi b o hi m và phân chia giá tr thi t h#i giGa tFt c nhGng ngư i ñư c

b o hi m” [13] DưCi góc ñJ k} thu"t b'o hi0m, BHTM ñưMc hi0u là “bi n phápchia nhH tBn thFt c.a m,t hay m,t s ít ngư i khi gJp m,t lo#i r.i ro dKa vào m,tquL chung bMng ti4n ñư c l6p b i sK ñóng góp c.a nhi4u ngư i cùng có kh nănggJp r.i ro ñó thông qua ho#t ñ,ng c.a công ty b o hi m”[13] DưCi góc ñJ pháp lý,BHTM là “m,t tho thu6n qua ñó ngư i tham gia b o hi m cam k?t tr cho công ty

b o hi m m,t kho n ti4n g i là phí b o hi m cho mình hoJc cho ngư i th c ba.Ngư c l#i công ty b o hi m cũng dKa vào ñó cam k?t tr m,t kho n ti4n bEi thư ngkhi có r.i ro x y ra gây tBn thFt”[13] Các quan ni m trên dù ñ(nh nghĩa BHTMtheo nhLng cách th c khác nhau nhưng ñ*u th0 hi n b'n chRt c a b'o hi0m nóichung ñó là sK san sS r.i ro c.a s ñông các cá nhân và tS ch c trong xã hJi thôngqua ho9t ñJng c a các công ty b'o hi0m

K0 tj khi hMp ñ%ng b'o hi0m qu c t! ñcu tiên ñưMc ghi nh"n trong l(ch syngành b'o hi0m vào ngày 23/10/1347 t9i Genoa, Italia, ngành BHTM th! giCi ñã có

nhLng bưCc phát tri0n m9nh mt Tj lo9i hình b'o hi0m truy*n th ng ban ñcu là b'ohi0m hàng h'i, ngành b'o hi0m ñã phát tri0n thêm nhi*u lo9i hình b'o hi0m mCinhwm ñáp ng nhu ccu “an toàn” c a con ngư=i như b'o hi0m ho' ho9n, b'o hi0mk} thu"t, b'o hi0m hàng không Hi n nay trên th( trư=ng BHTM ñã có tCi hàngtrăm lo9i hình b'o hi0m và ñưMc phân chia thành các nhóm khác nhau tuỳ theo mPcñích và ý nghĩa nghiên c u Ví dP [13]:

H Căn c vào tính pháp lý, BHTM ñưMc chia thành:

B o hi m bTt bu,c B'o hi0m bit buJc ñưMc pháp lu"t áp dPng khi ñ i tưMngccn ñưMc mua b'o hi0m không chD ccn thi!t cho s ít ngư=i mà là yêu ccu c a toàn

xã hJi như b'o hi0m trách nhi m dân s# c a ch xe gin máy

B o hi m tK nguy n Hình th c b'o hi0m t# nguy n ñưMc áp dPng ñ i vCi tRtc' các ñ i tưMng b'o hi0m không thuJc lo9i bit buJc Hình th c b'o hi0m t#nguy n d#a trên cơ sB thoa thu"n giLa ngư=i b'o hi0m và ngư=i tham gia b'o hi0m,ñưMc cP th0 hóa bwng HMp ñ%ng b'o hi0m

H Căn c vào ñ i tưMng b'o hi0m, BHTM ñưMc chia thành:

B o hi m tài s n: Bao g%m các nghi p vP b'o hi0m mà ñ i tưMng b'o hi0m

là tài s'n, v"t chRt Ví dP như b'o hi0m hàng hóa xuRt nh"p kh@u chuyên chB bwngñư=ng bi0n, b'o hi0m thân tàu, b'o hi0m v"t chRt xe cơ giCi

B o hi m con ngư i: Bao g%m các nghi p vP b'o hi0m mà ñ i tưMng b'ohi0m là tính m9ng, tình tr9ng s c khoe và kh' năng lao ñJng c a con ngư=i Ví dPnhư b'o hi0m tai n9n cá nhân, b'o hi0m h+c sinh, b'o hi0m tai n9n hành khách Trong b'o hi0m con ngư=i l9i ñưMc chia thành: B'o hi0m nhân th+ và b'o hi0m conngư=i phi nhân th+

B o hi m trách nhiêm dân sK: Bao g%m các nghi p vP b'o hi0m mà ñ itưMng b'o hi0m là phcn nghĩa vP hay trách nhi m dân s# c a ngư=i tham gia b'ohi0m Ví dP: b'o hi0m trách nhi m dân s# c a ch tàu, ch xe, trách nhi m dân s#

c a ch sy dPng lao ñJng…

H Trong th#c t!, các công ty b'o hi0m có th0 phân lo9i BHTM ñ0 qu'n lý trên

cơ sB l(ch sy ra ñ=i c a các nghi p vP b'o hi0m Ví dP: B'o hi0m hàng h'i ñưMc coi

là ra ñ=i sCm nhRt và là nghi p vP b'o hi0m truy*n th ng c a các công ty b'o hi0m

Vì v"y, th=i kỳ ñcu, các công ty b'o hi0m thư=ng phân chia BHTM thành b'o hi0mhàng h'i (bao g%m: b'o hi0m hàng hoá xuRt nh"p kh@u, b'o hi0m thân tàu và HJib'o hi0m P/I) và b'o hi0m phi hàng h'i (bao g%m tRt c' các nghi p vP b'o hi0m cònl9i) Sau này, vCi s# phát tri0n c a ngành BHTM, nhi*u nghi p vP b'o hi0m mCiñưMc ra ñ=i như b'o hi0m cháy, b'o hi0m con ngư=i, b'o hi0m xây d#ng lip ñ/t…

Và ñ/c bi t vCi s# ra ñ=i c a b'o hi0m nhân th+ vào cu i th! kf XIX vCi k} thu"tb'o hi0m riêng, BHTM ñưMc chia thành hai nhóm lCn, ñó là: B o hi m nhân th và

b o hi m phi nhân th Trong ñó B'o hi0m nhân th+ (BHNT) là lo9i hình b'o hi0mcon ngư=i, b'o hi0m cho nhLng r i ro liên quan ñ!n tuSi th+ c a con ngư=i bao g%mhai s# ki n s ng và ch!t Do BHNT có th=i h9n b'o hi0m dài, vja mang tính r i ro,vja mang tính ti!t ki m, k} thu"t nghi p vP ñưMc áp dPng trong BHNT là k} thu"tt%n tích Còn BHPNT do chD mang tính r i ro nên ñưMc áp dPng k} thu"t phân chia

Hi n nay có nhLng công ty chuyên kinh doanh v* b'o hi0m nhân th+, ho/c chuyênkinh doanh v* b'o hi0m phi nhân th+, ho/c n!u kinh doanh c' hai lo9i hình thì ph'i

tS ch c h9ch toán riêng bi t

1.1.1.2 ðJc ñi m c.a b o hi m phi nhân th

Nhìn chung, b'o hi0m phi nhân th+ có nhLng ñ/c ñi0m cơ b'n sau:

H B'o hi0m phi nhân th+ chD nh"n b'o hi0m cho nhLng r i ro mang tính chRtthi t h9i mà không có tính chRt ti!t ki m như trong BHNT Có nghĩa là trong b'ohi0m phi nhân th+, chD khi có r i ro ñưMc b'o hi0m x'y ra gây thi t h9i cho ñ itưMng b'o hi0m thì mCi ñưMc b'o hi0m b%i thư=ng Kho'n phí b'o hi0m mà ngư=itham gia b'o hi0m ñã ñóng st không ñưMc tr' l9i n!u không có r i ro x'y ra, vàkhông ñưMc coi như mJt kho'n ti*n ti!t ki m

H B'o hi0m phi nhân th+ có th=i h9n b'o hi0m thư=ng là ngin tj 1 năm trB

xu ng Th"m chí có nhLng nghi p vP b'o hi0m th=i h9n b'o hi0m chD trong vòngvài tháng, vài ngày hay vài gi= như b'o hi0m hàng hoá xuRt nh"p kh@u, b'o hi0m du

l(ch hay b'o hi0m tai n9n hành khách Khác vCi BHNT th=i h9n b'o hi0m có th0 là

5 năm, 10 năm ho/c th"m chí là su t ñ=i

H B'o hi0m con ngư=i phi nhân th+ áp dPng k} thu"t phân chia trong vi cqu'n lý qu} tài chính b'o hi0m, khác vCi BHNT áp dPng k} thu"t t%n tích ði*u nàyxuRt phát tj ñ/c ñi0m b'o hi0m phi nhân th+ là chD b'o hi0m cho r i ro mang tínhchRt thi t h9i và th=i h9n b'o hi0m ngin S# khác nhau giLa k} thu"t phân chia vàk} thu"t t%n tích ñưMc th0 hi n trong vi c l"p d# phòng nghi p vP c a b'o hi0m phinhân th+ khác vCi BHNT CP th0 trong b'o hi0m phi nhân th+ là l"p dK phòng phí

và trong BHNT là l"p dK phòng toán h c

H Theo cách phân lo9i BHTM theo ñ i tưMng b'o hi0m, b'o hi0m con ngư=ibao g%m: B'o hi0m tài s'n, BH trách nhi m dân s# và BH con ngư=i phi nhân th+.1.1.2 Vai trò cYa b*o hikm phi nhân tho

Là mJt công cP nhwm ñ i phó vCi nhLng khó khăn tài chính do r i ro gây racho con ngư=i, BHTM nói chung và b'o hi0m phi nhân th+ nói riêng có vai trò to lCnkhông chD ñ i vCi các cá nhân tS ch c mà vCi toàn xã hJi nói chung [13], [34] [35]:

H B'o hi0m phi nhân th+ góp phcn Sn ñ(nh ñ=i s ng kinh t!, tj ñó Sn ñ(nh v*m/t tinh thcn, cho các cá nhân và tS ch c trong xã hJi khi không may g/p ph'i r i

ro ði*u ñó ñưMc d#a trên cơ sB b'o hi0m bù ñip nhLng thi t h9i tài chính do r i rogây ra ð/c bi t, khi tSn thRt x'y ra có m c ñJ và quy mô lCn, ý nghĩa c a b'o hi0ml9i càng ñưMc nhân lên gRp nhi*u lcn

