Tóm tắt Luận văn Thạc sĩ Quản lý công: Cải cách Thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa tại Ủy ban nhân dân Thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ

Mục đích của luận văn là tìm hiểu thực trạng cải cách TTHC theo cơ chế một cửa tại UBND Thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ. Từ đó, thấy được những ưu điểm và hạn chế trong công tác triển khai thực hiện mô hình. Trên cơ sở đó, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động cải cách TTHC theo cơ chế một cửa tại UBND Thành phố Vệt Trì, tỉnh Phú Thọ đáp ứng yêu cầu và nhiệm vụ CCHC trong tình hình mới hiện nay

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

…………/………… ……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN THỊ ÁNH NGUYỆT

CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH THEO CƠ

CHẾ “MỘT CỬA” TẠI ỦY BAN NHÂN DÂN

Công trình được hoàn thành tại: HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Người hướng dẫn khoa học: TS ĐINH THỊ CẨM LÊ

Phản biện 1: TS Nguyễn Thị Hà, Học viện Hành chính Quốc gia

77 Nguyễn Chí Thanh, Láng Hạ, Đống Đa, Hà Nội

Thời gian: vào hồi 10 giờ, ngày 25 tháng 09 năm 2018

Có thể tìm hiểu luận văn tại Thư viện Học viện Hành chính Quốc gia hoặc trên trang Web Khoa Sau đại học, Học viện Hành chính Quốc gia

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong xu thế phát triển đất nước và hội nhập sâu rộng với thế giới như hiện nay, Việt Nam đang đứng trước rất nhiều cơ hội xong cũng đặt ra những thách thức không nhỏ trên tất cả các lĩnh vực của đời sống Kinh tế - Chính trị

- Văn hóa - Xã hội - Quốc phòng - An ninh Để hội nhập có ý nghĩa thiết thực với mỗi quốc gia thì vai trò của Nhà nước trong việc điều hành nền kinh tế,

xã hội là cực kỳ quan trọng Do đó, yêu cầu cấp bách đặt ra, song song với những cải cách về kinh tế, chúng ta cần thực hiện một số đổi mới quan trọng trong hệ thống chính trị Trong đó, CCHC mà trọng tâm là cải cách TTHC luôn được Đảng, Nhà nước xác định là khâu quan trọng để phát triển đất nước

và hội nhập quốc tế

Mặc dù công cuộc CCHC đã được khởi đầu từ rất sớm, triển khai trên nhiều lĩnh vực khác nhau của nền hành chính: Cải cách thể chế, cải cách bộ máy, cải cách TTHC, nâng cao chất lượng của đội ngũ nhân sự làm việc trong các cơ quan nhà nước,… Tuy nhiên, kết quả đạt được chưa tương xứng với chi phí và nguồn lực cho công cuộc này Chính vì vậy, việc nhấn mạnh ưu tiên cải cách TTHC là hoàn toàn cần thiết và phù hợp trong bối cảnh hiện nay, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của nền hành chính

Cải cách TTHC được coi là khâu đột phá trong cải cách nền HCNN Để cải cách hành chính đạt hiệu quả thì TTHC phải được đơn giản hóa một cách tối đa, đảm bảo tính công khai, minh bạch trong giải quyết các công việc hành chính, loại bỏ những thủ tục rườm rà gây khó khăn cho nhân dân Nhận thức được tầm quan trọng của cải cách hành chính nói chung và cải cách thủ tục hành chính nói riêng, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 30c/NQ-CP về Chương trình tổng thể CCHC nhà nước giai đoạn 2011-2020 kèm theo Quyết định số 09/2015/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 25/3/2015 về việc ban hành Quy chế thực hiện cơ chế “một cửa”, cơ chế “một cửa liên thông” tại

cơ quan HCNN ở địa phương Đây được coi là giải pháp đổi mới về phương thức làm việc thức làm việc của cơ quan HCNN ở địa phương các cấp, nhằm

tạo chuyển biến cơ bản trong quan hệ giữa cơ quan HCNN với các tổ chức và công dân

Hòa chung vào công cuộc cải cách thủ tục hành chính trong cả nước, Tỉnh ủy và UBND Tỉnh Phú Thọ đặc biệt quan tâm và xem đây là nhiệm vụ trọng tâm để hoàn thành tốt mục tiêu thực hiện CCHC Đồng thời cải cách TTHC là công cụ hỗ trợ đắc lực nhằm đơn giản hóa, cũng như nâng cao chất lượng hoạt động của các cơ quan Nhà nước trên địa bàn tỉnh Để triển khai thực hiện các văn bản chỉ đạo của Đảng, Nhà nước về việc thực hiện cơ chế

