Tóm tắt Luận văn Thạc sĩ Quản lý công: Thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu theo loại hình kinh doanh tại cửa khẩu Quốc tế Nậm Cắn

Mục đích của luận văn là phân tích kết quả hoạt động, những thành tựu đã đạt được, những mặt hạn chế, tồn tại, nguyên nhân của những tồn tại đó. Đề xuất một số giải pháp để nhằm nâng cao chất lượng thực hiện TTHC trong lĩnh vực hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu loại hình kinh doanh tại cửa khẩu Quốc tế Nậm Cắn trong thời gian tới.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

……… …/… ………

BỘ NỘI VỤ … …/… … HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN THỊ THƠM

THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC HẢI QUAN ĐỐI VỚI HÀNG HÓA XUẤT NHẬP KHẨU THEO LOẠI HÌNH KINH DOANH TẠI CỬA KHẨU

Công trình được hoàn thành tại: HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Thị Hà

Phản biện 1: PGS.TS Nguyễn Văn Hậu

Phản biện 2: GS.TSKH Nguyễn Văn Thâm

Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia

Địa điểm: Phòng họp 402, Nhà A- Hội đồng bảo vệ luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia

Số: 77 - Đường Nguyễn Chí Thanh - Quận Đống Đa - TP Hà Nội Thời gian: vào hồi 17 giờ 30 phút ngày 01 tháng 11 năm 2018

Có thể tìm hiểu luận văn tại Thư viện Học viện Hành chính Quốc gia

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài luận văn

Trong các hoạt động nghiệp vụ của ngành Hải quan, thủ tục hành chính về lĩnh vực hải quan trong những năm qua không ngừng được cải cách nhằm đáp ứng với tình hình, xu hướng quốc tế hóa, đặc biệt

là thời kỳ cách mạng công nghiệp 4.0 Các hoạt động cải cách, nhất

là cải cách về thủ tục hành chính, dưới sự chỉ đạo quyết liệt, sát sao

từ Chính Phủ, Bộ Tài chính, Tổng cục Hải quan, đã được các đơn vị cấp Vụ, Cục và các đơn vị cấp Chi cục, nhất là các Chi cục Hải quan cửa khẩu trong toàn ngành tích cực triển khai, thực hiện

Trong bối cảnh đó, tại Chi cục Hải quan cửa khẩu Quốc tế Nậm Cắn trực thuộc Cục Hải quan tỉnh Nghệ An đã tích cực ứng dụng khoa học công nghệ, triển khai, áp dụng hệ thống thông tin hiện đại trong việc thực hiện thủ tục hành chính về hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu theo loại hình xuất kinh doanh và nhập khẩu theo loại hình nhập kinh doanh nhằm tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp, thu hút được nhiều doanh nghiệp về làm thủ tục hải quan, qua đó, góp phần làm tăng thu ngân sách nhà nước cho ngành hải quan nói chung và cho tỉnh Nghệ An nói riêng

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc thực hiện thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu theo loại hình xuất kinh doanh và hàng hóa nhập khẩu theo loại hình nhập kinh doanh tại CKQT Nậm Cắn vẫn còn có những tồn tại, hạn chế như: (1) Thời gian giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quy trình giải quyết thủ tục chưa đảm bảo; thời gian kiểm tra thực tế hàng hóa xuất nhập khẩu trong quy trình thủ tục hải quan còn chậm (2) Đội ngũ công chức tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính trong quy trình nghiệp vụ hải quan chưa đáp ứng được về số lượng, chất lượng

4

(3) Trình độ của DN trong việc ứng dụng công nghệ thông tin vào thực hiện thủ tục hành chính về hải quan tại Chi cục HQCK QT Nậm Cắn còn có nhiều hạn chế (4) Chất lượng phục vụ của công chức vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của tất cả các doanh nghiệp làm thủ tục (5) Công tác thông tin, truyên truyền tới cộng đồng doanh nghiệp về thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan có lúc chưa kịp thời

