Sự vất vả, lam lũ đã khiến người phụ nữ xuân sắc một thời trở nên tiều tuỵ đáng thương “Mẹ tôi ăn mặc rách rưới, gầy rạc đi ” Thấu hiểu nỗi đau đớn về tinh thần của người phụ nữ : Hủ tục[r]
Trang 1TƯ LIỆU BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI
* * * * * * @ * * * * * *
Cụm văn bản truyện ký Việt Nam hiện đại
(Văn học hiện thực 1930-1945)
Bài 1: Văn bản Tôi đi học
- Thanh Tịnh
I/ Một vài nét về tác giả - Tác phẩm
1 Tác giả.
- Thanh Tịnh sinh năm 1911, mất năm 1988 Tên khai sinh là Trần Văn Ninh
năm 1946 ông vừa dạy học, vừa làm thơ Ông có mặt ở trên nhiều lĩnh vực :
Truyện ngắn của ông trong trẻo mà êm dịu Văn của ông nhẹ nhàng mà thấm
mùa sen Truyện: Ngậm ngải tìm trầm, Xuân và Sinh
2 Tác phẩm:
- Tôi đi học in trong tập truyện ngắn Quê mẹ(1941) thuộc thể loại hồi ký ghi lại những kỷ niệm đẹp của tuổi thơ trong buổi t
II/ Phân tích tác phẩm
1 Tâm trạng của chú bé trong buổi t
a Trên đường tới trường:
động, bỡ ngỡ, lạ lùng – Chú suy nghĩ về sự thay đổi – Chú bâng khuâng thấy mình đã lớn
khóc nức nở
c Tâm trạng của cậu bé khi dự buổi học đầu tiên
- Khi vào lớp học, cảm xúc bâng khuâng, hồi hộp dâng lên man mác trong hay rồi nhìn bàn ghế rồi lạm nhận đó là của mình
Trang 22 Hình ảnh
săn sóc động viên khích lệ Mẹ luôn đi sát bên con trai , lúc thì cầm tay, mẹ đẩy con lên phía , lúc bàn tay mẹ nhẹ nhàng xoa mái tóc của con
III/ Cách xây dựng truyện
1.
2 Bố cục :
Đoạn 4: Còn lại (Nhớ lại kỷ niệm trong buổi học đầu tiên)
IV/ Chất thơ trong truyện ngắn
nhân vật tôi ở những thời điểm khác nhau
b Chất thơ D Z thể hiện đậm đà qua những cảnh vật , tâm trạng, chi tiết dạt dào cảm xúc
c Giọng văn nhẹ nhàng, trong sáng, gợi cảm
xúc
V/ Những đề
Qua văn bản “Tôi đi học”, em hãy kể lại kỷ niệm ngày đầu tiên đi học
Bài 2: Văn bản trong lòng mẹ
(Trích : Những ngày thơ ấu Nguyên Hồng)
I - Giới thiệu
Quóng
thõn Song khụng )0 ai 1 cú 2 3 " ngào
ghi
trong
Trang 3II – Vài nét về tác giả, tác phẩm
1) Tác
-
và
-
NH
tha
- Ngay
nói lên
Phòng, Nam
- Trong
-
khao khát
d tình yêu hôn nhân Nhà # Kj khoát bênh )] "
-
than
: 8 nhà # & bao 1 phát và miêu 0 " nét
2) Tác phẩm:
- Tác
là 2 4) 8 ký 8 9 ghi ( 2 cách trung " # tháng : ngào, mà
cùng
Trang 4xã 2
- “Trong lòng ,B là 4 4) 8 ký
]' l¹c
3.Tóm tắt:
-
hôm
và nói D # 9 nào , 1 Cô ( nói Cô j cho tàu vào #
, và # em bé 5 3 ; bé 78 ròng ròng %3 \D < me vô cùng
5 cô nói 3 em các ' , V Thanh Hoá : o mày xanh = <
sao
- Bé
mình, mua cho bé 78 và em 9 bao nhiêu là quà C tan V % ra, thoáng
« Y? ! Y? ! Xe (' 4 ( < , & nón I' ( Con j V< , @] sùi khóc Em
nhai
« Con nín
hai
này ! là " @ gì ?
