- Gióp häc sinh thÊy râ tµi nghÖ cña Xec-van-tÐt trong viÖc x©y dùng cÆp nhân vật bất hủ Đôn Ki-hô-tê; Xan-chô Pan-xa tương phản về mọi mặt; đánh giá đúng đắn các mặt tốt, xấu của 2 nhân[r]
Trang 1Ngày soạn: 29/9/2012
Ngày dạy: 1/10/2012
Tiết 25
Tập làm văn: miêu tả và biểu cảm trong văn bản tự sự
I Mục tiêu cần đạt.
- Học sinh nhận biết sự kết hợp và tác động qua lại giữa các yếu tố
kể, tả và biểu lộ tình cảm của ( viết trong một văn bản tự sự
- Nắm cách thức vận dụng các yếu tố này trong một bài văn tự sự
- Rèn luyện kỹ năng viết văn bản tự sự có đan xen các yếu tố miêu tả, biểu cảm
II Chuẩn bị.
- Giáo viên: Tham khảo, lựa chọn các đoạn văn tiêu biểu có sự kết hợp miêu tả, biểu cảm
- Học sinh: Xem )> nội dung của bài
III.Tiến trình tổ chức các hoạt động.
1 ổn định tổ chức lớp: (1')
2 Kiểm tra bài cũ (5')
? Cách tóm tắt văn bản tự sự
? Kể tóm tắt 1 văn bản tự sự mà em đã học
3.Bài mới.
- Học sinh đọc ví dụ trong SGK,
thảo luận
- Tổ chức học sinh thảo luận 3 câu
hỏi:
? Xác định các yếu tố tự sự (sự việc
lớn và các sự việc nhỏ) trong đoạn
văn
- Giáo viên giải thích cho học sinh
việc, hành động, nhân vật
? Xác định các yếu tố miêu tả
chất, màu sắc, mức độ của sự việc,
nhân vật, hành động
? Tìm các yếu tố biểu cảm
tiết bày tỏ cảm xúc, thái độ của
( viết )> các sự việc, nhân
vật, hành động
? Các yếu tố này đứng riêng hay đan
xen với yếu tố tự sự
I Sự kết hợp các yếu tố kể, tả và biểu lộ tình cảm trong văn bản tự sự
1 Ví dụ:
2 Nhận xét
- Sự việc: Kể lại cuộc gặp gỡ đầy cảm
động của nhân vật ''tôi'' với ( mẹ lâu ngày xa cách
- Các yếu tố kể:
+ Mẹ tôi vẫy tôi + Tôi chạy theo chiếc xe chở mẹ + Mẹ kéo tôi lên xe
+ Tôi oà lên khóc + Mẹ tôi cũng sụt sùi theo + Tôi ngồi bên mẹ, đầu ngả vào cánh tay
mẹ, quan sát ^ mặt mẹ
- Miêu tả: thở hồng hộc, trán đẫm mồ
hôi, níu cả chân lại, mẹ tôi không còm cõi, ^ mặt ^ sáng với đôi mắt trong, > da mịn, làm nổi bật màu hồng của hai gò má
- Biểu cảm: Hay tại sự sung > bỗng
Trang 2* Các yếu tố này không đứng tách
riêng mà đan xen vào nhau: vừa kể,
vừa tả và biểu cảm
- Cho h/s thảo luận trả lời câu hỏi
? Nếu > bỏ các yếu tố miêu tả,
nào
? So sánh với đoạn văn của Nguyên
Hồng để nhận xét: Nếu không có
yếu tố miêu tả và biểu cảm thì đoạn
? Nếu bỏ hết các yếu tố kể trong
đoạn văn, chỉ để lại các câu miêu tả
và biểu cảm thì đoạn văn sẽ bị ảnh
? Từ nhận xét trên em hãy kết
luận: khi viết văn tự sự, cần làm thế
nào cho bài văn sinh động? Vai trò
của yếu tố miêu tả, biểu cảm trong
bài văn tự sự
- Cho h/s thảo luận theo nhóm và trả
