Tóm tắt Luận văn Thạc sĩ Luật Hiến pháp và Luật hành chính: Tổ chức thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm ở thành phố Hải Phòng

Mục đích của luận văn nhằm phân tích làm rõ thêm lý luận về tổ chức thực hiện pháp luật ATTP;Đánh giá thực trạng pháp công tác tổ chức thực hiện pháp luật về ATTP của các chủ thể;Đề xuất một số giải pháp nhằm bảo đảm tổ chức thực hiện pháp luật ATTP ở thành phố Hải Phòng.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

Công trình được hoàn thành tại:

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Người hướng dẫn khoa học:PGS.TS LƯƠNG THANH CƯỜNG

Phản biện 1: PGS.TS Nguyễn Quốc Sửu

Học viện Hành chính Quốc gia

Phản biện 2: PGS.TS Trương Hồ Hải

Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh

Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia

Địa điểm: Phòng họp 401, NhàA, Hội trường bảo vệ luận văn thạc

sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia

Số 77 đường Nguyễn Chí Thanh - quận Đống Đa - thành phố Hà Nội Thời gian: vào hồi 14 giờ 00ngày 13 tháng 11 năm 2018

Có thể tìm hiểu luận văn tại Thư viện Học viện Hành chính Quốc gia hoặc trên trang Web Khoa Sau đại học, Học viện Hành chính Quốc gia

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về ATTP cơ bản có phân công rõ ràng trách nhiệm quản lý giữa các bộ, ngành nhưng còn chồng chéo, còn thiếu sót, chưa phủ hết các lĩnh vực, có khoảng trống trong phân công trách nhiệm quản lý Tác giả đã chọn

đề tài: “Tổ chức thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm ở thành phố Hải Phòng” làm luận văn thạc sĩ, với mục đích sẽ chỉ ra được

những tồn tại, hạn chế trong hệ thống pháp luật về ATTP cũng như việc thực hiện pháp luật trong lĩnh vực này tại thành phố Hải Phòng

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Pháp luật về ATTP ở nước ta gần đây đã có một số công trình nghiên cứu quy mô được công bố, tuy nhiên chưa có công trình khoa học nào đi sâu nghiên cứu pháp luật về ATTP ở thành phố Hải Phòng Do đó, việc tác giả lựa chọn nghiên cứu tổ chức thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm trên địa bàn Thành phố Hải Phòng có

ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

Phân tích làm rõ thêm lý luận về tổ chức thực hiện pháp luật ATTP;Đánh giá thực trạng pháp công tác tổ chức thực hiện pháp luật

về ATTP của các chủ thể;Đề xuất một số giải pháp nhằm bảo đảm tổ chức thực hiện pháp luật ATTP ở thành phố Hải Phòng

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

Nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn về tổ chức thực hiện pháp luật về ATTP ở thành phố Hải Phòng dưới góc độ chuyên ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính, từ năm 2012 – 2017

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

Luận văn sử dụng phương pháp luận biện chứng duy vật Phương pháp nghiên cứu: phương pháp thực chứng, phương pháp phân tích hệ thống, phương pháp so sánh, phương pháp tổng hợp

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Đề tài là một công trình mới nhất được nghiên cứu trên địa bàn Thành phố Hải Phòng, đãđưa ra được quan điểm, giải pháp đảm bảo thực hiện pháp luật về ATTP ở Thành phố Hải Phòng

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được kết cấu thành 3 chương:Chương 1: Những vấn đề lý luận và pháp lý củatổ chức thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm; Chương 2: Thực trạng tổ chức thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm ở thành phố Hải Phòng; Chương 3: Quan điểm, giải pháp bảo đảm tổ chức thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm ở thành phố Hải Phòng

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ CỦA TỔ CHỨC

THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ AN TOÀN THỰC PHẨM 1.1 Pháp luật về an toàn thực phẩm

1.1.1 Khái niệm pháp luật về an toàn thực phẩm

“Pháp luật về an toàn thực phẩm là hệ thống các quy tắc xử sự

có tính bắt buộc chung do nhà nước đặt ra và bảo đảm thực hiện nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực an toàn thực phẩm”

1.1.2 Nội dung của pháp luật về an toàn thực phẩm

Pháp luật quy định các quy tắc xử sự chung cho mọi người trong những hoạt động ở lĩnh vực thực phẩm; các chế tài ràng buộc con người thực hiện những yêu cầu của pháp luật để đảm bảo ATTP; các tiêu chuẩn bảo đảm ATTP; chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể của các cơ quan quản lý nhà nước về bảo đảm ATTP

1.2 Tổ chức thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm

1.2.1 Khái niệm tổ chức thực hiện pháp luật về ATTP

Tổ chức thực hiện pháp luật về ATTP là hoạt động sắp xếp, định huớng một cách có tổ chức, có ý thức, có mục đích, có kế hoạch

và thuờng xuyên, do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện làm cho pháp luật về ATTP được triển khai trong thực tiễn

