Mục tiêu cần đạt: Gi¸o viªn gióp häc sinh: - Ph¸t hiÖn trong v¨n b¶n hai c©y phong cã hai m¹ch kÓ, Ýt nhiÒu phân biệt lồng vào nhau dựa trên các đại từ nhân xưng khác nhau của người kể c[r]
Trang 1Tuần 9
Ngày soạn: 5/10/2008 Tiết 33
Văn bản: hai cây phong
(Trích: “ Người thầy đầu tiên”)
(Ai-ma-tốp)
I Mục tiêu cần đạt:
Giáo viên giúp học sinh:
- Phát hiện trong văn bản hai cây phong có hai mạch kể, ít nhiều phân biệt lồng vào nhau dựa trên các đại từ nhân xưng khác nhau của người kể chuyện, vì ở trong bài người kể chuyện nói mình là hoạ sĩ nên chúng ta hướng học sinh ngòi bút hội họa của tác giả khi miêu tả hai cây phong
- Giúp học sinh hiểu rõ những nguyên nhân khiến hai cây phong gây xúc động cho người kể chuyện
- Hiểu được tấm lòng gắn bó thiết tha với quê hương, đất nước
- Khơi gọi ở học sinh những kỉ niệm đẹp đẽ của tuổi thơ, mái
trường, quê hương
II Chuẩn bị:
* Giáo viên: - Sưu tầm chân dung Ai-ma- tốp
- Truyện Người thầy đầu tiên
* Học sinh: - Soạn câu hỏi sách giáo khoa
III Hoạt động dạy học :
1 ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ:
? Chiếc lá cuối cùng được hoạ sĩ Bơ-men vẽ trên tường có thể coi là một kiệt tác được không? Vì sao?
? Hãy chỉ rõ nghệ thuật đảo ngược tình huống hai lần trong chiếc lá cuối cùng của o Hen ri
3 Bài mới:
Các em thân mến!
Tình yêu mái trường, yêu thầy, yêu bạn, yêu quê hương vốn là tình cảm trong sáng, thiêng liêng Tình cảm ấy là mạch ngồn cảm xúc nuôi lớn tâm hồn con người, nó theo ta suốt cả cuọc đời Nhà văn Ai-ma-tốp
đã xúc động và ghi lại trong văn bản "Hai cây phong" Mời các em
mở sgk trang 96!
Hoạt động của thầy và trò nội dung bài học
Cô giơi thiệu với các em: đây là
chân dung nhà văn Ai-ma-tốp.
? Nêu hiểu biết của em về tác giả
I Tác giả - tác phẩm:
1 Tác giả: (1928-2007)
- Nhà văn nước cộng hoà
Cư-rơ-g-ư-xtan
Trang 2Giáo viên thuyết trình:
Ai-ma-tốp (1928-2007) xuất thân
trong gia đình công chức Năm
1933, ông tốt nghiệp đại học nông
nghiệp rồi làm kĩ thuật chăn nuôi
Mấy năm sau ông học văn học rồi
chuyển hoạt động báo chí, viết văn.
? Nêu các tác phẩm tiêu biểu của
tác giả
- Ông có nhiều tác phẩm nổi tiếng:
+ Gia-mi-li-a
+ Người thầy đầu tiên.
+ Cây phong non quàng khăn đỏ.
+ Mắt lạc đà.
Tác phẩm đầu tay của ông là “
Gia-mi-li-a” ( viết năm 1958) được
Aragông Pháp cho là bản tình ca hay
nhất
* ông được nhận nhiều giải
thưởng:
- Giải thưởng văn học Lê-nin năm
1963.
- Giải thưởng quốc gia Liên-xô
năm 1968.
- Đầu năm 2004, ông được nhận
danh hiệu giáo sư danh dự của
trường Đại học tổng hợp quốc gia
Matxcơva mang tên Lô-mô-nô-xốp.
? Em hãy cho biết xuất xứ văn bản
“Hai cây phong” của tác giả
Ai-ma-tốp.
- GV tóm tắt tác phẩm: “Người
thầy đầu tiên”
Giáo viên hướng dẫn đọc:
- Nhà văn tài năng
2 Tác phẩm:
- “Hai cây phong” trích mấy trang
đầu truyện Người thầy đầu tiên.
