- Bức thư không nói lý lẽ mà còn bày tỏ thái độ khinh bỉ, xỉ mắng, vạch mặt sự giả trá của quân thù cuối cùng khiêu khích sỉ nhục thách đánh để tỏ uy thế của ta.. Cuûng coá vaø luyeän [r]
Trang 1Tiết : 80,81
Ngày dạy:
NGUYỄN TRÃI
A/.MỤC TIÊU:
Giúp H:
1/ Thấy được ý chí quyết thắng, lòng yêu hoà bình của quân dân ta cùng chiến lược “ đánh vào lòng người” thể hiện qua bức thư
2/ Nắm được nghệ thuật lập luận sắc bén, mạnh mẽ, giàu sức thuyết phục của tác giả
3/ Lòng tự hào về tài trí của cha ông
B/.CHUẨN BỊ:
* GV:SGK, SGV, thiết kế bài học
* HS: SGK; đọc hiểu bài “TDVTHLN”, tiểu dẫn, phần chú thích
C/.PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:
G tổ chức giờ dạy học theo cách kết hợp các phương pháp đọc sáng tạo, gợi tìm; kết hợp với các hình thức trao đổi thảo luận, trả lời các câu hỏi
D/.TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1/.Ổn định tổ chức: kiểm diện HS
2/.Kiểm tra bài cũ :
VBTM là gì? Cho TD?
- H trả lời như phần1, mục a
Các HT kết cấu của VBTM?
- H trả lời như phần1, mục c
Kiểm tra BT về nhà
3/ Giảng bài mới:
* Giới thiệu
* H đọc-hiểu tiểu dẫn, VB SGK
trang16,17,18
* H làm việc cá nhân, trình bày
trước lớp theo câu hỏi G
- Phần tiểu dẫn SGK trình bày nội
dung gì?
- Hãy cho sơ nét về cuộc đời của
NT?
I/ GIỚI THIỆU:
1/ Tác giả:
- Nguyễn Trãi ( 1380 – 1442 ), hiệu Ức Trai, sinh 1380 ở T/Long, quê ở Chi Ngại ( Chí Linh – Hải Dương), sau dời về Nhị Khê ( Thường Tín – Hà Tây )
- Xuất thân trong một gia đình quan lại, có nhiều người đỗ đạt cao, làm quan và sáng tác VH
- Là công thần bật nhất của triều đại nhà Lê – có công lớn trong công cuộc đánh tan giặc Minh
- 1431 ông cáo quan về quê ở Côn Sơn 1440 ông trở lại chốn quan trường 1442 bị mang oan án giết vua Lê Thái Tông và bị kết án “ tru di tam tộc”
- 1464 vua Lê Thánh Tông cải oan và cho s/tầm thơ văn NT
- Tác phẩm tiêu biểu:
+ Thơ: Ưùc Trai thi tập ( chữ Hán 105 bài ), Quốc âm thi tập ( chữ Nôm 253 bài ), Chí Linh sơn phú
+ Văn: Quân trung từ mệnh tập ( 1423 – 1427 ), Bình Ngô đại cáo ( 1428 ), các chiếu biểu
Trang 2Qua tiểu dẫn:
+ Nhận xét về thể loại?
+ Hoàn cảnh sáng tác và mục đích
của việc viết thư này?
- Bức thư có thể chia làm mấy
đoạn và nêu ý chính của từng
đoạn?
- Bức thư thể hiện điều gì?
* H đọc – hiểu VB
- H giải nghĩa các từ khó
- Mở đầu bức thư NT quan niệm
thế nào về thời thế đ/với người
dùng binh giỏi?
- Sự dối trá che đậy của quân M
thế nào? Bức thư chỉ rõ tình thế
của quân giặc ra sao ở TQ, VN? +
+ Thế ở T/Quốc ntn? Nêu cụ thể?
+ Thế của M ở Đông Quan ntn?
- Trên cơ sở đó, tác giả vạch rõ
nguyên nhân thất bại của chúng
ntn?
- Phần kết luận của bức thư
khuyên dụ quân M ra hàng ntn?
H nhận xét, phân tích và thảo
luận
H đọc lại phần 2 của bức thư
- Tư thế của người viết thư, thể
hiện qua lời lẽ thế nào?
- Em nhận xét lời lẽ của NT như
thế nào trong bức thư? Vì sao?
