Hướng dẫn học sinh từ bài dễ đến khó, không chủ quan bỏ qua các bài tập dễ mà tôi dạy học sinh phải xem các bài tập dễ là một tập hợp kiến thức để gải quyết các bài tập khó Trong giờ[r]
Trang 1A PHẦN MỞ ĐẦU
I Lý do chọn đề tài
Hiện nay với thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế “WTO” nên đòi hỏi con
người phải phát triển một cách toàn diện nhất là về trí thức, đòi hỏi mỗi người phải
có óc sáng tạo trong suy nghĩ, trong cách làm sao cho trong một thơi gian ngắn
nhất mà thu được hiệu quả cao nhất kể cả về số lượng và chất lượng Chính vì thế
đòi hỏi ngành Giáo dục phải thay da đổi thịt trên lĩnh vực của mình nhất là thay
đổi về phương pháp dạy- học và hơn thế nữa là chú trọng đến môn Toán đặc biệt là
Toán 9, là một môn thi tuyển vào lớp 10 và còn là hệ số 2 trong việc tính điểm xét
tuyểt đó là việc trước mắt và hơn nữa môn toán là môn đặc trưng cho tư duy, đòi
hỏi học sinh phải biết cách học và giáo viên phải chú ý đến cách hướng dẫn học
sinh học môn của mình để có chất lượng tốt nhất Để đáp ứng được mục tiêu giáo
dục hiện nay và đường lối quan điểm của Đảng về giáo dục, hơn ai hết là ngành
giáo dục nói chung và là giáo viên bộ môn Toán nói riêng chúng ta phải giáo dục
cho học sinh nhất quán từ Mầm non đến bậc Đại học tuỳ theo lứa tuổi, tùy theo cấp
học, không đơn thuần là giáo dục học sinh về tri thức mà còn giáo dục học sinh về
tầm quan trọng của môn Toán trong mọi lĩnh vực đặc biệt là trong kỳ thi tuyển
sinh vào lớp 10 ở cuối năm lớp 9, hơn nữa chúng ta cho học sinh thấy môn Toán là
môn chủ đạo, là kim chỉ nam cho các môn học khác trong trường phổ thông, và
việc ứng dụng môn toán trong thực tế, trong cuộc sống đời thường, rất cần thiết
cho mọi người từ những người mua bán nhỏ cho đến các nhà kinh tế, các nhà kinh
doanh… Môn toán là một nội dung không thể thiếu trong trường phổ thông
Với thời kỳ công nghệ thông tin phát triển như vũ bão Hiện nay nước ta đã
hội nhập vào kinh tế quốc tế, đang mở cửa ngoại giao các các nước trên thế giới,
công nghệ thông tin đang được ứng dụng rộng khắp trên mọi lĩnh vực Đó là một
mặt có thể nói là sự phát triển của nền kinh tế, nói đến sự phát triển của toán học
Tuy nhiên còn không ít một số không nhỏ thanh, thiếu niên lạm dụng sự phát triển
của công nghệ thông tin như truy cập internet không phải là chủ yếu phục vụ cho
công việc học tập mà chủ yếu là xem phim ảnh đồi trụy, phim bạo lực, chơi
game dẫn đến có những hành vi sai trái, lệch lạc với mục tiêu giáo dục, với đạo
đức xã hội, gây bạo lực trong học đường… Hiện nay ngày càng gia tăng trong học
đường nói chung, số học sinh không chịu học nhất là môn toán, các em đã đánh
mất kiến thức môn toán tự bao giờ mà các em không hay vì vậy việc học toán đối
với các em không là một hứng thú mà ngược lại là một tiết vô bổ
Xuất phát từ cơ sở lý luận và tình hình thực tế như trên Để góp phần nâng
cao chất lượng toán 9 ở trường phổ thông là một việc làm hết sức cần thiết và cấp
bách đối với mỗi giáo viên đang dạy toán 9 hiện nay Nếu như mỗi giáo viên đều
nhận thấy thực trạng việc học toán của học sinh trong giai đoạn hiện nay là cần
phải chấn chỉnh và xem đây là hiệu quả giáo dục của chính mình thì không bao lâu
tôi tin rằng học sinh có nề nếp học tập tốt hơn và có hiệu quả cao hơn, thông qua
đó mà kết quả học tập của học sinh được nâng lên mỗi ngày Chính vì thế tôi tâm
đắc đề tài này nhất
