Giáo án môn Ngữ văn khối 11 - Phân tích bài thơ nhàn và triết lí nhân sinh

Bài thơ Nhàn bao quát toàn bộ triết trí, tình cảm, trí tuệ của Nguyễn Bỉnh Khiêm, bộc lộ trọn vẹn một nhân cách của bậc đại ẩn tìm về với thiên nhiên, với cuộc sống của nhân dân để đối l[r]

1 Phân tích bài  nhàn và  lí nhân sinh

  Khiêm (1491 – 1585) & ' ( )  * +'  +) ,-  +) phong * 01 Nam: Lê – 45 67 hùng, :; –  phân tranh Trong < = +) làm 5 > < quan 1 @ A ,-  +) phong *9 ông C- 5 ' <  D +E & làm +A/ ) ) & nhân dân , C- A/ 1 trung thành cho < giá ; +5/ lí & +H qua < bài  giàu =  lí @ nhân tình  thái, J thái +) thâm ' ,- K +5 nho Nhàn là bài  Nôm L  ,- nhà  nêu lên quan 1 & ,- ) K M N thanh cao, 7O ra cái ' 7P 6= xa ,- ) & bon chen vì danh

O

Nhà  +Q @ ' +> trên K 7P +5/ +> nho giáo +R ) ) quan 1 & ,- mình < suy S = T * U quan 1 +5/ lí ,- nhân dân, R 1 ) nhân sinh quan lành 5 <-  ) +A/ + Nhàn là cách 6V  quen ) ,- nhà nho 7U D 59 lánh +P thoát W9 tìm vui trong thiên nhiên cây X9 < mình trong 5 Hành trình 7Z nhàn ,-   Khiêm J trong qui K =9 tìm @ U nhân dân, +& K U ( 7P ' 7P J cách nói W ý C- ngông 5/9 C- thâm thúy

^) & nhàn A 1 lên U bao +@ thú ; :

4) mai, ) &9 ) ' câu

: M dù ai vui thú nào

Ngay 7U T 7P +( _ 1 lên )   Khiêm K dân dã trong cái K )

& 7 ) lão nông D W 7 +[ là A ) cách ( D- thú 7Z nhàn cao quí ,- nhà nho tìm @ ) & `79 @9 canh, Wa 7 ) cách +& K F> khoát U các /5 vui thú khác, J *b +; ý N- thanh cao 1 +& C ) & +K = dân quê này! Dáng e  M +7O phác /5 trong câu  K +) +G/9 mang 5 e ung dung bình A ,- nhà  trong ) & nhàn A K D :D ra, D 1 F1 ,- mai, &9' câu  là ) cách tô +R cho cái  M khác +P ,- nhà  mà thôi

< K FW lao +) quen ) ,- 7P bình dân Z thành 1 thân ,- ) & không

N ,- ông không tách P quan +R thân dân ,- ) con 7P ( ) +P M N làm

_ & ,- riêng mình :5 Trình +Q nhìn = C ) & ,- nhân dân >- +D

< e +H cao A9 )  lí nhân sinh < @

f[ g là  Z giúp nhà  *b +; ) thái +) & khác 7P +' A N2

Ta F5 ta tìm  T e

7P khôn 7P * & lao xao

Hai câu D là ) cách phân 1 rõ ràng <- nhà  U < ai , < vui thú nào @ ranh U K > g 7 i +> <- ) +P Phép +& D M +Q 5/ thành hai +& D : ) bên là nhà  67 Ta ) cách 5/ 9 ) bên là 7P ; ) bên là F5 ,- Ta, ) bên là khôn ,- 7P ; )  T e U ) & lao xao fJ sau

< +& D = là < W ý 5/ thành A +@ *b +; cho thái +) & ,-

  Khiêm A thân nhà  @ ' +Q +; N- F5 – khôn J cách nói

7O này Z vì 7P +P = _ F5 – khôn +R tính toán, tranh giành 1 9 cho nên D = F5 – khôn là thói D FW ích *l làm ' 7P con 7P9 & con 7P vào FW ( = hèn 47O cách nói =9 nhà  > X +7O ) i +> cao  và +& K U ( 7P P T vì W phù hoa <- & lao xao   Khiêm g , +) trong 1 tìm  T e – không 7U W ' 7 không & & nói

7O ,- = Nguyên Z 67- « 7P +P  A9 ) mình ta say » +' u = 9 :5 Trình +Q 7P O vào thói +P J cái  môi p _ mà sâu cay, phê phán vào A )

xã ) 5 theo danh O9 J 7  ,- ) K chính nhân quân V không K tâm

< trò khôn - F5 ^g vì 9 nhà  U A K +7O = A e +H ,- ) & nhàn A :

Thu s s trúc, +B s giá

Lop11.com

Xuân T u sen, 5 T ao

Khác b U & 7Z W K = +T mình trong A vinh hoa,   Khiêm +Q W

7Z < 7 +Q ,- ) thiên nhiên hào phóng J ) = lòng hoà O U D nhiên :K 7Z ) C thiên nhiên & mùa Xuân – Y5 – Thu – fB9 nhà  g +7O

= W tinh khí += P +R ) V- bao lo toan 7U K riêng 7 ^) & = mang F= = lánh +P thoát W9 tiêu R cho quan 1 « +) 1 *v thân » ,- các nhà nho +u P có nét ' g U  lí « vô vi » ,- +5/ Lão, « thoát W » ,- +5/ K 

  Khiêm, hoà O U D nhiên ) cách sang ( J = A cái u nhiên trong 5 ,- lòng mình Không < 9 < hình A s trúc, giá, u sen còn mang ý N- R 7O T * U M = thanh cao ,- 7P quân V9 & không

L H U lòng mình Hoà O U thiên nhiên là ) : Giang phu V +- & +]

U thiên 7 ,- mình Quan 1 @ < Nhàn ,- nhà  +7O phát R ( H J D *b +; :

y7O + ) cây ta _ &

Nhìn xem phú quý D- chiêm bao

47O +R tích ) cách = D nhiên,   Khiêm +Q nói lên thái +) & F> khoát +/5 1 U công danh phú quý Quan 1 = & FN T U +5/ Lão – Trang, có '

  tiêu D9 7 +p trong P +5 nhà  +- & 5 ) ) ý N- tích D

^) & ,- < *e 5 theo công danh phú quý & FN ông s ghét và lên án trong

= @ bài  @ nhân tình  thái ,- mình :

z  U hay 7P 5 ác

Giàu thì tìm +9 khó thì lui

(Thói +P%

Phú quý + U > ?@ +& U   Khiêm  là ) & ,- ( 7P 5 ác , +/59 S +5 lên nhau mà & ( chúng là ' ) U gây 5 nhân dân mà ông vô cùng s ghét và lên án trong bài  :s V (Ghét ) % ,- mình Z 9 có R R thái +) nhìn xem phú quý D- chiêm bao g là cách nhà  ( D- con +7P

& ' g9 chia e U nhân dân ^) & +5 5 mà thanh cao ,- 7P bình dân +G quý +G ( vì +E 5 D thanh A g 7 < cho nhân cách không ; hoen &

M +W trong xã ) 5 theo  D kim @ ^) u  lí ,-   Khiêm

T @ U quan 1 & lành < & +H ,- nhân dân

Bài  Nhàn bao quát toàn )  trí, tình A9 trí 1 ,-   Khiêm, ) ) (

H ) nhân cách ,- K +5 M tìm @ U thiên nhiên, U ) & ,- nhân dân +R +&

K ) cách 1 +R U A ) xã ) phong * trên con +7P suy vi & nát Bài  là kinh 1 &9 A N > X ,- ) con 7P chân chính./

Lop11.com

_ & ,- riêng :5 Trình +Q nhìn = C ) & ,- nhân dân > ;- +D

< e +H cao A9 )  lí nhân sinh < @

f[ g  Z giúp... +5 nhà  +-  & 5 ) ) ý N- tích D

^) & ,- < *e 5 theo công danh phú quý & FN ông s ghét lên án

= @  @ nhân tình  thái ,- :

z