“một cửa”, UBND tỉnh Phú Thọ đã ban hành Quyết định số UBND ngày 22/12/2015 về việc thực hiện cơ chế “một cửa”, cơ chế “một cửa liên thông” tại các cơ quan HCNN tỉnh Phú Thọ

19/2015/QĐ-Mô hình “một cửa” đã được đưa vào áp dụng thí điểm tại các đơn vị hành chính trong toàn tỉnh UBND Thành phố Việt Trì là một trong những đơn vị điển hình, tiên phong triển khai thực hiện mô hình “một cửa hiện đại”, đến nay đã mang lại những kết quả nhất định như: Nâng cao chất lượng giải quyết hồ sơ, hạn chế hồ sơ trễ hẹn và tồn đọng, tránh tình trạng cán bộ đùn đẩy trách nhiệm, kéo dài thời gian giải quyết vụ việc… Bên cạnh những kết quả đạt được, việc ứng dụng mô hình “một cửa” tại UBND Thành phố Việt Trì vẫn còn gặp không ít khó khăn trong việc vận dụng các quy định pháp lý mới, cũng như chất lượng giao dịch trên một số lĩnh vực còn hạn chế, cần tiếp tục được hoàn thiện hơn nữa

Nhận thức rõ được những vấn đề nêu trên và hiểu được tầm quan trọng của việc cải cách TTHC trong tiến trình CCHC tại các cơ quan Nhà nước nói

chung và tại UBND Thành phố Việt Trì nói riêng, tôi lựa chọn đề tài: “Cải

cách Thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa” tại Ủy ban nhân dân Thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ” làm luận văn Thạc sĩ, chuyên ngành

Quản lý công Với mong muốn đem lại cái nhìn tổng quan về công cuộc CCHC trong các cơ quan HCNN nói chung và tình hình cải cách TTHC tại UBND Thành phố Việt Trì nói riêng, đồng thời đánh giá lại quá trình áp dụng

cơ chế “một cửa” tại UBND Thành phố Việt Trì - tỉnh Phú Thọ, để từ đó đề

xuất những giải pháp hoàn thiện công tác cải cách TTHC, góp phần thúc đẩy hoạt động của UBND Thành phố một cách có hiệu quả

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Cải cách TTHC là một trong những nội dung quan trọng trong công tác CCHC Nhà nước, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của cơ quan nhà nước và đảm bảo các quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức

Trong thời gian qua cũng đã có nhiều công trình nghiên cứu của các tác giả về cải cách TTHC theo cơ chế “một cửa” như:

Trong bài nhiên cứu “Từ mô hình “một cửa” một số giải pháp để cải

cách dịch vụ hành chính công”, tác giả Lê Chi Mai đã cho thấy mô hình “một

cửa” là một trong những giải pháp để cải cách dịch vụ hành chính công Tuy nhiên, tác giả không đi sâu vào việc áp dụng mô hình này tại cơ quan hành chính nhà nước mà tiếp cận với đối tượng chính là cải cách dịch vụ hành chính công

Với đề tài “Cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa tại một số

Ủy ban nhân dân huyện thuộc tỉnh Quảng Ninh”, tác giả Nguyễn Thị Thanh

đã hệ thống được những kiến thức tổng quan nhất về HCNN và các bộ phận cấu thành nền HCNN, trong đó đi sâu nghiên cứu về TTHC và cải cách TTHC theo cơ chế “một cửa” tại UBND huyện Vân Đồn và UBND thị xã Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh

Tác giả Lê Thị Hồng Giang trong đề tài “Cải cách hành chính trên địa

bàn huyện Sóc Sơn, Thành phố Hà Nội giai đoạn 2011 - 2020” cũng đã hệ

thống hóa được những vấn đề lý luận cơ bản về CCHC và những kinh nghiệm thực tế thực hiện CCHC thời gian qua tại địa bàn huyện Sóc Sơn, để từ đó nêu lên một số kiến nghị, giải pháp tập trung vào hai nội dung chính là cải cách TTHC và nâng cao chất lượng đội ngũ CB, CC nhằm thực hiện CCHC trên địa bàn huyện Sóc Sơn giai đoạn 2011 - 2020