Hình 1.1: Các cấp pháp lý theo Luật ATTP 2010(Nguồn: sưu tầm)

Quốc hội:

Luật An toàn thực phẩm 2010 Chính phủ: Các Nghị định, nhiệm vụ, triển khai, tổ chức, phê duyệt Các Bộ: Các thông tư, Quyết định, Hướng dẫn chi tiết

1.2.2 Nội dung tổ chức thực hiện pháp luật về ATTP

Tổ chức thực hiện pháp luật về ATTP là hoạt động có sự tham gia của cơ quan nhà nuớc có thẩm quyền tác động tới lĩnh vực ATTP nhằm đạt được mục đích của cơ quan nhà nước

1.2.3 Các giai đoạn tổ chức thực hiện pháp luật về ATTP

1.2.3.1 Giai đoạn ban hành văn bản hướng dẫn, chỉ đạo

Chính phủ ban hành các văn bản mang tính chiến lược để chỉ đạo các bộ, ngành và địa phương triển khai các giải pháp bảo đảm ATTP.Các bộ trình Chính phủ hoặc ban hành các văn bản chỉ đạo, các đề án về ATTP Địa phươngban hành các văn bản chỉ đạo về việc tăng cường trách nhiệm quản lý nhà nước về ATTP

1.2.3.2 Giai đoạn phổ biến, giáo dục pháp luật về ATTP

Các Bộ, ngành và địa phương đẩy mạnh công tác phổ biến pháp luật ATTP theo hướng dẫn của Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về vệ sinh ATTP vào các đợt cao điểm trong năm;tổ chức các lớp đào tạo chứng chỉ, tập huấn về ATTP bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ làm công tác ATTP từ Trung ương đến cơ sở

1.2.3.3 Giai đoạn tổ chức bộ máy, chuẩn bị nhân lực, vật lực phục vụ thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm

Tại Trung ương nhiệm vụ quản lý nhà nước về ATTP được phân công cho ba Bộ: Y tế, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Công Thương Tại địa phương:Sở Y tế, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Công Thương; các cơ quan chuyên môn thuộc UBND quận, huyện; công chức văn hóa xã hội cấp xã kiêm nhiệmnhiệm vụ theo dõi công tác ATTP tham mưu giúp UBND các cấp thực hiện quản lý nhà nước về ATTP

1.2.3.4 Giai đoạn thực hiện trong thực tế pháp luật về ATTP

Nhà nước thông qua cáccơ quan nhà nước có thẩm quyền tổ chức cho các chủ thể pháp luật về ATTP thực hiện những quy định của pháp luật,hoặc tự mình căn cứ vào những quy định của pháp luật

ATTP để tạo ra các quyết định làm phát sinh, thay đổi, đình chỉ hoặc chấm dứtnhững quan hệ pháp luật về ATTP

1.2.3.5 Giai đoạn kiểm tra, thanh tra, xử lý vi phạm

Việc thanh tra, kiểm tra tại các cơ sở thực phẩm được phân công rõ cho từng ngành, từng cấp

1.2.3.6 Giai đoạn tổng kết, đánh giá

Hàng năm, các tỉnh, thành phố sẽ thực hiện công tác tổng kết, đánh giá tình hình thực thi chính sách, pháp luật về ATTP và triển khai nhiệm vụ của những năm tiếp theo

1.3 Các yếu tố tác động đến tổ chức thực hiện pháp luật

về an toàn thực phẩm

1.3.1 Mức độ hoàn thiện của pháp luật về ATTP

Tính toàn diện là tiêu chuẩn định lượngpháp luật về ATTP Tính đồng bộ thể hiện sự thống nhất giữa các bộ phận của hệ thống pháp luật Tính phù hợp thể hiện sự tương quan giữatrình độ của pháp luật ATTP với trình độ phát triển của kinh tế xã hội Trình độ

kỹ thuật pháp lý thể hiện ở những nguyên tắc tối ưu đượcvạch ra để

áp dụng trong quá trình xây dựng và hoàn thiện pháp luật; việc xác định chính xác cơ cấu của pháp luật; cáchbiểu đạt bằng ngôn ngữ pháp lý đảm bảo tính cô đọng,lôgíc, chính xác và mộtnghĩa

1.3.2 Văn hóa pháp luật về an toàn thực phẩm

Văn hóa pháp luật về ATTP là hệ thống các giá trị, chuẩn mực pháp luật được kết tinh từ trí thức pháp luật, tình cảm, niềm tin đối với pháp luật về ATTP và hành vi pháp luật trong lĩnh vực ATTP