H B'o hi0m phi nhân th+ góp phcn làm gi'm “tSng r i ro” c a xã hJi, ñ'mb'o cho xã hJi có mJt qu} tài chính ñ lCn và ch ñJng ñ i phó vCi r i ro R i ro làngmu nhiên và bRt ng= VCi mxi cá nhân hay tS ch c th"t khó có th0 xác ñ(nh ñưMc

r i ro có x'y ra vCi h+ hay không và m c ñJ thi t h9i là như th! nào Do ñó h+ khó

có th0 ch ñJng có k! ho9ch tài chính ñ0 ñ i phó ñcy ñ vCi thi t h9i do r i ro gây

ra Tuy nhiên vCi s ñông ngư=i tham gia b'o hi0m, xác suRt r i ro có th0 tính ñưMctương ñ i chính xác trên cơ sB quy lu"t s lCn Tj ñó mJt k! ho9ch tài chính thôngqua thu phí b'o hi0m ñ0 bù ñip thi t h9i do r i ro gây ra là có th0 th#c hi n ñưMc,b'o ñ'm cho xã hJi ch ñJng ñ i phó vCi nhLng h"u qu' c a r i ro

H B'o hi0m phi nhân th+ t9o ñi*u ki n gcn như t t nhRt cho s'n xuRt thôngqua vi c Sn ñ(nh giá c' và cRu trúc giá NhLng thi t h9i tài chính do r i ro bRt ng=gây ra chic chin st ñ@y chi phí c a doanh nghi p lên Khi ñó n!u tăng giá lên ñ0giL nguyên lMi nhu"n doanh nghi p st mRt v( th! c9nh tranh v* giá NgưMc l9i n!ugiL nguyên giá ñ0 c9nh tranh, doanh nghi p st mRt ñi mJt phcn lMi nhu"n Tác ñJngnày st rRt lCn n!u giá tr( thi t h9i là lCn Trong trư=ng hMp này rõ ràng b'o hi0m là

“tRm lá chin” rRt t t cho các doanh nghi p ð i vCi các doanh nghi p vja và nho,ñi*u này càng có ý nghĩa lCn lao vì v n c a h+ thư=ng là h9n ch!, dq b( các doanhnghi p lCn chèn ép v* giá

H B'o hi0m phi nhân th+ là mJt kênh cung cRp v n ñáng k0 cho n*n kinh t!.ði*u này xuRt phát tj b'n chRt c a b'o hi0m thương m9i là mJt d(ch vP tài chính

Do có “s# ñ'o ngưMc c a chu kỳ kinh doanh”, các công ty b'o hi0m thu phí b'ohi0m trưCc, nhưng sau ñó (có th0 sau vài ngày, vài tucn, vài tháng, vài năm ho/cth"m chí vài chPc năm) mCi ph'i sy dPng ti*n này ñ0 b%i thư=ng Chính vì v"y xéttrên khía c9nh kinh t!, chic chin các công ty b'o hi0m ccn ñcu tư trB l9i n*n kinh t!ti*n phí b'o hi0m này ñ0 thu l=i Do b'o hi0m tuân theo quy lu"t s lCn, ph'i có sñông ngư=i tham gia b'o hi0m nên qu} tài chính huy ñJng tj phí b'o hi0m c a cáccông ty b'o hi0m là rRt lCn, trong th#c t! chD sau các Ngân hàng thương m9i B cácnưCc có th( trư=ng b'o hi0m phát tri0n như M}, ngành b'o hi0m cung cRp tCi trên10% v n ñcu tư trên th( trư=ng v n

H B'o hi0m phi nhân th+ th#c hi n các ho9t ñJng giám sát tSn thRt quantr+ng, giúp phòng tránh và gi'm thi0u r i ro, tSn thRt x'y ra cho toàn xã hJi XuRtphát tj lMi ích c a b'n thân doanh nghi p b'o hi0m, ñ0 gi'm m c ñJ tSn thRt x'y ra

do r i ro bRt ng=, các doanh nghi p thư=ng xuyên ti!n hành các ho9t ñJng ñ* phòng

và h9n ch! tSn thRt Và rõ ràng xét trên ph9m vi toàn xã hJi nhLng ho9t ñJng nàycũng có ý nghĩa rRt lCn lao

Ngoài ra, còn có th0 k0 tCi rRt nhi*u vai trò khác c a b'o hi0m như góp phcntăng cư=ng m i quan h kinh t! ñ i ngo9i giLa các nưCc, t9o công ăn vi c làm, tăngGDP, góp phcn ñ'm b'o an sinh xã hJi [14]…

1.1.3 Phân lobi b*o hikm phi nhân tho

Theo tiêu th c d#a trên ñ i tưMng b'o hi0m, BHPNT ñưMc chia thành: B'ohi0m tài s'n, BH trách nhi m dân s# và BH con ngư=i phi nhân th+ [13] [21]

H S ti*n b%i thư=ng mà ngư=i ñưMc b'o hi0m nh"n ñưMc trong m+i trư=nghMp, ngoài vi c không ñưMc vưMt quá s ti*n b'o hi0m theo như nguyên tic b%ithư=ng c a b'o hi0m nói chung, còn không ñưMc vưMt quá thi t h9i th#c t! do s# cb'o hi0m gây nên Ví dP, mJt chi!c xe máy ñưMc b'o hi0m v"t chRt thân xe g/p tain9n, giá tr( thi t h9i là 10 tri u ñ%ng, s ti*n b%i thư=ng mà ch xe nh"n ñưMc trongbRt kỳ trư=ng hMp nào cũng không vưMt quá 10 tri u ñ%ng

H Áp dPng nguyên tTc th? quy4n h p pháp khi xuRt hi n ngư=i th ba có lxi

và do ñó có trách nhi m ñ i vCi thi t h9i tài s'n Theo nguyên tic này, sau khi tr'ti*n b%i thư=ng, công ty b'o hi0m st ñưMc thay quy*n c a ngư=i ñưMc b'o hi0mñ0 th#c hi n vi c truy ñòi trách nhi m c a ngư=i th ba có lxi Nguyên tic th!quy*n hMp pháp nhwm ñ'm b'o quy*n lMi c a ngư=i ñưMc b'o hi0m, ch ng l9ihành vi rũ bo trách nhi m c a ngư=i th ba có lxi, ñ%ng th=i ñ'm b'o c' nguyêntic b%i thư=ng

Tuy nhiên, có mJt s ngo9i l khi áp dPng nguyên tic th! quy*n hMp pháp.

đó là khi ngư=i th ba gây lxi là tr{ em, ho/c là con cái, vM ch%ng, cha mẤ c angư=i ựưMc b'o hi0m, bBi vì trong trư=ng hMp này theo lu"t là không phát sinh tráchnhi m dân s#

H Áp dPng Ộnguyên tTc ựóng gópỢ trong trư=ng hMp b o hi m trùng Khi mJt

ự i tưMng b'o hi0m ự%ng th=i ựưMc b'o ự'm bwng nhi*u hMp ự%ng b'o hi0m chocùng mJt r i ro, vCi nhLng ựi*u ki n b'o hi0m gi ng nhau, th=i h9n b'o hi0m trùngnhau, và tSng s ti*n b'o hi0m tj tRt c' nhLng hMp ự%ng này lCn hơn giá tr( c a ự itưMng b'o hi0m ựó thì g+i là b'o hi0m trùng

Trong trư=ng hMp có b'o hi0m trùng, tuỳ thuJc vào nguyên nhân x'y ra ự0gi'i quy!t Thông thư=ng, b'o hi0m trùng liên quan ự!n s# gian l"n c a ngư=i thamgia b'o hi0m nhwm trPc lMi b'o hi0m Do ựó, v* nguyên tic, DNBH có th0 huf bohMp ự%ng b'o hi0m n!u phát hi n thRy có dRu hi u gian l"n N!u DNBH chRp nh"nb%i thư=ng thì lúc này, trách nhi m c a mxi doanh nghi p ự i vCi tSn thRt st ựưMcphân chia theo tf l trách nhi m mà h+ ự'm nh"n

H Có th0 áp dPng các ch! ựJ b'o hi0m, bao g%m:

+ Ch? ự, b o hi m bEi thư ng theo m c miWn thư ng: Theo ch! ựJ này,DNBH chD ch(u trách nhi m ự i vCi nhLng tSn thRt mà giá tr( thi t h9i th#c t! vưMtquá mJt m c ựã tho' thu"n g+i là m c miqn thư=ng Vi c áp dPng b'o hi0m theo

m c miqn thư=ng th0 là t# nguy n ho/c bit buJc N!u giLa DNBH và ngư=i thamgia b'o hi0m tho' thu"n st không b%i thư=ng d i vCi nhLng tSn thRt nho hơn m cmiqn thư=ng trên cơ sB t# nguy n thì phắ b'o hi0m st ựưMc gi'm bCt phP thuJc vào

m c miqn thư=ng cP th0 Trong trư=ng hMp miqn thư=ng bit buJc, phắ b'o hi0mvmn giL nguyên B'o hi0m theo m c miqn thư=ng không chD tránh cho công ty b'ohi0m ph'i b%i thư=ng nhLng tSn thRt quá nho so vCi giá tr( b'o hi0m mà còn có ýnghĩa trong vi c nâng cao ý th c và trách nhi m ự* phòng h9n ch! r i ro c a ngư=iựưMc b'o hi0m

Có hai lo9i miqn thư=ng: Miqn thư=ng không khFu trX và miqn thư=ng cókhFu trX Ch! ñJ b'o hi0m miqn thư=ng không khRu trj b'o ñ'm chi tr' cho nhLngthi t h9i th#c t! vưMt quá m c miqn thư=ng nhưng s ti*n b%i thư=ng st không b(khRu trj theo m c miqn thư=ng.

