Mục đích của luận văn là phân tích, đánh giá thực trạng quản lý nhà nước đối với người chấp hành xong án phạt tù trên địa bàn thành phố Hà Nội. Đề xuất hệ thống giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý nhà nước đối với người chấp hành xong án phạt tù trên địa bàn thành phố Hà Nội.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
-/ -
BỘ NỘI VỤ -/ - HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
NGUYỄN THỊ THU HUYỀN
QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI NGƯỜI CHẤP HÀNH XONG ÁN PHẠT TÙ TÁI HÕA NHẬP CỘNG ĐỒNG
TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
Chuyên ngành: Quản lý công
Mã số: 8 34 04 03
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG
HÀ NỘI – 2018
Trang 2Công trình được hoàn thành tại:
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn,
Học viện Hành chính Quốc gia Địa điểm: Phòng 402, Nhà A Hội trường bảo vệ Luận văn Thạc sĩ
Học viện Hành chính Quốc gia Số: 77, Nguyễn Chí Thanh, Đống Đa, Hà Nội Thời gian: vào hồi 14h ngày 30 tháng 10 năm 2018
Có thể tìm hiểu luận văn tại thư viện Học viện Hành chính Quốc gia
hoặc trên trang Web của Khoa Sau đại học,
Học viện Hành chính Quốc gia
Trang 3MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Quản lý nhà nước đối với người chấp hành xong án phạt tù, tái hòa nhập cộng đồng là trách nhiệm của chính quyền các cấp trong việc thực hiện các biện pháp đảm bảo tái hòa nhập cộng đồng đối với người chấp hành xong án phạt tù Nội dung QLNN đối với người chấp hành xong án phạt tù, tái hòa nhập cộng đồng tại địa bàn cư trú bao gồm hoạt động trợ giúp tâm lý, pháp lý, quản lý, giám sát, hướng dẫn thực hiện các quy định của pháp luật, giải quyết việc làm Đồng thời, đây cũng là nơi kiểm nghiệm, đánh giá kết quả học tập, lao động, rèn luyện của người chấp hành xong án phạt tù trở về cư trú tại địa phương
Trong những năm qua, hoạt động QLNN đối với người chấp hành xong hình phạt tù, tái hòa nhập cộng đồng trên địa bàn cả nước nói chung, thành phố Hà Nội nói riêng đã có nhiều chuyển biến tích cực và ngày càng được hoàn thiện, phát triển, phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ mà Đảng và Nhà nước đã đặt ra
Vì vậy, nghiên cứu việc quản lý nhà nước đối với người chấp hành xong án phạt tù tái hòa nhập cộng đồng trên địa bàn thành phố Hà Nội nhằm đáp ứng yêu cầu lý luận, yêu cầu thực tiễn, đồng thời đưa ra những ý kiến góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với người chấp hành xong án phạt tù tái hòa nhập cộng đồng nói chung, trên địa bàn thành phố Hà Nội nói riêng Đây chính là lý
do tác giả lựa chọn đề tài “Quản lý nhà nước đối với người chấp hành xong án
phạt tù tái hòa nhập cộng đồng trên địa bàn thành phố Hà Nội” làm luận văn
tốt nghiệp
2 Tình hình nghiên cứu đề tài
Từ trước tới nay, đã có nhiều công trình, đề tài nghiên cứu về quản lý nhà nước có liên quan đến tư pháp nói chung, quản lý nhà nước đối với người chấp hành xong án phạt tù tái hòa nhập cộng đồng nói riêng Có thể kể đến các công
trình, đề tài khá liên quan như sau: Hoàng Ngọc Nhất (2000): "Quản lý nhà
nước về công tác thi hành án phạt tù" đề tài khoa học cấp Bộ - Bộ Công an; Vũ
Trọng Hách (2006) “Hoàn thiện quản lý nhà nước trong lĩnh vực thi hành án
hình sự ở Việt Nam”- Luận án Tiến sỹ, Học viện Cảnh sát; Vũ Văn Hòa (2013)
Trang 4“Tổ chức tái hòa nhập cộng đồng cho người chấp hành xong án phạt tù theo
chức năng của lực lượng cảnh sát nhân dân trong phòng ngừa tội phạm ở Việt Nam”, Luận án Tiến sỹ -Học viện Cảnh sát nhân dân; Đặng Thị Hà (2013)