Mặt khác, những tồn tại, hạn chế nói chung như: cơ chế chính sách của nhà nước, các văn bản hướng dẫn về hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa thường xuyên thay đổi, cơ sở hạ tầng kỹ thuật còn yếu kém cũng có những ảnh hưởng không nhỏ tới quá trình thực hiện thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu theo loại hình kinh doanh tại cửa khẩu Quốc tế Nậm Cắn cần

phải đưa ra những giải pháp cụ thể để khắc phục

Trong lĩnh vực Hải quan đã có một số nghiên cứu bước đầu về thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu Tuy nhiên, thực sự chưa có một nghiên cứu nào đi sâu về thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu theo loại hình kinh doanh tại cửa khẩu Quốc tế Nậm Cắn Vấn đề đặt ra là cần phải có sự thống nhất, đồng bộ về phương pháp, cách thức, cơ chế thực hiện thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu theo loại hình xuất kinh doanh và nhập khẩu theo loại hình nhập kinh doanh tại đây

Đây cũng là một nội dung hết sức cần thiết nhằm góp phần cải cách hành chính, hiện đại hóa, nâng cao năng lực của lực lượng hải quan, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu phát triển, qua đó, góp phần phát triển kinh tế của tỉnh Nghệ An

Từ những lý do nêu trên, tác giả chọn đề tài “Thủ tục hành chính

trong lĩnh vực hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu theo loại

hình kinh doanh tại cửa khẩu Quốc tế Nậm Cắn" nghiên cứu làm

luận văn thạc sỹ quản lý công của mình

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Nghiên cứu về thủ tục hành chính nói chung và thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan nói riêng đã được nhiều nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý quan tâm nghiên cứu và đã có hàng loạt đề tài, sách chuyên khảo, các bài báo, tạp chí xuất bản, có thể kể ra đây một số công trình tiêu biểu như sau:

- Nguyễn Văn Thâm (chủ biên) và Võ Kim Sơn đồng biên soạn

(2002) "Thủ tục hành chính - Lý luận và thực tiễn" Nxb Chính trị

Quốc gia, Hà Nội, Cuốn sách đã trình bày những vấn đề lý luận cơ bản liên quan đến TTHC, được minh chứng bằng thực tiễn không chỉ trong TTHC ở Việt Nam mà còn cả một số nước trên thế giới

- Nguyễn Văn Thâm và Võ Kim Sơn (2004) "Giáo trình thủ tục

hành chính", Nxb khoa học và kỹ thuật, Hà Nội Cuốn sách trình bày

quan niệm và phân loại thủ tục hành chính; nguyên tắc xây dựng và yêu cầu, nghĩa vụ thực hiện thủ tục hành chính; thủ tục hành chính ở một số lĩnh vực cụ thể và cải cách thủ tục hành chính

- Trịnh Phương Thảo (2011): "Cải cách thủ tục hành chính trong

ngành hải quan hiện nay" Luận văn Thạc sĩ: Đánh giá thực trạng cải

cách TTHC trong lĩnh vực hải quan đặt trong bối cảnh hội nhập kinh

tế quốc tế, đặc biệt là việc triển khai thủ tục hải quan điện tử và cơ chế một cửa quốc gia của ngành Hải quan để đưa ra các giải pháp cải cách TTHC trong ngành hải quan, trong đó đặc biệt quan tâm đến giải pháp xây dựng cơ sở pháp lý cho thủ tục hải quan điện tử trên cơ

sở nội luật hóa các chuẩn mực quốc tế, đẩy mạnh ứng dụng hệ thống công nghệ thông tin hiện đại và xây dựng nguồn nhân lực có trình

độ, phù hợp với xu thế mới

6

- Nguyễn Đức Hạnh (2000): "Cải cách thủ tục hành chính trong

lĩnh vực hải quan" Luận văn Thạc sĩ: Đánh giá thực trạng TTHC

trong lĩnh vực hải quan để đề xuất các giải pháp cải cách TTHC Tuy nhiên, các giải pháp này chỉ thực sự có ý nghĩa về mặt thực tiễn trong giai đoạn những năm 2000, đến nay đã không còn phù hợp nữa

