Mục đích nghiên cứu của luận văn nhằm khảo sát và đánh giá thực trạng việc thực hiện văn hóa ứng xử của công chức Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng; Đề xuất các giải pháp nâng cao văn hóa ứng xử của công chức Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
-/ -
BỘ NỘI VỤ -/ - HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
LÊ THỊ NHƯ TRANG
VĂN HÓA ỨNG XỬ CỦA CÔNG CHỨC
SỞ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG TỈNH CAO BẰNG
Chuyên ngành: Quản lý công
Trang 2Công trình được hoàn thành tại:
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn,
Học viện Hành chính Quốc gia Địa điểm: Phòng …, Nhà …, Hội trường bảo vệ Luận văn Thạc sĩ
Học viện Hành chính Quốc gia Số: 77, Nguyễn Chí Thanh, Đống Đa, Hà Nội Thời gian: vào hồi …h… ngày … tháng … năm 2018
Có thể tìm hiểu luận văn tại thư viện Học viện Hành chính Quốc gia
hoặc trên trang Web của Khoa Sau đại học,
Học viện Hành chính Quốc gia
Trang 3Văn hóa ứng xử của công chức được biểu hiện qua sự tôn trọng kỷ luật, sự chấp hành các quy định của pháp luật, nội quy, quy chế của cơ quan, đơn vị trong quá trình thực thi nhiệm vụ Văn hóa đó còn được thể hiện qua tinh thần trách nhiệm cao trong công việc; thái độ công tâm, khách quan, tận tụy, tôn trọng nhân dân khi giải quyết công việc
Sau hơn 10 năm từ Đại hội Đảng lần thứ IX đến nay, Đảng và Chính phủ
đề ra nhiều biện pháp cần thiết ngăn chặn, phòng ngừa, xử lý các hiện tượng, các việc làm sai trái trong văn hóa ứng xử Tuy nhiên, với hệ thống văn bản quy phạm điều chỉnh về văn hóa ứng xử còn chưa rõ ràng, ý thức trách nhiệm người thực thi công vụ còn hạn chế, sự thiếu chuyên nghiệp trong xử lý tình huống phát sinh, thiếu chủ động, nhiệt tình trong hướng dẫn, chia sẻ thông tin khiến các
cơ quan nhà nước còn bị nhận nhiều phản ứng tiêu cực từ phía xã hội, công dân Điều này ảnh hưởng rất lớn đến uy tín, hình ảnh và hiệu quả hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước
Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng cũng là một cơ quan hành chính nhà nước, thường xuyên phải trao đổi tiếp xúc với công dân và các bộ phận chuyên môn khác nhau Văn hóa ứng xử của công chức tại Sở đã trở thành một trong những yếu tố quan trọng, có tác động rất lớn đến kết quả, hiệu quả
Trang 4Từ những lý do trên, tác giả đã lựa chọn đề tài “Văn hóa ứng xử của công
chức Sở tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng” để nghiên cứu, khảo sát
nhằm nâng cao hiệu quả việc thực hiện văn hóa ứng xử của công chức Sở Đồng thời, để nâng cao hơn nữa chất lượng hoạt động của đơn vị trong thời gian tới
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn
Ở Việt Nam, trải qua lịch sử hàng ngàn năm văn hiến, hướng tới phát triển con người “chân, thiện, mỹ”, ông cha ta luôn coi nghệ thuật giao tiếp ứng xử như một phần trong hoàn thiện nhân cách con người Phát triển khả năng giao tiếp và văn hóa ứng xử luôn được quan tâm chú trọng đưa vào ca dao, thành ngữ như câu “học ăn, học nói, học gói, học mở” Tuy vậy, ngoài những tài liệu mang tính kinh nghiệm dân gian, phải đến cuối những năm 70 của thế kỷ XX, vấn đề giao tiếp và văn hóa ứng xử mới bắt đầu được các học giả trong nước quan tâm và nghiên cứu Đặc biệt, đến những năm gần đây, vấn đề giao tiếp, ứng xử của các cán bộ, công chức trong các cơ quan nhà nước đã được tìm hiểu, nghiên cứu trên nhiều phương diện
Thứ nhất, các công trình nghiên cứu lý luận về giao tiếp ứng xử
Thứ hai, các công trình nghiên cứu về kỹ năng giao tiếp
Thứ ba, các công trình nghiên cứu về cải cách công vụ và văn hóa công vụ trong