lời câu hỏi
? Tìm một số đoạn văn tự sự có sử
dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm
trong các văn bản: Tôi đi học, Tức
> vỡ bờ, Lão Hạc
- Học sinh đọc bài tập 1 (SGK -
tr74)
- Thảo luận nhóm
+ Nhóm 1: Tìm hiểu văn bản ''Tôi đi
học''
+ Nhóm 2: ''Tức > vỡ bờ''
+ Nhóm 3: "Lão Hạc''
? Phân tích giá trị của các yếu tố đó
trông nhìn và ôm ấp cái hình hài máu mủ của mình mà mẹ tôi lại ^ đẹp .sung túc
- Tôi thấy những cảm giác ấm áp đã bao
- Phải bé lại và lăn vào êm dịu vô cùng Các yếu tố này không đứng tách riêng
mà đan xen vào nhau: vừa kể, vừa tả và biểu cảm
- Nếu bỏ yếu tố miêu tả và biểu cảm thì
đoạn văn sẽ khô khan không có cảm xúc
- Các yếu tố miêu tả và biểu cảm này làm cho ý nghĩa của truyện càng thêm thấm thía, sâu sắc
- yếu tố kể giúp ( nghe hiểu nội dung câu chuyện
3 Kết luận
* Ghi nhớ SGK tr74
II Luyện tập
1 Bài tập 1:
- Văn bản''Tôi đi học'' ''Sau một hồi trống trong các lớp'' + Miêu tả: ''Sau một hồi trống sắp hàng
đi vào lớp, không đi co lên một chân
P , + Biểu cảm: vang dội cả lòng tôi, cảm thấy mình chơ vơ, vụng về lúng túng, run run
- Văn bản''Lão Hạc'' ''Chao ôi xa tôi dần dần''
+ Miêu tả: Tôi giấu giếm vợ tôi, thỉnh thoảng ngấm ngầm, lão từ chối xa tôi dần dần
+ Biểu cảm: Chao ôi không nỡ giận
4 Củng cố: (3')
? Nhắc lại nôi dung cần ghi nhớ của bài
5 Hướng dẫn học ở nhà: (1')
- Học thuộc ghi nhớ, làm bài tập 2 trong SGK trang 74
- Xem )> bài''Luyện tập viết đoạn văn tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm''
Trang 3Ngày soạn:29/9/2012
Ngày dạy: 2/10/2012
Tiết 26
Văn bản: đánh nhau với cối xay gió
(M.Xec-van-tét)
I Mục tiêu cần đạt.
- Giúp học sinh thấy rõ tài nghệ của Xec-van-tét trong việc xây dựng cặp nhân vật bất hủ Đôn Ki-hô-tê; Xan-chô Pan-xa ^ phản về mọi mặt; đánh giá
đúng đắn các mặt tốt, xấu của 2 nhân vật ấy, từ đó rút ra bài học thực tiễn
- Tiếp tục rèn kỹ năng đọc, kể, tóm tắt truyện, phân tích, so sánh và đánh giá các nhân vật trong tác phẩm văn học
II Chuẩn bị.
- Giáo viên: Đọc toàn bộ tiểu thuyết Đôn Ki-hô-tê, tầm ảnh chân dung tác giả Xec-van-tét và tranh minh hoạ Đôn Ki-hô-tê đánh cối xay gió
- Học sinh: Đọc kỹ đoạn trích và mục chú thích
III.Tiến trình tổ chức các hoạt động.
1 ổn định tổ chức lớp: (1')
2 Kiểm tra: (7')
? Biện pháp nghệ thuật chủ yếu tác giả An-đéc-xen sử dụng trong truyện''Cô bé bán diêm '' là gì ? Phân tích một vài dẫn chứng
? Tại sao trong 4 lần )># em bé chỉ đánh 1 que diêm, còn ở lần cuối cùng em lại đánh hết tất cả những que diêm còn lại trong bao
3.Bài mới.