Trang 2Do sự phát triển như vũ bão của khoa học và kỹ thuật, kho tàng kiến thức
của nhân loại tăng lên theo cấp số nhân Cái mà hôm nay còn là mới ngày mai đã
trở thành lạc hậu Thầy giáo không thể nào luôn luôn cung cấp cho học sinh đầy đủ
những kiến thức của nhân loại được Điều quan trọng là phải trang bị cho các em
một số kiến thức cơ bản nhất định, năng lực tự học để có thể tự mình tìm kiếm
những kiến thức khi cần thiết trong tương lai
Với yêu cầu của xã hội cấp thiết như hiện nay đòi hỏi ngành giáo dục phải
chú trọng đến chất lượng giáo dục, nhất là chú trọng đến môn toán Vì môn toán
đòi hỏi học sinh phải tư duy, là môn được gọi là chủ lực trong phổ thông nói
chung, đặc biệt là toán 9 nói riêng, nó đòi hỏi học sinh phải có kiến thức nhất định
nào đó thì mới học được các môn khác như vật lý, hóa hóa học, sinh học nhất là
trong kỳ thi tuyến sinh vào lớp 10 ở cuối năm học lớp 9
Trong quá trình giảng dạy thực tế trên lớp một số năm học, tôi đã phát hiện
ra là còn rất nhiều học sinh thực hành kỹ năng giải toán còn yếu- kém nên kết quả
cuối năm đạt chưa cao Nhằm để giúp đỡ học sinh có điều kiện học lên cao, việc
giúp học sinh nhận ra những sai lầm trong khi giảI toán hay nhận ra được những
suy nghĩ lệch lạc về việc học tập tôi sẽ tìm ra được một số giải pháp để giúp các
em có cách học đúng phương pháp, có mục tiêu trong học tập, có hoài bão, có hy
vọng về tương lai của mình Đây là lý do mà tôi chọn đề tài “Nâng cao chất lượng
môn toán 9”.
II Mục đích và phương pháp nghiên cứu.
II.1 Mục đích
Giúp giáo viên toán THCS quan tâm hơn đến phương pháp dạy học tích cực
Giúp giáo viên toán THCS nói chung và GV dạy toán 9 nói riêng có thêm
thông tin về PPDH tích cực này nhằm giúp họ dễ ràng phân tích để đưa ra
biện pháp tối ưu khi áp dụng phương pháp vào dạy học và trong sáng kiến này
cũng tạo cơ sở để các GV khác xây dựng sáng kiến khác có phạm vi và quy
mô hơn
Qua sáng kiến này tôi muốn đưa ra một số giải pháp cần thiết nhất trong quá
trình lĩnh hội kiến thức, có thể giúp học sinh khắc phục các lỗi mà các em hay
mắc phải trong quá trình giải bài tập hoặc trong thi cử, kiểm tra… Cũng qua
sáng kiến này tôi muốn giúp GV toán 9 có thêm cái nhìn mới sâu sắc hơn, chú
ý đến việc rèn luyện kỹ năng thực hành giải toán của học sinh
Qua sáng kiến này tôi cũng tự đúc rút cho bản thân mình những kinh nghiệm
để làm cho phương pháp dạy học mới của tôi những năm tiếp theo đạt hiệu
quả cao hơn, nhất là trong kỳ thi tuyển vào lớp 10
Giúp học sinh có ý thức về học tập đúng đắn
Giúp học sinh có được suy những nghĩ đúng đắn, không lệnh lạc
Giúp học sinh thấy được tầm quan trọng của môn toán không những trong
trường phổ thông mà còn cả trong mọi lĩnh vực, trong mọi chuyên ngành nhất
là trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10, vào các trường đại học, cao đẳng
Giúp học sinh thấy được những biện pháp học môn toán hay nhất có hiệu quả
nhất
Trang 3Giúp ích cho việc bồi dưỡng nhân tài ngay từ thời phổ thông, đầu tư đúng
mức, giáo dục theo hướng tích cực để phát huy được tính sáng tạo của học sinh,
nhất là trong giai đoạn hiện nay công nghệ hoá đi sâu vào mọi lĩnh vực
II.2 Phương pháp nghiên cứu
- Thông qua việc đọc sách, tham khảo tài liệu
- Thông qua chuyên đề, thảo luận cùng đồng nghiệp
- Thông qua dạy học thực tiễn trên lớp để rút ra kinh nghiệm
- Thông qua học tập bồi bưỡng thường xuyên
- Thông qua kinh nghiệm giảng dạy toán 9 của các giáo viên có kinh nghiệm