Với đề tài “Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá thực hiện chương trình cải

cách hành chính ở cấp huyện trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc”, tác giả Phùng

Việt Hưng đã đi sâu nghiên cứu thực trạng công tác đánh giá cải cách hành chính cấp huyện theo các tiêu chí cụ thể, đồng thời đưa ra giải pháp để xây

dựng và triển khai thực hiện bộ tiêu chí đánh giá cải cách hành chính cấp huyện trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc

Trong đề tài luận văn “Hiện đại hóa hành chính tại Ủy ban nhân dân

Thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ”, năm 2017, tác giả Tạ Thị Diệu Hằng

ngoài việc đưa ra hệ thống cơ sở lý luận về nền hành chính, cải cách hành chính nói chung, đã nêu lên thực trạng công tác hiện đại hóa hành chính tại UBND Thành phố Việt Trì Trên cơ sở đó đề xuất phương hướng giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện công tác hiện đại hóa hành chính tại địa phương, trong đó có một số nội dung liên quan đến việc hoàn thiện cơ chế

“một cửa”

Bài viết “Cải cách nền hành chính nhà nước giai đoạn 2011 - 2015”

của tác giả Hà Quang Trường đã mô tả rõ mục đích, nhiệm vụ và các mục tiêu cụ thể của quá trình cải cách nền hành chính Nhà nước phù hợp với những vấn đề của thời kỳ phát triển kinh tế xã hội hiện nay

Thực tế, cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa” đã được tổ chức và đi vào hoạt động ở hầu hết các địa phương trên cả nước Song, ở mỗi giai đoạn, mỗi thời điểm công cuộc cải cách TTHC lại có những biến chuyển nhất định, cần được tìm hiểu, nghiên cứu để hoàn thiện chương trình cải cách sao cho hiệu quả nhất và phù hợp với tình hình thực tế của từng địa phương Thành phố Việt Trì là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của tỉnh Phú Thọ Tuy nhiên, công tác cải cách TTHC theo cơ chế “một cửa” mới chỉ dừng lại ở những đề án, báo cáo tổng kết của địa phương mà chưa có nghiên cứu mang tính hệ thống, chuyên sâu về thực tiễn hoạt động Do đó, việc tìm hiểu, nghiên cứu những thành tựu, khó khăn và hạn chế trên cơ sở lý luận chung về cải cách TTHC theo cơ chế “một cửa” tại UBND Thành phố Việt Trì là vô cùng cần thiết Trên cơ sở đó đề xuất những giải pháp phù hợp với tình hình thực tiễn tại địa phương, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của UBND Thành phố Việt Trì Kết quả của quá trình nghiên cứu này không chỉ

có ý nghĩa to lớn đối với các cơ quan hành chính nhà nước trên địa bàn Thành phố mà còn có tác động mạnh mẽ đến tiến trình cải cách TTHC theo cơ chế

“một cửa” tại các địa phương khác trong toàn tỉnh

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

3.1 Mục đích

Nâng cao hiệu quả hoạt động cải cách TTHC theo cơ chế “một cửa” tại UBND Thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ trong giai đoạn tiếp theo

3.2 Nhiệm vụ

Nghiên cứu cơ sở lý luận về TTHC, cơ chế “một cửa” và cải cách

TTHC theo cơ chế “một cửa”

Tìm hiểu thực trạng cải cách TTHC theo cơ chế “một cửa” tại UBND Thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ Từ đó, thấy được những ưu điểm và hạn chế trong công tác triển khai thực hiện mô hình

Trên cơ sở đó, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động cải cách TTHC theo cơ chế “một cửa” tại UBND Thành phố Vệt Trì, tỉnh Phú Thọ đáp ứng yêu cầu và nhiệm vụ CCHC trong tình hình mới hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

Phạm vi thời gian: Giai đoạn 2014 – 2016

Phạm vi nội dung: Luận văn tập trung khảo sát 4 lĩnh vực: Lĩnh vực tài nguyên - môi trường; Lĩnh vực tư pháp - hộ tịch; Lĩnh vực lao động thương binh và xã hội; Lĩnh vực công thương

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

5.1 Phương pháp luận

Đề tài được nghiên cứu dựa trên quan điểm của chủ nghĩa Mác–Lênin;

tư tưởng Hồ Chí Minh; đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước và kế thừa, tiếp thu có chọn lọc một số ý tưởng mới có liên quan trong các công trình nghiên cứu đã công bố