1.3.3 Năng lực tổ chức thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm của các chủ thể có thẩm quyền

Năng lực tổ chức thực hiện pháp luật về ATTP của các chủ thể

có thẩm quyền là việc đảm bảo điều kiện thi hành văn bản quy phạm pháp luật ATTP Vai trò của tổ chức bộ máy thực hiện pháp luật nói

chung và pháp luật ATTP nói riêng, hay chính xác hơn là cơ quan chịu trách nhiệm bảo đảm thực hiện văn bản, là rất quan trọng

1.3.4 Sự phát triển của khoa học, công nghệ trong lĩnh vực an toàn thực phẩm

Sự phát triển của khoa học, công nghệ sẽ góp phần thiết thực vào việc tạo lập cơ sở lý luận và thực tiễn đồng thời đưa ra những giải pháp mang tính khoa học hỗ trợ cơ quan hữu quan trong xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật, thiết lập cơ chế hữu hiệu bảo đảm ATTP

Những nội dung tổ chức thực hiện của pháp luật về ATTP, tập trung phân tích quá trình tổ chức thực hiện pháp luật về ATTP, gồm: ban hành các văn bản hướng dẫn, chỉ đạo pháp luật ATTP; thực hiện công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về ATTP; công

tác chuẩn bị nhân lực, vật lực phục vụ thực hiện pháp luật về ATTP,

công tác thanh tra, kiểm tra việc thực hiện pháp luật về ATTP, công tác tổng kết đánh giá và làm rõ 04 yếu tố tác động tới việc tổ chức thực hiện pháp luật về ATTP

Với những lý luận cơ bản và thực tiễn của pháp luật về ATTP và

tổ chức thực hiện pháp luật về ATTP được trình bày ở chương 1, tác giả lấy đó làm cơ sở cho việc phân tích, đánh giá thực trạng tổ chức thực hiện phá pluật về ATTP ở thành phố Hải Phòng trong chương 2

Chương 2 THỰC TRẠNG TỔ CHỨC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT

Hải Phòng là thành phố trực thuộc Trung ương - là đô thị loại

1 cấp quốc gia gồm 7 quận (Ngô Quyền, Hồng Bàng, Lê Chân, Dương Kinh, Đồ Sơn, Kiến An và Hải An), 6 huyện ngoại thành (Thuỷ Nguyên, Hải An, An Lão, Kiến Thụy, Tiên Lãng, Vĩnh Bảo)

và 2 huyện đảo (Cát Hải, Bạch Long Vĩ) với 223 xã, phường và thị trấn…

2.1.2 Phổ biến, giáo dục pháp luật về an toàn thực phẩm ở thành phố Hải Phòng

Các Sở, ngành: Y tế, NNPTNT, Công thương, Công an thành phố và UBND cấphuyện, xã đã đẩy mạnh hoạt động thông tin, truyền thông, phổ biến kiến thức khoa học và pháp luật về ATTP Giai đoạn 2012-2017, toàn thành phố đã tổ chức được 329 lớp tập huấn cho 19.511 lượt cán bộ và các nhóm đối tượng; 84 hội nghị, hội thảo với 3.584 người tham gia; phát tin bài trên hệ thống loa truyền thanh 72.449 lượt; 231 chuyên mục, phóng sự, tin bài trên Truyền hình thành phố; 183 bài trên Báo Hải Phòng; in sao 6.000 đĩa hình, đĩa

tiếng tuyên truyền; cấp phát 371.200 tờ gấp, tranh, áp phích

Biểu đồ 2.1: Một số hình thức phổ biến, tuyên truyền pháp luật ATTP trên địa bàn thành phố Hải Phòng giai đoạn 2012 - 2017

Nguồn: Theo[33], [34], [35], [36], [37],[38]

Nhìn vào biểu đồ, nhận thấy công tác vận động, tuyên truyền, giáo dục về ATTP trên địa bàn thành phố Hải Phòng chưa thường xuyên, kết quả còn hạn chế, số lượng giảm theo từng năm

Bảng 2.1: Tình hình tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật

an toàn thực phẩm của một số địa phương năm 2017

ĐV tính

Băng rôn, khẩu hiệu tính ĐV Hải

Năm 2013

Năm 2014

Năm 2015

Năm 2016

Năm 2017

Hình thức tuyên truyền của mỗi tỉnh, thành phố lại có số lượng khác nhau và Hải Phòng là thành phố có số lượng thấp nhất về tỷ lệ bài báo cũng như băng rôn khẩu hiệu

2.1.3 Tổ chức bộ máy, nhân lực, vật lực phục vụ thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm ở thành phố Hải Phòng

2.1.3.1 Tổ chức bộ máy

UBNDthành phố Hải Phòng đã chỉ đạo thành lập Ban Chỉ đạo liên ngành về ATTP các cấp; các Sở được giao nhiệm vụ quản lý về ATTP đã thành lập các Chi cục theo hướng dẫn của Chính phủ và các bộ, ngành trung ương