của trường trong những năm học trước và vốn kinh nghiệm của bản thân đã rút ra
được một số vấn đề có liên quan đến nội dung của sáng kiến
Trong những năm học vừa qua chúng tôi đã quan tâm đến những vấn đề mà
học sinh mắc phải Qua những giờ học sinh làm bài tập tại lớp, qua các bài kiểm
tra dưới các hình thức khác nhau, bước đầu tôi đã nắm được các sai lầm mà học
sinh thường mắc phải khi giải bài tập Sau đó tôi tổng hợp lại, phân loại thành hai
nhóm cơ bản
- Quan sát trực tiếp các đối tượng học sinh để phát hiện ra những vấn đề mà
học sinh thấy lúng túng, khó khăn khi giáo viên yêu cầu giải quyết vấn đề đó
- Điều tra toàn diện các đối tượng học sinh trong 2 lớp 9 của của tôi phụ
trách với tổng số 69 học sinh để thống kê học lực của học sinh
- Tìm hiểu tâm lý của các em khi học môn toán
- Thực nghiệm trong dạy bài mới, trong các tiết luyện tập, tiết trả bài kiểm
tra tôi đã đưa vấn đề này ra hướng dẫn học sinh cùng trao đổi, thảo luận bằng
nhiều hình thức khác nhau như hoạt động nhóm, trò chơi, giảng giải, vấn đáp gợi
mở để học sinh khắc sâu kiến thức, tránh được những sai lầm trong khi giải bài
tập Yêu cầu học sinh giải một số bài tập theo nội dung trong sách giáo khoa rồi
đưa thêm vào đó những yếu tố mới, những điều kiện khác để xem xét mức độ nhận
thức và suy luận của học sinh
- Phân tích và tổng kết kinh nghiệm giáo dục khi áp dụng nội dung đang
nghiên cứu vào thực tiễn giảng dạy nhằm tìm ra nguyên nhân những sai lầm mà
học sinh thường mắc phải khi giải toán Từ đó tổ chức có hiệu quả hơn trong các
giờ dạy tiếp theo
- Phát động phong trào “Một cộng một” trong mỗi lớp tôi phụ trách
- Thu thập các số liệu về kết quả học tập của các em năm trước
III Giới hạn của đề tài
Trong sáng kiến này tôi chỉ nêu ra một số giải pháp “Nâng cao chất lượng
toán 9”.
Phân tích sai lầm trong các kỳ thi, kiểm tra để học sinh thấy được những lập
luận sai hoặc thiếu chặt chẽ dẫn tới bài giải không chính xác Từ đó định hướng
cho học sinh phương pháp giải bài toán tốt hơn
Trang 4IV Kế hoạch thực hiện.
Tụi chia ra thành nhiều giai đọan để thực hiện :
- Giai đoạn 1: Tụi chỉ tỏc động với học sinh về ý thức học tập của cỏc em
hiện tại, phõn tớch cho học sinh thấy sự cần thiết của việc học tốt mụn toỏn nhất là
toỏn 9, tụi lấy vớ dụ minh họa về mẫu người thành đạt và mẫu người khụng thành
đạt, chưa thành đạt Thụng qua đú giỏo dục học sinh ý thức học tập cao và tạo
niềm tin cho học sinh trong học tập, làm cho học sinh cú nhiều hy vọng tốt đẹp về
tương lai của mỡnh
- Giai đoạn 2: Tỡm hiểu tõm tư nguyện vọng của học sinh, thấu hiểu hoàn
ảnh gia đỡnh của từng học sinh nhất là cỏc học sinh cú hoàn cảnh đặc biệt khú khăn
về kinh tế hay về tỡnh cảm gia đỡnh…
- Giai đoạn 3: Phõn loại học sinh trong lớp
- Giai đoạn 4: Trong quỏ trỡnh giảng dạy chỳ ý đến từng đối tượng để cú
dựng đỳng phương phỏp với từng đối tượng, phõn cụng cho học sinh khỏ, giỏi kốm
học sinh yếu kộm tức là thực hiện phong trào “Một cộng một” trong lớp, cú theo
dừi, đỏnh giỏ hiệu quả của từng cặp
- Giai đoạn 5: Thụng qua cỏc bài kiểm tra thường xuyờn, định kỳ để đỏnh
giỏ và rỳt ra kinh nghiệm để tiếp tục thực hiện
B PHẦN NỘI DUNG.
I Cơ sở lý luận
Mụn Toỏn là mụn học làm nền tảng cho nhiều mụn học khỏc, cũng vỡ vậy là
mụn thi bắt buộc đối với nhiều kỳ thi như thi tuyển sinh vào lớp 10, vào trường
chuyờn, vào cỏc chuyờn ngành ở bậc đại học…
II Cơ sở thực tiễn.
