IV/ Kể, tả, thuyết minh và biểu cảm trong văn nghị luận 1, Khi viết văn nghị luận người viết cũng cần phải biết kết hợp các kiểu văn bản khác như: tự sự, mtả, biểu cảm thuyết minh làm ch[r]
Trang 1NS: 1/3/09 TCV
NG: 3/3/09 PHƯƠNG PHÁP LẬP LUẬN TRONG VĂN NGHỊ LUẬN TIẾT 30-31
A/Mục tiêu cần đạt: Giúp HS
- Thành thạo hơn trong việc vd tổng hợp các thao tác đó vào việc viết một bài văn nghị luận
- Thấy được vai trò của các yếu tố tự sự mtả, biểu cảm, thuyết minh trong văn nghị luận và vận dụng được các yếu tố đó trong việc viết bài văn nghị luận
B/ Chuẩn bị
Thầy: Soạn giáo án, TKTL Trò: Soạn bài
C/ Tiến trình tổ chức các hoạt động
HĐ 1: Kiểm tra bài cũ
HĐ 2: Giới thiệu bài mới
HĐ 3: Bài mới
Hoạt động của Thầy HĐ của
trò
Nội dung kiến thức
? Trong thực tế làm bài có
khi nào các thao tác lập
luận trên tồn tại một cách
riêng lẻ hay không? vì
sao?
? Khi vận dụng tổng hợp
các thao tác lập luận cần
đạt được yêu cầu gì?
? Tuy nhiên có phải càng
sd nhiều thao tác lập luận
trong một bài văn nghị
luận thì bài văn đó càng
sinh động hấp dẫn không?
Việc vận dụng thao tác lập
HSTL
HSTL
HSTL
III/ Vận dụng tổng hợp các thao tác lập luận
1, Vận dụng tổng hợp các thao tác lập luận Trong thực tế làm văn nghị luận người viết không mấy khi sd một cách riêng lẻ các thao tác lập luận trên, mà các thao tác đó thường được vận dụng tổng hợp Vì vd tổng hợp các thao tác lập luận có tác dụng hỗ trợ nhau làm cho bài nghị luận sinh động hấp dẫn
Khi vận dụng tổng hợp các thao tác lập luận người viết cần:
+ Nắm thật chắc mục đích và nội dung vấn
đề cần nghị luận
+ Cần căn cứ vào mục đích nội dung mà xác định thao tác nào là chính, còn thao tác nào là
hỗ trợ để làm rõ nội dung và đạt hiệu quả NL + Phải đảm bảo tính liên kết các thao tác lập luận sao cho tự nhiên nhuần nhuyễn để đảm bảo lôgíc liền mạch của toàn bài.( chú ý đến hiệu quả nghị luận chứ không phải chú ý đến việc sử dụng nhièu thao tác)
+ Đảm bảo kiểu văn nghị luận( tranh luận, bàn bạc: luạn điểm rõ ràng, lập luận chặt chẽ, văn phong trong sáng)
Trang 2luận cần dự vào mục đích
và hiệu quả nghị luận
Phát phiếu học tậpcho học
sinh
Văn bản Những tấm lòng
cao cả-
TheoE.đơ A-mi-xi
? Xác định trong văn bản
trên sd những thao tác lập
luận nào?
? Trong đó thao tác lập
luận nào là chủ yếu?
? Xuất phát từ mcụ đích
nào mà tác giả lựa chon
thao tác lập luận đó?
Chia nhóm HS: 6 nhóm và
thảo luận
HS thảo luận 7 phút và trả
lời
Hết thời gian các nhóm
trình bày ý kiến của nhóm/
Các nhóm khác nhận xét
và bổ sung ý kiến
GV nhận xét sau khi so
sánh giữa các nhóm và đưa
ra ý kiến chốt lại vấn đề
? Vb nghị luận bên cạnh
sức mạnh riêng cũng có
khuyết điểm hạn chế Đó
HSTL
2, Luyện tập
Văn bản: Những tấm lòng cao cả Thao tác chính là: giải thích vì những điều người cha dặn dò lại các con chủ yếu để giảng giải cho con phải ứng xử ntn trên đường phố
và vì sao cần như vậy + Ngoài ra văn bản trên còn có sự kết hợp của hai thao tác phân tích và bình luận làm cho lời giải thích cụ thể và sâu sắc hơn
-> Tuy có sự vd tổng hợp của các thao tác song không phải vì thế mà các thao tác kết hợp chỉ có một vị trí khiêm tốn và vai trò mờ nhạt các thao tác nếu được dùng đúng chỗ thì
sẽ như những viên gạch vững chắc để xd nên một lập luận
IV/ Kể, tả, thuyết minh và biểu cảm trong văn nghị luận
1, Khi viết văn nghị luận người viết cũng cần phải biết kết hợp các kiểu văn bản khác như: tự sự, mtả, biểu cảm thuyết minh làm cho bài văn sinh động hấp dẫn
Trang 3là hạn chế gì?