+ Ch? ñ, b o hi m bEi thư ng theo tY l : Theo ch! ñJ b'o hi0m này, s ti*nb%i thư=ng c a b'o hi0m luôn bwng mJt tf l nhRt ñ(nh ñưMc tho' thu"n trưCc (g+i

là tf l b%i thư=ng) so vCi giá tr( thi t h9i th#c t! thuJc ph9m vi b'o hi0m

+ Ch? ñ, b o hi m bEi thư ng theo r.i ro ñ-u tiên: Ch! ñJ b'o hi0m nàyñưMc áp dPng trong b'o hi0m dưCi giá tr(, theo ñó n!u tSn thRt x'y ra thuJc ph9m vib'o hi0m nho hơn ho/c bwng s ti*n b'o hi0m (STBH) st b%i thư=ng theo thi h9ith#c t!, còn n!u lCn hơn STBH b'o hi0m chD b%i thư=ng bwng STBH

1.1.3.2 B o hi m TNDS

Là lo9i hình b'o hi0m có ñ i tưMng b'o hi0m là phcn trách nhi m pháp lýphát sinh ph'i b%i thư=ng trách nhi m dân s# (TNDS), b'o hi0m TNDS có nhLngñ/c ñi0m cơ b'n sau:

H B'o hi0m TNDS có ñ i tưMng ñưMc b'o hi0m là trách nhi m dân s# c angư=i ñưMc b'o hi0m ñ i vCi ngư=i th ba theo lu"t ñ(nh Ví dP: BHTNDS c a ch

xe cơ giCi, BHTNDS c a ch lao ñJng, B'o hi0m trách nhi m s'n ph@m, B'o hi0mtrách nhi m công cJng Trách nhi m pháp lý bao g%m trách nhi m hình s# vàtrách nhi m dân s# B'o hi0m chD có th0 nh"n b'o hi0m cho TNDS mà không th0b'o hi0m cho trách nhi m hình s#, vì theo ñúng nguyên tic ho9t ñJng c a BHTM là

r i ro b'o hi0m không ñưMc ñi ngưMc vCi các chu@n m#c ñ9o ñ c và pháp lu"t cũngnhư thi t h9i x'y ra ph'i lưMng hoá ñưMc bwng ti*n

Theo lu"t dân s#, trách nhi m dân s# c a mJt ch th0 (như ch tài s'n, chdoanh nghi p, ) ñưMc hi0u là trách nhi m ph'i b%i thư=ng các thi t h9i v* tài s'n,v* con ngư=i gây ra cho ngư=i khác do lxi c a ngư=i ch ñó Trách nhi m dân s#

có th0 là trách nhi m dân s# trong hMp ñ%ng và trách nhi m dân s# ngoài hMp ñ%ng.Thông thư=ng các công ty b'o hi0m cung cRp s# b'o ñ'm cho các trách nhi m dâns# ngoài hMp ñ%ng

H Vì ñ i tưMng ñưMc b'o hi0m là phcn trách nhi m dân s# phát sinh c angư=i ñưMc b'o hi0m ñ i vCi ngư=i b( thi t h9i (mJt ngư=i th ba khác) nên tronglo9i b'o hi0m này ngư=i ñưMc b'o hi0m thư=ng chính là ngư=i tham gia b'o hi0m.Còn ngư=i thP hưBng quy*n lMi b'o hi0m l9i là nhLng ngư=i th ba khác Ngư=i th

ba trong BHTNDS là nhLng ngư=i có tính m9ng, tài s'n b( thi t h9i trong s# c b'ohi0m và ñưMc quy*n nh"n b%i thư=ng tj công ty b'o hi0m vCi tư cách là ngư=i thPhưBng Ngư=i th ba có quan h v* m/t trách nhi m dân s# vCi ngư=i ñưMc b'ohi0m nhưng chD có m i quan h gián ti!p vCi công ty b'o hi0m

H B'o hi0m giCi h9n trách nhi m b%i thư=ng c a mình bBi STBH N!u TNDSphát sinh lCn hơn STBH, b'o hi0m chD b%i thư=ng t i ña bwng STBH, phcn TNDSphát sinh vưMt quá STBH ngư=i ñưMc b'o hi0m ph'i t# ch(u

H Tương t# như b'o hi0m tài s'n, b'o hi0m TNDS áp dPng nguyên tic ñónggóp trong trư=ng hMp b'o hi0m trùng T c là, n!u cùng mJt lo9i TNDS ñưMc b'ohi0m bBi nhi*u ñơn khác nhau, tSng s ti*n b%i thư=ng tj tRt c' các ñơn st khôngvưMt quá m c TNDS th#c t! phát sinh S ti*n b%i thư=ng ñưMc phân bS trên cơ sBSTBH c a mxi ñơn

1.1.3.3 B o hi m con ngư i phi nhân th

B'o hi0m con ngư=i phi nhân th+ vja là lo9i hình b'o hi0m con ngư=i, vja

là lo9i hình b'o hi0m phi nhân th+, nên nó có nhLng ñ/c ñi0m cơ b'n sau:

H B'o hi0m con ngư=i phi nhân th+ mang ñcy ñ các ñ/c ñi0m c a b'o hi0mcon ngư=i có ñ i tưMng b'o hi0m là tuSi th+, tính m9ng, tình tr9ng s c kho{ conngư=i ho/c các s# ki n liên quan tCi cuJc s ng con ngư=i, cP th0:

+ Áp dPng “nguyên tic khoán” khi xác ñ(nh s ti*n b'o hi0m (STBH) vàthanh toán ti*n b'o hi0m Hay nói cách khác, vi c xác ñ(nh STBH và chi tr' b'ohi0m hoàn toàn trên cơ sB tho' thu"n giLa hai bên khi ký k!t hMp ñ%ng b'o hi0m,không ph'i d#a trên giá tr( b'o hi0m hay giá tr( thi t h9i th#c t! như trong b'o hi0mtài s'n Lý do B ñây là vì tính m9ng, s c kho{ c a con ngư=i là vô giá nên khôngth0 xác ñ(nh ñưMc bwng mJt kho'n ti*n cP th0 nào ñó Vi c thanh toán ti*n b'o hi0m

trong b'o hi0m con ngư=i chD mang tính trM giúp v* tài chính khi không may g/p r i

ro dmn ñ!n ch!t, thương t"t làm mRt ho/c gi'm kh' năng lao ñJng và vì v"y thu nh"p,cuJc s ng c a ngư=i ñưMc b'o hi0m cũng như ngư=i thân không ñưMc b'o ñ'm.Trong b'o hi0m con ngư=i, thu"t ngL “chi tr' b'o hi0m” ho/c “thanh toán b'o hi0m”ñưMc sy dPng ñ0 thay th! cho “b%i thư=ng b'o hi0m” trong b'o hi0m thi t h9i

Tuy nhiên trên th#c t!, các chi phí y t! phát sinh nwm trong ph9m vi ñưMcb'o hi0m c a các hMp ñ%ng BHCN, cho nên s ti*n chi tr' ñưMc xác ñ(nh d#a vàocác chi phí y t! th#c t! phát sinh Vì v"y, “nguyên tic b%i thư=ng“ cũng ñưMc ápdPng k!t hMp trong lo9i b'o hi0m này

+ Khác vCi b'o hi0m tài s'n, b'o hi0m con ngư=i không áp dPng nguyên tic

“ñóng góp” trong trư=ng hMp b'o hi0m trùng Hay nói cách khác, mxi ñ i tưMngb'o hi0m có th0 ñ%ng th=i ñưMc b'o hi0m bwng nhi*u hMp ñ%ng vCi mJt ho/c nhi*ucông ty b'o hi0m khác nhau Khi có s# c b'o hi0m, vi c tr' ti*n b'o hi0m c a tjnghMp ñ%ng ñJc l"p nhau Ví dP, trong năm 2005 anh A ký k!t HðBH sinh m9ng cánhân vCi công ty b'o hi0m X có STBH là 10 tri u ñ%ng, và ký k!t vCi công ty b'ohi0m Y mJt HðBH trM cRp nwm vi n phmu thu"t có STBH là 5 tri u ñ%ng Cũngtrong năm 2005, anh A g/p tai n9n và ph'i vào vi n phmu thu"t nhưng sau ñó b(ch!t Trong trư=ng hMp này, ngư=i thja k! hMp pháp c a anh A st nh"n ñưMc kho'nti*n cao nhRt bwng tSng STBH tj hai hMp ñ%ng: 10 tri u ñ%ng + 5 tri u ñ%ng = 15tri u ñ%ng

H B'o hi0m con ngư=i phi nhân th+ mang nhLng ñ/c ñi0m riêng c a b'o hi0mphi nhân th+ so vCi BHNT, ñó là:

+ B'o hi0m cho nhLng r i ro mang tính chRt thi t h9i như tai n9n, b nh t"t,

m ñau liên quan ñ!n tính m9ng và s c kho{ c a con ngư=i NhLng r i ro này khácvCi hai s# ki n “s ng” và “ch!t” trong BHNT và vì th! tính chRt r i ro ñưMc bJ lJ rõcòn tính chRt ti!t ki m là không có

+ Th=i h9n b'o hi0m là ngin, thư=ng dưCi 1 năm Th"m chí có nhLng nghi p

vP b'o hi0m th=i h9n b'o hi0m chD trong vòng vài ngày, vài gi= như b'o hi0m tain9n hành khách, b'o hi0m du l(ch Vì v"y, khác vCi BHNT ph'i áp dPng k} thu"t

t%n tích trong qu'n lý qu} b'o hi0m, b'o hi0m con ngư=i phi nhân th+ áp dPng k}thu"t phân chia.

H Do ph9m vi b'o hi0m c a b'o hi0m con ngư=i phi nhân th+, trong th#c t!,lo9i hình b'o hi0m này còn ñưMc g+i là b'o hi0m tai n9n con ngư=i và chi phí y t!.1.2 TH- TRƯ$NG B O HI M PHI NHÂN TH VÀ CÁC NHÂN T7 NHHƯ9NG TFI SG PHÁT TRI N CEA TH- TRƯ$NG B O HI M PHINHÂN TH

1.2.1 Khái nirm và ñjc ñikm ths trưtng b*o hikm phi nhân tho

Th( trư=ng là mJt ph9m trù kinh t! gin li*n vCi n*n s'n xuRt hàng hoá CórRt nhi*u quan ñi0m v* th( trư=ng và cũng ñã có nhi*u tài li u bàn v* th( trư=ng.Phillips Kotler, mJt nhà kinh t! nSi ti!ng, ñã ñ(nh nghĩa th( trư=ng như sau: "thtrư ng bao gEm toàn b, các ho#t ñ,ng trao ñBi hàng hoá ñư c diWn ra trong sK

th ng nhFt hGu cơ v1i các m i quan h do chúng phát sinh gTn li4n v1i m,t khônggian nhFt ñ nh" [14]

Hành vi cơ b'n c a th( trư=ng là hành vi mua và bán Thông qua ho9t ñJngmua và bán hàng hoá (s'n ph@m v"t chRt và s'n ph@m d(ch vP), ngư=i mua tìm ñưMccái ñang ccn và ngư=i bán bán ñưMc cái mình có vCi giá tho' thu"n Hành vi ñóñưMc diqn ra trong mJt th=i gian nhRt ñ(nh và t9o ra nhLng m i quan h kinh t!trong n*n kinh t! H quan h giLa s'n xuRt và tiêu dùng, quan h giLa cung và ccu;quan h giLa ñ i tác và c9nh tranh