- Sáng tác năm 1961 đặt giải thưởng Lê-nin
II Tìm hiểu văn bản:
Trang 3chú ý giọng chậm rãi, hơi buồn
buồn, gợi nhớ nhung và suy nghĩ
của người nói chuyện Có chút
thay đổi giọng đọc giữa những
đoạn người kể chuyện xưng tôi và
chúng tôi để phân biệt người kể và
điểm nhìn nghệ thuật.
? Truyện được kể từ ngôi thứ mấy
? Trong bài văn, người kể chuỵên
xưng là gì?
? "Tôi" ở đây còn được giới thiệu
là ai?
? Khi người kể xưng chúng tôi là
chỉ ai.
? Căn cứ vào độ dài của hai mạch
kể, vào thế bao bọc của mạch kể
này đối với mạch kể kia, cho biết
mạch kể nào quan trọng hơn?
? Việc đan xen thay đổi ngôi kể có
tác dụng gì.
- Đan xen giữa hiện tại và quá khứ,
trưởng thành và thiếu niên, một
người và nhiều người làm cho câu
chuyện sinh động, hấp dẫn, gần
gũi, ấm áp, tin cậy với người đọc
* Do đó, bài văn gồm hai mạch kể
ít nhiều phân biệt và lồng vào
nhau.
? Truyện sử dụng những phương
thức nghệ thuật nào? phương thức
nghệ thuật nào là chính.
? Tìm bố cục của đoạn trích dựa
trên ngôi kể?
Bố cục:
Phần 1: “Làng Ku–ku- rêu
Ngôi kể : ngôi thứ nhất
- Tôi và chúng tôi
- "Tôi": người hoạ sĩ thời hiện tại
nhớ về quá khứ
- "Chúng tôi": nhân danh cả bọn
con trai ngày trước, hồi ấy người
kể chuyện cũng là một đứa trẻ trong bọn.(người kể chuyện và các bạn thời quá khứ).
- Mạch kể của người kể chuyện xưng tôi là quan trọng hơn.
- Phương thức tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm
Trang 4phía tây”
=> Giới thiệu về làng Ku-ku -rêu.
Phần 2: “Phía trên làng tôi…
chiếc gơng thần xanh”
=> Hai cây phong trong cảm nhận
của nhân vật tôi khi về thăm quê.
Phần 3: “Vào năm học cuối cùng
… biêng biếc kia”
=> Hai cây phong và kí ức tuổi thơ
Phần 4: đoạn còn lại.
=> Hai cây phong và ngời thầy
Đuy-sen
? Trong tác phẩm xuất hiện
những hình ảnh nào.
- Hình ảnh hai cây phong (cảm xúc
của tôi khi về thăm).
- Hình ảnh thảo nguyên.
- Hình ảnh con người (tôi, chúng
tôi, thầy Đuy- sen).
? Hình ảnh nào nổi bật nhất.
- Tôi và hai hai cây phong.
? Trong mạch kể xưng chúng tôi
có hai đoạn, em hãy tóm tắt ý từng
đoạn.
+ Vào năm học cuối cùng…bao la
và ánh sáng:
Bọn trẻ chơi đùa, trèo lên hai cây
phong phá tổ chim
+ Còn lại: Phong cảnh quê làng và
cảm giác của chúng tôi khi từ
ngọn cây phong nhìn xuống.
? Theo em, đoạn nào thú vị hơn
Đoạn 2 thú vị hơn vì đây là
những cảnh và cảm xúc mới mẻ, lạ
lùng mà có lẽ lần đầu tiên bọn trẻ
mới có được khi toàn cảnh quê
hương quen thuộc bỗng hiện ra
dưới chân mình.
1 Hai cây phong và kí ức tuổi thơ:
Trang 5? Trong ký ức tuổi thơ hình ảnh
bọn trẻ hiện về qua chi tiết nào?
? Nhận xét về việc sử dụng từ ngữ
của tác giả khi miêu tả hình ảnh
của bọn trẻ
? Những chi tiết ấy hé lộ điều gì về
bọn trẻ.