+ 1: C2 trò ' " bé 78 và bà cô
+
( phúc
Trang 5II/ Phân tích tác phẩm
1 Nhân vật bé Hồng
a Hoàn cảnh:
Là kết quả của cuộc hôn nhân không có tình yêu Bố nghiện ngập, gia đình
Luôn bị bà cô tìm cách chia tách tình mẫu tử
b Đặc điểm:
trong cảnh ăn chực nằm chờ bên nội Bà cô luôn soi mói, dèm pha tìm cách chia cắt tình mẫu tử Với trái tim nhậy cảm và bản tính thông minh, Hồng đã phát hiện
cố gieo rắc vào đầu óc em những ý nghĩ để em khinh miệt vf ruồng rẫy mẹ Bằng
dâng trong em
Bé Hồng luôn khao khát D Z gặp mẹ Khao khát đó của Hồng chẳng khác
và hạnh phúc khi D Z ngôi trong lòng mẹ Khi mẹ gọi, em trèo lên xe, mừng ríu
2 Nhân vật mẹ bé Hồng:
Là phụ nữ gặp nhiều trái ngng, bất hạnh trong cuộc đời thời xuân sắc là một chôn vùi tuổi xuân trong cuộc hôn nhân ép buộc Chồng chết, với trái tim khao khát
Luôn sống tình nghĩa : Đến ngày giỗ đầu của chồng
3 Hình ảnh bà cô
hủ tục phong kiến Bà D Z đào tạo từ xã hội phong kiến nên suy nghị của bầmng nặng tính chất cổ hủ
4 Nghệ thuật đoạn trích
Những ngày thơ ấu là cuốn tiểu thuyết tự truyện thuộc thể hồi ký có sự kết hợp hài hoà giữa sự kiện và bầy tỏ cảm xúc, là tác phểm tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật của Nguyên Hồng tha thiết, giầu chất trữ tình và thấm đẫm cảm xúc
5 Luyện tập:
Đề 1:
Trang 6Em hãy kể lại đoạn trích trong lòng mẹ theo ngôi thứ ba
Đề 2: Nguyên Hồng xứng đáng là nhà văn của phụ nữ và trẻ em Bằng sự hiểu biết của
em về tác phẩm Trong lòng mẹ, em hãy làm sáng tỏ ý kiến trên
1 Giải thích:
Vì sao Nguyên Hồng D Z đánh giá là nhà văn của phụ nữ và trẻ em
thấy hai đề tài này đã xuyên suốt hầu hết các sáng tác của nhà văn.: Những ngày thơ ấu, Hai nhà nghề, Bỉ vỏ
văn Bản thân là một đứa trẻ mồ côi sống trong sự thiếu thốn cả về vật chất lẫn tinh thần lại còn bị gia đình và xã hội ghẻ lạnh
Nguyên Hồng D Z đánh giá là nhà văn của phụ nữ và trẻ em không phải vì
ông viết nhiều về nhân vật này Điều quan trọng ông viết về họ bằng tất cả tấm lòng tài năng và tâm huyết của nhà văn chân chính Mỗi trang viết của ông là sự đồng
2 Nguyên Hồng là nhà văn của phụ nữ
a Nhà văn đã thấu hiểu và đồng cảm sâu sắc cho nỗi bất hạnh của 67 phụ nữ
diếm
b Nhà văn còn 6; ca vẻ đẹp tâm hồn, đức tính cao quý của 67 phụ nữ:
Bằng cử chỉ dịu dàng âu yếm xoa đầu, vuốt ve, gãi rôm mẹ bù đắp cho Hồng những tình cảm thiếu vắng sau bao ngày xa cách
c Là 67 phụ nữ trọng nghĩa tình
d Nhà văn còn bênh vực, bảo vệ 67 phụ nữ:
Bảo vệ quyền bình đẳng và tự do , cảm thông vời mẹ Hồng khi đoạn tang chồng đã tìm hạnh phúc riêng
Trang 7trong sáng tạo nghệ thuật của tác giả Những ngày thơ ấu lại chính là niềm cảm
cảmthiết tha của nhà văn Không phải ngẫu nhiên khi mở đầu tập hồi ký Những ngày thơ ấu, nhà văn lại viết lời đề từ ngắn gọn và kính cẩn: Kính tặng mẹ tôi” Có
Nguyên Hồng để rồi ông viết về học bằng tìh cảm thiêng liêng và thành kính nhất
2 Nguyên Hồng là nhà văn của trẻ thơ
a Nhà văn thấu hiểu và đồng cảm sâu sắc cho nỗi khổ, nội bất hạnh của trẻ thơ.