“Nâng cao hiệu quả Quản lý nhà nước trong công tác tái hòa nhập cộng đồng cho người phạm tội chưa thành niên trên địa bàn thành phố Hải Phòng” Luận
văn Thạc sỹ - Học viện hành chính quốc gia
Các đề tài, công trình nghiên cứu trên đã nghiên cứu những vấn đề mang tính tổng thể hoặc những khía cạnh, phạm vi cụ thể khác nhau của hoạt động quản lý nhà nước đối với người chấp hành xong án phạt tù tái hòa nhập cộng đồng Nhưng đến nay, chưa có công trình nghiên cứu nào đi sâu về quản lý nhà nước đối với người chấp hành xong án phạt tù tái hòa nhập cộng đồng trên địa
bàn thành phố Hà Nội Có thể khẳng định, đề tài “Quản lý nhà nước đối với
người chấp hành xong án phạt tù tái hòa nhập cộng đồng trên địa bàn thành phố Hà Nội” là đề tài đầu tiên nghiên cứu về khía cạnh này
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài
- Mục đích:
Nghiên cứu lý luận và thực tiễn đối với người chấp hành xong án phạt tù và
đề xuất hệ thống giải pháp nhằm quản lý nhà nước trên lĩnh vực tái hòa nhập cộng đồng đối với người chấp hành xong án phạt tù trên địa bàn thành phố Hà Nội;
Trang 5- Phạm vi nghiên cứu
+ Không gian: Trên địa bàn thành phố Hà Nội
+ Thời gian: từ năm 2012 đến hết năm 2017
+ Phạm vi về nội dung: những nội dung chính của quản lý nhà nước đối
với người chấp hành xong án phạt tù tái hòa nhập cộng đồng như: Hoạch định
chính sách chiến lược, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, tổ chức bộ máy và
bố trí nguồn lực, thanh tra kiểm tra, xử lý vi phạm trong quản lý nhà nước đối
với người chấp hành xong án phạt tù tái hòa nhập cộng đồng
5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp luận: Luận văn được thực hiện trên cơ sở phương pháp
luận duy vật lịch sử, duy vật biện chứng của chủ nghĩa Mác-lênin
- Phương pháp nghiên cứu cụ thể: học viên đã sử dụng các phương pháp
nghiên cứu ngắn, đặc biệt chú trọng phương pháp hệ thống, phân tích - tổng
hợp, phương pháp so sánh, điều tra xã hội học, phỏng vấn
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
Ý nghĩa lý luận:
+ Luận văn đã hệ thống hóa và làm rõ hơn những vấn đề lý luận về quản lý
nhà nước đối với người chấp hành xong án phạt tù tái hòa nhập cộng đồng
+ Luận văn đã phân tích đánh giá được thực trạng quản lý nhà nước đối
với người chấp hành xong án phạt tù tái hòa nhập cộng đồng trên địa bàn thành
phố Hà Nội
Ý nghĩa thực tiễn
+ Luận văn đã đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý nhà nước đối
với người chấp hành xong án phạt tù trên địa bàn thành phố Hà Nội
+ Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể làm tài liệu tham kháo trong
hoạt động nghiên cứu học tập và hoạt động thực tiễn trong lĩnh vực thi hành án
hình sự về công tác tái hòa nhập cộng đồng
7 Kết cấu luận văn
Ngoài mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3
chương:
Trang 6Chương 1: Cơ sở khoa học quản lý nhà nước đối với người chấp hành
xong án phạt tù, tái hòa nhập cộng đồng
Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước đối với người chấp hành xong
án phạt tù, tái hòa nhập cộng đồng trên địa bàn thành phố Hà Nội
Chương 3: Phương hướng và giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý nhà
nước đối với người chấp hành xong án phạt tù tái hòa nhập cộng đồng trên địa bàn thành phố Hà Nội
Trang 71.1.1.Khái niệm quản lý Nhà nước về thi hành án phạt tù
Quản lý Nhà nước về công tác thi hành án phạt tù (được hiểu theo nghĩa rộng) là : sự thể hiện vai trò quản lý Nhà nước đối với các hoạt động của tất cả các cơ quan, tổ chức và cá nhân có thẩm quyền trong việc sử dụng quyền lực hành chính - pháp lý để xây dựng và sử dụng phương tiện pháp luật trong lĩnh vực thi hành án đối với loại án tù có thời hạn, tù chung thân theo quy định của Nhà nước