? Em thử hình dung tâm trạng của
bọn trẻ khi đến với hai cây phong
để phá tổ chim
- Sung sướng, say sưa, thích thú
? Cùng với hình ảnh bọn trẻ thì
cảnh vật thiên nhiên cũng hiện về
trong chi tiết nào
? Tác giả sử dụng biện pháp nghệ
thuật gì để miêu tả hình ảnh thiên
nhiên
? Qua chi tiết ấy, em cảm nhận về
bức tranh thiên nhiên ấy như thế
nào
? Qua đó cho thấy hình ảnh hai
cây phong có mối quan hệ như thế
nào với bọn trẻ trong làng
Giáo viên bình: Hai cây phong
như những người bạn vô cùng thân
thiết, bao dung, độ lượng và gắn bó
với bọn trẻ trong làng Bọn trẻ chơi
đùa không biết chán trên cành và
dưới gốc hai cây phong cổ thụ Đó
là nơi ghi lại dấu ấn kỉ niệm của
tuổi thơ, là nơi bọn trẻ đùa vui, kết
bạn, …Hai cây phong không chỉ là
* Bọn trẻ:
- Bọn con trai chúng tôi chạy ào lên đây phá tổ chim
- Đi chân đất, công kênh nhau
- Trèo lên cao thi xem ai can đảm hơn
Các động từ chỉ hoạt động.
Bọn trẻ tinh nghịch, hồn nhiên, hiếu động, ngộ nghĩnh.
Sung sướng, say sưa, thích thú.
* Hai cây phong:
- Nghiêng ngả đung đưa …như chào mời đến với bóng râm mát rượi, tiếng là xào xạc, dịu hiền
- Đàn chim hốt hoảng kêu, chao
đi chao lại
Nghệ thuật so sánh, các từ tượng thanh, tượng hình
Bức tranh thiên nhiên sinh
động có sắc, có thanh, có hình
Hai cây phong như những người bạn thân thiết, bao dung,
độ lượng và gắn bó với bọn trẻ trong làng
Trang 6nơi tụ hội trò chơi của bọn trẻ mà
còn là nơi trú ẩn sinh sôi của các
loài chim.
? Không chỉ là trò chơi ở ngọn đồi
có hai cây phong này, mà trên cao
ngất của hai cây phong ấy còn
điều gì thu hút bọn trẻ?
- Một phép thần thông vụt mở ra một
thế giới đẹp vô ngần của không gian
bao la ánh sáng
? Nếu khi đến với hai cây phong,
lúc đầu bọn trẻ mải mê, đùa
nghịch, chơi trò chơi phá tổ chim
Nhưng khi trèo lên trên cao ngất
ấy bọn trẻ thế nào
- Quên cả chim lẫn tổ chim
? Chi tiết nào nói đến tâm trạng
của bọn trẻ khi ở trên ngọn cây
phong
Giáo viên: Bọn trẻ sửng sốt, sung
sướng, nín thở lặng người, ngây
ngất vì phát hiện thế giới đẹp vô
ngần không gian bao la ánh sáng
đầy bí ẩn và quyến rũ.
? Vì sao bọn trẻ lại lặng người đi
? Từ trên ngọn cây cao ngất ngang
tầm cánh chim bay, bọn trẻ đã
khám phá ra điều gì
? Tác giả sử dụng bút pháp nghệ
thuật nào trong đoạn văn trên
- So sánh
Sửng sốt, nín thở, lặng người
đi.
*Từ trên ngọn cây:
- Đất rộng bao la
- Chuồng ngựa của nông trang như một căn nhà xép bình thường
- sau làng dải thảo nguyên hoang
vu mất hút trong làn sương mờ
đục
- Xa thẳm biêng biếc của thảo nguyên
- Dòng sông lấp lánh tận chân trời như sợi chỉ bạc mỏng manh
Nghệ thuật so sánh
Trang 7? So sánh dòng sông như sợi chỉ
bạc gợi tả dòng sông dưới góc độ
quan sát của bọn trẻ như thế nào
- Dòng sông nhỏ, bé, uốn lượn , sáng
lấp lánh
? Vì sao dòng sông chỉ như sợi chỉ
bạc mỏng manh, chuồng ngựa của
nông trang chỉ như một căn xép
bình thường
- Nhìn từ xa, trên tầm cao ngất cánh
chim bay, dòng sông trở nên bé nhỏ
? Không chỉ quan sát thấy dòng
sông mà không gian hiện ra trước
mắt bọn trẻ như thế nào
- Không gian rộng lớn, bao la
? Tác giả sử dụng phương thức
nghệ thuật nào chủ yếu trong
đoạn văn trên
? Qua đó, em hãy nhận xét ngòi
bút miêu tả của tác giả.
? Cảm nhận của em về bức tranh
ấy.