đó có đề cập tới vấn đề giao tiếp ứng xử như là một bộ phận của văn hóa ứng xử
Trang 53
Từ những công trình đã nêu trên có thể thấy rằng văn hóa ứng xử, kỹ năng giao tiếp, ứng xử trong cơ quan HCNN là vấn đề được rất nhiều tác giả quan tâm, nghiên cứu với nhiều công trình thực sự có giá trị Tuy nhiên, cho đến nay,
có rất ít công trình nghiên cứu, khảo sát thực tiễn việc thực hiện văn hóa ứng xử
tại một cơ quan, tổ chức cụ thể Chính vì vậy, tác giả lựa chọn đề tài “Văn hóa
ứng xử của công chức Sở tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng” để
nghiên cứu nhằm soi rọi những vấn đề lý thuyết vào thực tế, từ đó có những đánh giá xác đáng và đầy đủ về vấn đề thực hiện văn hóa ứng xử tại Sở TNMT tỉnh Cao Bằng nói riêng và các cơ quan nhà nước nói chung hiện nay
3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn
3.1 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở lý luận về văn hóa ứng xử của công chức CQHCNN, thực trạng văn hóa ứng xử của công chức Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng, luận văn đề xuất phương hướng và giải pháp nâng cao văn hóa ứng xử
của CC Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Hệ thống hóa một số vấn đề lý luận về văn hóa ứng xử của công chức;
- Khảo sát và đánh giá thực trạng việc thực hiện văn hóa ứng xử của công chức Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng;
- Đề xuất các giải pháp nâng cao văn hóa ứng xử của công chức Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng
4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là văn hóa ứng xử của công chức trong cơ quan hành chính nhà nước
Trang 64
- Phạm vi thời gian: Từ năm 2015 - 2017
5 Phương pháp nghiên cứu
5.1 Phương pháp luận:
Luận văn được nghiên cứu trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa của Chủ nghĩa Mác - Lênin về duy vật biện chứng và duy vật lịch sử; những quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam và tư tưởng Hồ Chí Minh về
xây dựng văn hóa ứng xử của công chức trong cơ quan hành chính nhà nước
5.2 Phương pháp nghiên cứu:
Để đạt được mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu nêu trên, luận văn sử dụng một số phương pháp nghiên cứu cụ thể như sau:
- Phương pháp phân tích, tổng hợp: Phương pháp này được sử dụng xuyên suốt trong 03 chương để sưu tầm, hệ thống các tư liệu về mặt lý luận, các quan điểm, các lý thuyết về văn hóa, ứng xử và văn hóa ứng xử; hệ thống, phân tích các quy chế pháp lý hiện hành về văn hóa ứng xử của công chức
- Phương pháp điều tra xã hội học: phương pháp này áp dụng để khảo sát, điều tra ý kiến nhận xét về văn hóa ứng xử của công chức tại Sở TNMT tỉnh Cao Bằng Đối tượng khảo sát là công chức đang làm việc tại Sở TNMT tỉnh Cao bằng bao gồm: lãnh đạo Sở (3 phiếu), lãnh đạo các phòng thuộc và trực thuộc Sở (18 phiếu), công chức thuộc và trực thuộc Sở (41 phiếu) Tổng: 62 phiếu
- Phương pháp so sánh, đối chiếu những nội dung lý luận với thực trạng văn hóa ứng xử của công chức Sở TNMT tỉnh Cao Bằng từ đó rút ra những kết quả đạt được, những hạn chế, yếu kém còn tồn tại cần khắc phục
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
6.1 Ý nghĩa lý luận: luận văn đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận liên
quan đến văn hóa ứng xử và văn hóa ứng xử của công chức
6.2 Ý nghĩa thực tiễn:
- Luận văn đề xuất được một số giải pháp có tính khả thi nhằm nâng cao
văn hóa ứng xử của công chức tại Sở TNMT, tỉnh Cao Bằng
Trang 75
- Những giải pháp này có giá trị tham khảo cho các cơ quan quản lý có thẩm quyền trong việc ban hành và thực hiện các chính sách, chương trình nâng