Nhà văn thấu hiểu nỗi thống khổ cả vạt chất lẫn tinh thần : Cả thời thơ ấu của
và xã hội đã không cho em D Z sống thực sự của trẻ thơ nghĩa là D Z ăn ngon,
hiểu cả những tâm sự đau đớn của chú bé khi bị bà cô xúc phạm
b Nhà văn trân trọng, ngợi ca phẩm chất cao quý của trẻ thơ:
nghe bà cô hỏi “Hồng, mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mợ mày không”, lập
cách mẹ cả về thời gian, không gian, dù bà cô có tinh ma độc địa đến đâu thì Hồng cũng quyết bảo vệ đến cùng tình cmr của mình dành cho mẹ Hồng luôn hiểu và
cất tiếng gọi mẹ mà bấy lâu em đã cất dấu ở trong lòng
c Sung 6K khi )6; sống trong lòng mẹ
d Nhà thơ thấu hiẻu những khao khát muôn đời của trẻ thơ:
lòng mẹ
Đề 3:
Qua đoạn trích: Trong lòng mẹ, em hãy làm sáng tỏ nhận định sau: “Đoạn trích trong lòng mẹ đã ghi lại những rung động cực điểm của một linh hồn trẻ dại”
Trang 8Gợi ý:
a Đau đớn xót xa đến tột cùng:
trợn Hồng đã không kìm nén D Z nỗi đau đớn, sự uất : “Cổ họng nghẹn ứ lại , khóc không ra tiếng ” Từ chỗ chôn chặt kìm nén nỗi đau đớn, uất ức trong lòng càng bừng lên dữ dội
b Căm ghét đến cao độ nhữn cổ tục
Cuộc đời nghiệt ngã, bất côngđã đoạt của mẹ tất cả tuổi xuân, niềm vui,
c Niềm khao khát )6; gặp mẹ lên tới cực điểm
Những ngày tháng xa mẹ, Hồng phải sống trong đau khổthiếu thốn cả vật chất, tinh thần Có những đêm Noen em đi lang thang trên phố trong sự cô đơ và
trong nỗi buồn bực Nên nỗi khao khát D Z gặp mẹ trong lòng em lên tới cực
điểm
d Niềm vui 6K > hạnh phúc lên tới cực điểm khi )6; ở trong lòng mẹ.
đi, chỉ còn cảm giác ấm áp, hạnh phúc của đứa con khi sống trong lòng mẹ Đề 4:
Phân tích nhân vật bé Hồng
I.Mở bài:
-Những ngày thơ ấu là tập hồi ký cảm động về thời niên thiếu bất hạnh của nhà văn Nguyên Hồng
II Thân bài:
sõu @;< mónh
1 Hoàn
- tD 9< , )0 tha ) < =0 thõn )0 @D 0 " hàng & cú mà ớch k< tàn I
- Bộ
-
2
a Tỡnh I [ thiờng liờng
- Dự bà cụ cú
b Yờu
D nghe " xỳc )( ,
Trang 9c, Khi bà cụ
Dón j : 5 3 ; chan hoà, rũng rũng dài trong 9 khúc
3 $% &' nguyờn nhõn làm ) * :
- C# j " thành 9 o ô Giỏ " : ] 9 nỏt ]
3 thụi ằ
4 khao khỏt ./ 0& và 0 phỳc khi 2 trong lũng
a Khao khỏt o) ( , : (' rớu 0 chõn, lo @? khụng )0 là ,
b
"
III.Kết bài :
đề 5 : Về Những ngày thơ ấu, nhà văn Thạch Lam đã cho rằng, đó là ‘’ Những
rung động cự điểm của một linh hồn bé dại ‘’ Hãy chứng minh nhận định trên.