- Ngô Minh Tuấn (2011): " Xây dựng bộ tiêu chí quản lý chất

lượng để đánh giá và nâng cao chất lượng thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu", Đề án nghiên cứu khoa học cấp ngành

hải quan, Đề án đưa ra các tiêu chí để đánh giá việc thực hiện thủ tục

hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu, qua đó đóng góp đáng kể

về giải pháp khoa học nhằm nâng cao chất lượng thủ tục hải quan trong giai đoạn hiện nay, đáp ứng các nhu cầu tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, yêu cầu của công dân vừa đảm bảo tuân thủ pháp luật, tiết kiệm nguồn nhân lực theo yêu cầu của Chính phủ

- Nguyễn Hồng Vân (2012) "Một số giải pháp nâng cao hiệu quả

thực hiện thủ tục hải quan điện tử trong hoạt động giao nhận hàng hóa ở Việt Nam" Tạp chí Khoa học Công nghệ Hàng Hải, Bài viết đã

đánh giá những tồn tại, hạn chế trong việc thực hiện thủ tục hải quan điện tử và đưa ra các giải pháp để nâng cao hiệu quả thực hiện thủ tục hải quan điện tử đối với Nhà nước và ngành Hải quan

- Trần Ngọc Tuấn (2014): "Thủ tục hải quan đối với doanh

nghiệp chế xuất tại Hải Phòng", Luận văn thạc sĩ: Phân tích thủ tục

hải quan điện tử trong hoạt động chuyên ngành hải quan; thực trạng hoạt động thủ tục hải quan điện tử của các doanh nghiệp chế xuất tại Thành phố Hải Phòng; kinh nghiệm của Hải quan một số nước trên thế giới để đề xuất giải pháp thực hiện có hiệu quả hoạt động hải quan điện tử và cải cách TTHC trong lĩnh vực hải quan

Tất cả các công trình nghiên cứu, đề án trên đã trực tiếp và gián tiếp đưa ra các mục tiêu, phương hướng, luận cứ khoa học, các giải pháp nhằm từng bước cải cách, chuẩn hóa hoạt động hải quan mang tính chuyên nghiệp, chuyên sâu, hoạt động minh bạch có hiệu quả theo yêu cầu hội nhập quốc tế nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện thủ tục hải quan đối với hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu hàng hoá qua biên giới

Tuy nhiên, nghiên cứu về TTHC trong hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu theo loại hình xuất kinh doanh và nhập khẩu theo loại hình nhập kinh doanh tại Chi cục HQCK QT Nậm Cắn, tỉnh Nghệ An thì chưa có đề tài nào nghiên cứu, đề cập đến Chính vì vậy, việc nghiên

cứu Thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan đối với hàng hóa

xuất nhập khẩu theo loại hình kinh doanh tại cửa khẩu Quốc tế Nậm Cắn trong bối cảnh hiện nay là hết sức cần thiết nhằm góp phần cải

cách hành chính, hiện đại hóa, nâng cao năng lực của HQCK QT Nậm Cắn, tạo thuận lợi tối đa cho hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu phát triển đúng hướng, qua đó góp phần phát triển kinh tế đất nước

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

3.1 Mục đích

Nghiên cứu lý luận và thực tiễn, từ đó đề xuất một số nhóm giải pháp nhằm nâng cao chất lượng thực hiện TTHC trong lĩnh vực hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu theo loại hình kinh doanh tại cửa khẩu Quốc tế Nậm Cắn - tỉnh Nghệ An trong thời gian tới

8

- Đánh giá thực trạng việc thực hiện TTHC thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu theo loại hình kinh doanh trong thời gian vừa qua, phân tích kết quả hoạt động, những thành tựu đã đạt được, những mặt hạn chế, tồn tại, nguyên nhân của những tồn tại đó

- Đề xuất một số giải pháp để nhằm nâng cao chất lượng thực hiện TTHC trong lĩnh vực hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu loại hình kinh doanh tại cửa khẩu Quốc tế Nậm Cắn trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

- Đối tượng nghiên cứu:

Luận văn tập trung nghiên cứu việc thực hiện TTHC trong lĩnh vực hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu loại hình kinh doanh tại cửa khẩu Quốc tế Nậm Cắn

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Phạm vi về thời gian: từ năm 2013 đến năm 2017

