Mpt dieu dang IQu y nQa la phai het sQc coi trpng viec bao tdn va phat trien cay xanh, nhat la nhQng loai cay dac trUng Tay Nguyen, han che tdi da viec chat cay nham tao khdng gian[r]
Trang 1'T<?^ san sS'Oz/2010
Mot e a c h nhin
v i aCT HOAOH VA K l i s TRtC DO THI GIA NGHIA
• •
Gia NghTa la mdt trong
nhQng dd thi tre nha't,
ddng thdi cung la mpt
dd thi cd xuat phat diem ve cP
sd ha tang rat tha'p trong he
thdng cac dd thi d Viet Nam
The nhung, so vdi mpt sd dd
thi tfnh ly cua cac dia phUdng
mdi thanh lap tQ nam 2004,
qua trinh dd thi hoa thj xa Gia
NghTa diln ra kha nhanh, bp
mat dd thi cd nhieu khdi sac
Tuy nhien, ve quy hoach va
kie'n true dd thj gia NghTa de'n
, nay v i n edn nhQng van de bat
cap, gay khdng it ban khoan
ddi vdi cac nha quan ly va
chuyen mdn
Dd thj Gia NghTa trong
chie'n tranh chdng My tQng la
tfnh ly cija tfnh Quang DQc
(cu) Sau 1975, tfnh Quang
DQc dupc sap nhap vao tfnh
Dak Lak va Gia NghTa trd
thanh thi tran cua huyen Dak
Ndng Nam 2004, sau khi tfnh
D i k Ndng (lanh dia cua tfnh
Quang DQc cu) dupe thanh
lap thi hPn mdt nam sau dd,
Gia NghTa trd thanh thj xa tfnh
ly Trudc khi trd thanh thi xa
tfnh ly, ba muPi nam sau ngay
giai phdng, de'n nay Gia NghTa
v i n chf la thj tran cua mpt
huyen ngheo, eo sd ha tang ft
di va thap kem Tuy nhien,
chinh dieu nay lai la mdt Ipi the
cho viec quy hoach cua dd thj
Gia NghTa hien nay, vi nd
khdng bi "vudng" nhieu bdi
quy hoach va he thdng cP sd
ha tang trudc dd Trong khi dd, van de dau tien va quan trqng nhat ddi vdi mot dd thj la ve quy hoach, bdi quy hoach anh hudng to Idn va lau dai, cd tinh quye't dinh ddi vdi sU phat trien cua mdt dd thi
NhQng nam qua, qua trinh
dd thj hoa thi xa Gia NghTa kha nhanh,tQng budc lam thay ddi
bp mat vung da't hoang sP nay Tuy vay, sau qua trinh dd thj hoa, de'n nay Gia NghTa cung da bdc Id mdt sd van de bat cap ve quy hoach dd thj
Cd the ndi, quy hoach dd thi Gia NghTa de'n nay v i n cdn la khau yeu, thie'u mdt eai nhin tdng the va chUa mang tam chie'n lupc Khu hanh chinh
Sung £i\ic la mpt vi du tieu
bieu cho Id'i quy hoach ndi tren Tai day, cac kien true cdng sd dupe xay dung nam sat nhau tren cung mot khu vue, lam cho tdng the canh
quan trd nen chat chdi, bf bQc, khdng phu hpp vdi khdng gian
va canh quan dd thi cua vung
"phd nui" Dd thj Gia NghTa co mpt khdng gian tU nhien kha rdng vdi nhung ngpn ddi bat
up ke tie'p nhau cd the quy hoach khu sinh thai nhUng de'n nay v i n chQa cd mot khu
MUC nao dupc quy hoach khu
sinh thai theo dung nghTa cua nd Mpt trong nhung nguyen nhan cua thUe trang ndi tren
la, dd thj Gia NghTa trUdc khi thanh lap ehUa dupc chu trgng
va quy hoach bai ban Sau khi thanh lap tfnh, rdi thanh lap thi
xa Gia NghTa, chung ta ddng thdi vQa tie'n hanh quy hoach, dieu chfnh, bd sung quy hoach, vQa xay dung cP ban vdi quy md Idn Viec quy hoach dd thi Gia NghTa ndi tren da keo theo nhQng he luy
ve nhieu mat, nha't la viec den
bu giai toa va tinh trang tranh chap da't dai, gay ra su tdn 0=
Trang 2ni-af san se'OZ/zOlO
0 = k e m , lang phf khdng nho Vf
nhu, viec dieu chfnh quy
hoach hd Trung tam d khu vuc
trung tam thj xa Gia NghTa tuy
hdp ly nhung cung lam cho
den bu giai tda phQc tap va ton
kem hon; viec dieu chfnh quy
hoach khu trung tam hanh
chinh thj xa Gia NghTa d khu
vUc Ddi Dau cung gay sU phan
Qng tieu cUc cua mpt s d hp
dan d day; khu du ljch mang
tfnh chat canh quan sinh thai
thac Lieng Nung d xa Oak Nia
de'n nay v i n d i m chan tai chd
Cd the ndi, mpt thdi gian dai
trudc day, viec quy hoach dd
thi chUa dupc chung ta coi
trpng, quan tam dau tU dung
mQc va bdc Id nhieu bat cap
Ve xay dUng, nhat la kie'n