GVgiới thiệu bài: Tây Ban Nha là đất > ở phía tây châu Âu, trong thời đại Phục (XIV-XVI) đất > này đã sản sinh ra nhà văn vĩ đại Xec-van-tét với tác phẩm bất hủ - Bộ tiểu thuyết Đôn Ki-hô-tê
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức
dòng của 2 nhân vật chính; những câu
nói với cối xay gió với giọng ngây thơ,
? Em hiểu gì về nhà văn Xec-van-tét
- Giáo viên giới thiệu tác phẩm :
- Tóm tắt tác phẩm (SGV-tr72)
? Tóm tắt đoạn truyện này theo chuỗi
các sự việc chính
+ Đôn Ki-hô-tê gặp những chiếc cối
xay gió giữa đồng và chàng liền nghĩ
đó là những tên khổng lồ xấu xa.
+ Mặc cho Xan-chô Pan-xa can ngăn,
I Đọc, tìm hiểu chú thích
1 Đọc
2 Chú thích(sgk)
a Tác giả :
Xéc-van-téc(1547-1616) Là nhà văn Tây Ban Nha
b Tác phẩm : Trích cuốn tiểu thuyết
Đôn Ki-hô-tê nhà quý tộc tài ba xứ Man-tra
3 Bố cục
- Phần I: Từ đầu … không cân sức :
Nhìn thấy và nhận định về những chhiếc cối xay gió
- Phần II: Tiếp ngã văng ra: Thái độ
và hành động của mỗi (,
- Phần III: Còn lại: Quan niệm và cách
Trang 4chàng vẫn đơn thương độc mã xông tới,
cánh quạt đã làm cả người lẫn ngựa
trọng thương.
+ Trên đường đi, Đôn Ki-hô-tê vì danh
dự của hiệp sĩ và vì nhớ tình nương đã
không rên rỉ, không ăn, không ngủ
trong khi Xan-chô Pan-xa cứ việc ăn no
ngủ kỹ
? Chỉ ra 3 phần của đoạn truyện và liệt
kê 5 sự việc chủ yếu
? Dựa vào phần chú thích nhắc lại hình
ảnh nhân vật này
- Cho H/s xem tranh Đ Ki-hô-tê đánh
cối xay gió
? Vì sao Đôn Ki-hô-tê đánh nhau với
cối xay gió
? Thái độ của lão )> những lời của
Xan-chô Pan-xa
? Lão cho mục đích của cuộc chiến đấu
này là gì
? Trận đánh của Đôn Ki-hô-tê diễn ra
? Tinh thần chiến đấu
? Trên ( đi tiếp, ta còn thấy Đôn
Ki-hô-tê bộc lộ thêm gì
? Qua phân tích em hãy nhận xét khái
quát về nhân vật này
* Tóm lại: Tuy có nhiều khía cạnh tốt
xấu nên Đôn Ki-hô-tê trở thành nhân
vật nực (# đáng trách mà cũng đáng
sử sự của mỗi ( khi bị đau đớn, chung quanh chuyện ăn; chuyện ngủ
II Đọc - Hiểu văn bản
1) Nhân vật Đôn Ki-hô-tê.