1.1.2 Khái niệm phạm nhân
Phạm nhân là người bị kết án phạt tù đang chấp hành hình phạt tại trại giam phải tự giác tiếp thu giáo dục, cải tạo và tự mình cải tạo để trở thành người lương thiện.(35) Hiểu theo nghĩa khác thì Phạm nhân: là người đã bị Tòa án tuyên là đã có tội phải chịu hình phạt và bản án đã có hiệu lực pháp luật
Điều 3 Luật Thi hành án hình sự 2010 quy định: “Phạm nhân là người đang chấp hành án phạt tù có thời hạn, tù chung thân”
1.1.3 Khái niệm Thi hành án phạt tù
Thi hành án phạt tù là hoạt động tổ chức thi hành bản án, quyết định phạt tù
đã có hiệu lực pháp luật của những cơ quan, cá nhân được Nhà nước giao quyền buộc những người bị kết án tù có thời hạn hoặc tù chung thân phải chấp hành bản án phạt tù tại trại giam nhằm mục đích quản lý giáo dục cải tạo họ trở thành những người lương thiện có ích cho xã hội
a Chủ thể quản lý nhà nước về công tác thi hành án phạt tù
b Đối tượng quản lý Nhà nước về công tác thi hành án phạt tù
1.1.4 Khái niệm người chấp hành xong hình phạt tù, tái hòa nhập cộng đồng
Khái niệm người chấp hành xong hình phạt tù:
Người chấp hành xong hình phạt tù là những người đã có những hành vi
Trang 8VPPL về kinh tế, hình sự, ma túy ở mức độ phải truy cứu trách nhiệm hình sự,
đã có bản án có hiệu lực của toà án nhân dân, họ phải chấp hành hình phạt tù, bị giam giữ cải tạo ở các trại giam, nhưng họ đã chấp hành xong hình phạt
a Khái niệm tái hòa nhập cộng đồng:
Là hoạt động chính thức công nhận sự có mặt trở lại cho đối tượng có đầy
đủ quyền công dân và tạo điều kiện giúp đỡ đối tượng thực hiện nghĩa vụ của mình Chính vì vậy đây là hoạt động phức tạp, cần được tiến hành thường xuyên, liên tục, lâu dài Tổ chức vận động toàn dân tham gia quản lý giáo dục người vi phạm pháp luật tại cộng đồng dân cư; tổ chức hướng nghiệp, giúp đỡ tạo việc làm, lôi cuốn họ cải tạo họ thành người lương thiện, tái hòa nhập cộng đồng xã hội
1.1.5 Quản lý nhà nước đối với người chấp hành xong án phạt tù, tái hòa nhập cộng đồng
Trách nhiệm của của các cơ quan Nhà nước trong công tác tái hòa nhập cộng đồng: Pháp luật đã quy định rõ trách nhiệm của các Bộ, nghành hữu quan:
Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ lao động - Thương binh và xã hội trong công tác dậy nghề, giáo dục pháp luật trong các cơ sở giam giữ
1.1.6 Đặc điểm của quản lý nhà nước đối với người chấp hành xong án phạt tù, tái hòa nhập cộng đồng
- Hoạt động quản lý nhà nước đối với người chấp hành xong án phạt tù, tái hòa nhập cộng đồng mang tính hành chính- tư pháp
- Công tác quản lý nhà nước đối với người chấp hành xong án phạt tù, tái hòa nhập cộng đồng là công tác có tính phức tạp, gay go, quyết liệt và lâu dài
1.2 Nội dung, vai trò quản lý nhà nước đối với người chấp hành xong
Trang 9phạt tù, tái hòa nhập cộng đồng, và lĩnh vực thi hành án hình sự
Tùy thuộc vào điều kiện, hoàn cảnh cụ thể mà các cơ quan QLNN trong lĩnh vực THAHS ban hành những chính sách và các chương trình về tái hòa nhập cộng đồng cho phù hợp, điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong hoạt động THAHS
1.2.1.2 Ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về chấp hành xong án phạt tù
Thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật THAHS là phương tiện hữu hiệu để các cơ quan QLNN trong lĩnh vực này tác động tích cực lên đối tượng quản lý- người bị kết án, trong khuôn khổ những yêu cầu chung của pháp luật
Để quản lý, giáo dục người chấp hành xong hỉnh phạt tù tái hòa nhập cộng đồng, cần thực hiện nghiêm túc các quy định