true, tQ chd khdng cd gi dang
ke, nhQng nam qua, hang loat
cdng trinh xay dUng, chu ye'u
la cdng sd cua cac cd quan
nha nude da mpc len, gdp
phan lam cho dd thi Gia NghTa
budc dau mang hinh hai cua
mpt dd thj tfnh ly tren cao
nguyen Qua trinh dd thj hoa
tren dja ban dd thj Gia NghTa
da xuat hien mdt so cdng trinh
xay dQng cd kie'n true kha dep,
nhu Bp Chf huy Quan sU tfnh,
tru sd Tfnh uy, Trung tam hpi
nghj, Thap truyen hinh Dak
Ndng, Trung tam van hoa Dak
Ndng, Sd Ndng nghiep Phat
trien ndng thdn Mac dau
chUa nhieu, nhUng nhQng
cdng trinh kie'n true tieu bieu
ndi tren chfnh la nhQng diem
nhan, gdp phan tao nen bp
mat cua dd thj Gia NghTa 6
khu vuc dan cU, tuy mQc dp
xay dung cdn cham chap nhung budc dau da cd mot s d ' c d n g trinh mang dang ve kie'n true cua thdi ddi mdi, thay the dan nhQng cdng trinh tam bP, hoac nhQng ngdi nha cd kieu kie'n true cu ky, thd kech trUdc
dd Tuy nhien, nhin tdng the, nhQng kie'n true ndi tren - ke
ca kien true edng sd va dan dung v i n chUa tao ra mpt phong each, xu hudng cua kien true Ca biet, ed mdt s d kie'n true chUa van dung hoa vdi dia hinh va ve dep canh quan, cang hiem nhQng kien true the hien rd net ban sac Tay Nguyen va cd ca kien true cau tha, lac Idng, vd hdn Cd mdt thuc te, ddng thdi cung la nguyen nhan cua tinh trang kie'n true theo Idi tU phat, cd phan Ion xdn cua dd thj Gia NghTa dd la, lau nay cdng sd cua cP quan nao thi cd quan
ay tu chpn m i u thie't ke kie'n true theo each rieng cua minh
Dac biet, kien true dan dung mang tinh tU phat va khdng the kiem soat ndi, mdi nha, mdi gia dinh khdng can tUvan thiet ke kie'n true ma tu do lam kie'n true cho minh Ve quan ly nha nUdc, hien nay chung ta chQa cd mdt hdi ddng cd du tham quyen va kha nang chuyen mdn de tham mUu cho UBND tfnh trong viec tU van, tuyen chpn, xet duyet va quye't djnh m i u thie't ke kie'n true cac cdng trinh xay dUng
Tinh trang kie'n true tu phat, thie'u tham my, quan ly khdng chat che thuc ra khdng chf rieng d Dak Ndng, ma la tinh
trang phd bie'n d cac dd thi nude ta Day cung chinh la mpt trong nhQng nguyen nhan lam cho dd thj Gia NghTa mac nhien xua't hien mdt s d kien true thie'u tham my, ehUa hai hoa v d i t d n g quan
De phat trien dd thj dam bao tinh khoa hpc va mang tfnh chie'n lupc, nhat thiet phai
cd tu tudng ve quy hoach va kie'n true, neu khdng se mat phUPng hudng va d i n den tinh trang rdi loan Ddi vdi dd thi Gia NghTa, tU tudng ve quy hoaeh va kien true chfnh la phai hudng den tieu chi hien dai nhung cOng phan anh dupc ban sac van hoa cua dia phUPng Trudc het, dd thj Gia NghTa phai tdn trpng va dam bao sU hai hoa giQa cac " nguyen tac: Quy hoach - kie'n true thien nhien canh quan -dac trUng van hda dja phQOng Kie'n true dd thj vung ddi nui Tay Nguyen dUPng nhien phai
cd net dac trUng, phai khac kie'n true vung ddng bang Trong dieu kien dia hinh Gia NghTa cd nhieu ddi dd'c, khdng nen "dd thi hda" qua Idn, khdng nen tap trung vdi mat
dp cao cac cdng trinh, khdng quy hoach xay dUng theo xu hudng "dd thi nen" ve chieu eao, nha't la khi ma dd thi Gia NghTa khdng gian tu nhien rdng, quy dat dai cdn kha ddi dao Rd rang la, dd thj nen ve chieu cao, eung nhU mat dp xay dung day va kieu kie'n true kieu nha dng la khdng phu hpp vdi dja hinh ddi ddc va
canh quan mang net dac thu <y
SH 3CI11XI- h^ «S ^Ang nglte tinh 'Ddk QlAng 39
Trang 3T<?^ san so'02/2010
0=cua vung "phd nui" Vi the,
trong xay dUng, can hoan
chfnh, dQt diem tQng dQ an,
khdng dan trai, trong dd mdi
cdng trinh phai het sQc chu
trpng ve dep cua kie'n true,
phai xem mdi cdng trinh kien
true nhu la mdt tac pham nghe
thuat Mud'n vay, chung ta
phai bat dau tQ nhQng viee lam