2.1.3.2 Về hệ thống tổ chức kiểm nghiệm, trang thiết bị kiểm nghiệm

Sở Y tế có Labo kiểm nghiệm của Trung tâm Y tế Dự phòng thành phố có chức năng kiểm nghiệm ATTP, hiện Trung tâm đang xây dựng và đề nghị công nhận đạt chuẩn ISO17025 Sở NNPTNT

có 01 Phòng thí nghiệm phân tích đất, kiểm nghiệm giống cây trồng, thức ăn chăn nuôi… đạt chuẩn ISO17025 năm 2011

2.1.3.3 Về tổ chức thực hiện quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo chức năng, nhiệm vụ

Các ngành: Y tế, NNPTNT, Công Thương thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về ATTP đối với các nhóm sản phẩm thực phẩm theo quy định của của Luật ATTP, Nghị định số 15/2018/NĐ-CP ngày 02/02/2018 của Chính phủ Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật ATTP

2.1.3.4 Việc triển khai phối hợp liên ngành trong quản lý an toàn thực phẩm

Quyết định số 2481/2015/QĐ- UBND ngày 02/11/2015 của UBND thành phố ban hành quy định phân công trách nhiệm quản lý nhà nước về ATTP trên địa bàn thành phố Hải Phòng là cơ sở để các ngành, các cấp trong thành phố phối hợp tổ chức triển khai thực hiện công tác quản lý ATTP

Bảng 2.2: Tổ chức hệ thống cơ quan quản lý an toàn thực phẩm tạithành phố Hải Phòng qua các năm 2012 – 2017

đơnvị tham mưu, giúpviệc

Sốbiênchế Chuyêntrách

Số người biên chếkiêmnhiệm

Năm 2012

Trên địa bàn thành phố hiện nay ước tính có khoảng 23.422 cơ

sở sản xuất, kinh doanh doanh thực phẩm các loại bao gồm: 6.853 cơ

sở sản xuất, 7.399 cơ sở kinh doanh, 9.170 cơ sở kinh doanh dịch vụ

ăn uống, chủ yếu là các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ, quy mô hộ gia đình, kinh doanh thức ăn đường phố [38]

Bảng 2.3: Kết quả thực hiện thủ tục hành chính về an toàn thực

phẩm năm 2017 ở thành phố Hải Phòng

1 Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP Cơ sở 989

3 Giấy xác nhận/giấy tiếp nhận công bố hợp

quy/công bố phù hợp quy định ATTP Sản phẩm 240

2.1.5 Kiểm tra, thanh tra, xử lý vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm ở thành phố Hải Phòng

Giai đoạn 2012-2017, toàn thành phố đã thành lập đƣợc 865 lƣợt đoàn thanh tra liên ngành, 510 lƣợt đoàn kiểm tra chuyên ngành;

tổ chức thanh, kiểm tra 64.962 lƣợt cơ sở thực phẩm; đã phạt tiền 3.499 cơ sở, với số tiền 4.560.451.000 đồng; 293 cơ sở bị tiêu huỷ sản phẩm; đóng cửa 163 cơ sở; cảnh cáo 2.342 cơ sở [32], [38]

Biểu đồ 2.2: Số lƣợng các cơ sở đƣợc thanh tra, kiểm tra từ năm

Năm 2013

Năm 2014

Năm 2015

Năm 2016

Năm 2017

0 200 400 600 800 1000 1200 1400

Bảng 2.4: Số cơ sở sản xuất,kinh doanh thực phẩm bị xử phạt

của một số địa phương năm 2017

Tỉnh/

Thành phố thực phẩm Số cơ sở Số cơ sở kiểm tra Số cơ sở bị xử phạt

Số tiền phạt nộp ngân sách (tỷ đồng)

2.2 Tình hình các yếu tố tác động đến tổ chức thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm ở thành phố Hải Phòng

2.2.1 Mức độ hoàn thiện của pháp luật về an toàn thực phẩm

Sau khi áp dụng Luật ATTP vào thực tiễn, công tác đảm bảo ATTP trên địa bàn thành phố Hải Phòng đã có nhiều chuyển biến Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn vướng mắc, cóquy định vẫn chưa phù hợp trong quản lý các sản phẩm “giao thoa” giữa các ngành, một số nhiệm vụ phối hợp chưa được triển khai có hiệu quả

2.2.2 Văn hóa pháp luật về an toàn thực phẩm

Hiện nay ý thức tôn trọng và chấp hành pháp luật về ATTP ở thành phố Hải Phòngcòn tồn tại nhiều hạn chế Lý do: mặt bằng dân trí pháp lý còn không đồng đều;ý thức tôn trọng pháp luật và tính chủ