Thông tư 71/2012/TT-BCA quy định về phân công trách nhiệm và quan hệ phổi hợp giữa các đơn vị Công an nhân dân trong việc thực hiện công tác tái hòa nhập cộng đồng đổi với người chấp hành xong án phạt tù
Kế hoạch 35/KH-UBND năm 2012 về thực hiện Nghị định
80/2011/NĐ-CP ngày 16/9/2011 về các biện pháp bảo đảm tái hòa nhập cộng đồng đổi với người chấp hành xong án phạt tù do thành phố Hà Nội ban hành
Kế hoạch số 53/KH-CAHN-PC81 ngày 12/3/2014 của Công an thành phố
Hà Nội về việc điều tra cơ bản "Loại đối tượng trong diện cần thiết tổ chức công
tác tái hòa nhập cộng đồng sau khi chấp hành xong án phạt tù"
1.2.1.3 Tổ chức bộ máy và bố trí nguồn lực, tài chính trong quản lý nhà nước đối với người chấp hành xong án phạt tù, tái hòa nhập cộng đồng
Để thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với người chấp hành xong án phạt tù, tái hòa nhập cộng đồng Đứng đầu là Chính phủ đã thành lập nên bộ máy giúp việc cho Nhà nước quản lý những đối tượng tù tha trong đó có Bộ Công an- Bộ quốc phòng; Bộ Công an được giao nhiệm vụ quản lý Nhà nước về thi hành án phạt tù trên toàn quốc
Công an thành phố Hà Nội là cơ quan tham mưu giúp UBND Thành phố
Hà Nội đóng vai trò như cơ quan chuyên môn theo dõi các biện pháp đảm bảo tái hòa nhập cộng đồng đối với người chấp hành xong án phạt tù (Điều 25, Nghị
Trang 10định số 80/2011/NĐ-CP )
Nghị định: 80/2011/NĐ-CP ngày 16/ 09/ 2011 có đưa ra phân cấp đối với các cơ quan về tổ chức bộ máy, trách nhiệm của các Bộ, Ủy ban nhân dân các cấp và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan tham gia:
Ở đây nguồn lực tài chính được vận dụng và sử dụng linh hoạt nhằm đảm bảo hiệu quả thực hiện thông qua: Nguồn ngân sách nhà nước và nguồn vốn xã hội hóa (kêu gọi sự ủng hộ tài chính từ chính quyền địa phương, các doanh nghiệp, các tổ chức phi chính phủ…)
1.2.1.4 Thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm trong quản
lý nhà nước đối với người chấp hành xong án phạt tù, tái hòa nhập cộng đồng
Kiểm tra hành chính là khâu quan trọng trong hoạt động quản lý của các cơ quan hành chính nhà nước hoặc của người có thẩm quyền để phát hiện, ngăn ngừa, ngăn chặn và xử lý những vi phạm pháp luật, phát hiện những thiếu sót trong tổ chức và hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước
1.2.2 Vai trò của quản lý nhà nước
Vai trò của quản lý Nhà nước là phải đảm bảo tạo điều kiện cho người thi hành án phạt tù trở về địa phương sớm có điều kiện tái hòa nhập cộng đồng Điều đó thể hiện ở việc giúp họ sớm ổn định cuộc sống hàng ngày: có việc làm, không bị ám ảnh bởi kỳ thị xã hội, được xã hội tiếp nhận chia sẻ, có như vậy mới đảm bảo việc giảm thiểu số đối tượng trên tái phạm tội trở lại
1.2.3 Những yếu tố tác động đến quản lý nhà nước đối với người chấp hành xong án phạt tù, tái hòa nhập cộng đồng
1.2.3.1 Yếu tố chính trị:
Chính trị là hoạt động của các chính đảng, các tổ chức đại diện nhóm lợi ích xã hội trong việc giành, chia sẻ và thực thi quyền lực nhà nước Quyền lực nhà nước chính là quyền lực chính trị của giai cấp cầm quyền
Thứ nhất, Nhà nước ban hành và và tổ chức thực thi các chính sách, pháp luật dựa trên các quyết sách chính trị của Đảng để đưa các mục tiêu chính trị của Đảng vào cuộc sống
Thứ hai, các cơ quan hành chính nhà nước tổ chức thực hiện các chính sách,
Trang 11pháp luật đã ban hành dưới sự lãnh đạo của tổ chức đảng trong mỗi cơ quan
Thứ ba, các hoạt động quản lý nhà nước đối với người chấp hành án phạt
tù, tái hòa nhập cộng đồng được triển khai thực hiện với sự tham gia tích cực của đội ngũ đảng viên trong bộ máy nhà nước
Thứ tư, hoạt động quản lý nhà nước đối với người chấp hành án phạt tù, tái hòa nhập cộng đồng chịu sự kiểm tra, giám sát của Đảng