Quan h c9nh tranh diqn ra gay git giLa các ñ i th H c9nh tranh giLa ngư=ibán vCi ngư=i mua, c9nh tranh giLa ngư=i mua vCi ngư=i mua, c9nh giLa ngư=i bánvCi nhau v* chRt lưMng s'n ph@m, v* mmu mã s'n ph@m, v* giá c' s'n ph@m CuJcc9nh tranh này ph c t9p, sôi ñJng, hRp dmn mang l9i ni*m vinh quang cho các ñ i

th bi!t t"n dPng m+i kh' năng lMi th! c a mình và bi!t lo9i trj r i ro

Theo ñ/c trưng c a s'n ph@m H s'n ph@m v"t chRt và s'n ph@m d(ch vP, th(trư=ng cũng hình thành: Th( trư=ng hàng hoá, th( trư=ng s c lao ñJng, th( trư=ng

ch ng khoán, th( trư=ng b'o hi0m, th( trư=ng d(ch vP

Th( trư=ng b'o hi0m là mJt khái ni m gin li*n vCi lo9i hình BHTM, vì chD

có BHTM là có tính kinh doanh còn BHXH là mJt chính sách xã hJi phi lMi nhu"n.Theo thu"t ngL b'o hi0m, th trư ng b o hi m là nơi mua và bán các s n ph^m b o

hi m [14]

Th( trư=ng BHPNT là mJt phcn c a th( trư=ng b'o hi0m nói chung Vì v"y,theo quan ñi0m c a lu"n án, xét B mJt ph9m vi cP th0, th trư ng BHPNT là nơidiWn ra các ho#t ñ,ng liên quan ñ?n vi c mua và bán các s n ph^m BHPNT VCi

vi c ñ* c"p tCi các ho9t ñJng liên quan ñ!n vi c mua và bán s'n ph@m BHPNT,khái ni m th trư ng BHPNT không ch_ dXng l#i gi1i h#n khi HðBH ñư c ký k?t

mà bao gEm tFt c các ho#t ñ,ng liên quan như: tư vFn b o hi m, ñánh giá r.i ro,giám ñ nh bEi thư ng, công tác ñ4 phòng h#n ch? tBn thFt

Th( trư=ng b'o hi0m phi nhân th+ (BHPNT) cũng như các lo9i th( trư=ngkhác, ñ*u có nhLng ñ/c trưng chung [14] ñó là:

H Cung ccu v* b'o hi0m luôn bi!n ñJng:

Th( trư=ng BHPNT cũng như th( trư=ng nói chung, cung v* b'o hi0m do cácDNBH cung cRp phP thuJc rRt lCn vào nhu ccu c a khách hàng Ccu v* b'o hi0mtrên th( trư=ng có lúc tăng lúc gi'm, n!u ccu tăng lên st kéo theo xu th! cung cũngtăng ñ0 ñáp ng ccu, và ngưMc l9i khi ccu gi'm cung cũng gi'm theo Tuy nhiên n!uxét theo c' mJt quá trình dài, ccu v* b'o hi0m có xu hưCng tăng BBi vì khi ñi*u

ki n kinh t! ñưMc nâng cao, theo mô hình v* nhu ccu c a Maslow, tRt y!u nhu ccu

c a con ngư=i cũng ña d9ng hơn B m c ñJ cao hơn, trong ñó có nhu ccu v* b'ohi0m ñ0 ñưMc an toàn và b'o v Chính vì v"y B nhLng năm ñcu c a th! kf XX,d(ch vP b'o hi0m chD có trên dưCi vài chPc s'n ph@m nhưng ñ!n nay ñã tăng lênhàng trăm lo9i

H Giá b'o hi0m phP thuJc nhi*u y!u t :

Giá b'o hi0m th#c chRt là phí b'o hi0m Phí b'o hi0m là s ti*n mà ngư=imua H khách hàng nJp cho doanh nghi p b'o hi0m trên cơ sB tho' thu"n giLa ngư=imua và ngư=i bán v* mJt d(ch vP b'o hi0m nào ñó Cũng như giá c' c a bRt kỳ s'n

ph@m hàng hoá hay d(ch vP nào nói chung, phí b'o hi0m phP thuJc vào quy lu"tcung ccu trên th( trư=ng Tuy nhiên ñ0 ñ'm b'o duy trì ho9t ñJng kinh doanh c acông ty b'o hi0m, m c phí b'o hi0m bình quân ph'i không ñưMc thRp hơn m c phíchu@n ñưMc tính trên quy lu6t s l1n, tj ñó ñ'm b'o tSng phí b'o hi0m thu ñưMc tjtRt c' các hMp ñ%ng b'o hi0m ñ ñ0 bù ñip chi tr' b%i thư=ng b'o hi0m và cáckho'n chi phí khác cũng như có mJt phcn lMi nhu"n cho công ty M c phí chu@nluôn thay ñSi theo th=i gian, bBi vì mxi th=i gian có xác xuRt r i ro khác nhau, m c

ñJ thi t h9i khác nhau, ho/c thay ñSi phương th c qu'n lý 'nh hưBng ñ!n chi phího9t ñJng, ñ!n chính sách ñcu tư c a các công ty b'o hi0m

H C9nh tranh và liên k!t diqn ra liên tPc:

Th( trư=ng BHPNT cũng như các th( trư=ng khác s# c9nh tranh giLa cácdoanh nghi p ñ0 tranh giành khách hàng, ñ0 thu nhi*u lMi nhu"n diqn ra liên tPc, gay

go, quy!t li t C9nh tranh diqn ra trên nhi*u khía c9nh, th thu"t Do ñ/c ñi0m c a s'nph@m b'o hi0m là dq bit chưCc không b'o hJ b'n quy*n nên các doanh nghi p b'ohi0m "ñS xô" vào nhLng s'n ph@m ñưMc th( trư=ng chRp nh"n (ngoài vi c tung vàoth( trư=ng nhLng s'n ph@m mCi) bwng cách c'i ti!n ñ0 hoàn thi n s'n ph@m ñó hơncác doanh nghi p khác; bwng cách tuyên truy*n qu'ng cáo sâu rJng, hRp dmn ñ0 thuhút khách hàng và ñ/c bi t gi'm phí và tăng tf l hoa h%ng ñ0 giành gi"t khách hàng,chi!m lĩnh th( trư=ng Th#c t! sôi ñJng ñó ñã ñưMc ch ng minh khi th( trư=ng b'ohi0m Vi t Nam có nhi*u doanh nghi p c a các thành phcn kinh t! tham gia

Cùng vCi c9nh tranh là liên k!t C9nh tranh càng m9nh thì liên k!t càng pháttri0n Liên k!t thư=ng diqn ra giLa các doanh nghi p mCi, còn y!u v* ti*m l#c ñ0t9o ra s c m9nh c9nh tranh; liên k!t giLa các doanh nghi p có th! m9nh ñ0 hoàhoãn, cùng phát tri0n tránh gây thi t h9i cho nhau liên k!t còn diqn ra giLa cácdoanh nghi p nho vCi doanh nghi p lCn ñ0 tăng s c m9nh doanh nghi p nho ñ'mb'o an toàn trong c9nh tranh và cũng ñ0 tăng thêm ñ%ng minh cho doanh nghi plCn Liên k!t còn là nhu ccu c a th( trư=ng b'o hi0m mCi hình thành và phát tri0ntrong ñi*u ki n th( trư=ng th! giCi ñã Sn ñ(nh, có ti*m l#c Liên k!t cũng là xuhưCng c a hJi nh"p và toàn ccu hoá!

H Th( phcn các doanh nghi p b'o hi0m (DNBH) trên th( trư=ng luơn thay đSi:Th( phcn là tf l phcn trăm (%) c a mxi DNBH chi!m trong th( trư=ngBHPNT thư=ng đưMc tính theo các tiêu chí khác nhau như: doanh thu phí b'o hi0mhay s lưMng hMp đ%ng b'o hi0m Th( phcn càng lCn ch ng to v( th! DNBH càngcao, k!t qu' kinh doanh c a doanh nghi p càng phát tri0n Trong mJt mơi trư=ngc9nh tranh, đ0 t%n t9i và phát tri0n, các cơng ty b'o hi0m luơn tìm m+i bi n pháp đ0giL vLng khách hàng hi n cĩ, thu hút khách hàng tj đ i th c9nh tranh và mB rJng

ra nhLng khách hàng chưa tham gia b'o hi0m Vì v"y th( phcn c a mJt doanhnghi p luơn thay đSi: St tăng lên n!u làm t t cơng tác qu'ng cáo, ti!p th(, cơng tácchăm sĩc và d(ch vP khách hàng, ngưMc l9i st gi'm đi n!u làm kém hơn đ i thc9nh tranh

Bên c9nh nhLng đ/c đi0m trên, th( trư=ng BHPNT cịn cĩ nhLng đ/c đi0mriêng [13] như:

H Th( trư=ng BHPNT cĩ đ i tưMng khách hàng rRt rJng vì đ i tưMng b'ohi0m đa d9ng bao g%m tài s'n, trách nhi m dân s#, con ngư=i và ph'i cĩ s lưMnglCn khách hàng tham gia b'o hi0m đ0 đ'm b'o quy lu"t s lCn

H Th( trư=ng BHPNT là th( trư=ng cung cRp s'n ph@m liên quan đ!n r i ro,đ!n s# bRp bênh Ngu%n g c c a b'o hi0m là s# t%n t9i c a nhLng r i ro bRt ng=khơng th0 d# đốn trưCc đưMc NhLng r i ro bRt ng= đĩ cĩ th0 gây ra nhLng thi th9i v* tài s'n ho/c gây ra b nh t"t, thương tích, th"m chí làm ch!t ngư=i; nhLng r i

ro bRt ng= đĩ cũng cĩ th0 gây ra trách nhi m dân s# trưCc pháp lu"t…TrưCc th#c t!

đĩ, b'o hi0m cung cRp nhLng s'n ph@m nhwm b%i thư=ng v* tài chính cho nhLngtSn thRt do tai n9n, r i ro bRt ng= gây ra Và khác vCi s'n ph@m trên th( trư=ngBHNT vja cĩ tính r i ro vja cĩ tính ti!t ki m, s'n ph@m trên th( trư=ng phi nhânth+ hồn tồn chD mang tính r i ro

H Th( trư=ng BHPNT là mJt th( trư=ng đ/c bi t cung cRp mJt lo9i d(ch vPđ/c bi t, đĩ là d(ch vP “an tồn” ði*u đĩ khơng chD cĩ ý nghĩa đ i vCi tjng cá nhân

và doanh nghi p tham gia b'o hi0m mà cịn cĩ ý nghĩa xã hJi sâu sic Chính vì v"y,Nhà nưCc cĩ th0 can thi p khá sâu vào ho9t đJng c a các cơng ty b'o hi0m Nhà

nưCc không nhLng xét duy t bi0u phí, xác ñ(nh giCi h9n trách nhi m b'o hi0m ph'ib%i thư=ng trong b'o hi0m trách nhi m dân s# mà còn quy!t ñ(nh hình th c tri0nkhai H bit buJc hay t# nguy n ChD có trong th( trư=ng b'o hi0m mCi có hình th cbit buJc vCi ngư=i tham gia.