? Từ trên ngọn cây bọn trẻ đã tự
hỏi điều gì
- Đã phải đấy là nơi tận cùng thế
giới chưa, hay phía sau vẫn còn bầu
trời như thế này, những đám mây,
những đồng cỏ và sông ngòi như thế
này ?
? Như vậy, hai cây phong đã gợi ra
điều gì cho bạn trẻ
Phương thức nghệ thuật miêu tả
Ngòi bút phác hoạ giàu hình
ảnh, đường nét, âm thanh.
Hai cây phong đã mang lại cho bọn trẻ sự hiểu biết về một thế giới đẹp đẽ vô ngần, không gian bao la ánh sáng, đầy bí ẩn
và quyến rũ của miền đất lạ.
Hai cây phong chắp cánh
ước mơ, gợi niềm khao khát
được khám phá những điều bí
ẩn của thế giới.
Trang 8? Em có nhận xét về kí ức tuổi thơ
của người hoạ sĩ và những người
bạn của mình
- Kí ức đẹp, trong sáng, đầy bí ẩn
Đó là tuổi thơ ham hiểu biết, khám
phá, diệu kì Kỉ niệm đẹp đẽ của tuổi
thơ: sâu sắc, khó phai, kì diệu.
? Người hoạ sĩ hồi tưởng về thời
thơ ấu với cảm xúc như thế nào
Giáo viên: hai cây phong để lại ấn
tượng hằn sâu trong tâm hồn bọn
trẻ Bọn trẻ yêu quí, gắn bó với hai
cây phong Đó là nơi tiếp sức tuổi
thơ , khám phá thế giới Nó là cái
ghế, là bệ đỡ chắp cánh cho ước
mơ, khát vọng lần đầu thức tỉnh
trong tâm hồn những đứa trẻ.
? Qua bài học, em nhận thấy hai
cây phong đã mang lại cho bọn trẻ
điều gì ?
- Niềm vui.
- Sự hiểu biết.
- Niềm khao khát khám phá chắp
cánh những ước mơ.
Yêu mến, tự hào, tràn đầy nhớ thương.
Bài tập thảo luận :
4 Củng cố: - GV hệ thống nội dung bài giảng.
5 Hướng dẫn về nhà:
- Học kĩ bài
- Chuẩn bị tiếp phần còn lại của văn bản
IV Rút kinh nghiệm:
………
………
………
………
………
………
Trang 9Tuần 9
Ngày soạn: 5/10/2008 Tiết 34
Văn bản: hai cây phong (Tiếp theo)
(Trích: “ Người thầy đầu tiên”)
(Ai-ma-tốp)
I Mục tiêu cần đạt:
Giúp học sinh:
- Phát hiện trong văn bản hai cây Phong có hai mạch kể, ít nhiều phân biệt lồng vào nhau dựa trên các đại từ nhân xưng khác nhau của người kể chuyện, vì ở trong bài người kể chuyện nói mình là hoạ sĩ nên chúng ta hướng học sinh ngòi bút hội họa của tác giả khi miêu tả hai cây phong
- Giúp học sinh hiểu rõ những nguyên nhân khiến hai cây phong gây xúc
động cho người kể chuyện
- Bồi dưỡng cho học sinh lòng yêu mái trường, yêu thầy cô, yêu quê
hương
II Chuẩn bị:
* Giáo viên: - Sưu tầm chân dung nhà văn Ai-ma- tốp
- Truyện Người thầy đầu tiên
* Học sinh: - Soạn câu hỏi sách giáo khoa
III Hoạt động dạy học :
1 ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ:
? Tóm tắt văn bản Hai cây phong và cho biết mạch kể chuyện.
3 Bài mới:
Hoạt động của thầy và trò nội dung bài học
? Hai cây phong trong hồi ức của
nhân vật tôi hiện ra cụ thể thế nào
I Tác giả - tác phẩm:
II Tìm hiểu văn bản:
2 Hai cây phong và thầy Đuy-sen
- Hai cây phong ở vị trí trên cao, trên giữa ngọn đồi
Trang 10? Suy nghĩ của em về vị trí của hai
cây phong
? Nghệ thuật đặc sắc được sử dụng
trong đoạn văn? Tác dụng?