1.2.3.3 Tổ chức bộ máy, hoàn thiện nguồn nhân lực
Tổ chức bộ máy, nguồn lực con người luôn là vấn đề quan trọng quyết định sức mạnh của đất nước nói chung, hoạt động QLNN đối với người chấp hành xong hình phạt tù, tái hòa nhập cộng đồng nói riêng
1.2.3.4 Yếu tố về kinh tế
Có thể nói yếu tố về kinh tế tác động mạnh mẽ đến đối tượng chấp hành xong án phạt tù tái hòa nhập cộng đồng Vì vậy cấn có sự chung tay góp sức để thành lập nên quỹ tái hòa nhập cộng đồng nhằm giúp đỡ những đối tượng này
1.2.3.5.Yếu tố truyền thống văn hóa
Công tác quản lý nhà nước đối với người chấp hành xong án phạt tù, tái hòa nhập cộng đồng mang tính kiên quyết, triệt để, nghiêm minh của pháp luật
và tính nhân văn sâu sắc
Công tác quản lý nhà nước đối với người chấp hành xong án phạt tù, tái hòa nhập cộng đồng mang tính xã hội rộng rãi
1.3 Kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với người chấp hành xong án
phạt tù, tái hòa nhập cộng đồng ở một số địa phương
1.3.1 Kinh nghiệm ở Đà Năng
Theo báo cáo tại Hội nghị sơ kết Nghị định 80/2011/NĐ-CP của Chính phủ quy định các biện pháp bảo đảm tái hòa nhập cộng đồng đối với người chấp
Trang 12hành xong án phạt tù giai đoạn 2011 - 2017 trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, từ ngày 16-11-2011 đến tháng 12/2017, thành phố Đà Nẵng đã tiếp nhận 1.945 người chấp hành xong án phạt tù từ các Trại giam, Trại tạm giam trên toàn quốc
về sinh sống trên địa bàn
Điển hình như mô hình "Hỗ trợ vay vốn sản xuất, kinh doanh” của Hội Liên hiệp phụ nữ phường Khuê Mỹ, quận Ngũ Hành Sơn;
1.3.2 Kinh nghiệm cho công tác quản lý nhà nước đối với người chấp hành xong án phạt tù và tái hòa nhập cộng đồng trên địa bàn Hà Nội thành phố Hà Nội
Từ kinh nghiệm của thành phố Đà Nẵng, có thể rút ra một số bài học kinh nghiệm cho công tác QLNN đối với người chấp hành xong án phạt tù và tái hòa nhập cộng đồng trên địa bàn Hà Nội như sau:
Thứ nhất, về công tác chỉ đạo và phối hợp, cần có sự quan tâm chỉ đạo sát sao, kịp thời của các cơ quan chức năng như:
Thứ hai, công tác cán bộ cần phải được thực hiện một cách kỹ lưỡng, lựa chọn và bồi dưỡng được những cán bộ và cộng tác viên có trình độ, vững về chuyên môn nghiệp vụ và tâm huyết với công việc
Thứ tư, sự quan tâm, tạo điều kiện về kinh phí, giúp đỡ về kỹ thuật, ủng hộ
về tinh thần của các cơ quan, tổ chức, cá nhân và UBND thành phố đối với công tác tái hoà nhập cộng đồng cho người chấp hành xong án phạt tù
Thứ năm, Công an thành phố Hà Nội cần tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong tham mưu và tổ chức thực hiện công tác tái hòa nhập cộng đồng
Trang 13Kết luận chương 1
Trong chương 1, tác giả đã tập trung phân tích và làm rõ những vấn đề
lý luận về QLNN đối với người chấp hành xong án phạt tù và tái hòa nhập cộng đồng Bởi đây là một trong những nội dung rất được Nhà nước quan tâm chú trọng
Trong nội dung của chương 1 đã đưa ra khái niệm phạm nhân, thi hành án phạt tù, người chấp hành xong hình phạt tù, quản lý nhà nước đối với người chấp hành xong án phạt tù, tái hòa nhập cộng đồng Luận án cũng đã làm rõ được những cơ sở pháp lý; chức năng, nhiệm vụ; sự phân công, phân cấp; yêu cầu, nội dung, biện pháp và mối quan hệ phối hợp của các lực lượng trong QLNN đối với người chấp hành xong án phạt tù và tái hòa nhập cộng đồng Đây
là những cơ sở lý luận làm cơ sở cho việc đánh giá thực trạng, đồng thời cũng là
cơ sở đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả QLNN đối với người chấp hành xong
án phạt tù và tái hòa nhập cộng đồng trên địa bàn thành phố Hà Nội, góp phần phòng ngừa tái phạm tội