H Th( trư=ng BHPNT ra ñ=i muJn hơn so vCi các th( trư=ng khác do nhu ccub'o hi0m là mJt lo9i nhu ccu B m c ñJ cao c a con ngư=i Khi ñi*u ki n kinh t!HxãhJi phát tri0n ñ!n m c ñJ nhRt ñ(nh, thu nh"p c a ngư=i dân ñưMc nâng cao, trình

ñJ h+c vRn ñưMc c'i thi n, môi trư=ng pháp lý tương ñ i phát tri0n và Sn ñ(nh, cáclo9i th( trư=ng khác ñã hình thành (th( trư=ng tài chính, ñcu tư…) thì mCi phát sinhnhu ccu mua b'o hi0m

1.2.2 Phân lobi ths trưtng b*o hikm phi nhân tho

Th( trư=ng ñưMc phân lo9i theo các tiêu th c khác nhau tuỳ mPc ñích nghiên

c u Nhưng c t lõi c a phân lo9i th( trư=ng là nhwm phPc vP cho khai thác, thâmnh"p th( trư=ng, thu hút khách hàng; tj ñó nâng cao th( phcn và ñ9t hi u qu' kinhdoanh cao

Theo các tiêu th c phân lo9i th( trư=ng nói chung c a ho9t ñJng Marketing,th( trư=ng BHPNT cũng có th0 phân lo9i theo tiêu th c [14]: ñ(a lý, nhân kh@u h+c,tâm lý và hành vi ngư=i tiêu dùng

Phân lo#i th trư ng theo ñ a lý: Cách phân lo9i này là chia th( trư=ng theocác ñơn v( ñ(a lý khác nhau như th( trư=ng khu v#c qu c t!, th( trư=ng qu c gia, th(trư=ng vùng, th( trư=ng tDnh, huy n Trên cơ sB phân lo9i ñó, công ty b'o hi0m cóchính sách kinh doanh phù hMp vCi ñ/c ñi0m kinh t! xã hJi là khác nhau c a tjngkhu v#c

Phân lo#i th trư ng theo nhân kh^u h c: Phương pháp phân chia th( trư=ngtheo nhân kh@u h+c là phương pháp tiên ti!n và tSng hMp Nó d#a trên cơ sB y!u tv* tuSi, giCi tính, quy mô gia ñình, chu kỳ s ng, thu nh"p, ngh* nghi p, trình ñJ vănhoá, tôn giáo, dân tJc D#a vào ñ/c ñi0m c a tjng nhóm khách hàng theo cách phânlo9i này ñ0 có chi!n lưMc s'n ph@m, gía c' thích hMp nhwm thu hút khách hàng

Phân lo#i th trư ng theo tâm lý ngư i tiêu dùng: Phân lo9i này d#a vào ñ/ctính c a tjng tcng lCp xã hJi, l i s ng, cá tính c a ngư=i mua H ngư=i tiêu dùng.Tcng lCp xã hJi là mJt trong nhLng y!u t 'nh hưBng rRt lCn ñ!n nhu ccu và sBthích c a các m/t hàng tiêu dùng khác nhau Do ñó, các doanh nghi p ph'i quantâm ñ!n thi!t k! s'n ph@m và d(ch vP hưCng theo nhu ccu c a tjng tcng lCp, t9o ranét ñ/c trưng riêng thu hút tcng lCp ñã l#a ch+n.

Phân lo#i th trư ng theo hành vi ngư i tiêu dùng: Theo cách phân lo9i này,khách hàng ñưMc chia thành các nhóm d#a trên ki!n th c, thái ñJ, m c ñJ sy dPng

và ph'n ng c a h+ ñ i vCi mJt lo9i s'n ph@m Căn c vào hành vi ngư=i tiêu dùng

mà bi!t ñưMc lo9i s'n ph@m nào ñưMc khách hàng ưa chuJng, lo9i s'n ph@m nào ccnph'i c'i ti!n hoàn thi n cho phù hMp vCi th( hi!u c a ña s khách hàng

Trong th#c t! c a ho9t ñJng kinh doanh BHPNT, các tiêu th c trên ñưMc v"ndPng mJt cách tSng hMp ñ0 phân lo9i th( trư=ng b'o hi0m MJt cách thông dPng, th(trư=ng BHPNT thư=ng ñưMc phân chia theo ñ/c ñi0m c a s'n ph@m b'o hi0m Theo

ñó th( trư=ng BHPNT có th0 ñưMc chia thành ba th( trư=ng lCn là th( trư=ng b'ohi0m tài s'n, th( trư=ng b'o hi0m TNDS và th( trư=ng b'o hi0m con ngư=i phi nhânth+ Th( trư=ng b'o hi0m phi nhân th+ cũng có th0 ñưMc chia thành các th( trư=ngnho hơn như th( trư=ng b'o hi0m hàng h'i, th( trư=ng b'o hi0m xe cơ giCi, th(trư=ng b'o hi0m cháy nS…Và n!u chia nho hơn theo ñ/c ñi0m c a tjng s'n ph@mb'o hi0m, tjng nghi p vP b'o hi0m cP th0, th( trư=ng b'o hi0m phi nhân th+ có th0ñưMc chia thành: th( trư=ng b'o hi0m hàng hoá xuRt nh"p kh@u, th( trư=ng b'o hi0mthân tàu th( trư=ng b'o hi0m v"t chRt thân xe cơ giCi Vi c phân chia này, dù theotiêu th c nào, mPc ñích cũng ñ*u nhwm cung cRp nhLng s'n ph@m t t nhRt phù hMpvCi ñ/c ñi0m c a khách hàng thuJc th( trư=ng ñó

1.2.3 Các chY thk tham gia ths trưtng

Cũng như bRt kỳ th( trư=ng hàng hóa hay d(ch vP nào, th( trư=ng BHPNTbao g%m các ch th0: ngư=i mua (ngư=i tham gia b'o hi0m) và ngư=i bán (cácdoanh nghi p hay tS ch c b'o hi0m) Ngoài ra, do ñ/c ñi0m c a ho9t ñJng kinh

doanh b'o hi0m, tham gia th( trư=ng BHPNT còn có các nhà tái b'o hi0m, vCi tưcách là nhLng ngư=i “b'o hi0m” cho các doanh nghi p kinh doanh b'o hi0m g c.

Là mJt ngành ngh* kinh doanh có ñi*u ki n, th( trư=ng BH nói chung, th( trư=ngBHPNT nói riêng còn ch(u s# qu'n lý, giám sát ch/t cht c a Nhà nưCc thông qua

Cơ quan giám sát nhà nưCc v* ho9t ñJng kinh doanh b'o hi0m

1.2.3.1 Ngư i mua b o hi m

Ngư=i mua b'o hi0m là nhLng khách hàng trên th( trư=ng b'o hi0m, H+ cónhu ccu v* b'o hi0m, ký hMp ñ%ng b'o hi0m vCi ngư=i b'o hi0m và ñóng phí b'ohi0m Trong lĩnh v#c b'o hi0m, ngư=i mua còn g+i là ngư=i tham gia b'o hi0m.Trong BHPNT, có nhLng tiêu th c khác nhau ñ0 phân lo9i ngư=i mua b'ohi0m Trong ñó, vi c phân lo9i thành ngư=i mua b'o hi0m là khách hàng cá nhân vàngư=i mua b'o hi0m là khách hàng tS ch c [14] thư=ng ñưMc sy dPng

H Khách hàng cá nhân: Là nhLng cá nhân ho/c hJ gia ñình mua b'o hi0m vìmPc ñích b'o v cho tính m9ng, s c khoe hay tài s'n hay phcn trách nhi m pháp lý

c a chính h+ ho/c gia ñình h+ ho/c các thành viên trong gia ñình

Khách hàng cá nhân có nhLng ñ/c ñi0m tiêu dùng cơ b'n sau:

+ H+ có s# quan tâm lCn ñ!n phí b'o hi0m ph'i tr' vì h+ ph'i bo ti*n túi ñ0mua b'o hi0m và ñi*u ki n tài chính c a h+ thư=ng h9n h„p Không có gì ng9cnhiên khi nhi*u ch xe ô tô cá nhân chD mu n mua b'o hi0m thân vo xe (không muab'o hi0m toàn bJ xe) ñ0 tr' phí b'o hi0m thRp hơn

+ H+ hay quan tâm ñ!n chRt lưMng d(ch vP bán hàng kèm theo như gyi thưthăm hoi, t/ng quà

+ H+ dq ch(u tác ñJng tâm lý mua bán lây lan tj b9n bè và ngư=i thân KhithRy ngư=i thân quen mua s'n ph@m b'o hi0m và khen t t, h+ dq bit chưCc muatheo s'n ph@m b'o hi0m ñó

Nhóm khách hàng cá nhân thư=ng mua các s'n ph@m BHPNT như: b'o hi0m

xe cơ giCi, b'o hi0m nhà B ña r i ro, b'o hi0m cây tr%ng v"t nuôi, b'o hi0m tai n9n

cá nhân, b'o hi0m trM cRp nwm vi n và phmu thu"t…

= Khách hàng tB ch c: Là nhLng tS ch c trong xã hJi bao g%m các doanhnghi p, các tS ch c xã hJi ngh* nghi p, các tS ch c hành chính s# nghi p…muab'o hi0m vì mPc ñích b'o v cho tài s'n thuJc quy*n sB hLu hay qu'n lý hMp pháp

c a tS ch c; cho phcn trách nhi m pháp lý có th0 phát sinh ñ i vCi tS ch c trongquá trình ho9t ñJng hay kinh doanh; hay cho nhLng thi t h9i v* tính m9ng hay s ckhoe ñ i vCi ngư=i lao ñJng mà h+ thuê mưCn

Khách hàng tS ch c có nhLng ñ/c ñi0m tiêu dùng cơ b'n sau:

+ H+ quan tâm ñ!n ph9m vi ñưMc b'o hi0m hơn là giá c' b'o hi0m ð i vCimJt tS ch c, ti*n ñóng phí b'o hi0m không ph'i là vRn ñ* lCn, quan tr+ng là h+ñưMc b'o v t t nhRt Chính vì v"y, h+ thư=ng l#a ch+n mua vCi ph9m vi b'o hi0mrJng nhRt cho dù phí b'o hi0m có cao hơn