thie't thue va cu the, trUde het
la tat cac cdng trinh trudc khi
phe duyet xay dung can phai
dupc mpt CO quan cd tham
quyen va nang lUc chuyen
mdn tham dinh ve kie'n true va
cdng nang sQ dung Mat khac,
chung ta can phai hpc tap, rut
kinh nghiem ve quy hoach va
kie'n true cua cac dd thj, nhat
la cac dd thj d Tay Nguyen
Trong qua trinh dd thi hoa dd
thj Gia NghTa, nen thUc hien
ddng bd co che chinh sach,
quan ly phat trien va huy dpng
sU tham gia cua cpng ddng
Chfnh quyen can cd nhOng
chfnh sach cu the, phu hpp vdi
dieu kien dac thu cua dja
phUdng, phai ddng vai trd la
ngudi dieu phdi, khuye'n khfch
va cd chfnh sach hd trp cho
thanh phan tU nhan tham gia
xay dung, phat trien dd thi
Mpt dieu can lUu y nQa
trong quy hoach va kie'n true
xay dung, dd la phai het sQc
coi trpng va van dung tdi da
tfnh chat, dac diem dia hinh,
sinh thai va canh quan tu
nhien Dd thi Gia NghTa cd
dien tich kha rdng, dja hinh
nhieu ddi ddc, udn lUOn, nhieu
cay xanh, nhieu hd nudc tu
nhien va nhan tao, trong Idng
dd thj v i n tdn tai nhQng bon lang ddng bao thieu sd ban dja
it nhieu cdn mang net truyen thdng Day chfnh la dieu kien tdt de hinh thanh nhQng khdng gian sinh thai dac biet - mdt khdng gian xanh - khdng gian
md rat can thie't cho xay dQng, phat trien dd thj Gia NghTa hien tai va tQPng lai De khai thac, van dung, thQa ke cac dac trQng tQ nhien ndi tren, cac nha lam quy hoach va xay dung nen tuan thu nguyen tac:
han ehe tha'p nhat tinh trang san ui mat bang (nhat la ndi cd dien tfch rdng) de giQ lai dia hinh dac trUng, tu nhien cija
"phd nui" Cac khu nha vUdn,, biet thu mdi phat trien ven trung tam dd thj can tan dung tdi da cac con sudi, cac diem
tu thuy tu nhien de tao mat nude nham glQ nUde, cai tao khf hau va lam dep canh quan
Mpt dieu dang IQu y nQa la phai het sQc coi trpng viec bao tdn va phat trien cay xanh, nhat la nhQng loai cay dac trUng Tay Nguyen, han che tdi
da viec chat cay nham tao khdng gian xanh va canh quan cho tQng cdng trinh, tQng dQdng phd 6 Gia NghTa, thdng la mot loai cay dac trQng, vl vay nen trdng loai cay nay va mpt sd loai cay khac mang dac trUng cua Tay Nguyen sao cho phu hop vdi mdi trudng, canh quan va kien true dd thi vung "phd nui" Ndi tdm lai, chung ta nen xay dung Gia NghTa theo hUdng cua mdt
dd thi sinh thai than thien, gan
bd, hai hoa vdi tU nhien, mdi
trudng va ddi sdng con ngUdi Thuc te cho thay, dieu kien tU nhien, dia hinh va canh quan cua Gia NghTa hoan toan cd the xay dung mpt dd thi sinh thai Day la dieu ma mpt dd thi ndi tie'ng ve quy hoach, kien true va canh quan nhU Da Lat cung khdng the cd dUpc Xin ndi them, dd thi sinh thai chfnh
la xu hudng phat trien cija cac
dd thj hien nay tren the gidi Lam the nao de xay dung, phat trien Gia NghTa trd thanh mpt dd thj hien dai ma v i n giQ dupe ban sac "phd nui" ciJa minh? Du lUa chpn xay dQng, phat trien dd thj Gia NghTa theo hudng nao di chang niJa thi cung phai ludn hudng de'n cac gia trj tUPng thich, phu hdp vdi dac thu dja ly, nhan van va ljch sQ, van hda cua vung da't Dak Ndng giau ban sac Khau hieu "Gia NghTa trd thanh mot
Da Lat thQ hai" khdng cd nghTa
la bie'n Gia NghTa thanh mot phien ban cua Da Lat trong tuong lai, ma phai rut kinh nghiem, tie'p thu nhQng diem phu hpp ve quy hoach va kie'n true cua cac dd thi 6 Tay nguyen va nhQng ndi khac de lam dep cho minh Qua trinh
dd thj hda, cdng nghiep hda se tao ra cac thanh phd gidng nhau, nhung dd thi Gia NghTa trong qua trinh phat trien can phai dupc quy hoach mpt each bai ban, khoa hpc va phai tao dung cho minh hinh anh kien true cd net rieng, de dang nhan bie't cho bat cQ ai khi dat chan den day./
Viet Ha