+ Phạm vi nội dung: Luận văn tập trung nghiên cứu TTHC về hải quan đối với 02 loại hình xuất nhập khẩu chủ yếu tại CKQT Nậm Cắn

đó là: nhập khẩu hàng hóa theo loại hình nhập kinh doanh và xuất khẩu hàng hóa theo loại hình xuất kinh doanh

+ Phạm vi không gian: tại cửa khẩu Quốc tế Nậm Cắn

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

- Phương pháp luận:

Luận văn nghiên cứu dựa trên phương pháp luận của Chủ nghĩa Mác - LêNin, tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và Pháp luật, các quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về phát triển kinh tế xã hội của đất nước

- Phương pháp nghiên cứu:

Luận văn sử dụng một số phương pháp nghiên cứu cụ thể như: phương pháp thu thập, xử lý thông tin; phương pháp thống kê, phân tích, tổng hợp, so sánh

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

- Làm sáng tỏ thêm lý luận về thực hiện TTHC về hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu loại hình kinh doanh tại cửa khẩu Quốc

tế Nậm Cắn

- Số liệu nghiên cứu thực tế có thể làm cơ sở cho ngành Hải quan xây dựng các quy định liên quan đến thực hiện TTHC về hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu loại hình kinh doanh tại các cửa khẩu nói chung và tại cửa khẩu Quốc tế Nậm Cắn nói riêng

- Có thể làm tài liệu tham khảo cho các trường Đại học, các viện

nghiên cứu và các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng của ngành hải quan

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn được chia thành 03

chương như sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận về thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan

Chương 2: Thực trạng thực hiện thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu loại hình kinh doanh tại Cửa khẩu Quốc tế Nậm Cắn

Chương 3: Định hướng và giải pháp nâng cao chất lượng thực hiện thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu loại hình kinh doanh tại Cửa khẩu quốc tế Nậm Cắn

cá nhân công dân

1.1.2 Đặc điểm của thủ tục hành chính

TTHC có 06 đặc điểm cơ bản: TTHC được điều chỉnh bằng các

quy phạm thủ tục hành chính; TTHC là trình tự thực hiện thẩm quyền trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước; TTHC rất đa dạng và phức tạp; TTHC có tính năng động; TTHC chịu ảnh hưởng của xu hướng hội nhập quốc tế; TTHC gắn kết với công tác văn thư

1.1.3 Vai trò của thủ tục hành chính

TTHC có vai trò quan trọng trong đời sống xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống nhân dân, hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp

1.1.4 Phân loại thủ tục hành chính

Có thể phân loại TTHC theo 04 cách sau: theo đối tượng quản lý hành chính nhà nước; theo công việc của cơ quan Nhà nước; theo chức năng chuyên môn hoạt động của các cơ quan; theo quan hệ công tác

1.1.5 Nguyên tắc xây dựng và thực hiện thủ tục hành chính

1.1.5.1 Nguyên tắc xây dựng thủ tục hành chính

1.1.5.2 Nguyên tắc thực hiện thủ tục hành chính

1.2 Những vấn đề chung về thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan

1.2.1 Hải quan

Hải quan là ngành thực hiện nhiệm vụ đối ngoại quan trọng của chính phủ, tiến hành các biện pháp kiểm tra nhà nước về hải quan tại các cửa khẩu, thu thuế xuất nhập khẩu, thuế gián thu và các lệ phí khác có liên quan tới hoạt động đối ngoại, chống buôn lậu qua biên giới, thực hiện thống kê hàng hóa xuất nhập khẩu

1.2.2 Thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan

TTHC trong lĩnh vực hải quan là một loại TTHC thực hiện trong lĩnh vực hải quan, là trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu, điều kiện do cơ quan quản lý nhà nước về hải quan đặt ra để giải quyết công việc của các tổ chức và cá nhân liên quan đến hoạt động hải quan theo quy định của pháp luật

1.2.3 Thủ tục hành chính về hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu theo loại hình kinh doanh

1.2.3.1 Khái niệm về hàng hóa xuất khẩu, hàng hóa nhập khẩu

Hàng hóa nhập khẩu là hàng hóa được vận chuyển từ quốc gia khác về trong nước và hàng hóa xuất khẩu là hàng hóa được vận chuyển từ trong nước đi các quốc gia khác