+ H+ thư=ng mua b'o hi0m thông qua các môi giCi b'o hi0m hơn là ñ9i lýb'o hi0m BBi vì môi giCi b'o hi0m không chD thu x!p vi c mua b'o hi0m cho h+

mà còn bao g%m c' d(ch vP tư vRn qu'n lý r i ro và tư vRn khác

+ H+ quan tâm ñ!n chRt lưMng công tác gi'i quy!t khi!u n9i b%i thư=ng

vì ñi*u này quy!t ñ(nh ñ!n vi c khôi phPc l9i ho9t ñJng s'n xuRt, kinh doanh

c a tS ch c

Khách hàng là tS ch c thư=ng mua các s'n ph@m BHPNT như: b'o hi0m xe

cơ giCi, b'o hi0m xây d#ng lip ñ/t, b'o hi0m hàng hóa xuRt nh"p kh@u(BHHHXNK), b'o hi0m trách nhi m c a ch sy dPng lao ñJng ñ i vCi ngư=i laoñJng, b'o hi0m cháy và gián ño9n kinh doanh…

Trong lĩnh v#c b'o hi0m nói chung và BHPNT nói riêng, bên c9nh ngư=itham gia b'o hi0m còn có th0 có hai ñ i tưMng liên quan khác là: Ngư=i ñưMc b'ohi0m và ngư=i thP hưBng quy*n lMi b'o hi0m [13], [34], [35]

Ngư i ñư c b o hi m là ngư=i có tài s'n, trách nhi m dân s#, tính m9ngho/c tình tr9ng s c kho{ ñưMc b'o hi0m theo HðBH Ví dP, khi b m„ mua b'ohi0m h+c sinh cho con cái, b m„ là ngư=i tham gia b'o hi0m, con cái là ngư=iñưMc b'o hi0m

Ngư i ñư c tha hư ng quy4n l i b o hi m là ngư=i ñưMc ngư=i tham gia b'ohi0m chD ñ(nh trong HðBH st nh"n s# trM giúp b%i thư=ng b%i thư=ng tj doanhnghi p b'o hi0m Ví dP, khi mua b'o hi0m tai n9n cá nhân cho mình, n!u khôngmay ông A b( tai n9n ch!t, ti*n b'o hi0m theo chD ñ(nh trong hMp ñ%ng ñ0 l9i chocon ông A, v"y con ông A là ngư=i thP hưBng quy*n lMi b'o hi0m.

Ngư=i tham gia b'o hi0m, ngư=i ñưMc b'o hi0m và ngư=i ñưMc thP hưBngquy*n lMi b'o hi0m ñưMc g+i là bên tham gia b o hi m

Trong b'o hi0m tài s'n, ngư=i tham gia b'o hi0m, ngư=i ñưMc b'o hi0m,ngư=i ñưMc thP hưBng quy*n lMi b'o hi0m thư=ng là mJt

S# phân bi t giLa ngư=i tham gia b'o hi0m, ngư=i ñưMc b'o hi0m và ngư=ithP hưBng quy*n lMi b'o hi0m thư=ng g/p trong b'o hi0m trách nhi m ho/c b'ohi0m con ngư=i

1.2.3.2 Ngư i bán b o hi m

Trên th( trư=ng b'o hi0m, ngư=i cung cRp d(ch vP b'o hi0m cho các tS ch c

và cá nhân trong xã hJi là các doanh nghi p hay tS ch c b'o hi0m H+ còn ñưMc g+ibBi các tên khác như nhà b'o hi0m hay ngư=i b'o hi0m hay bên b'o hi0m Sau ñây,lu"n án g+i chung là doanh nghi p b'o hi0m (DNBH)

DNBH là tS ch c ho/c cá nhân có ñcy ñ tư cách pháp nhân ñưMc Nhà nưCccho phép ti!n hành ho9t ñJng kinh doanh b'o hi0m, ñưMc thu phí ñ0 l"p ra quĩ b'ohi0m và ch(u trách nhi m b%i thư=ng hay chi tr' cho bên ñưMc b'o hi0m khi r i ro,s# ki n b'o hi0m x'y ra [13], [27]

DNBH bao g%m: DNBH g c và doanh nghi p tái b'o hi0m

H DNBH g c là doanh nghi p chuyên cung cRp d(ch vP b'c hi0m tr#c ti!pcho các cá nhân và tS ch c trong xã hJi có nhu ccu v* b'o hi0m (còn g+i là kinhdoanh b'o hi0m g c) Bên c9nh ñó, DNBH g c còn th#c hi n ho9t ñJng nhưMng táib'o hi0m ñ i vCi các HðBH g c ký k!t ñưMc Ngoài ra, các DNBH g c cũng có th0th#c hi n mJt s ho9t ñJng nh"n tái b'o hi0m tj các DNBH

H Doanh nghi p tái b'o hi0m là doanh nghi p chuyên làm v* ho9t ñJng táib'o hi0m bao g%m nh"n và nhưMng tái b'o hi0m (còn g+i là kinh doanh tái b'ohi0m) Doanh nghi p tái b'o hi0m không tham gia kinh doanh b'o hi0m g c.

Ph9m vi nghiên c u c a lu"n án giCi h9n B th( trư=ng BHPNT ñ i vói ho9tñJng kinh doanh b'o hi0m g c c a các DNBH g c Lu"n án chD nghiên c u ho9tñJng tái b'o hi0m trên giác ñJ ho9t ñJng nhưMng tái b'o hi0m hx trM, b'o v choho9t ñJng kinh doanh b'o hi0m g c

1.2.3.3 Trung gian b o hi m

ð0 ñưa hàng hóa tCi tay ngư=i tiêu dùng, các DNBH thư=ng sy dPng cáckênh phân ph i là:

H Phân ph i tr#c ti!p: ðây là l#c lưMng bán hàng tr#c ti!p c a các DNBH H+

là cán bJ, nhân viên c a chính DNBH Phân ph i tr#c ti!p là kênh phân ph i kháphS bi!n trên th( trư=ng BHPNT B Vi t Nam

H Phân ph i gián ti!p: ðây là l#c lưMng bán hàng gián ti!p c a cácDNBH H+ là nhLng trung gian trên th( trư=ng b'o hi0m bao g%m: Môi giCi vàñ9i lý b'o hi0m

a ð#i lý b o hi m

ð9i lý b'o hi0m (ðLBH) là ngư=i ñưMc DNBH uf quy*n trên cơ sB hMpñ%ng ðLBH ñ0 th#c hi n các ho9t ñJng bán b'o hi0m cho DNBH ñó Quy*n lMi c añ9i lý là ñưMc DNBH tr' hoa h%ng b'o hi0m d#a trên doanh thu phí b'o hi0m c anhLng HðBH mà h+ bán ñưMc [27]

ð9i lý b'o hi0m có th0 là nhLng cá nhân ho/c cũng có th0 là nhLng tS ch c.Trong lĩnh v#c BHPNT, ñ9i lý tS ch c là hình th c phS bi!n hơn H+ thư=ng lànhLng tS ch c tài chính như ngân hàng, công ty tài chính; hay nhLng tS ch c cóm9ng lưCi khách hàng rJng lCn như bưu chính, ñi n l#c ði0m thu"n lMi c a nhLngñ9i lý tS ch c là h+ có th0 sy dPng ngay cơ sB dL li u khách hàng c a mình phPc vPcho vi c bán b'o hi0m rRt hi u qu' Bancassurance ra ñ=i là k!t qu' c a s# hMp tácngân hàng và b'o hi0m trong vi c ngân hàng bán s'n ph@m cho các DNBH

b Môi gi1i b o hi m

Môi giCi b'o hi0m (MGBH) là tS ch c pháp nhân ñưMc pháp lu"t cho phép

ñ ng ra tS ch c ho9t ñJng tư vRn cho khách hàng c a mình là nhLng ngư=i thamgia b'o hi0m và thu x!p b'o hi0m cho khách hàng ñó [27]

Khác vCi ðLBH, MGBH là ngư=i ñ9i di n cho quy*n lMi khách hàng và cónhi m vP tham mưu tư vRn, thu x!p các HðBH cho h+ Môi giCi là ngư=i ñưMckhách hàng uf quy*n và luôn hành ñJng vì lMi ích c a khách hàng MGBH là ngư=inim rRt vLng v* k} thu"t nghi p vP, ñ/c bi t là nhLng thông tin v* th( trư=ng

Trong th( trư=ng b'o hi0m phát tri0n như hi n nay, MGBH không chD ñơnthucn là ngư=i ñ ng ra thu x!p b'o hi0m cho khách hàng MJt MGBH chuyênnghi p st cung cRp cho khách hàng trưCc h!t là d(ch vP qu'n lý r i ro, sau ñó mCi làthu x!p b'o hi0m và các d(ch vP tư vRn khác ngoài b'o hi0m

Khác vCi ðLBH, B các nưCc ñ*u quy ñ(nh MGBH ph'i là các tS ch c phápnhân Vi c thành l"p và ho9t ñJng MGBH ph'i tuân th nhLng ñi*u ki n nhRt ñ(nhnhư: quy ñ(nh v* v n pháp ñ(nh, quy ñ(nh v* mua b'o hi0m trách nhi m ngh*nghi p cho nhân viên môi giCi, quy ñ(nh v* bS nhi m cán bJ lãnh ñ9o caocRp MPc ñích c a nhLng quy ñ(nh này là b'o v cho ngư=i tham gia b'o hi0m

VCi nhLng ñ/c ñi0m trên, MGBH thư=ng là s# l#a ch+n t i ưu ñ i vCi ngư=itham gia b'o hi0m là khách hàng tS ch c H+ sŠn sàng tr' phí cao hơn ñ0 có s#phPc vP t t hơn, hoàn h'o hơn và an toàn hơn

1.2.3.4 Nhà tái b o hi m

Tái b'o hi0m (TBH) là ho9t ñJng không th0 thi!u ñ i vCi DNBH g c kinhdoanh BHPNT TBH không chD là mJt bi n pháp quan tr+ng giúp các nhà b'o hi0mphân tán bCt r i ro ñ0 Sn ñ(nh ho9t ñJng kinh doanh mà còn gián ti!p ñ'm b'oquy*n lMi cho ngư=i ñưMc b'o hi0m và ñ'm b'o cho s# phát tri0n b*n vLng c a toànth( trư=ng b'o hi0m

Khi nh"n b'o hi0m cho nhLng HðBH g c, có ba vRn ñ* ñ/t ra ñ i vCiDNBH:

H MJt, xác suRt r i ro khi tính phí chD là d# tính Xác suRt r i ro th#c t! có th0cao hơn ho/c thRp hơn xác suRt r i ro d# tính N!u cao hơn, DNBH thu phí b'ohi0m không ñ ñ0 chi b%i thư=ng DNBH g/p r i ro tài chính.