Sự phát triển của nền kinh tế thị trường, sự xuất hiện nề kinh tế tri thức, trong
tương lai đòi hỏi người lao động phải thực sự năng động, sáng tạo và có những
phẩm chất thích hợp để vươn lên trong cuộc cạnh tranh khốc liệt như hiện nay
Việc thu thập thông tin, dữ liệu cần thiết ngày càng trở lên dễ dàng nhờ các phương
tiện truyền thông tuyên truyền, máy tính, mạng internet v.v Do đó, vấn đề quan
trọng đói với con người hay một cộng đồng không chỉ là tiếp thu thông tin, mà còn
là sử lý thông tin để tìm ra giải pháp tốt nhất cho những vấn đề đặt ra trong cuộc
sống của bản thân cũng như của xã hội
Để giải quyết được vấn đề này thỡ mụn toỏn ở phổ thụng đúng vai trũ quan
trọng trong việc đỏp ứng nhu cầu xó hội hiện nay
III Thực trạng và những mõu thuẫn.
Với tiờu chớ hiện trạng của giỏo dục học sinh hiện nay là dạy học theo hướng
phỏt huy tớnh tớch cực của học sinh, giỏo viờn hướng dẫn học sinh thụng qua
cỏc hoạt động tạo tỡnh huống buộc học sinh phải tư duy, từ đú chiếm lĩnh tri
thức một cỏch nhẹ nhàng Tuy nhiờn vẫn cũn khụng ớt giỏo viờn chưa cập
nhật được mục tiờu giỏo dục hiện nay mà chủ yếu là họ dạy cho học sinh về
tri thức mới mà bỏ quờn đi một số kiến thức cũ cú liờn quan đến bài mới Do
đú mụn Toỏn đó khú lại càng khú hơn do cỏc nguyờn nhõn sau :
Trang 5 Đa số học sinh học yếu môn toán là do các em không biết cách học toán, các
em đã hỏng kiến thức từ các lớp dưới, còn về phía giáo viên đa phần chưa trị
được bệnh thành tích chưa thật sự yêu nghề, yêu học sinh, còn phải chịu
nhiều áp lực của xã hội, của cuộc sống, đòi hỏi chỉ tiêu và đa phần trường
nào cũng cố gắng đạt được chỉ tiêu của cấp trên giao vô tình làm cho giáo
viên chưa ý thức cao sẽ trở lại bệnh thành tích
Tinh thần trách nhiệm của giáo viên chưa cao, chưa xem việc dạy học là một việc làm hết sức quan trọng, chưa biết hết tầm quan trọng của việc dạy môn toán ở trường phổ thông nói chung và môn toán 9 nói riêng, chưa thấy được sự cần thiết học toán của học sinh, chưa xem hiệu quả của học sinh đối với môn toán là ba phần tư sự thành công của các em sau này Vì nó đã mang lại cho một con người có tương lai hay không là do kết quả giáo dục của chính mình hôm nay
Do cuộc sống còn gặp nhiều khó khăn nên đa phần giáo viên tìm thêm một việc làm khác thay vì là việc phụ mà ngược lại họ xem là việc chính để mưu sống
Còn một số học sinh có mục tiêu học tập chưa đúng đắn, còn lơ là trong học tập, ỷ lại trong việc cho điểm số của giáo viên và việc vận động học sinh trở lại trường học nếu học sinh đó nghỉ học vì bất kỳ một lý do nào
Do cơ chế về tự chủ tài chính nên việc phân công giáo viên chủ nhiệm chưa phù hợp với tình hình thực tế của từng lớp Ví dụ như với một giáo viên không có năng lực chủ nhiệm hoặc giáo viên chưa có tinh thần trách nhiệm cao trong công tác mà số tiết dạy ít thì buộc Hiệu trưởng phải phân công công tác chủ nhiệm nên việc giáo dục đạo đức học sinh gặp không ít khó khăn nhất là trong việc uốn nắn rèn luyện đạo đức trong lớp, trong trường, trong xã hội qua
đó ảnh hưởng rất lớn đến việc học tạp của các em
Ở địa bàn của trường có nhiều dịch vụ Internet, bida, quán xá
Nhiều tụ điểm cờ bạc đỏ đen
Còn một số không ít học sinh là con một trong gia đình giàu có, luôn được nuông chìu từ nhỏ nên việc giáo dục cũng là một vấn đề nan giải hiện nay
Còn một bộ phận không ít giáo viên chưa thật sự hết lòng vì sự nghiệp giáo dục, chưa tìm ra được nhiều biện pháp tối ưu phù hợp với từng đối tượng học sinh để giúp các em có biện pháp học tốt hơn, yêu thích môn toán hơn và chưa cho học sinh thấy hết được tầm quan trọng cần thiết đối với việc học tốt môn toán,nhất là đối với toán 9, chưa phân tích cho học sinh thấy vai trò của môn toán trong trường học, trong cuộc sống, trong mọi lĩnh vực…