1.2.3.2 Đặc điểm của hàng hóa xuất nhập khẩu tại CKQT Nậm

Cắn

Số lượng mặt hàng còn ít, chưa phong phú, đa dạng; Chủ yếu là các doanh nghiệp nhỏ, hoạt động theo thời vụ; Số lượng hàng hoá xuất nhập khẩu chịu ảnh hưởng trực tiếp từ hoạt động của doanh nghiệp

1.2.3.3 Thủ tục hành chính về hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu theo loại hình xuất kinh doanh

12

TTHC về hải quan đối với hàng hóa XK theo loại hình kinh

doanh là các bước quy trình thực hiện đối với hàng hóa được sử dụng

trong trường hợp doanh nghiệp xuất khẩu hàng hóa kinh doanh thương mại đơn thuần ra nước ngoài hoặc xuất khẩu vào khu phi thuế quan

1.2.3.4 Thủ tục hành chính về hải quan đối với hàng hóa nhập khẩu theo loại hình nhập kinh doanh

TTHC về hải quan đối với hàng hóa NK theo loại hình nhập kinh

doanh là các bước quy trình thực hiện đối với hàng hóa được sử dụng

trong trường hợp doanh nghiệp nhập khẩu hàng hóa để tiêu dùng, hàng kinh doanh thương mại đơn thuần

1.3 Nội dung thực hiện TTHC đối với hàng hóa XNK theo loại hình kinh doanh

1.3.1 Hoạt động chỉ đạo, điều hành về thực hiện thủ tục hành chính

Hoạt động chỉ đạo, điều hành thực hiện TTHC đối với hàng hóa XNK theo loại hình kinh doanh bao gồm những nội dung sau:

- Ban hành văn bản chỉ đạo triển khai tổ chức thực hiện TTHC;

- Phổ biến, quán triệt thực hiện cải cách TTHC;

- Bố trí nguồn lực đảm bảo cho việc thực hiện TTHC;

- Thực hiện chế độ báo cáo về kết quả triển khai các nhiệm vụ được phân công theo đúng quy định

1.3.2 Giải quyết thủ tục hành chính

Khi giải quyết TTHC phải vận dụng một cách linh hoạt để phù hợp với tình hình thực tiễn tại từng đơn vị thì mới phát huy được hiệu quả thực hiện TTHC đối với hàng hóa XNK theo loại hình kinh doanh

1.3.3 Kiểm tra, giám sát kết quả thực hiện TTHC

Thông qua kiểm tra, giám sát về thực hiện TTHC, chủ thể quản lý

sẽ xây dựng các biện pháp nhằm phát huy những ưu điểm đã đạt được, khắc phục những thiếu sót, hạn chế trong quá trình tổ chức thực hiện

1.4 Những yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu theo loại hình kinh doanh

1.4.1 Những yếu tố khách quan

Bao gồm các yếu tố: xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế; tác động từ cuộc cách mạng công nghiệp 4.0; nhu cầu của thị trường, sự phát triển của doanh nghiệp

1.4.2 Những yếu tố chủ quan

Bao gồm các yếu tố: hệ thống thể chế, chính sách xuất nhập khẩu

và chính sách đãi ngộ; yếu tố con người; công tác lãnh đạo, chỉ đạo,

tổ chức triển khai thực hiện TTHC về hải quan đối với hàng hóa XNK theo loại hình kinh doanh; yếu tố tổ chức bộ máy của cơ quan

hải quan; việc ứng dụng công nghệ thông tin

Tiểu kết chương 1

Như vậy, tại chương này, tác giả đã đi sâu nghiên cứu cơ sở lý luận về thủ tục hành chính, thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan; Trình tự thực hiện thủ tục hành chính đối với hàng hoá xuất khẩu theo loại hình xuất kinh doanh và nhập khẩu; Các yếu tố khách quan và chủ quan làm ảnh hưởng đến việc thực hiện thủ tục hành chính về hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu theo loại hình kinh doanh Kết quả nghiên cứu của chương 1 là tiền đề để tác giả triển khai các vấn đề và nội dung nghiên cứu tại chương 2 và chương

3 của Luận văn