Hoạt động của giáo viên -Yêu cầu hs đọc đề bài toán -Yêu cầu học sinh nêu sơ đồ tạo ảnh... -Yeâu caàu hoïc sinh tính d1’..[r]
Trang 1 Giáo án Vật Lý 11 – Ban cơ bản Biên soạn : Nguyễn Văn Khai - Trường THPT Cầu Quan Trang 1
Ngày 24/11/08 Tiết 59
Bài 30 GIẢI BÀI TOÁN VỀ HỆ THẤU KÍNH
I MỤC TIÊU
+ Phân tích và trình bày được quá trình tạo ảnh qua một hệ thấu kính Viết được sơ đồ tạo ảnh
+ Giải được các bài tập đơn giản về hệ hai thấu kính.
II CHUẨN BỊ
Giáo viên
+ Chọn lọc hai bài về về hệ hai thấu kính ghép thuộc dạng có nội dung thuận và nội dung nghịch:
Hệ thấu kính đồng trục ghép cách nhau
Hệ thấu kính đồng trục ghép sát nhau
+ Giải từng bài toán và nêu rỏ phương pháp giải Nhấn mạnh (có lí giải) các hệ thức liên hệ:
d2 = O1O2 – d1’ ; k = k1k2
Học sinh : Ôn lại nội dung bài học về thấu kính
III TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC
Hoạt động 1 : Kiểm tra bài cũ : Viết các công thức về thấu kính Nêu các ứng dụng của thấu kính
Hoạt động 2 : Lập sơ đồ tạo ảnh
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung cơ bản
- Vẽ hình 30.1 và giới thiệu hệ thấu
kính đồng trục ghép cách nhau
1 '
1B A
tạo bởi L1 Aûnh này do chùm tia ló
ra khỏi L1 tạo nên Các tia sáng
truyền đến L2 và xem ' là vật
1 '
1B A
đối với L2 :
+ Nếu ' ở trước L2, đó là vật
1
'
1B
A
thật.
+Nếu ' ở sau L2 , đó là vật
1
'
1B
A
ảo(không xét)
2 '
2B A
sau cùng
-Gv giới thiệu sơ đồ tạo ảnh.
- Vẽ hình 30.2 và giới thiệu về hệ hai
thấu kính đồng trục ghép sát nhau
- Giới thiệu sơ đồ tạo ảnh
-Từ hình vẽ và sơ đồ tạo ảnh, ta áp
dụng công thức về thấu kính:
+ Đối với thấu kính L1 ?
- Vẽ hình và chú ý nghe gv giới thiệu về hệ thấu kính đồng trục ghép cách nhau
- Ghi nhận sơ đồ tạo ảnh
-Vẽ hình và chú ý nghe gv giới
thiệu hệ hai thấu kính đồng trục ghép sát nhau
-Ghi nhận sơ đồ tạo ảnh
1 ' 1 1
1 1 1
f d
I Lập sơ đồ tạo ảnh
1 Hệ hai thấu kính đồng trục ghép cách nhau
Sơ đồ tạo ảnh:
L1 L2
AB A1B1 A2B2
d1 d1’ d2 d2’ Với: d2 = O1O2 – d1’
2 Hệ hai thấu kính đồng trục ghép sát nhau
Sơ đồ tạo ảnh:
L1 L2
AB A1B1 A2B2
d1 d1’ d2 d2’ Với: d2 = – d1’
2 1 ' 2 1
1 1 1 1
f f d
Hệ thấu kính tương đương với một thấu kính có độ tụ D = D1 + D2
Độ tụ của hệ hai thấu kính mỏng đồng trục ghép sát nhau bằng tổng đại số các độ tụ của từng thấu kính ghép thành hệ
Lop11.com
Trang 2 Giáo án Vật Lý 11 – Ban cơ bản Biên soạn : Nguyễn Văn Khai - Trường THPT Cầu Quan Trang 2
+ Đối với thấu kính L2 ?
( Vì L1L2 ghép xác nhau nên l 0
,suy ra: d2 = – d1’)
-Từ (1) và (2) ta được:
2 1 ' 2 1
1 1 1
1
f f d
-Thông báo: Ghép 2 thấu kính
thành thấu kính tương đương với
tiêu cự f, có sơ đồ tạo ảnh :
và công
' 2 '
2B
A
AB L
f d d
1 1 1
' 2 1
từ (1) và (3) ta được:
2 1
1 1 1
f f
hay D = D1 + D2
Yêu cầu học sinh rút ra kết luận về
độ tụ của hệ thấu kính ghép sát
nhau.