- Lời lẽ của người viết thư ntn để
+ Địa lý: Dư địa chí (1435 ) + Sử ký: Lam Sơn thực lục (1431) 2/ Tác phẩm:
a) Thể loại: Thư ( thư tín ) – chữ Hán: Viết để trao đổi thông tin công việc giữa mọi người với nhau, hoặc gởi cho vua quan, bạn bè, người thân
b) Hoàn cảnh sáng tác và mục đích:
- Sáng tác lúc quân ta vây hảm Đông Quan, khoảng 2/ 1427 Sau được in trong tập “ Quân trung từ mệnh tập” của N/Trãi
- Là thư số 35 Mục đích viết thư để dụ Vương Thông hàng c) Bố cục: 3 đoạn
- Từ đầu “ việc binh được”: Quan niệm của tác giả về thời thế đ/với người giỏi dùng binh
- “ Trước đây….làsáu”: phân tích từng thời điểm và thế thất bại của địch ở thành Đông Quan
- Phần còn lại: Khuyên hàng, hứa hẹn những điều tốt đẹp và
sỉ nhục tướng giặc
d) Chủ đề:
Lòng tin về thế tất thắng của dân tộc Và khẳng định sự thảm bại của quân giặc là lẽ tất yếu trong nay mai
II/ ĐỌC – HIỂU
* Giải nghĩa từ khó:
1/ Quan niệm về thời thế:
a) Người dùng binh muốn đánh thắng thì phải biết thời thế Kẻ địch không biết thời thế mà còn dối trá, che đậy b) Sự dối trá che đậy thời thế của quân Minh
- Thế của người M ở T/Quốc:
+ Chính sách hà khắc diệt vong
+ Phía Bắc có giặc Thiên Nguyên
+ Trong nước có nội loạn Tầm châu
- Thế của M ở Đông Quan ( T/Long ) Thế của M ở Đ/Quan + Thành bị vây không viện binh, không lương thực + Dân Việt căm ghét chống lại
+ Quân lính oán ghét chống lại các tướng
- Sáu cớ bại vong là lẽ tất yếu không thể chối cải được c) N/Trãi nêu ra 2 khả năng cho quân M chọn lựa: 1 đầu hàng, 2 mở cửa thành đem quân ra đánh Và t/giả khuyên chúng đầu hàng là có lợi nhất
2/ Tư thế người viết thư ( NT ):
- Cách xử sự khôn ngoan đ/với từng đ/tượng tướng lĩnh nhà M
+ Xỉ mắng và quyết tiêu diệt: Phương Chính, Mã Kỳ
+ Bàn lẽ phải dụ hàng: Vương Thông, Sơn Thọ
- Lời lẽ luôn ở tư thế áp đảo quân thù bởi ta đang ở thế bao vây thành Đông Quan nên:
Trang 3chứng tỏ sức mạnh của người
chiến thắng đứng trên đầu thù mà
phán xét, mà thách thức?
H đọc lại phần 3 của bức thư
- Niềm tin tất thắng và t/thần yêu
chuộng h/bình của t/giả thể hiện ở
những điểm nào trong bức thư?
- Chi tiết thể hiện mong ước hoà
hiếu của tác giả?
H trao đổi thảo luận và trả lời
- Vì sao trong thế tất thắng như thế
mà t/giả lại nhúng nhường như
thế?
- Qua bức thư em có nhận xét gì
về cách lập luận của tác giả?
H trao đổi thảo luận và trả lời
4/ Củng cố và luyện tập:
- Qua em cảm nhận gì về NT và
tài năng của người qua bức thư
trên?
+ Một mặt xỉ mắng hạ uy thế địch là hạng thất phu, hạng đàn bà
+ Mặt khác dùng lý lẽ p/tích 6 cớ bại vong nhằm t/động lí trí
- Cuối cùng làlời th/đánh để ch/tỏ sức mạnh quân sự của ta 3/ Niềm tin tất thắng và tinh thần yêu chuộng hoà bình:
- Nắm được thế tất yếu thất bại của giặc qua việc phân tích thế lực của giặc
- Lòng yêu chuộng hoà bình thể hiện ở thiện chí chủ trương không tiêu diệt mà tạo điều kiện cho quân thù rút quân + Sửa sang đường sá
+ Cung cấp phương tiện
+ Đảm bảo tính mệnh
+ Giữ quan hệ triều cống, xưng thần như cũ
- Chủ trương hoà bình là một suy nghĩ sáng suốt: không muốn gây thù, muốn giữ quan hệ láng giềng thân thiện lâu dài Đây là một chiến lược sâu sắc, có ý nghĩa lâu dài của N/Trãi
4/ Nghệ thuật của tác phẩm:
- Lập luận của NT rất chặt chẽ T/giả đi từ quan niệm dùng binh phải biết thời thế, tiếp đến p/tích thời thế của quân thù và cuối cùng khuyên chúng rút quân
- Bức thư không nói lý lẽ mà còn bày tỏ thái độ khinh bỉ, xỉ mắng, vạch mặt sự giả trá của quân thù cuối cùng khiêu khích sỉ nhục thách đánh để tỏ uy thế của ta
- Hứa hẹn tạo điều kiện cho giặc rút lui làm cho chúng mềm lòng
III/ TỔNG KẾT:
- NT là nhà viết văn chính luận lỗi lạc T/phẩm của ông có sức mạnh như 1 vũ khí sắc bén đánh tan sỉ khí của quân thù Thế nên, bức thư đã thể hiện 1 tài nghệ, nghị luận bậc thầy trong lịch sử văn học dân tộc
5/ Hướng dẫn H tự học ở nhà :
- Học bài; Làm BT nâng cao
- Soạn bài : Phong cách ngôn ngữ nghệ thuật
+ Phong cách ngôn ngữ nghệ thuật là gì?
+ Các đặc điểm của phong cách ngôn ngữ nghệ thuật?
E/ RÚT KINH NGHIỆM: