Chương trình tự chọn Ngữ văn 8 - Trường THCS Quảng Minh

Tiết 9 Thực hành về xây dựng đoạn văn trong văn bản I.Mục tiêu cần đạt: -Giúp học sinh dựa vào đọan văn đã có sẵn để nhận biết cách làm của một đoạn văn cụ thể có mở đọan,thân đoạn,kết đ[r]

Ngày soạn:20/08/2012 Ngày dạy : 8 3 8 4

Tiết 1-2

Lý thuyết văn tự sự

I.Mục tiêu bài học:

-Giúp hs nắm vững các kiến thức văn tự sự,bố cục của một bài văn tự sự,năm

của các yếu tố biểu cảm và miêu tả trong văn tự sự

-Rèn kĩ năng viết văn tự sự,diễn đạt trong sáng,biết tạo tình huống truyện hấp dẫn

-Giáo dục sự ham mê sáng tạo và tìm tòi hoạc hỏi khi viết văn

II.Chuẩn bị:

-GV:nc tài liệu,soạn giáo án

-Hs:Ôn bài,tìm đọc các văn bản tự sự

III.Tiến trình giờ học:

A.ổn định tổ chức lớp:Kiểm tra sĩ số:

B.Kiểm tra bài cũ:Trong giờ.

C.Bài ôn:

Hoạt động của

thầy và trò

Nội dung dạy học

?Thế nào là văn bản tự

sự?

?Cho ví dụ để minh

hoạ cho một văn bản tự

sự?

?Mục đích của việc

viết văn bản tự sự là

gì?

1.Khái niệm văn tự sự:

Tự sự(kể chuyện) là trình bày một chuỗi diễn biến các sự việc,sự việc này dẫn đến sự việc kia,cuối cùng dẫn

đến một kết thúc,thể hiện một ý nghĩa

Ví dụ:Truyện Sơn Tinh,Thuỷ Tinh:Có 7 sự việc chính,sự vịêc này nối tiếp sự việc kia:

(1)-Vua Hùng kén rể (2)-Sơn Tinh-Thuỷ Tinh đến cầu hôn (3)-Vua Hùng ra điều kiện chọn rể (4)-Sơn Tinh đến

(5)-Thuỷ Tinh đến sau không lấy giận dâng

(6)-Hai bên đánh nhau,cuối cùng TT thua.

(7)-Hàng năm TT lại dâng nào cũng bị thua trận.

2.Mục đích:

VD:Truyện Sơn tinh-Thuỷ Tinh là để giải thích các hiện

?Nêu bố cục của một

văn bản tự sự và vai trò

của từng phần?

?Kể tên các yếu tố cơ

bản của một văn bản tự

sự?

?Nêu các ngôI kể trong

văn tự sự và tác dụng

của việc sử dụng từng

ngôI kể?

?Thế nào là lời kể,lời

thoại trong văn tự sự?

?Lời thoại gốm có các

dạng nào?Nêu tác

dụng?

các vua Hùng

3.Bố cục của một văn bản tự sự:

Gồm 3 phần:

-MB :Có thể giới thiệu nhân vật và tình huống xảy ra câu chuyện

nào đó,hoặc kết thúc câu chuyện,số phận nhân vật rồi

-TB:Kể các tình tiết,sự việc làm nên câu chuyện.Nếu

tác phẩm có nhiều nhân vật thì tình tiết lồng vào nhau,đan xen theo diễn biến của câu chuyện

-KB:Câu chuyện kể đI vào kết cục,tình trạng và số

phận nhân vật !" nhận diện khá rõ.Thể hiện suy nghĩ

4.Các yếu tố cơ bản của bài văn tự sự:

-Cốt truyện,các tình huống truyện

-Nhân vật

-Các tình tiết của truyện

5.Ngôi kể,lời kể và lời thoại trong văn tự sự:

-Gồm ngôi thứ nhất và ngôi thứ ba:

+Kể theo ngôi thứ nhất +Kể theo ngôi thứ ba

+Kết hợp kể theo ngôi thứ nhất và ngôI thứ ba

(Vd;Truyện ngắn Lão Hạc or Chiến $!" ngà,Cố

…) -Lời kể,cách kể,ngôn ngữ kể…cần phảI phù hợp với nội dung của truyện

-Lời thoại:

+Đối thoại

+Độc thoại

Đối thoại và độc thoại nhằm thể hịên tâm

tác giả… Đối thoại góp phần làm cho lời kể,cách kể thêm sống động,diễn biến câu chuyện !" tô đậm và cụ thể

Độc thoại biểu lộ nội tâm nhân vật

*Lúc làm văn kể chuyện cần biết dùng dấu gạch ngang

đặt đầu lời thoại,hoặc dùng dấu hai chấm,ngoặc kép cho lời thoại.

Ví dụ:

“Chị Dậu thất vọng:

GV cho VD và yêu cầu

HS xác định lời đối

thoại và lời độc thoại?

?Có mấy thứ tự kể

trong văn tự sự?Kể

tên?

?Vai trò của yếu tố

miêu tả trong văn tự

sự?

Với mỗi dạng miêu

tả,GV đọc cho HS

nghe các VD trong

sách nâng cao ngữ văn

8

?Vai trò của yếu tố

biểu cảm trong văn tự

sự?

GV lấy ví dụ với mỗi

dạng để minh hoạ

-Thế thì con chỉ !" có hai đồng đem về…

Ông Nghị lại nhiêu nữa?Hai chục nữa nhé!thôi cho thế cũng đắt lắm rồi.Bán thì đI làm văn tự.Không bán thì về.Về thẳng!

“Về thì đâm đầu vào đâu”.Để chồng bị trói đến bao giờ nữa? Thôi,trời đã bắt tội,cũng đành nhắm mắt làm

mắt ứa ra,chị lại đứng dậy với bộ mặt não nùng:

-Vâng con xin bán hầu hai cụ.Nhờ các cụ bảo cho ông giáo làm giấy giúp con…!

6.Thứ tự kể trong văn tự sự:

-Kể theo trình tự thời gian,không gian… -Kể theo mạch cảm xúc của nhân vật

7.Miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự:

a.Miêu tả trong văn tự sự:

cũng vậy.Nhờ miêu tả mà ta có thể táI hiện cảnh vật và

-Miêu tả không chỉ làm nổi nật ngoại hình mà còn khắc hoạ nội tâm nhân vật,làm cho câu chuyện trở nên dậm

đà,hấp dẫn,lí thú

+Miêu tả cảnh vật-không gian và thời gian nghệ thuật

+Miêu tả nhân vật và ngoại hình nhân vật trong truyện

+Miêu tả hành động nhân vật- sự vịêc +Miêu tả tâm trạng nhân vật

VD:Sách nâng cao trang 228

b.Biểu cảm trong văn tự sự:

-Những yếu tố biểu cảm(vui,buồn,giận,hờn.lo âu.mong

…)luôn luôn hoà quyện vào cảnh vật,sự việc đang diễn ra,đang !" nói đến

hiện qua ba dạng thức sau đây:

+Tự thân cảnh vật ,sự việc diễn biến mà cảm xúc

!"1 +Cảm xúc !" bày ; !" biểu hiện qua các nhân vật,nhất là qua ngôI kể thứ nhất

+Cảm xúc !" tác giả bày tỏ trực tiếp.đó là đoạn truyện

VD:Sách nâng cao trang 230-231.

?Nếu các dạng đề văn

tự sự?

GV cho Hs làm bài tập

vận dụng để kiểm tra

kiến thức

8.Đề bài văn tự sự:Gồm các dạng sau:

-Kể chuyện đã biết theo một kết cục mới -Kể lại một chuyện cũ theo ngôi kể mới

***Bài tập vận dụng:

?Tìm trong văn bản “Trong lòng mẹ”-NH các sự việc

và cho biết các sự việc ấy @B bố trí theo trình tự nào?

-Bà cô gọi Hồng đến để nói xấu mẹ Hồng với mục

đích chia cắt tình mẫu tử của hai mẹ con bé Hồng

-Bé Hồng vô cùng đau đớn khi thấy mẹ bị coi

mẹ

-Ngày giỗ đầu của cha bé Hồng,mẹ Hồng đã về và

D.Củng cố:

-GV khắc sâu kiến thức bài học

-Học thuộc tòan bộ phần lí thuyết

kiến thức lý thuyết đã học

Ngày soạn:26/08/2012 Ngày dạy : 8 3 8 4

Tiết 3 Thực hành kể chyện

I.Mục tiêu cần đạt:

kết hợp miêu tả và biểu cảm

-Rèn kĩ năng viết văn bản tự sự có sử dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm,đặc biệt là

II.Chuẩn bị:

-Gv nghiên cứu tài liệu,soạn giáo án

-Học sinh học bài cũ,đọc )!_ bài mới

III.Tiến trình giờ học:

A.ổn định tổ chức:Kiểm tra sĩ số

B.Kiểm tra bài cũ:

?Thế nào là văn bản tự sự?Nêu bố cục của văn bản tự sự?

TL: Tự sự(kể chuyện) là trình bày một chuỗi diễn biến các sự việc,sự việc này dẫn đến sự việc kia,cuối cùng dẫn đến một kết thúc,thể hiện một ý nghĩa

Gồm 3 phần:

-MB :Có thể giới thiệu nhân vật và tình huống xảy ra câu chuyện…Cũng có lúc

-TB:Kể các tình tiết,sự việc làm nên câu chuyện.Nếu tác phẩm có nhiều nhân vật

thì tình tiết lồng vào nhau,đan xen theo diễn biến của câu chuyện

-KB:Câu chuyện kể đI vào kết cục,tình trạng và số phận nhân vật !" nhận diện

C.Bài mới:

Hoạt động của thầy và trò Nội dung dạy và học

học sinh làm các !_ và

viết thành bài văn hoàn

chỉnh

?Xác định thể loại của văn

Đề bài :Kể về buổi tối thứ bảy ở gia đình em?

*Tìm hiểu đề:

-Thể loại:Văn tự sự.

?Nội dung chính cần biểu

đạt của văn bản?

?Phạm vi?

?Xác định ngôi kể và

?Hãy nêu những ý chính

trong bài?

?Viết thử phần mở bài?

?Nêu rõ thời gian ,không

gian?

?Nêu các sự việc !" kể?

?Có thể kể lại công việc

-Nội dung:Sự đầm ấm của gia đình trong buổi tối thứ

bẩy

-Phạm vi:Dựa vào sự việc cụ thể trong gia đình.

biểu cảm

*Tìm ý:

-Nêu lí do -Giới thiệu không gian,thời gian -Nêu diễn biến của buổi tối thứ bẩy

*Dàn ý và lập dàn ý:

-Mở bài:

+Nêu lí do(tạo tình huống) +Dẫn dắt

VD:Cả tuần bố mẹ tôi đi công tác.Tôi và em đi học,còn ông bà ở nhà.Vì vậy chỉ đến tối thứ bẩy gia

đình tôi mới !" sum họp quây quần.Và tôi xin kể cho các bạn nghe về buổi sum họp đó

-Thân bài:

-Thời gian,không gian buổi tối thứ bẩy.

nhà,với ánh sáng ngọn đèn,cả căn phòng nhà tôi sáng rực lên thật ấm cúng

-Sự việc trong buổi sum họp :

việc.Mẹ nấu cơm,tôi quét nhà….chẳng mấy chốc nhà

+Trong bữa ăn,cả gia đình quây quần bên mâm cơm.Mâm cơm có rát nhyiều món ngon:Cá rán,thịt kho tàu….Cả nhà vừa ăn vừa nói chuyện vui vẻ và tám tắc khen các món ăn ngon(Có thể ghi lại một vài lời kkhen của ông bà,bố mẹ,xen lẫn cảm xúc của em hoặc

em em khi góp phần tạo nên bữa ăn ngon đó)Cảm xúc của em trong bữa ăn:Vui vẻ ,hạnh phúc và ấm cúng…

-Sau khi ăn cơm xong,mỗi

bát,em dọn bàn ăn….,ông xem thời sự,bố đọc báo,mẹ ngồi đan áo…

+Bố ngồi trên chiếc ghế dài trong phòng khách đọc báo,vừa đọc báo vừa nhâm nhi chén trà nóng.Khi có

?Kể lại câu chuyện của

em?

?Cảm xúc về việc làm của

bà ,của mẹ,nêu trách

nhiệm của bản thân em?

?Nội dung của phần kết

bài là gì?

gặp những câu chuyện vui cả nhà đầu !B đến chảy

… +Ông tôi ngồi xem vô tuyên,đến phần thời sự giới thiêu cảnh đồng bào miền trung bị lũ lụt,hay cảnh sập cầu ở Cần Thơ,vụ lật đò ở sông Gianh…ông thở dài và

… +Vì là tối thứ bẩy nên chị em tôi không phải học bài

và !" phép ngồi cạnh bà và !" nghe bà kể chuyện.Những câu chuyện bà kể thật thú vị,hai chị em

+Trên giừơng mẹ tôi ngồi đan áo,đôi tay khéo léo và nhanh thoăn thoắt.Nhiều lúc không cần nhìn xuống

Khi tôi nghe bà kể chuyện xong,mẹ gọi tôi đến bên và hỏi:

“Hôm nay con không phải học bài à?.Tôi trả lời rằng hôm nay là thứ bẩy nên không phải học bài.Tôi thầm nghĩ nếu !" mặc chiếc áo do chính tay cần cù chăm chỉ của mẹ tôi đan thì tôi sẽ hạnh phúc và tự hào lắm.Tôi chợt nhìn thấy đầu mẹ đã lốm đốm sợi bạc.Tôi liền chạy đi lấy chiếc nhíp và nhổ tóc sâu cho mẹ.Mẹ đã phải làm việc vất vả để nuôi chị em tôi ăn học,tôi chỉ mong !_ sao cho tóc mẹ màu xanh mãi.Em tôi đang chơi đồ chơi,khi thấy mẹ khaen tôi:

“Con gái mẹ nhổ tóc sâu giỏi quá”,nó liền chạy ra vơ lấy tóc mẹ.Khi thấy có chiếc tóc sâu,hai chị em tranh nhau nhổ.Những lúc ấy mẹ tôi lại ân cần nhắc nhở và tôi bao giờ cũng phải chịu thua em tôi một !_12[ hai chị em tôi vừa nhổ tóc sâu cho mẹ,vừa tranh nhau

kể thành tích trong tuần:Em tôi kể chuyện nó !" hai

thành tích học tập ,vừa kể những việc tốt tôi đã làm trong tuần.Nghe hai chị em tôi tranh nhau kể về mình,bố mẹ tôi lộ rõ niềm vui và tự hào sung

giỏi…(Cảm xúc của em).

-KB:Nêu suy nghĩ của mình về buổi tối thứ bẩy của

gia đình;

và tôi mong rằng gia đình tôi luôn có những buổi tối

D.Củng cố:-GV khắc sâu kiến thức ôn tập.

E.Hướng dẫn học tập về nhà:Viết thành bài văn hoàn chỉnh đề trên.

Ngày soạn:26/08/2012 Ngày dạy : 8 3 8 4

Tiết 4 Thực hành kể chyện

I.Mục tiêu cần đạt:

kết hợp miêu tả và biểu cảm

-Rèn kĩ năng viết văn bản tự sự có sử dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm,đặc biệt là

II.Chuẩn bị:

-Gv nghiên cứu tài liệu,soạn giáo án

-Học sinh học bài cũ,đọc )!_ bài mới

III.Tiến trình giờ học:

A.ổn định tổ chức:Kiểm tra sĩ số

B.Kiểm tra bài cũ:

?Thế nào là văn bản tự sự?Nêu bố cục của văn bản tự sự?

TL: Tự sự(kể chuyện) là trình bày một chuỗi diễn biến các sự việc,sự việc này dẫn đến sự việc kia,cuối cùng dẫn đến một kết thúc,thể hiện một ý nghĩa

Gồm 3 phần:

-MB :Có thể giới thiệu nhân vật và tình huống xảy ra câu chuyện…Cũng có lúc

-TB:Kể các tình tiết,sự việc làm nên câu chuyện.Nếu tác phẩm có nhiều nhân vật

thì tình tiết lồng vào nhau,đan xen theo diễn biến của câu chuyện

-KB:Câu chuyện kể đI vào kết cục,tình trạng và số phận nhân vật !" nhận diện

C.Bài mới:

Hoạt động của thầy và trò Nội dung dạy và học

học sinh làm các !_ và

viết thành bài văn hoàn

chỉnh

Đề bài :Kể về kỷ niệm ngày đầu tiên đi học của em

?Xác định thể loại của văn

bản?

?Nội dung chính cần biểu

đạt của văn bản?

?Phạm vi?

?Xác định ngôi kể và

?Hãy nêu những ý chính

trong bài?

?Viết thử phần mở bài?

?Nêu rõ thời gian ,không

gian?

?Kể lại các yếu tố khơi

nguồn cảm xúc?mạch cảm

xúc?

?Có thể kể lại chi tiết các

*Tìm hiểu đề:

-Thể loại:Văn tự sự.

-Nội dung:kỷ niệm ngày đầu tiên đi học của em

-Phạm vi:Dựa vào sự việc cụ thể trong ngày đầu tiên

đi học của em

biểu cảm

*Tìm ý:

-Nêu lí do -Giới thiệu không gian,thời gian -Nêu diễn biến của tâm trạng và cảm xúc của em trong ngày đầu tiên đi học

*Dàn ý và lập dàn ý:

-Mở bài:

+Nêu lí do(tạo tình huống) +Dẫn dắt

Vd:Đã bao năm đi học,giờ tôi đã là học sinh cấp hai

………….Trong quãng thời gian đi học ấy có biết bao nhiêu kỉ niệm vui,buồn,kỉ niệm nào cũng ghi

đậm nhất và đáng nhớ nhất vẫn chính là những kỉ niệm trong ngày đầu tiên đi học của tôi

-Thân bài:

-Thời gian,không gian,yếu tố khơi nguồn cảm xúc

:Cứ mỗi lần vào cuối thu,khi trời bắt đầu chuyển mùa,những cơn gió thu mát )!" thay thế cho những trận nắng mùa hè oi ả,nóng bức;khi ngoài

cốm nồng nàn mời gọi và cảnh vật !" tô điểm bởi màu vàng của quả thị chín lúc lỉu trên cành…Cũng là

một năm học mới đã đến rã với những kỉ niệm của ngày đầu tiên đi học cứ tự nhiên ùa về ,xôn xao,với biết bao những cảm xúc vừa quen,vừa lạ…

nhân vật và sự việc,cảm

xúc của em theo trình tự

thời gian và không gian

hợp lí?

CY!, ý gì khi kể lại câu

chuyện của em?

?Nội dung của phần kết

bài là gì?

… +Kể lại những sự việc em !" chứng kiến và cảm

…

+Khi phải thực sự xa rời hỏi tay mẹ và !" tham gia

… +Khi xếp hàng chờ vào lớp , khi ngồi trong lớp học và !" học bài học đầu tiên(chú ý cảm nhận về sự việc xung quanh và các bạn …)

{Y!, ý:Cần có sự đồng hiện giữa các cảm xúc của

tự sự,miêu tả,bỉêu cảm

-Cần tạo thêm hệ thống nhân vật phụ để tăng tính hiện thực và hấp dẫn cho câu chuyện(các bạn,thầy cô giáo…).

-Giọng văn cần giàu cảm xúc,thể hiện !" tình cảm tâm trạng thích hợp khi nhớ về ngày đầu tiên đi học

KB:Nêu suy nghĩ của mình về ngày đầu tiên đi học

của em

D.Củng cố:

-GV khắc sâu kiến thức ôn tập

E.Hướng dẫn học tập về nhà:

-Viết thành bài văn hoàn chỉnh đề trên

Ngày soạn:20/9/2012 Ngày dạy : 8 3 8 4

Tiết 5 Thực hành kể chuyện

I.Mục tiêu cần đạt:

sự có kết hợp miêu tả và biểu cảm

-Rèn kĩ năng viết văn bản tự sự có sử dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm,đặc biệt là

II.Chuẩn bị:

-Gv nghiên cứu tài liệu,soạn giáo án

-Học sinh học bài cũ,đọc )!_ bài mới

III.Tiến trình giờ học:

A.ổn định tổ chức:Kiểm tra sĩ số

B.Kiểm tra bài cũ(trong giờ)

C.Thực hành viết văn bản tự sự:

Hoạt động của thầy và trò Nội dung dạy và học

học sinh làm các !_ và

viết thành bài văn hoàn

chỉnh

?Xác định thể loại của văn

bản?

?Nội dung chính cần biểu

đạt của văn bản?

?Phạm vi?

?Xác định ngôi kể và

?Hãy nêu những ý chính

Đề bài :Kể về thân sống mãi trong lòng em.

*Tìm hiểu đề:

-Thể loại:Văn tự sự.

…

-Phạm vi:Dựa vào các câu chuyện liên quan đến

biểu cảm

*Tìm ý:

niệm và luôn khiến em nhớ mãi

trong bài?

?Viết thử phần mở bài?

-Hs thực hiện theo yêu cầu

của giáo viên

Thảo luận:

Em sẽ lựa chọn các chi

tiết nào để kể về bà của

em?

(GV chia lớp thành 4

nhóm thảo luận,sau đó

cho các nhóm trình bày

kết quả thảo luận và tổng

hợp ý kiến thảo luận để

! ra một dàn ý hoàn

chỉnh nhất.)

-Học sinh tìm ý và lựa

chọn các chi tiết tiêu biểu

rồi sắp xếp theo một trình

tự hợp lí

-GV chốt khái quát lại

những vấn đề chính

CY!, ý gì khi kể lại câu

chuyện của em?

-Những nét riêng về hình dáng,tính cách… -Nêu diễn biến của tâm trạng và cảm xúc khi nhớ về

*Lập dàn ý:

Ví dụ:

quý

-Mở bài:

của em:Có thể là hôm nay em !" học văn bản :Cô

em bé bán diêm quá và càng hiểu !" niềm hạnh phúc khi có bà bên cạnh

-Thân bài:

-Kể về hình dáng của bà em.,qua đó nói lên cảm xúc của em về bà

-Kể về tính cách của bà em,qua đó thể hiện tình yêu

và cảm xúc với bà

sóc,dạy em điều hay,lẽ phải khiến em thấy mình thật hạnh phúc vì luôn có bà ở bên

-Kể về những việc đã xảy ra làm em nhớ mãi(Có thể

là một kỉ niệm đáng nhớ nào đó,có thể là việc em làm khiến bà vui hoặc khiến bà buồn và cảm xúc,suy nghĩ của em sau việc làm đó)

-Kể về quãng thời gian hiện tại của em với bà(Có thể

bà đã mất hoặc yếu hơn hoặc vẫn luôn ở bên em

-Em hãy kể về những suy nghĩ và lời hứa của em đối với bà

{Y!, ý:Cần có sự đồng hiện giữa các cảm xúc của

tự sự,miêu tả,bỉêu cảm

-Cần tạo thêm hệ thống nhân vật phụ để tăng tính hiện thực và hấp dẫn cho câu chuyện(em của em,những

chú,bác em…).

-Giọng văn cần giàu cảm xúc,thể hiện !" tình cảm tâm trạng thích hợp khi nghĩ về bà

-Tình cảm phải thật sự chân thực và xúc động bày tỏ !" lòng biết ơn sâu sắc và yêu mến, kính trọng đối với bà

KB:Nêu suy nghĩ của em về bà.