(2)
2 ' 2 ' 1 2
' 2 2
1 1 1 1
1 1
f d d f
d
- Hs ghi nhận.
-Hs chú ý nghe gv thông báo và ghi nhận
Hoạt động 3 : Thực hiện tính toán
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung cơ bản
-Thông báo: Trong quá trình thực
hiện các tính toán, có 2 kết quả cần
lưu ý:
+ Quan hệ giữa 2 vai trò ảnh và vật:
Aûnh ' xác định bởi Nhưng
1
'
1B
khi đóng vai trò là vật với L2
'
1
'
1B
A
được xác định bởi d2
Trong mọi trường hợp, ta luôn có:
hay
'
1
1 -Gv giới thiệu số phóng đại sau cùng
của ảnh:
1 2
' 1 ' 1 ' 1 ' 1
' 2 ' 2 '
2
'
AB
B A B A
B A AB
B
A
Hay
1
' 1
2
'
2
d
d
d
d
k
-Hs chú ý nghe gv thông báo và ghi nhận
-Hs nghe gv giới thiệu và ghi nhận
II.Thực hiện tính toán.
1.Quan hệ giữa hai vai trò ảnh và vật của
A 1 ’ A 2 ’
Trong mọi trường hợp ta luôn có : '
1
Hay d' d l
1 là khoảng cách giữa 2 thấu kính
l
2 Số phóng đại ảnh sau cùng.
' 1 ' 1 ' 1 ' 1
' 2 '
AB
B A B A
B A
Vậy : k = k1k2 =
2 1
' 2 ' 1
d d
d d
Hoạt động 3 : Giải các bài tập ví dụ
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung cơ bản
-Yêu cầu hs đọc đề bài toán
-Yêu cầu học sinh nêu sơ đồ tạo ảnh
-Yêu cầu học sinh tính d1’
-Hs đọc đề bài toán
- Nêu sơ đồ tạo ảnh
15 10
) 15 (
10
1 1
1 1
f
d
f d
III Các bài tập thí dụ
Bài tập 1
Sơ đồ tạo ảnh:
L1 L2
AB A1B1 A2B2
d1 d1’ d2 d2’
15 10
) 15 (
10
1 1
1 1
f
d
f d
d 1 ,d 2’
Lop11.com
Trang 3 Giáo án Vật Lý 11 – Ban cơ bản Biên soạn : Nguyễn Văn Khai - Trường THPT Cầu Quan Trang 3
-Yêu cầu học sinh tính d2
-Yêu cầu học sinh tính d2’
-Yêu cầu học sinh tính k
-Yêu cầu học sinh nêu tính chất của
ảnh cuối cùng
-Yêu cầu hs đọc đề bài toán
-Yêu cầu học sinh tính d
-Yêu cầu học sinh tính tiêu cự của hệ
thấu kính ghép
-Yêu cầu học sinh tính tiêu cự của
thấu kính L2
d2 = l – d’1 = 34 – (-6) = 40(cm)
24 40
24 40
2 2
2 2
f
d
f d
2 1
' 2 ' 1
d d
d d
40 10
60 6
-Nêu tính chất của ảnh cuối cùng
-Hs đọc đề bài toán
20 12
) 20 (
12
'
'
f
d
f d
20 30
) 20 (
30
'
'
d
d
d d
2 1
1 1 1
f f
60 20
) 60 (
20
1
1
f
f
f f
d2 = l – d’1 = 34 – (-6) = 40(cm)
24 40
24 40
2 2
2 2
f
d
f d
2 1
' 2 ' 1
d d
d d
40 10
60 6
Aûnh cuối cùng là ảnh thật, ngược chiều với vật và cao bằng 0,9 lần vật
Bài tập 2
a) Tính d :
20 12
) 20 (
12
'
'
f
d
f d
b) Tiêu cự f2 : Coi là hệ thấu kính ghép sát nhau ta có :
20 30
) 20 (
30
'
'
d
d
d d
2 1
1 1 1
f f
60 20
) 60 (
20
1
1
f
f
f f
Hoạt động 4 : Củng cố, giao nhiệm vụ về nhà
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
-Nhắc lại những kiến thức cơ bản
- Yêu cầu học sinh về nhà học bài và làm các bài tập trang 195 sgk
-Nắm được những kiến thức cơ bản
-Nhận nhiệm vụ về nhà thực hiện
Lop11.com