- Diện mạo: Trạc 50 tuổi, gày gò, cao lênh khênh, S một con ngựa còm, mình mặc áo giáp, đội mũ sắt, vai vác giáo dài Muốn làm hiệp sĩ trừ gian ác giúp ( ^ thiện
- Suy nghĩ: <P 30 cối xay gió là bọn khổng lồ gian ác
- Hành động: Thét lớn thách thức bọn khổng lồ, một mình một ngựa xông lên
- Hậu quả: Ngọn giáo gẫy tan tành; ( ngựa ngã văng ra xa
- Dù bị đau cũng không rên la
- Không quan tâm đến việc ăn ngủ
- Thức suốt đêm để nghĩ tới tình ^ ,
Là ( mê muội, hoang P
đến mức điên rồ Song ngay cả lúc
điên rồ nhất vẫn thể hiện rõ là 1 (
với quan niệm và lí P hiệp sĩ của mình
4 Củng cố: (3')
? Nêu những nét chính về tác giả Xec-van-tét và văn bản “ Đánh nhau với cối xay gió”
vật này
5 Hướng dẫn học ở nhà: (1')
- Tóm tắt đoạn trích : Đánh nhau với cối xay gió
- Soạn tiếp phần bài còn lại theo phần: Đọc- Hiểu văn bản
Ngày soạn:29/9/2012
Ngày dạy:5/10/2012
Tiết 27
Văn bản: đánh nhau với cối xay gió (Tiếp)
Trang 5(M.Xec-van-tét)
I Mục tiêu
- Giúp học sinh thấy rõ tài nghệ của Xec-van-tét trong việc xây dựng cặp nhân vật bất hủ Đôn Ki-hô-tê; Xan-chô Pan-xa ^ phản về mọi mặt; đánh giá
đúng đắn các mặt tốt, xấu của 2 nhân vật ấy, từ đó rút ra bài học thực tiễn
- Tiếp tục rèn kỹ năng đọc, kể, tóm tắt truyện, phân tích, so sánh và đánh giá các nhân vật trong tác phẩm văn học
II Chuẩn bị.
- Giáo viên: Soan giáo án, đọc tài liệu tham khảo
- Học sinh: Soạn )> bài ở nhà, đọc kỹ đoạn trích và mục chú thích
III.Tiến trình bài dạy.
1 ổn định tổ chức lớp: (1')
2 Kiểm tra: (4')
? Hãy phân tích nhân vật Đôn Ki-hô-tê để làm sáng tỏ những hành động kì quặc của anh ta
3 Bài mới.
? Dựa vào phần chú thích em hãy hình
dung về nhân vật Xan-chô Pan-xa
? Đôn Ki-hô-tê đánh nhau với cối xay
gió, bác có cách nhìn nhận và thái độ
* Đầu óc tỉnh táo khôn ngoan
? Khi Đôn Ki-hô-tê thua trận
thành và hài >,
nào khi Đôn Ki-hô-tê dũng cảm giao
tranh
* Bác sợ hãi và nhút nhát
? Khi chủ bị đau, bác nói gì? Ta hiểu gì
về bác
? Khi Đôn Ki-hô-tê không ăn không
ngủ, thức cả đêm thì Xan-chô Pan-xa
* Bác chân thành và thực thà trình bày
với chủ những thói quen và tính nết của
mình
? Bác đi theo Đôn Ki-hô-tê mhằm mục
đích gì
* Bác thích danh vọng hão huyền, mục
đích vừa thực dụng vừa hoang P ,
không vì thế mà quá thực dụng, tầm
II Đọc - Hiểu văn bản
2) Nhân vật Xan-chô Pan-xa
- 1 bác nông dân béo lùn, bác S lừa mang theo bầu ) và túi đựng thức ăn
- Suy nghĩ: Biết rõ đó là những cối say gió chứ không phải những gã khổng lồ
đầu óc bác hoàn toàn tỉnh táo
- Chủ muốn tấn công, bác can ngăn
Tôi đã chẳng bảo ngài rằng phải cẩn thận trừ kẻ nào đầu óc cũng quay cuồng như cối xay gió
Bác đã không theo chủ khi chủ
giao tranh
- Hơi đau là rên ngay thực thà
Ngồi thật thoải mái trên lừa vừa
đi vừa ung dung đánh chén, ngủ một mạch không đủ để đánh thức bác thích ăn uống, ngủ thoải mái
quá chú trọng
Là ( thật thà, chất phác, tỉnh
4 Tổng kết
a Nghệ thuật:
Đôn Ki-hô-tê Xan-chô Pan-xa
Trang 6? Nhận xét về cách xây dựng 2 nhân
vật của truyện
* Cách xây dựng 2 nhân vật vừa song