Dàn ý :
I.Mở bài :
- trong lòng mẹ là trích đoạn cmả động phản ánh chân thực những rung cảm
đã cảm nhận
II Thân bài :
1 Lí giải thế nào là "những rung động cực điểm":
từ ngoại cản
- Bé Hồng vốn là đứa trẻ vô cùng giàu xúc cảm, lại trong hoàn cảnh bất hạnh, luôn gặp phải những tình huống éo le, quả thực, đã trải qua những thời điểm các các
"rung động cực điểm"
2 "Những rung động cực điểm của một linh hồn trẻ dại":
a) Khi nói chuyện với bà cô đó là nỗi đau cực điểm:
- nỗi đau của một em bé phải sống trong hoàn cảnh thiếu thốn tình cảm,
không những không nhận D Z tình họ hàng thân thiết mà còn phảI chịu nghe
những lời xúc xiểm cay độc từ chính bà cô ruột
mắt chảy ròng ròng, cổ họng nghẹ ứ
- nỗi đau chuyển thành sự phẫn uất cao độ, biến thành ham muốn phản kháng cuồng nộ
b) Khi sống trong lòng mẹ đó là niềm hạnh phúc cực điểm:
- Bất ngờ D Z gặp lại mẹ trong lúc đang khao khát cháy bỏng, tâm hồ trẻ dại bùng lên những xúc cảm dồn nén bấy lâu
Trang 10III Kết bài:
- cảm nhận về tâm hồn bé hồng
Đề 6: Có nhà nghiên cứu nhận định Nguyên Hồng là nhà văn của phụ nữ và nhi
hãy chứng minh nhận định trên
Gợi ý:
- Nguyên Hồng là nhà văn viết nhiều về phụ nữ và nhi đồng ( tiểu thuyết Bỉ vỏ, các
…)
tháI độ nâng niu trân trọng:
+ Nhà văn diễn tả thấm thía nỗi cơ cực, tủi nhục mà phụ nữ và nhi đồng phải gánh chịu thời
+ Nhà văn thấu hiểu, vô cùng trân trọng vẻ đẹp tâm hồn, đức tính cao quý của phụ nữ và nhi đồng
* Những tình cảm, cái nhìn ấy của Nguyên hồng qua đoạn trích Trong lòng mẹ: -Chú bé Hồng: + Nhà văn diễn tả thấm thía nỗi cơ cực, tủi nhục của chú bé Hồng:
của họ hàng ( bà cô rắp tâm hành hạ Hồng để Hồng ruồng rẫy, khinh miệt mẹ) + Trân trọng vẻ đẹp tâm hồn của chú bé Hồng: Những phản ứng khi nghe những lời
gặp lại mẹ; những cảm xúc dâng trào, mơn man khi D Z ngồi trong lòng mẹ ( dẫn
chứng)
Bài 3: Nam Cao và tác phẩm Lão Hạc
A Cuộc đời, con
1 Cuộc đời
- Nam Cao là bỳt danh i%& 7" Trớ ễng sinh # 1915 ( làng ( Hoàng, ) Lý Nhõn, k Hà Nam Ông xuất thân trong gia đình trun nông Ông hành chu đáo Học xong trung học, ông vào Sài Gòn kiếm sống 3 năm chuyến đi
của Nam cao Sau cách mạng, Nam Cao tiếp tục sáng tác phục vụ kháng chiến
- i% 3 # 1945, ụng K(' và 9 # ễng là 2 nhà #
Trang 11- Sau cỏch ( thỏng Tỏm, ụng chõn thành, 4 sỏng tỏc )] ] khỏng
9 : làm phúng viờn o %4< %8 làm cụng tỏc # ( 9 khu f t; nhà #X 9 @d
- Nam Cao
4 Q# 1996)
- Nam Cao là tỏc 0 D E '9 ô D mũn ằ và 0 60 %'
[ ằ, ô / ; ằ
- Nam Cao cú tài
nhõn 70 8 &" ằ Q5 'p # Y(U
văn đã hi sinh
2 Con
3 Quan điểm sáng tác:
4 Phong cách viết truyện ngắn của Nam Cao
Truyện của Nam Cao rất mực chân thực , thẫm đẫm chất trữ tình, đậm đà chất triết lý Nam cao đặc biệt sắc sảo trong việc khám phá và diễn tả những quá
nông dân Bắc bộ
II Về truyện ngắn "Lão Hạc":
1.Giới thiệu vắn tắt giỏ trị của truyện ngắn ô Lóo Hạc ằ
xó
%'
2 Giỏ trị nội dung
Trang 12a Tình
tháng Tám
*
nghèo 7C& nghèo, ( góa ?< lão 7( & vào 0 2 thân gà %D nuôi con
- Không có %2 &'< toàn =2 gia tài lão k là 2 con chó và 2 0
mình
=>
mình, mà có
con chó »
* EF con
- Chính cái nghèo
ta
còn là con tôi » Câu nói
*.Bán chó :
- Anh con trai
«
trai Có
vào con chó Lão yêu quý v4 vàng » con, cháu V không E nào
có
i 9) theo 2 %4 bão to, cây D < hoa màu trong =W phá @( sành sanh Làng
ra
chó mà lão
lão Lão
- Và khi
Trang 13còn
ra vui
giây phút
2 bên và cái móm mém lão 9 con nít Lão hu hu khóc »
=>
Cho nên khi khóc, «
ép cho
Cao,
thành, không
nét
*Cái "
-
suy cho cùng thì chính tình
cùng )0 9
-
tru tréo, = mép sùi ra, ;) D D ( =W 4 ( 2 cái, 0' lên Lão
=>
lão
«
cái
Tám
Không
con
*
Trang 14%# 3 », không có < @D : @D @V V cái làng này ] ; » 5 <
su Nam Kì,
Còn lão
b
Chính trong
8 và nhân cách cao 0 lão 7( Lão 7( @D < & o < = ngoài lão có J g g< gàn KV ; ? ông giáo 1 y gì lão : « cho lão 9 !