Đa phần giáo viên chạy theo chỉ tiêu đựơc giao mà quên đi nhiệm
vụ cao cả của mình là dạy cho học sinh phải hiểu bài và làm được bài, chưa có biện pháp khống chế đối với học sinh chưa ham học, học sinh thiếu suy nghĩ Thay vì phụ đạo cho học sinh yếu kém để
Trang 6các em được học nhiều thời gian hơn để theo kịp bài và góp phần nâng chất lượng,ngược lại thì giáo viên ra đề dễ, coi kiểm tra lỏng lẻo hơn, thậm chí còn có giáo viên làm lơ để học sinh có dịp trao đổi bài thì điểm số được cao và cuối năm tổng kết không có học sinh đạt điểm yếu kém , đủ điều kiện lên lớp nhưng thật ra là các
em đâu đủ kiến thức để lên lớp Đấy là một bất cập nhất hiện nay
mà không thể có giải pháp nào tối ưu
Phần lớn HS chưa xác định đúng động cơ và mục đích học tập, chưa thể hiện được ý thức phấn đấu, vươn lên
Đa phần là gia đình học sinh còn nghèo nên chỉ lo việc mưu sinh, chưa quan tâm đúng mức đến việc học của con em mình Xem việc học của con em mình là vấn đề thứ yếu, thậm chí còn đưa ra các điều kiện đối với giáo viên đi vận động
Về phía GV, trong những năm gần đây hầu hết GV đã chú trọng đổi mới phương pháp dạy học Toán nhưng chưa đi vào thực chất và chưa có chiều sâu, chưa triệt để, chỉ mới dừng lại ở việc cải tiến phương pháp dạy học truyền thống bằng cách sử dụng các câu hỏi tái hiện, các câu hỏi nêu vấn đề nhưng chưa thực sát tình huống thực tế.Trong quá trình giảng dạy chúng ta chú ý nhiều đến việc truyền thụ khối lượng kiến thức nhưng còn ít chú trọng đến cách dẫn dắt HS tìm hiểu khám phá và lĩnh hội kiến thức
Trong quá trình giảng dạy, tôi nhận thấy nhiều GV chuẩn bị bài rất công phu, bên cạnh đó vẫn còn một số GV chuẩn bị nội dung và bài giảng chưa đúng với trọng tâm, chưa thật chu đáo Trong quá trình giảng dạy chưa khơi dậy được niềm say mê và hứng thú học tập
Chưa góp phần tích cực vào việc xác lập động cơ học tập đúng đắn cho học sinh
HS Có quá nhiều lỗ hổng kiến thức vì vậy HS dễ chán nản và không ham thích học Toán Khả năng tiếp thu của HS còn hạn chế
và chưa linh động trong việc xử lý các tình huống Toán học đơn giản nên kết quả học tập còn rất hạn chế như lần thi tuyển năm học 2010-2011 còn rất nhiều học sinh đạt điểm “không”
Đạo đức học sinh càng ngày càng xuống cấp, ngay từ cái ăn, cái mặc, cái tóc… của học sinh cũng không chuẩn mực ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng học của các em không ngoại trừ môn toán
Yêu cầu đòi hỏi:
Trước thực trạng nêu trên đòi hỏi giáo dục cần phải thay đổi phương pháp giảng dạy, phải thay đổi tầm nhìn về mục tiêu của giáo dục, nhất là giáo viên bộ môn toán 9 Hơn ai hết mình phải có trách nhiệm rất cao đối với học sinh của mình phụ trách, phải xem kết quả thi tuyển của học sinh là thành quả lao động của mình, chịu trách nhiệm trước phụ huynh về kết quả học tập của con em họ, nhất là kết quả thi tuyển là những con số biết nói, phải xem việc giảng dạy là trọng trách hết sức quan trọng mà Đảng và Nhà nước giao phó, phải
Trang 7xem vận mệnh của đất nước mai sau là hiệu quả giáo dục của mình hôm nay Do đó cần phải giáo dục học sinh ý thức học tập đúng đắn,
có nhiều giải pháp để đưa kiến thức đến tận tay học sinh một cách nhẹ nhàng, dễ nhớ nhưng khó quên, đòi hỏi về phía học sinh là các em phải tích cực học tập theo hướng tích cực, sáng tạo và cũng xem kết quả học tập của mình hôm nay là tương lai cho mai sau, là người chủ tương lai của đất nước
IV Các giải pháp giải quyết vấn đề.