song, vừa ^ phản, đối lập lại vừa
bổ sung cho nhau toạ nên sự hấp dẫn,
độc đáo của truyện
* Hài ># phóng đại
? Nội dung của đoạn trích
- Cho h/s đọc ghi nhớ
- Nhấn mạnh ghi nhớ
? Theo em đặc điểm tính cách nào của
mỗi nhân vật đáng khen, đáng chê nhất
? Bài học rút ra từ 2 tính cách này là gì
? Em hiểu gì về nhà văn Xéc-van-téc từ
2 nhân vật nổi tiếng đó
-Dòng dõi quí tộc
-Mong giúp cho
đời -Mê muội
- Hão huyền -Dũng cảm -Gầy gò, cao lênh khênh S
trên con lừa còm
-Nguồn gốc nd -Chỉ nghĩ đến cá nhân mình
-Tỉnh táo
- Thiết thực
- Hèn nhát -Béo lùn lại ngồi trên lừa càng lùn tịt
+ Xây dựng cặp nhân vật ^ phản
đối lập
+ Nghệ thuật hài ># phóng đại
b) Về nội dung
*Ghi nhớ -SGK tr80
III Luyện tập
- Con ( muốn tốt đẹp không hoang P và thực dụng mà cần tỉnh
- Sử dụng tiếng ( khôi hài để giễu
4 Củng cố: (4')
? Phát biểu bài học cho bản thân: học đặc điểm gì và rút ra kinh nghiệm
? Nhận xét về bức tranh, tả, kể, biểu cảm về 2 nhân vật
5 Hướng dẫn học ở nhà: (2')
Điền vào bảng so sánh:
Các đặc điểm so sánh Đôn Ki-hô-tê Xan-chô Pan-xa
- Chân dung ngoại hình
- Mục đích chuyến đi
- Những đặc điểm tốt đáng khen
- Những khuyết điểm đáng trách,
chê (
- Đặc điểm tính cách nổi bật
- Giải thích nguyên nhân
- Học thuộc ghi nhớ, tìm đọc tiểu thuyết ''Đôn Ki-hô-tê''
- Soạn ''Chiếc lá cuối cùng''
- Chuẩn bị bài: Tình thái từ
Ngày soạn:29/9/2012
Ngày dạy:5/10/2012
Tiết 28
Tiếng Việt: Tình thái từ
Trang 7I Mục tiêu cần đạt.
- Học sinh hiểu thế nào là tình thái từ
- Biết sử dụng tình thái từ phù hợp với tình huống giao tiếp
- Rèn kĩ năng xử dụng tình thái từ trong giáo tiếp
II Chuẩn bị.
- Giáo viên: Bảng phụ ghi bài tập nhanh phần I
- Học sinh: tìm hiểu bài
III.Tiến trình tổ chức các hoạt động.
1 ổn định tổ chức lớp: (1')
2 Kiểm tra bài cũ :(5')
? Thế nào là trợ từ, thán từ? Cho 2 ví dụ ''có, những'' để phân biệt trợ từ với
từ loại khác
? Có mấy loại thán từ? đặc tính ngữ pháp của chúng
? Giải bài tập 5, 6 (SGK- tr72)
3.Bài mới.
- Cho học sinh đọc ví dụ sgk
mục I
? Nếu bỏ từ in đậm trong các
câu a, b, c thì ý nghĩa của câu
có gì thay đổi không
? Vì sao
? Vậy vai trò của các từ in đậm
này là gì
Các từ in đậm dùng để tạo câu
nghi vấn, cầu khiến, cảm thán
? ở ví dụ d, từ ''ạ'' biểu thị sắc
thái tình cảm gì của ( nói
* Từ ''ạ'' biểu thị sắc thái tình
cảm : lễ phép, kính trọng của
( nói
? Những từ in đậm kể trên là
tình thái từ, vậy thế nào là tình
thái từ
? Hãy tìm các từ ^ tự với
các từ in đậm
- Cho học sinh đọc ghi nhớ sgk
- Giáo viên treo bảng phụ ghi
bài tập nhanh:
I Chức năng của tình thái từ
1 Ví dụ:
2 Nhận xét
- Ví dụ a: Nếu bỏ ''à'' thì câu này không còn là câu nghi vấn nữa
- Ví dụ b: Nếu không có từ ''đi'' thì câu này không còn là câu cầu khiến nữa
- Ví dụ c: Nếu không có từ ''thay'' thì câu cảm thán không tạo lập ,
- ''à'' là từ tạo lập câu nghi vấn
- ''đi'' là từ tạo lập câu cầu khiến
- ''thay'' là từ tạo lập câu cảm thán
- ''Em chào cô'' và ''Em chào cô ạ'' đều là câu cao hơn
3 Kết luận Ghi nhớ (tr81-SGK)
(1) Anh đi đi!