cao văn hóa ứng xử cho công chức nói chung và công chức Sở TNMT nói riêng
- Luận văn có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo trong các bài
giảng, cũng như để góp phần nghiên cứu những vấn đề liên quan tại địa phương
7 Kết cấu của luận văn
Chương 1: Cơ và văn hóa ứng xử của công chức trong cơ quan hành chính nhà nước
Môi trường tỉnh Cao Bằng
Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện văn ứng xử của công chức Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng
Trang 86
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VĂN HÓA ỨNG XỬ VÀ THỰC HIỆN
VĂN HÓA ỨNG XỬ TRONG CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC
1.1 Cơ sở lý luận về văn hóa ứng xử
1.1.1 Khái niệm văn hóa ứng xử
Văn hóa là tổng hợp một hệ thống những giá trị tinh thần, giá trị vật chất, những chuẩn mực xã hội, do con người sáng tạo ra trong lịch sử nhằm phục vụ cuộc sống con người Trải qua hoạt động thực tiễn, những giá trị đó được các thế
hệ thừa nhận một cách tự nguyện và vận dụng vào cuộc sống hàng ngày, truyền
từ đời này sang đời khác, để phát triển, tạo nên những đặc trưng và bản sắc của từng dân tộc
Ứng xử là sự phản ứng giữa người với người trong một mối quan hệ giao tiếp nhất định bằng những biểu hiện qua thái độ, hành vi, cử chỉ, cách nói năng tuỳ thuộc vào tri thức, kinh nghiệm và phẩm chất cá nhân của họ
Văn hóa ứng xử là hệ thống những giá trị có tính chuẩn mực về cách ứng
xử, thái độ, hành vi của con người trong giao tiếp đời sống với những người xung quanh, nó cũng bao gồm cả cách ứng xử của con người với môi trường thiên nhiên và môi trường nhân văn xung quanh đời sống con người
1.1.2 Những yếu tố cấu thành văn hóa ứng xử
Chuẩn mực ứng xử chung của xã hội
Trình độ, kiến thức
Môi trường giáo dục gia đình
Kỹ năng và kinh nghiệm sống
1.1.3 Vai trò của văn hóa ứng xử trong đời sống
Thứ nhất, văn hóa ứng xử giúp nâng cao hình ảnh và giá trị của mỗi cá nhân Thứ hai, văn hóa ứng xử tạo ra môi trường sống và làm việc thân thiện, gần gũi, văn minh
Thứ ba, văn hóa ứng xử giúp gắn kết mọi người
Trang 97
1.2 Văn hóa ứng xử của công chức trong cơ quan hành chính nhà nước
1.2.1 Tầm quan trọng của văn hóa ứng xử đối với hiệu quả hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước
Trong quá trình thực thi công vụ CBCC thường xuyên phải giao tiếp, ứng
xử với các mối quan hệ nội bộ và với công dân hoặc với người đại diện cho các
cơ quan tổ chức khác Vì vậy hoạt động giao tiếp ứng xử của CBCC có tầm ảnh hưởng lớn đến hiệu quả hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước
1.2.2 Những yếu tố tác động tới văn hóa ứng xử của công chức trong cơ quan hành chính nhà nước
Yếu tố chuẩn mực pháp lý
Chuẩn mực của người lãnh đạo
Chuẩn mực chung của văn hóa công sở
Chế độ đãi ngộ
1.2.3 Những biểu hiện của văn hóa ứng xử trong các mối quan hệ giao tiếp
tại cơ quan hành chính nhà nước
Văn hóa ứng xử trong nội bộ cơ quan
Văn hóa ứng xử trong mối quan hệ giữa công chức với người dân và các tổ chức bên ngoài
TIỂU KẾT CHƯƠNG 1
Trên cơ sở xác định khái niệm văn hóa nói chung và văn hóa ứng xử nói riêng, chương 1 đã phân tích làm rõ các yếu tố cấu thành văn hóa ứng xử và vai trò của văn hóa ứng xử trong đời sống xã hội Từ đó, đi sâu vào luận giải văn hóa ứng xử trong cơ quan hành chính nhà nước với những đặc điểm riêng biệt trong tính chất thực thi quyền lực nhà nước trong hoạt động của đội ngũ công chức Chương 1 cũng làm rõ các yếu tố tác động tới văn hóa ứng xử làm nền tảng để chỉ ra những nguyên nhân tại sao trong thực tế văn hóa ứng xử chưa thực sự được hình thành đồng bộ Để đảm bảo xây dựng văn hóa ứng xử, chương 1 cũng xác định những nguyên tắc cơ bản đối với công chức khi thực hiện văn hóa ứng xử Đồng thời, nghiên cứu những biểu hiện cụ thể ra bên ngoài của văn hóa ứng xử làm cơ sở để đánh giá thực trạng các biểu hiện này