Ai =0 lão có mà W : ? Lão làm lão : j ai làm lão : ! » Chính ông giáo 1 có lúc [ d là lão « quá ái », còn Binh i[ thì « =d môi
* Lão 0 > 5 con !& F phác, &K lành và nhân ; vô cùng
- Cái tình
ghi 0& P dòng xúc 75
+
làm, lão
2 nhà & (…) Lão j ; vài 9 ( ;) cho nó 2 9
ta ;) j # cho con %J
+
lão nói
không
thân yêu
=> Có
là
sáng tâm
Vì
+ Tình
tâm
giáo
lão
Cái
Trang 15Lão hu hu khóc Lão
mà còn vì lão không
Ông lão “quá
cùng nhân
*
nên tâm @ chính nhân 4 và ( %' '9 tác )g Nó liên quan
cha
tính
con, thiêng liêng, sâu
+
nghe
+ Sau
hoàn toàn
ta
+ Trong
mình,
cách làm
ta ( ) , nó 4 thì nó V _3) % 3 ta không bán là ta có ý " cho nó
con lão
cho con
k vì không nuôi : nó, mà cái chính I là vì con : « bây tiêu 2 xu 1 là tiêu vào cháu Tiêu ; k 9 nó »
Trang 16+
là tình
- Hoàn
ngã, bi
cho xong
+Lão
cho ông giáo ; và
chó
(và
vì con, 2 @ hi sinh & o kì to 3 !
=> Lão
không = 9 lí 4 tình )] r 5 cái 9 K" K2 lão là =u liêng = 9 [ nào
* Lão 0 là 5 nông dân nghèo ) * mà trong $0 > &R lòng A 3S
- Lão
-
« thì ra tôi già
- Ba sào
« Cái là con ta ( ) , nó 4 thì nó V » i% 3 khi 9< lão r
-
toàn
nói
má ,
- Nam Cao
thanh
già nông dân cùng
Trang 17=> Tóm
tinh
c Nhân ; «Tôi »- !& )' N Q1 chính là tác 0< tuy 4' không nên
- Bên
3 n chúng ta trí j nghèo trong xã 2 1
- Không rõ
con " làng quê % 3 # 1945 « " d < lí 4< ta kiêng
thân tình, cung kính,
giáo K(' )0 ! D 3 chúng mình thì 9 là sung @ 3 » « Tôi ; %< ; :
(' ông giáo »
- Hãy
nâng niu », cái
- Con
Gòn, & áo bán & 9< quê k có 2 va li sách 59 lão 7( quý 4 Vàng bao nhiêu thì ông giáo
làm cho
ghét »
- Cái nghèo
\g' ra luôn ông d : « ta không k : 2 & » Sách j bán bán »
than
cùng : = 9 @D < và dám hi sinh vì 2 @D !
- Ông giáo là 5 trí W có trái tim nhân ; 3F 7- quý Ông là n K
tinh
... mẹ, em làm sáng tỏ ý kiến1 Giải thích:
Vì Ngun Hồng D Z đánh giá nhà văn phụ nữ trẻ em
thấy hai đề tài xuyên suốt hầu hết sáng tác nhà văn.: Những ngày thơ ấu, Hai nhà nghề,... lịng mẹ, em làm sáng tỏ nhận định sau: “Đoạn trích lịng mẹ ghi lại rung động cực điểm linh hồn trẻ dại”
Trang 8Gợi... class="text_page_counter">Trang 11
- Sau cỏch ( thỏng Tỏm, ụng chõn thành, 4 sỏng tỏc )] ] khỏng
9 : làm phúng viờn o %4< %8 làm cụng