Môn toán là một môn khoa học tự nhiên đòi hỏi sự giáo dục phải liên tục kể từ
khi còn bé đến lúc trưởng thành, từng ngày, từng giờ trong mỗi tiết học môn toán đòi
hỏi học sinh phải tư duy một cách logic, có căn cứ thông qua đó giáo dục cho học sinh
tính cẩn thận, chính xác đối với từng lứa tuổi, từng cấp học, tâm sinh lý của các em
thay đổi theo từng giai đoạn Do đó là giáo viên bộ môn toán, đặc biệt là giáo viên dạy
toán 9 tôi luôn tìm đủ mọi cách để thấu hiểu tâm sinh lý của học sinh để có biện pháp
phù hợp với các em, tạo không khí vui vẽ trong học tập để các em thích học môn toán
hơn nhằm nâng cao chất lượng môn toán và đạt kết quả tốt nhất trong kỳ thi tuyển vào
lớp10
IV.1 Bản thân tôi đã dùng các giải pháp trực tiếp trong giảng dạy :
IV 1.1 Chuẩn bị tiết dạy trên lớp:
Trong cách dạy, tôi dạy từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp dựa trên
chuẩn kiến thức không cần phải bổ sung hay nâng cao đối với HS yếu kém;
cần giúp HS nắm được kiến thức cơ bản, trọng tâm của từng bài và gây sự
hứng thú khi học Toán
Với mỗi tiết dạy tôi đều nghiên cứu thật kỹ để soạn bài và xem trong tiết dạy
này phần nào lên quan đến cấu trúc của các đề thi trong các kỳ thi Thông
qua đó tôi hướng dẫn học sinh cách trình bày bài giải của mình và nhấn
mạnh đây là một trong những câu nằm trong cấu trúc đề thi (thậm chí là các
đề thi tuyển của các tỉnh khác mà tôi truy cặp được trên Internet, trên báo
chí…) để học sinh có hướng học đúng đắn
Đối với học sinh lớp mũi nhọn thì tôi đào sâu hơn, mở rộng kiến thức so với
chuẩn kiến thức, luôn tạo ra tình huống có vấn đề để các em tự giải quyết,
như đưa ra bài tập nâng cao, vì tôi cùng với học sinh đã thống nhất là đặt chỉ
tiêu trong kỳ thi tuyển vào lớp 10 tối thiểu là 8 điểm Tôi rất xem trọng chỉ
tiêu học tập của học sinh khá giỏi Theo tôi một học sinh giỏi toán thật sự thì
con đường học vấn của các em rộng mở hay nói cách khác là tương lai của
các em không kém
Đối với những vấn đề trọng tâm, tôi thực hiện nhiều lần và đặt vấn đề tương
tự để HS giải quyết, tránh trường hợp dạy vòng vo, trình bày lý thuyết
nhiều… làm cho HS khó tiếp thu; kiến thức truyền thụ cần ngắn gọn, tinh
giản nhưng phải đảm bảo đầy đủ, chính xác; cần cô đọng lại kiến thức trọng
tâm từng bài, để giúp HS ôn tập được dễ dàng Đặc biệt là trong mỗi công
thức, mỗi một vấn đề mới tôi đều lấy ví dụ minh hoạ, thậm chí còn cho
nhiều ví dụ minh họa công thức hay định lý… thông qua các ví dụ từ việc áp
Trang 8dụng công thức đơn giản để học thuộc bài ngay tại lớp và mỗi một ví dụ là
một dạng của bài toán, một dạng trong cấu trúc đề thi, thông qua đó giúp
cho học sinh rèn luyện kỹ năng giải bài tập một cách nhanh nhẹn, có hiệu
quả cao, học xong vấn đề nào là học sinh làm được bài tập áp dụng của phần
đó, không mất thời gian về nhà học bài lý thuyết như các môn khác
Không chủ quan đối với những kiến thức đã dạy, xem như HS đã biết rồi mà
tôi phải tranh thủ thời gian để ôn tập lại kiến thức cũ khi giảng bài mới hay
luyện tập có liên quan
Nắm thật sát năng lực học tập của từng học sinh, của từng lớp để từ đó phân
loại và đổi mới phương pháp dạy học thích hợp
Khai thác triệt để các sai lầm, thiết sót của HS trong quá trình giảng bài,
nhất là các ví dụ học sinh lên bảng giải ngay tại lớp, hướng dẫn, phân tích
giúp HS phát hiện sai lầm và hướng giải quyết để khắc phục dù những sai
lầm nhỏ nhất Tôi đã hình thành cho học sinh thói quen trình bày thậm chí
hướng dẫn học sinh cách trình bày sao cho bài làm thể hiện trên giấy sạch
đẹp từ dấu “ = ” cho đến dấu “” phải ngay hàng Đặc biệt là sau mỗi bài
giải đều có kết luận của bài toán…