Trang 108
Chương 2 THỰC TRẠNG VĂN HÓA ỨNG XỬ CỦA CÔNG CHỨC SỞ
TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG, TỈNH CAO BẰNG
2.1 Khái quát về Sở tài nguyên và môi trường, tỉnh Cao Bằng
2.1.1 Vị trí, chức năng, nhiệm vụ của sở Tài nguyên
Sở Tài nguyên và Môi trường là cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng, thực hiện chức năng tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường gồm: đất đai; tài nguyên nước; tài nguyên khoáng sản, địa chất; môi trường; khí tượng thủy văn; biến đổi khí hậu; đo đạc và bản đồ; quản lý và tổ chức thực hiện các dịch vụ công về các lĩnh vực thuộc phạm vi chức năng của Sở Sở Tài nguyên và Môi trường có tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản theo quy định của pháp luật; chịu sự chỉ đạo, quản lý và điều hành của Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng; đồng thời chịu sự chỉ đạo, kiểm tra, hướng dẫn về chuyên môn nghiệp vụ của Bộ Tài nguyên và Môi trường
2.1.2 Cơ cấu tổ chức Sở Tài nguyên và Môi trường
- Lãnh đạo Sở: Sở Tài nguyên và Môi trường có Giám đốc và không quá
03 Phó Giám đốc Giám đốc Sở là người đứng đầu Sở, chịu trách nhiệm trước
Ủy ban nhân dân tỉnh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh và trước pháp luật về toàn
bộ hoạt động của Sở; chịu trách nhiệm báo cáo công tác trước Ủy ban nhân dân tỉnh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh và Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường; báo cáo trước Hội đồng nhân dân tỉnh, trả lời kiến nghị của cử tri, chất vấn của đại biểu Hội đồng nhân dân tỉnh theo yêu cầu
- Các tổ chức tham mưu tổng hợp và chuyên môn nghiệp vụ:Văn phòng Sở; Thanh tra Sở; Phòng Kế hoạch - Tài chính; Phòng đo đạc, Bản đồ và Viễn thám; Phòng Khí tượng thủy văn và Biến đổi khí hậu.; Phòng Khoáng sản; Phòng Tài nguyên nước; Chi cục Bảo vệ môi trường; Chi cục Quản lý đất đai; Các đơn vị sự nghiệp công lập
Trang 119
Sơ đồ 2.1 Cơ cấu tổ chức Sở Tài nguyên và môi trường tỉnh Cao Bằng
Nguồn: Cổng thông tin điện tử Sở TNMT tỉnh Cao Bằng
2.1.3 Các mối quan hệ công việc sở Tài nguyên Môi trường
Người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu các phòng, đơn vị thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường do Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường bổ nhiệm,
bổ nhiệm lại, miễn nhiệm, điều động, luân chuyển, khen thưởng, kỷ luật, từ chức, nghỉ hưu và thực hiện các chế độ, chính sách khác theo quy định và phân cấp hiện hành
Người đứng đầu các phòng, đơn vị thuộc Sở chịu trách nhiệm trước Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường, trước pháp luật về thực hiện chức trách, nhiệm vụ, quyền hạn được giao và thực hiện chức năng, nhiệm vụ của phòng, đơn vị được giao phụ trách
Cấp phó của người đứng đầu các phòng, đơn vị thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường là người giúp người đứng đầu phụ trách, theo dõi, chỉ đạo một số mặt công tác, chịu trách nhiệm trước Giám đốc Sở, trước người đứng đầu và trước pháp luật về nhiệm vụ được phân công Khi người đứng đầu vắng mặt, người đứng đầu ủy nhiệm cho 01 cấp phó điều hành các hoạt động của phòng,
Trang 1210