? Hai cây phong ở đỉnh đồi làng
Ku-ku-rêu có gì đặc biệt với tôi
? Mặc dù ở trên đồi cao, đứng xa
khó nhìn thấy chúng, nhưng đối với
tôi thì sao
? Chi tiết đó hé lộ về tình cảm của
tôi với hai cây phong như thế nào
? Từ chốn xa xôi về làng tôi thường
nghĩ đến điều gì
? Chứng tỏ tình cảm của người hoạ
sĩ với hai cây phong ấy như thế nào
? Điều cuối cùng mà nhân vật tôi
chưa hề nghĩ đến thuở thiếu thời là
gì
- Như ngọn hải đăng đặt trên núi, như hai cái cột tiêu dẫn lối về làng
Vị trí cao, trên làng, trên
đỉnh đồi dễ quan sát.
Nghệ thuật so sánh: hai cây phong như cột tiêu, tín hiệu dẫn
đường về làng, là niềm tự hào của làng Ku-ku-rêu.
- Gắn liền với những kỉ niệm thời thơ ấu mà tác giả trân trọng, nâng niu
* Đứng từ xa
- Cảm biết được chúng, lúc nào cũng nhìn rõ
- Hai cây phong từ lâu trở thành một hình ảnh kí ức trong tâm hồn tác giả, biểu hiện tình yêu và nỗi nhớ làng quê của một người con sống xa quê
Gắn bó, yêu quí, trân trọng hai cây phong Nó là ấn tượng hằn sâu trong tâm hồn tôi.
- Sắp được thấy chúng chưa
- Mong về làng để được lên đồi với hai cây phong
- Đứng dưới gốc nghe lá reo đến khi say sưa…
Yêu hai cây phong, thương nhớ cây đắm say như tâm hồn thương nhớ con người.
- Hai cây phong có tiếng nói riêng, có tâm hồn riêng, chan chứa lời ca êm dịu
- Nghiêng ngả thân cây, lay động lá cành không ngớt tiếng rì rào…như sóng thuỷ triều, tiếng thì thầm như đốm lửa, tiếng thở dài như thương tiếc ai, reo vù vù như ngọn lửa, cháy rừng rực trong bão giông
- Thì thầm tha thiết
Trang 11? Khái quát những nét nghệ thuật
đặc sắc của văn bản
? Em hãy hình dung hình ảnh hai
cây phong trong kí ức của tác giả
Hướng dẫn HS rút ra ghi nhớ
? Qua đó giúp em hiểu gì về nhà văn
Ai-ma-tốp
- Nhà văn có năng lực cảm nhận
tinh tế, trí tưởng tượng phong phú,
mãnh liệt, tâm hồn nhạy cảm.
? Điều mà tôi chưa hề nghĩ đến thuở
thiếu thời là gì
- Ai là người trồng hai cây phong,
người ấy ấp ủ hi vọng gì, vì sao gọi
trường Đuy-sen.
Giáo viên bình: Hai cây phong trở
nên đặc biệt, ngoài lí do trên, nó
còn gắn với tên tuổi một người:
thầy giáo trường làng đầu tiên có
công xây dựng mái trường, xoá
mù chữ cho bọn trẻ trong làng
những năm 20 sau cách mạng
tháng 10 Nga Chính thầy
Đuy-sen đem hai cây phong về cùng cô
bé An-tư-nai Thầy gửi gắm hai
cây phong non ước mơ, hi vọng,
đứa trẻ nghèo An-tư-nai sẽ lớn
lên, thông minh thành tài, là
người có ích.
? Điều bí ẩn đó giúp ta hiểu gì về
hai cây phong
? Từ điều bí ẩn đó, cảm nhận của
em về người hoạ sĩ
- Im bặt một thoáng
Miêu tả chi tiết tinh tế, so sánh, nhân hoá
Hai cây phong như hai anh em sinh đôi, hai con người với sức lực dẻo dai, dũng mãnh với tâm hồn phong phú, có cuộc sống riêng
Gửi gắm ước mơ, hi vọng những đứa bé nghèo khổ, thông minh, ham học như An-tư-nai sẽ trưởng thành, thành người có ích
- Hai cây phong sở dĩ trở nên đặc biệt vì nó gắn với tên tuổi một người - thầy giáo trường làng
Đuy-sen Thầy là ân nhân của làng Chính thầy đã đem hai cây phong non về đây, cùng với cô học trò nghèo khổ An-tư-nai
Tình yêu trường, yêu quê hương, yêu hai cây phong gắn với tình yêu người thầy giáo; tình yêu thiên nhiên gắn với