(2) Sao mà lắm nhỉ nhé thế cơ chứ ? (3) Chị đã nói thế
- Gợi ý: đi1 - ĐT, đi2 - TTT; cơ chứ,
II Sử dụng tình thái từ
1 Ví dụ
2 Nhận xét
- Thầy mệt ạ ? (hỏi kính trọng, ( 0> đối với ( trên)
- Bạn giúp tôi một tay nhé ! (cầu khiến, thân
Trang 8? Xác định tình thái từ trong các
câu sau:
? Các tình thái từ in đậm
dùng trong những hoàn cảnh
? Khi sử dụng tình thái từ cần
chú ý điều gì
* Tuỳ từng hoàn cảnh giao tiếp,
ta sử dụng tình thái từ cho phù
hợp
- Bài tập: Cho một thông tin sự
kiện: ''Nam học bài'' dùng tình
thái từ để thay đổi sắc thái ý
nghĩa của câu trên
? Qua tìm hiểu trên em rút ra
kết luận cách sử dụng tình thái
từ
- Cho học sinh đọc ghi nhớ
- Giáo viên nhấn mạnh ghi nhớ
? Trong các câu đã cho, từ nào
là tình thái từ, từ nào không
phải là tình thái từ?
? Giải thích ý nghĩa của các tình
thái từ in đậm trong các câu đã
cho
? Đặt câu với các tình thái từ
mà, đấy, chứ lị, thôi, cơ, vậy
- Học sinh đặt câu
+ Chú ý: Cần phân biệt tình thái
từ ''mà'' với quan hệ từ''mà'', tình
thái từ ''đấy'' với chỉ từ ''đấy'',
tình thái từ ''thôi'' với ĐT ''thôi'',
tình thái từ ''vậy'' với đại từ
''vậy''
mật, bằng vai)
- Bác giúp cháu một tay ạ ! (cầu khiến, kính trọng, lễ phép, ( 0> đối với ( trên)
- Chú ý hoàn cảnh giao tiếp
- Nam học bài à ?
- Nam học bài nhé !
- Nam học bài đi !
- Nam học bài hả ?
- Nam học bài ?
3 Kết luận
- Học sinh phát biểu
* Ghi nhớ.
III Luyện tập
1 Bài tập 1
a Em thích )( nào thì thi vào
ĐT
b Nhanh lên nào, anh em ơi ! (CK) TTT
TTT
d Tôi đã khuyên chứ có phải không đâu TT
e Cứu tôi với (CK) TTT
g Nó đi chơi với bạn từ sáng
QHT
h Con cò ở đằng kia
CT
i Nó thích hát dân ca Nghệ Tĩnh kia
TTT
2 Bài tập 2:
a chứ: nghi vấn, dùng trong )( hợp điều muốn hỏi đã ít nhiều khẳng định
b chứ: nhấn mạnh điều vừa khẳng định cho là không thể khác ,
c ; hỏi, với thái độ phân vân
d nhỉ: thái độ thân mật
g vậy: thái độ miễn S ,
h cơ mà: thái độ thuyết phục
3 Bài tập 3:
4 Củng cố: (3')
Trang 9- Thế nào là tình thái từ ? Cách sử dụng tình thái từ?
- Khi sử dụng tình thái từ cần chú ý phân biệt với các loại từ nào ?
5 Hướng dẫn học ở nhà: (1')
- Học thuộc 2 ghi nhớ trong SGK
- Làm bài tập 4, 5 (tr83-SGK) ; > dẫn học sinh làm bài tập 1(Luyện tập -tr28)