Tích cực hướng dẫn HS phương pháp học, cách thức lĩnh hội kiến thức môn
Toán 9 Mỗi học sinh phải có 1 quyển sổ tay toán học, quyển này dùng để
ghi những công thức, cách giải một dạng toán nào đó ví dụ như ghi cách
chứng minh một đường thẳng là tiếp tuyến của đường tròn, cách chứng minh
tứ giác nội tiếp trong đường tròn, cách xác định m để phương trình có
nghiệm, có nghiệm kép, có hai nghiệm âm, có hai nghiệm dương, có hai
nghiệm trái dấu, tìm điểm cố định trong mặt phẳng tọa độ mà đồ thị của hàm
số luôn đi qua không phụ thuộc vào tham số m, cách tìm tọa độ giao điểm
của đường thẳng và đường cong…
Tôi tích cực, mạnh dạn đổi mới các phương pháp dạy học Mỗi lần thay đổi
PPDH là một lần tôi đã tạo ra “cái mới”, nhờ thế sẽ tránh được sự đơn điệu,
nhàm chán, giờ học sẽ sinh động, hấp dẫn, HS hứng thú và có nhiều cơ hội
hoạt động tích cực hơn
Tôi dạy HS một cách nhiệt tình, là giáo viên tôi dạy lớp cuối cấp tôi phải cố
gắng nắm toàn bộ chương trình của toàn cấp, từng nội dung của từng lớp để
thông qua đó tôi thấy được sự liên quan mật thiết của các khối kiến thức
giưa các lớp với nhau đe khi dạy một vấn đề nào đó có liên quan đến các
kiến thức ở lớp dưới để nhắc lại cho học sinh thì khi đó học sinh sẽ dễ chấp
nhận hơn mặt dù đã quên, thậm chí tôi còn phải nghiên cứu đến chương
trình của lơp 10 để biết được kiến thức nào có liên quan đến lớp 10 thì tôi
dạy kỹ hơn nhằm để khi lên lơp trên học sinh không bị bất cặp Ngoài ra tôi
luôn thể hiện tinh thần trách nhiệm cao, kiên nhẫn trong giảng dạy, từng
bước giúp HS khắc phục những sai sót, hạn chế dù rất nhỏ, tạo mọi điều
kiện cho phép, nhất là hình thành từng bước động cơ, thái độ trong học tập,
tạo sự phấn khởi và niềm tin trong học Toán
Trong khi dạy tôi đã chiếu cố, quan tâm đến những em học yếu, mất cơ bản,
không thể quên những em học khá, tiếp thu kiến thức nhanh
Trang 9 Sáng tạo về phương pháp dạy học phát huy tính chủ động, tích cực, tự giác
học tập của học sinh Tạo điều kiện gần gũi với học sinh…
Dạy học chú trọng đến việc sử dụng có hiệu quả các phương tiện, thiết bị
dạy học, quan tâm đến việc ứng dụng công nghệ thông tin
Dạy không quá tải và không quá lệ thuộc hoàn toàn vào SGK; việc khai thác
sâu kiến thức, kỹ năng phải phù hợp với khả năng tiếp thu của học sinh
Thiết kế, tổ chức, hướng dẫn học sinh thực hiện các hoạt động học tập với
các hình thức đa dạng, phong phú, có sức hấp dẫn
Tạo niềm vui, hứng thú, nhu cầu hành động và thái độ tự tin trong học tập
cho học sinh; giúp các em phát triển tối đa năng lực, tiềm năng của bản
thân
Hướng dẫn học sinh có thói quen vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết
các vấn đề thực tiễn
Sau mỗi tiết học, thầy sửa bài tập, HS phải giải hoàn chỉnh các bài tập Xem
đó như kết quả tiếp thu của mình Từng bước nâng cao trình độ năng lực của
bản thân
IV.1.2 Chuẩn bị tiết luyên tập, ôn tập trên lớp:
Khai thác triệt để các sai lầm, thiết sót của HS trong quá trình giảng bài,
nhất là các tiết luyện tập, ôn tập, tiết trả bài kiểm tra; hướng dẫn, phân tích
giúp HS phát hiện sai lầm và hướng giải quyết để khắc phục dù những sai
lầm hạn chế nhỏ nhất; tạo mọi điều kiện để giúp HS tự đánh giá và đánh giá
bạn mình trong quá trình học tập và rèn luyện, nhất là sau mỗi tiết kiểm tra
phải rút kinh nghiệm tìm ra những sai lầm HS mắc phải hay những điểm yếu
của HS để giúp các em học tốt hơn Tôi thường dạy thật kỹ các câu bài tập
liên quan đến thi trong các kỳ thi
Hướng dẫn học sinh từ bài dễ đến khó, không chủ quan bỏ qua các bài tập
dễ mà tôi dạy học sinh phải xem các bài tập dễ là một tập hợp kiến thức để
gải quyết các bài tập khó