H Hai, có nhLng HðBH, ñ/c bi t là HðBH tài s'n, giá tr( tài s'n ñưMc b'ohi0m là rRt lCn N!u không may r i ro x'y ra rơi vào ñúng vào nhLng hMp ñ%ng ñó,

s ti*n b%i thư=ng rRt lCn, DNBH có th0 mRt kh' năng thanh toán Trong n*n kinht! th( trư=ng c9nh tranh, mu n giL ñưMc th( trư=ng, nâng cao v( th! và uy tín vCikhách hàng, rõ ràng DNBH không nên tj ch i b'o hi0m cho nhLng hMp ñ%ng có giátr( lCn ñó

H Ba, DNBH luôn ch(u s# qu'n lý, giám sát ch/t cht c a cơ quan qu'n lýnhà nưCc, trong ñó có qu'n lý v* biên kh' năng thanh toán VCi s v n nhRt ñ(nh,DNBH cũng chD ñưMc ñ'm nhi m vCi m c trách nhi m (s ti*n b'o hi0m) có giCih9n tương ng Khi khai thác b'o hi0m ñ9t tCi m c trách nhi m ñó, n!u không bSsung thêm ñưMc v n, DNBH không ñưMc quy*n nh"n thêm khách hàng, mB rJngth( trư=ng

Tái b'o hi0m là cách th c hLu hi u ñ0 các DNBH gi'i quy!t nhLng vRn ñ*nêu trên Trên cơ sB HðBH g c ký k!t ñưMc, DNBH st chuy0n nhưMng bCt mJtphcn trách nhi m ñã ký k!t ñó cho mJt nhà nh"n tái b'o hi0m (sau ñây lu"n án g+i

là nhà TBH) Khi có tSn thRt x'y ra rơi vào Hð ñó, nhà TBH st cùng vCi DNBH

g c chia s{ phcn trách nhi m b%i thư=ng ðSi l9i DNBH g c ph'i tr' cho nhà TBHmJt phcn phí b'o hi0m g c theo thoa thu"n giLa hai bên

Như v"y, nhà TBH st ho9t ñJng như mJt nhà b'o hi0m nhwm b'o hi0m chocác DNBH g c Ho9t ñJng TBH là quan tr+ng và ccn thi!t cho s# phát tri0n c amJt th( trư=ng b'o hi0m N!u mJt thi trư=ng b'o hi0m ñơn thucn chD có ho9t ñJngkinh doanh b'o hi0m g c thì m i quan h b'o hi0m nhìn chung b( bó h„p, không

mB rJng và phát tri0n S lưMng hMp ñ%ng b'o hi0m g c có th0 ñưMc ký k!t st b(h9n ch! do kh' năng tài chính có h9n c a các doanh nghi p b'o hi0m Tăng kh'năng chRp nh"n d(ch vP c a các doanh nghi p b'o hi0m g c nh= ho9t ñJng TBHchính là làm cho th( trư=ng b'o hi0m phát tri0n ña d9ng hơn vCi nhi*u lo9i s'n

ph@m b'o hi0m ñưMc cung cRp Ho9t ñJng TBH còn góp phcn tăng cư=ng chRtlưMng k} thu"t b'o hi0m cho mxi mJt doanh nghi p b'o hi0m nói riêng và toàn th(trư=ng b'o hi0m nói chung.

1.2.3.5 Cơ quan qu n lý nhà nư1c

Cũng như B các lĩnh v#c kinh doanh khác, kinh doanh b'o hi0m ph'i ch(u s#qu'n lý c a Nhà nưCc nhwm ñ'm b'o m+i ho9t ñJng c a th( trư=ng tuân th theoñúng các quy ñ(nh c a pháp lu"t Nhìn chung nhLng quy ñ(nh ñó ñưMc xây d#ngtrên cơ sB:

= B o v ngư i tham gia b o hi m Kinh doanh b'o hi0m là bán l=i h a.Trong khi ñó, ngư=i tham gia b'o hi0m ph'i tr' ti*n mua trưCc (dưCi hình th c phíb'o hi0m) ñ0 ñưMc hưBng d(ch vP sau Chính vì v"y, vi c ñ'm b'o ngư=i bán (t cDNBH) ph'i tr' ti*n và tr' ñcy ñ cho ngư=i tham gia b'o hi0m khi h+ g/p r i ro làccn thi!t DNBH sau khi ccm ti*n c a ngư=i tham gia b'o hi0m không ñưMc tr n tr'ti*n, ho/c sy dPng ti*n phí b'o hi0m thu ñưMc không ñúng mPc ñích, làm thRt thoátdmn ñ!n không ñ ti*n ñ0 tr' b%i thư=ng cho khách hàng

= B o ñ m sK công bMng và c#nh tranh lành m#nh trong kinh doanh giGa cácDNBH Th( trư=ng b'o hi0m vCi nhi*u DNBH ñang kinh doanh ñòi hoi ph'i có mJthành lang pháp lý ñi*u chDnh ho9t ñJng c a các doanh nghi p ñó, ñ'm b'o s# côngbwng giLa các DNBH, giLa các lo9i hình DNBH (nhà nưCc, cS phcn, tư nhân), tránhx'y ra tình tr9ng c9nh tranh không lành m9nh như nói xRu ñ0 lôi kéo khách hàng,hay nói xRu ñ0 lôi kéo ñ9i lý

= B o ñ m sK Bn ñ nh và phát tri n cho c ngành b o hi m nói riêng và toàn

b, n4n kinh t? nói chung S# phát tri0n c a mxi DNBH ph'i ñ'm b'o t9o ra và nwmtrong s# phát tri0n chung c a c' th( trư=ng b'o hi0m Và vCi vai trò là “tRm lá chin”

c a n*n kinh t!, s# Sn ñ(nh và phát tri0n c a các DNBH, c a th( trư=ng b'o hi0m stgóp phcn tích c#c vào s# phát tri0n c a c' n*n kinh t!

Thông thư=ng B các nưCc, nhà nưCc giao cho mJt Cơ quan ñ9i di n nhànưCc (thư=ng g+i là cơ quan qu'n lý hay giám sát nhà nưCc) ch(u trách nhi m theo

dõi giám sát các ho9t ñJng c a th( trư=ng b'o hi0m NJi dung qu'n lý c a cơ quannày thông thư=ng bao g%m:

H Qu'n lý vi c ñăng ký và cRp giRy phép ho9t ñJng c a các DNBH Hcu h!tcác nưCc ñ*u có qui ñ(nh: Các tS ch c, cá nhân không ñưMc ho9t ñJng kinh doanhb'o hi0m n!u chưa ñăng ký ho/c chưa ñưMc cơ quan qu'n lý b'o hi0m chRp thu"n.Các tS ch c cá nhân mu n ñưMc ñăng ký ho/c xin cRp giRy phép ph'i hJi ñ nhLngtiêu chu@n nhRt ñ(nh v* kh' năng tài chính cũng như tính chuyên nghi p theo quiñ(nh c a tjng nưCc

H Qu'n lý v* s'n ph@m b'o hi0m cung cRp trên th( trư=ng như: b'n quy tic,ñi*u ki n, ñi*u kho'n b'o hi0m, bi0u phí

H Qu'n lý v* ch! ñJ tài chính, k! toán c a các DNBH Thông thư=ng baog%m các quy ñ(nh:

+ Quy ñ(nh v* v n pháp ñ(nh và các kho'n ký qu}

+ Quy ñ(nh v* d# phòng nghi p vP, biên kh' năng thanh toán:

+ Quy ñ(nh v* ghi nh"n doanh thu, chi phí, lMi nhu"n, các báo cáo tài chính

và nghi p vP

+ Quy ñ(nh v* ch! ñJ k! toán

H Qu'n lý v* ho9t ñJng ñcu tư tài chính v n nhàn rxi tj qu} DPNVBH và

v n ch sy hLu c a DNBH ð0 b'o v ngư=i tham gia b'o hi0m, các nưCc thư=ng

có nhLng quy ñ(nh rRt ch/t cht v* danh mPc ñcu tư cho DNBH, ñ/c bi t là ñcu tưDPNV Nhìn chung, quy ñ(nh c a các nưCc ñ*u nhwm ñ'm b'o các nguyên tic ñcutư: an toàn, sinh l=i và ñ'm b'o kh' năng thanh kho'n

H Qu'n lý v* công tác thanh tra, ki0m tra, xy ph9t các vi ph9m x'y ra trên th(trư=ng b'o hi0m

H Các nJi dung qu'n lý khác như qu'n lý v* nhân s# cRp cao hay vRn ñ* huf

bo ho/c thu h%i giRp phép kinh doanh c a DNBH

Bên c9nh các ho9t ñJng qu'n lý, giám sát trên, cơ quan qu'n lý nhà nưCccòn có trách nhi m nghiên c u, ñ* xuRt nhLng sya ñSi bS sung v* m/t chính sách

cũng như quy ñ(nh pháp lu"t cho phù hMp vCi tjng th=i kỳ phát tri0n c a th(trư=ng b'o hi0m.