đơn vị Số lượng cấp phó của người đứng đầu các phòng, đơn vị thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường không quá 02 người.[Điều 5, Quyết định số 13/2015/QĐ – UBND ngày 16/6/2015 của UBND tỉnh Cao Bằng ban hành qui định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Sở tài nguyên và môi trường tỉnh Cao Bằng]
Công chức, viên chức, người lao động trong các phòng, đơn vị thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường chịu trách nhiệm trước Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường, trước thủ trưởng các phòng, đơn vị và trước pháp luật về thực hiện nhiệm vụ được giao Biên chế công chức, số lượng người làm việc trong các phòng, đơn vị thuộc và trực thuộc Sở do Giám đốc Sở tài nguyên và Môi trường quyết định trong tổng biên chế công chức và tổng số người làm việc thuộc Sở đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt
Bảng 2.1 Số lượng người làm việc tại Sở TNMT Tỉnh Cao bằng
ĐVT: người Nhóm người lao
động
Công chức
Viên chức
Hợp đồng theo Nghị định 68/2000/NĐ-CP
Hợp đồng ngoài biên chế
2.2.1.1 Văn hóa ứng xử giữa cấp trên với cấp dưới
Trong mối quan hệ làm việc và ứng xử trong quan hệ công tác giữa lãnh đạo Sở với các trưởng phòng, thủ trưởng đơn vị trực thuộc, các phòng, đơn vị thuộc Sở chịu sự chỉ đạo toàn diện của lãnh đạo Sở về tổ chức, hoạt động và chuyên môn nghiệp vụ Lãnh đạo Sở phụ trách lĩnh vực và phòng, đơn vị thuộc
Trang 1311
Sở định kỳ và đột xuất làm việc với trưởng phòng và thủ trưởng đơn vị để nghe báo cáo tình hình, chỉ đạo việc thực hiện công việc Lãnh đạo Sở giải quyết công việc trên cơ sở hồ sơ, tài liệu và “Phiếu trình giải quyết công việc” của phòng, đơn vị được giao chủ trì giải quyết công việc Những thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết của Sở phải được tiếp nhận, giải quyết theo đúng Quyết định công bố thủ tục hành chính của Chủ tịch UBND tỉnh công bố và qui trình xử lý công việc theo Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN ISO 9001: 2008 Các trưởng phòng, thủ trưởng đơn vị có trách nhiệm báo cáo kịp thời với lãnh đạo Sở phụ trách về kết quả thực hiện nhiệm vụ; xin ý kiến về các chương trình, nhiệm vụ, kế hoạch, đề án, công trình trọng điểm, nhiệm vụ trọng tâm đang triển khai, kiến nghị các vấn đề cần giải quyết khi thực hiện nhiệm vụ được giao[Điều 11 Qui chế]
Về sử dụng ngôn ngữ trong chỉ đạo, điều hành công việc nội bộ, tổ chức các cuộc họp, hội nghị, lãnh đạo Sở luôn sử dụng ngôn ngữ chuẩn mực được thực hiện trong các cơ quan nhà nước Việc xưng hô ngôi thứ trong cơ quan bước đầu có sự thay đổi nhất định Về ý thức trách nhiệm và sự tuân thủ kỷ luật, lãnh đạo Sở ngày càng xây dựng được hình ảnh thuyết phục hơn trong việc gương mẫu tuân thủ giờ giấc trong điều hành, các cuộc họp Từ đó, tạo nên nề nếp cho cấp dưới tuân thủ đảm bảo sự tôn trọng lẫn nhau trong công việc
Về xử lý các tình huống và giải quyết xung đột, có thể nói lãnh đạo Sở đã nắm bắt rất kịp thời các thông tin liên quan đến lĩnh vực trên cơ sở phương án đặt ra của đội ngũ tham mưu, giúp việc cho lãnh đạo Sở Bởi tài nguyên và môi trường là lĩnh vực nhạy cảm, dễ phát sinh va chạm về mặt lợi ích giữa các bên Tuy nhiên, trong xử lý một số tình huống do sự chi phối bởi cá tính nhiều trường hợp lãnh đạo nóng nảy khiến diễn biến tình huống xấu đi, không tạo được tiếng nói chung Hay có trường hợp lại thiếu quyết liệt trong chỉ đạo khiến kết quả cuối cùng không nhất quán như mong muốn đặt ra
2.2.1.2 Văn hóa ứng xử giữa cấp dưới với cấp trên
Trong tuân thủ qui trình làm việc và kỷ luật của tổ chức, có thể nói đây là thế mạnh của công chức Sở Do qui trình, thủ tục đã được Luật hóa, có qui trình