Hạn chế của văn nghị luận
là sự khô khan, trừu tượng
? Vậy để bù đắp những
hạn chế đó thì khi viết văn
nghị luận người viết cần
kết hợp các kiểu văn bản
nào
? Khi vận dụng tổng hợp
các kiểu văn bản trên trong
văn nghị luận người viết
phải đảm bảo nguyên tắc
nào
? Muốn thành công trong
việc vận dụng kết hợp các
yếu tố trên trong văn nghị
luận người viết cần phải
làm gì?
Phát phiếu học tập cho HS
Chia nhóm học sinh thành
6 nhóm
Cho nhóm 1,2,3 làm đoạn
văn 1
Nhóm 4,5,6 làm đoạn văn
2
Thảo luận trong khoảng
thời gian 10 phút
Hết thời gian các nhóm lần
lượt trình bày
GV so sánh giữa các nhóm
và nhận xét Sau đó chốt ý
HSTL
HSTL
HSTL
HSTL
HSTL
Kể, tả, thuyết minh, biểu cảm còn đưa đến sự tươi tắn của các hình tượng cảm tính cho văn nghị luận vốn thiên về lí tính
Nhờ đó mà văn ngị luận có tác động mạnh đến trí tuệ, có khả năng rung động lòng người
2, Nguyên tắc vận dụng kết hợp các kiểu VB
+ bài văn phải thuộc một kiểu văn bản chính
là nghị luận
+ Kể, tả, thuyết minh, biểu cảm chỉ là yếu tố kết hợpkhông làm mất, hoặc mờ đi những đặc trưng nghị luận của bài văn
+ Các yếu tố biểu cảm, mtả, tự sự, thuyết minh phải chịu sự chi phối và phục vụ quá trình nghị luận: góp phần làm sáng tỏ các luận điểm, làm cho các luận điểm sinh động hấp dẫn
3, Muốn vận dụng tổng hợp thành công các yếu tố trên trong văn nghị luận người viết cần:
+ Nắm vững nội dung và mục đích nghị luận
XD một khung nghị luận chắc chắn cho bài văn, với đầy đủ luận điểm, luận cứ, và các thao tác lập luận
+ Có thể đưa các yếu tố kể tả thuyết minh vào bài nghị luận nhưng phải giúp cho luận điểm
rõ ràng, cụ thể, sinh động hâps dẫn
+ Cách vận dụng làm sao phải nhuần nhuyễn
tự nhiên, hài hòa
Luyện tập
1, Bài tập 4/ 152 SGK tự chọn nâng cao
Đoạn văn 1:
a, sd thao tác lập luận bình luận là chủ yếu
b, Ngoài ra có sd kết hợp thao tác lập luận giải thích, chứng minh, bác bỏ
Các thao tác trên được sd gắn kết nhuần nhuyễn:
Trang 4Lúc đầu Bác có giải thích qua Cần là gì?
Có kế hoạch là như thế nào?
Sau đó bác lất những dc là những câu tục ngữ thành ngữ có liên quan đến chữ Cần để chứng minh chữ Cần là rất cần thiết cho tất cả mọi người
Cuối cùng Người thuyết phục hoàn toàn mọi người bằng lập luận logíc chặt chẽ: Cần cù phải kết hợp với có kế hoạch
Người cũng bác bỏ Cần cù ở khía cạnh làm xổi, hay lười biếng
Đoạn văn 2
a, Thao tác lập luận chính là bình luận:
Luận điểm: cắt trộm dây cáp thông tin là tội
ác, xã hội phải xấu hổ Còn bưng bít ém nhẹm thông tin về chất độc trong nước mắm là gì? Lương tâm không có răng nhưng nó cắn rứt
b, Thao tác kết hợp thao tác bác bỏ: người ta quên rằng nếu thông tin đầy đủ về chất độc thì không dại gì người ta hi sinh sức khoẻ vì khẩu vị
Thao tác CM: liệt kê những đãn chứng khách quan để chứng minh cho hành động tội ác ém nhẹm thông tin
Thao tác so sánh: Cảm giác xẩu hổ của những con người có lương tâm là loại vác-xin hữu hiệu để những người có chức trách cho người dân có quyền được cung cấp thông tin
So sánh giữa cắt day cáp thông tin với ém nhẹm thông tin của một số nhà chức trách
HĐ 4: Hướng dẫn học bài ở nhà:
Nắm được nguyên tắc vận dụng tổng hợp các thao tác và các yếu tố mtả, biểu cảm, thuyết minh, tự sự trong văn nghị luận