1.2.4 S*n phum b*o hikm phi nhân tho

1.2.4.1 Khái ni m và ñJc ñi m

Tj các góc ñJ khác nhau, có th0 ñưa ra các ñ(nh nghĩa khác nhau v* s'nph@m b'o hi0m (SPBH) Xét trên lMi ích cơ b'n nhRt mà khách hàng nh"n ñưMc khimua s'n ph@m, SPBH là s# cam k!t c a DNBH ñ i vCi bên mua b'o hi0m v* vi cb%i thư=ng hay tr' ti*n b'o hi0m khi có các s# ki n b'o hi0m x'y ra [14] ð(nhnghĩa này xuRt phát tj vi c khi mua b'o hi0m, bwng vi c tr' mJt kho'n ti*n nhRtñ(nh H nJp phí b'o hi0m, bên mua b'o hi0m st ñưMc DNBH cRp cho hMp ñ%ng b'ohi0m xác nh"n rwng DNBH st b%i thư=ng ho/c tr' ti*n b'o hi0m cho h+ khi x'y racác s# ki n như ñã tho' thu"n

Tuy nhiên, xét trên góc ñJ qu'n tr( kinh doanh, có th0 ñ(nh nghĩa mJt cáchñơn gi'n: SPBH là s'n ph@m mà DNBH bán Như v"y, s n ph^m BHPNT là s nph^m mà doanh nghi p kinh doanh BHPNT bán trên th trư ng

Trong BHPNT, theo t"p quán c a th( trư=ng b'o hi0m Vi t Nam, khi nói tCi

“s'n ph@m b'o hi0m”, ngư=i ta thư=ng ñ%ng nghĩa vCi “nghi p vP b'o hi0m” Ngayt9i ði*u 7, Lu"t KDBH Vi t Nam cũng vi!t: “Các lo9i nghi p vP b'o hi0m c adoanh nghi p KDBH phi nhân th+ g%m: B'o hi0m s c kho{ và b'o hi0m tai n9n conngư=i, b'o hi0m hàng không, b'o hi0m xe cơ giCi, b'o hi0m cháy, nS, b'o hi0mnông nghi p…” Xét trên giác ñJ marketing, nói tCi s'n ph@m c a các doanh nghi p

là ph'i nói tCi “ñơn v( s'n ph@m cP th0” – t c là nói tCi “mJt chDnh th0 riêng bi tñưMc ñ/c trưng bwng ñơn v( ñJ lCn, giá c', v{ b* ngoài và các thuJc tính khác” Vìv"y, khi nói tCi B'o hi0m cháy và các r i ro ñ/c bi t c a mJt DNBH cP th0 là chúng

ta nói tCi s'n ph@m b'o hi0m S'n ph@m b'o hi0m cháy và các r i ro ñ/c bi t c aDNBH A st có nhLng ñi0m khác bi t nhRt ñ(nh (v* tên, v* giá c' ) so vCi s'nph@m b'o hi0m cháy và các r i ro ñ/c bi t c a mJt DNBH B khác Th"m chí cùngmJt DNBH nhưng st có các s'n ph@m b'o hi0m cháy và r i ro ñ/c bi t khác nhau

cho nhLng nhóm khách hàng khác nhau (như s'n ph@m b'o hi0m nhà tư nhân, s'nph@m b'o hi0m nhà văn phòng ) Còn khi nói tCi nghi p vP b'o hi0m cháy và các

r i ro ự/c bi t là nói tCi lo9i hình b'o hi0m cháy và r i ro ự/c bi t, hàm ý bao g%mtRt c' các s'n ph@m b'o hi0m cháy và các r i ro ự/c bi t

Cũng theo tri!t lý marketing, ự* c"p tCi SPBH là ph'i ự* c"p tCi tRt c' nhLng

gì mà ngư=i mua nh"n ựưMc trong quá trình marketing ch không ựơn thucn chD lànhLng gì mà doanh nghi p bán đi*u này có nghĩa là khái ni m SPBH bao g%m bacRp ựJ [14]:

H CRp ựJ th nhRt là thành phcn c t lõi (s'n ph@m theo ý tưBng): đây làcác b'o ự'm b'o hi0m Ờ nhLng lMi ắch cơ b'n mà khách hàng nh"n ựưMc khi muas'n ph@m

H CRp ựJ th hai là thành phcn hi n hLu (s'n ph@m hi n th#c): đó là nhLngy!u t như tên g+i c a s'n ph@m, ự/c tắnh nSi trJi c a s'n ph@mẦ Các y!u t nàyph'n ánh s# có m/t trên th#c t! c a s'n ph@m và nh= nhLng y!u t này, ngư=i mua

có th0 tìm ự!n doanh nghi p ự0 mua s'n ph@m cũng như phân bi t ựưMc s'n ph@m

c a DNBH này vCi s'n ph@m c a DNBH khác

H CRp ựJ th ba là thành phcn gia tăng (s'n ph@m bS sung): Bao g%m cácy!u t thuJc v* d(ch vP trong và sau khi bán như: Thái ựJ phPc vP, phương th cthanh toán, uy tắn c a s'n ph@m trong khách hàng, các d(ch vP ự* phòng h9n ch!tSn thRtẦ

Nhìn chung các s'n ph@m b'o hi0m phi nhân th+ cũng như các s'n ph@m b'ohi0m nói chung có các ự/c ựi0m cơ b'n sau [14]:

= Là s n ph^m không ự nh hình T9i th=i ựi0m bán, s'n ph@m mà doanhnghi p b'o hi0m cung cRp ra th( trư=ng chD là l=i h a, l=i cam k!t tr' ti*n b'o hi0mkhi x'y ra s# ki n b'o hi0m Ngư=i bán không chD ra ựưMc màu sic, kắch thưCc hayhình d9ng c a s'n ph@m, và ngư=i mua cũng không c'm nh"n ựưMc bwng giác quan

c a mình như ccm nim, s= mó, ngyi hay n!m thy Khi chRp mua t c ngư=i muabuJc ph'i tin l=i h a c a doanh nghi p b'o hi0m đ/c trưng này c a s'n ph@m b'o

hi0m nói chung và BHNT nói riêng là mJt nhân t rRt quan tr+ng 'nh hưBng ñ!ncác chi!n lưMc bán hàng c a các doanh nghi p b'o hi0m.

= Là s n ph^m có hi u qu “xê d ch” Khi mua s'n ph@m, ngư=i mua khôngnh"n ñưMc lMi ích t c thì c a s'n ph@m, tj lúc mua s'n ph@m ñ!n lúc bi!t giá tr( sydPng c a nó là mJt kho'ng th=i gian dài Ngoài ra, ngư=i mua chD ñưMc hưBng giátr( sy dPng c a s'n ph@m b'o hi0m là ñưMc b%i thư=ng khi không may g/p r i ro.Còn n!u may min không g/p r i ro, ngư=i mua st không ñưMc hưBng quy*n lMi ñó

H Là s n ph^m “không mong ñ i” BBi vì khi mua b'o hi0m, mPc ñích c akhách hàng chD là ñ* phòng n!u ch€ng may có r i ro x'y ra và th#c s# không ai

mu n r i ro x'y ra vCi mình Không mJt ngư=i bình thư=ng nào l9i mong ñMi g/p

r i ro x'y ra vCi mình ñ0 ñưMc b'o hi0m b%i thư=ng

= Là s n ph^m c.a “chu kỳ kinh doanh ñ o ngư c” ði*u này th0 hi n B vi ccác doanh nghi p không ph'i bo v n như các doanh nghi p s'n xuRt ñ0 mua nguyênv"t li u, máy móc thi!t b( và các chi phí ñcu vào khác ñ0 s'n xuRt ra hàng hoá bán,

mà doanh nghi p b'o hi0m thu phí b'o hi0m trưCc tj ngư=i tham gia b'o hi0m, sau

ñó mCi sy dPng ti*n thu phí này ñ0 th#c hi n nghĩa vP chi tr' ti*n b'o hi0m khi cós# ki n b'o hi0m x'y ra

= Là s n ph^m dW bTt chư1c MJt hMp ñ%ng b'o hi0m dù là b'n g c cũngkhông ñưMc cRp bwng phát minh sáng ch! và b'o hJ b'n quy*n V* lý thuy!t, m+idoanh nghi p b'o hi0m ñ*u có th0 bán mJt cách hMp pháp nhLng hMp ñ%ng là b'nsao chép c a ñ i th c9nh tranh, ngo9i trj tên và các t= tuyên truy*n qu'ng cáo ð/ctrưng này c a s'n ph@m b'o hi0m nói chung và BHNT nói riêng 'nh hưBng rRt lCnñ!n chi!n lưMc c a doanh nghi p b'o hi0m khi mu n làm khác bi t s'n ph@m c amình vCi các ñ i th c9nh tranh khác

1.2.4.2 Các s n ph^m b o hi m phi nhân th

NhLng s'n ph@m BHPNT ñcu tiên ra ñ=i ñưMc gin li*n vCi lo9i hình b'ohi0m hàng h'i (bao g%m b'o hi0m hàng hóa v"n chuy0n bwng ñư=ng bi0n và b'ohi0m tàu bi0n) Cùng vCi s# s# phát tri0n chung c a xã hJi, ngày càng nhi*u các s'nph@m b'o hi0m mCi ñưMc ra ñ=i, ñáp ng nhu ccu c a ngư=i tham gia b'o hi0m

Ngày nay s lưMng các s'n ph@m BHPNT lên tCi con s hàng trăm Theo ñ i tưMngb'o hi0m, các s'n ph@m BHPNT ñưMc chia thành 3 nhóm:

H Nhóm các s'n ph@m b'o hi0m tài s'n như: b'o hi0m cháy nS, b'o hi0mthân tàu, b'o hi0m hàng hóa, b'o hi0m xây d#ng lip ñ/t, b'o hi0m thân máy bay,b'o hi0m thân xe cơ giCi, b'o hi0m nông nghi p, b'o hi0m thi!t b( ñi n ty, b'ohi0m trJm cip, b'o hi0m ñS vŒ máy móc…

H Nhóm các s'n ph@m b'o hi0m TNDS như: b'o hi0m TNDS c a ch tàu,b'o hi0m TNDS c a hãng hàng không dân dPng, b'o hi0m TNDS ch xe cơ giCi,b'o hi{m trách nhi m s'n ph@m, b'o hi0m trách nhi m công cJng, b'o hi0m tráchnhi m ngh* nghi p…

H Nhóm các s'n ph@m b'o hi0m con ngư=i (hay còn ñưMc g+i là b'o hi0m tain9n cá nhân và chi phí y t!) như: b'o hi0m toàn di n h+c sinh, b'o hi0m k!t hMp conngư=i, b'o hi0m tai n9n hành khách…

Ngoài ra, tùy thuJc vào nJi dung và ý nghĩa khi tri0n khai, các s'n ph@m b'ohi0m có th0 ñưMc chia thành: s'n ph@m b'o hi0m bit buJc và s'n ph@m t# nguy n;s'n ph@m b'o hi0m riêng l{ và b'o hi0m tr+n gói; ho/c phân chia s'n ph@m b'ohi0m theo nhóm nghi p vP b'o hi0m như: b'o hi0m hàng h'i, b'o hi0m k} thu"t,b'o hi0m xe cơ giCi, b'o hi0m máy bay…

1.2.5 Các nhân t *nh hưvng twi sx phát trikn cYa ths trưtng b*o hikm phinhân tho

S# phát tri0n c a th( trư=ng BHPNT ch(u tác ñJng c a nhi0u nhân t khácnhau như: s# hoàn hoàn thi n c a môi trư=ng pháp lý, ñ/c ñi0m văn hóa xã hJi c amxi qu c gia, ñi*u ki n kinh t! c a ngư=i dân, năng l#c c a các DNBH tham giatrên th( trư=ng…Lu"n án xây d#ng và phân chia các nhân t này thành sáu nhómdưCi ñây

1.2.5.1 Môi trư ng pháp lý

Ho9t ñJng c a th( trư=ng b'o hi0m không th0 nwm ngoài khuôn khS pháplu"t c a mxi qu c gia Nó không chD ñơn thucn là vi c các công ty b'o hi0m trên th(