Trong giờ dạy luyện tập, ôn tập đối với lớp học sinh đại trà thì tôi luôn ra bài
tập tái hiện lại kiến thức đã học, hướng dẫn từng học sinh và tôi phân thêm
các bạn học khá hơn thì ngồi gần bạn học chưa khá để cùng nhau giải quyết
vấn đề mà mình chưa thật sự hiểu hết, thông qua các bài tập, các kiến thức
chuẩn để mọi học sinh đều hiểu và giải được bài tập, thường là các bài tập
có dạng trong cấu trúc đề thi trong các kỳ thi học kỳ, thi tuyển vào lớp 10 từ
dễ đến khó tăng theo cấp độ tiếp thu của các em
Song bên cạnh trong giờ dạy luyện tập, ôn tập đối với học sinh khá giỏi của
lớp mũi nhọn thì tôi hướng dẫn học sinh giải đề thi bằng các đề thi tuyển của
các năm trước, của các tỉnh khác được tôi truy cặp trên mạng, độ khó tăng
dần theo cấp độ tiếp thu của các em Do đó học sinh rất thích học tăng tiết vì
thông qua tiết này thì học sinh được ôn lại kiến thức đã học trên lớp, vừa
được học nhiều dạng bài tập hơn, bài tập nâng cao
Trang 10IV.1.3 Chuẩn bị đồ dùng dạy học:
Đồ dùng dạy học là một vũ khí đối với giáo viên nên khi dạy tôi sử dụng
triệt để các đồ dùng có sẵn của phòng thiết bị và nhất là có một số tiết rất
cần đến dạy bằng bài giảng điện tử như «Cung chứa góc (Hình học lớp 9), tứ
giác nội tiếp (Hình học 9), góc tạo bởi tia tiếp tuyến và dây cung (Hình học
lớp 9), vị trí tương đối của hai đường tròn (Hình học lớp 9)…», sử dụng các
mô hình về hình trụ, hình nón, hình cầu, Thông qua các thiết bị này đã góp
phần hữu hiệu đến việc tiếp cận kiến thức của học sinh ngay tại lớp nhất là
đối với các kiến thức trừu tượng
IV.1.4 Kiểm tra đánh giá :
Đánh giá đúng, sát với trình độ học sinh với thái độ khách quan, công minh
và hướng dẫn học sinh biết tự đánh giá mức độ nhận thức học tập của mình
Thực hiện đúng quy định của qui chế đánh giá xếp loại của Bộ giáo dục và
đào tạo Tiến hành đủ số lần kiểm tra thường xuyên, kiểm tra định kỳ
Biên soạn kỹ hệ thống các câu hỏi của các bài kiểm tra đánh giá phù hợp
chuẩn kiến thức theo các mức độ nhận thức khác nhau : nhận biết, thông
hiểu, vận dụng bậc thấp, vận dụng bậc cao
Không nên ra đề cương bài kiểm tra một cách cụ thể, mà chỉ nên hạn chế
một số nội dung thật sự không cần thiết kiểm tra
Tôi tạo “ngân hàng đề” kể cả ngân hàng đề thi học kỳ phù hợp các đối tượng
học sinh
Đặc biệt là tôi coi kiểm tra rất nghiêm túc, ra hai đề để tránh các em ngồi
gần nhau làm chung một đề, xem bài của nhau, tuyệt đối không để học sinh
xem bài bạn Có như thế thì học sinh mới chịu khó học và phải biết là không
học thì không có điểm, ảnh hưởng đến kỳ thi tuyển ở cuối năm, trước mắt là
không được lên lớp 10, nhưng về lâu dài thì phải thấy được việc học là việc
mất còn của cuộc sống sau này
Khâu chấm bài, trả bài đúng thời gian, chính xác Khi trả bài cho học sinh
cần nêu rõ ưu điểm, khuyết điểm của học sinh, các lỗi thường hay gặp, hình
thức trình bày
Khuyến khích hình thức kiểm tra chung (đề chung, chấm chung) cho khối 9
Xem việc kiểm tra không những là một hoạt động đánh giá thành tích của
học sinh mà còn là việc đánh giá quá trình giảng dạy của mình nhằm mục
đích lấy lại thông tin ngược phản hồi lại quá trình dạy của mình để kịp thời
thay đổi phương pháp dạy phù hợp với trình độ tiếp cận kiến thức của học
sinh
Từng bước nâng cao chất lượng đề kiểm tra, thi đảm bảo vừa đánh giá được
đúng chuẩn kiến thức, kỹ năng, vừa có khả năng phân hóa cao Đổi mới ra
đề kiểm tra 15 phút, kiểm tra 1 tiết, kiểm tra học kỳ theo hướng kiểm tra
kiến thức, kỹ năng cơ bản, năng lực vận dụng kiến thức của người học, phù
hợp với nội dung chương trình, thời gian quy định
Nghiêm túc trong kiểm tra đánh giá, rèn luyện kỹ từng nội dung trong chuẩn
kiến thức