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp thu thập - xử lý thông tin: Phương pháp này được thực

hiện nhằm thu thập thông tin, hệ thống các khái niệm và luận điểm, xây dựng

cơ sở lý thuyết liên quan đến TTHC và cải cách TTHC theo cơ chế “một cửa”

từ các công trình nghiên cứu, các tài liệu của các tác giả đã được công bố trước đây

Phương pháp phân tích và so sánh: Luận văn tiến hành nghiên cứu tài

liệu là các văn bản pháp luật, văn bản quy phạm pháp luật như Nghị định; Nghị quyết; Quyết định; Thông tư; Chương trình; Đề án… của các cơ quan Đảng và Nhà nước, chính quyền địa phương để làm căn cứ pháp lý cho việc phân tích các khái niệm liên quan đến đề tài Bên cạnh đó, luận văn còn sử dụng phương pháp so sánh các số liệu thu thập được, cụ thể ở đây là các báo cáo kết quả thực hiện công tác CCHC công vụ qua các năm 2014 - 2016 tại UBND Thành phố Việt Trì để thấy rõ hơn hiệu quả cải cách TTHC qua từng năm, nhìn nhận những kết quả đạt được cũng như những tồn tại hạn chế khi triển khai mô hình “một cửa”

Phương pháp thống kê: Các số liệu thu thập được từ thực tế khảo sát

và qua các văn bản báo cáo của UBND Thành phố sẽ được xử lý bằng các phần mềm máy tính đơn giản để cho ra một bảng số liệu đầy đủ, ngắn gọn và

mang tính khoa học

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Luận văn góp phần làm sáng tỏ thêm lý luận về cơ chế “một cửa” trong cải cách TTHC

Kết quả nghiên cứu sẽ có những đóng góp nhất định vào công tác CCHC tại UBND Thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ và công cuộc cải cách nền HCNN hiện nay

Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể được sử dụng như một tài liệu giúp các nhà quản lý tham khảo cho việc hoạch định chính sách liên quan đến thể chế HCNN nói chung và TTHC nói riêng trong hoạt động của chính quyền địa phương

Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần vào kho tàng tài liệu phục

vụ cho công tác nghiên cứu, đào tạo và giảng dạy cho các cơ sở có liên quan

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần Mở đầu; Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo; Nội dung chính của luận văn gồm có 3 phần:

Chương 1 Cơ sở lý luận về thủ tục hành chính và cải cách thủ tục hành

chính theo cơ chế “một cửa”

Chương 2 Thực trạng cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế “một

cửa” tại UBND thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ

Chương 3 Một số giải pháp nâng cao hiệu quả cải cách thủ tục hành

chính theo cơ chế “một cửa” tại UBND thành phố Việt Trì

Có rất nhiều cách tiếp cận khác nhau về thủ tục hành chính

Theo nghĩa chung nhất, thủ tục là phương thức, cách thức giải quyết công việc theo một trình tự nhất định, một thể lệ thống nhất, gồm một loạt các nhiệm vụ liên quan chặt chẽ với nhau nhằm đạt được kết quả mong muốn Thủ tục theo nghĩa tiếng việt là “cách thức tiến hành công việc theo một trình

tự hay một luật lệ đã quen Cũng có thể hiểu thủ tục là những quy tắc, chế độ, phép tắc hay quy định chung phải tuân theo khi tiến hành công việc

Thủ tục hành chính theo cuốn đại từ điển tiếng việt là cách thức tiến hành một công việc với nội dung, trình tự nhất định, theo quy định của cơ

quan nhà nước

Trong khoa học Luật hành chính Việt Nam có nhiều quan niệm khác nhau về thủ tục hành chính, có quan niệm cho rằng: Thủ tục hành chính là trình tự và cách thức thực hiện hoạt động hành chính nói chung, hoặc là trình

tự và cách thức thực hiện những hoạt động cụ thể trong các ngành và lĩnh vực hoạt động hành chính và do luật hành chính quy định

Theo quy định tại Khoản 1, Điều 3 Nghị định số 63/2010/NĐ-CP ngày 8/6/2010 của Chính phủ về kiểm soát thủ tục hành chính có định nghĩa “Thủ tục hành chính là trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu, điều kiện do

cơ quan Nhà nước, người có thẩm quyền quy định để giải quyết một công việc cụ thể liên quan đến cá nhân, tổ chức”

Như vậy, có thể hiểu TTHC là trình tự, cách thức giải quyết công việc của cơ quan HCNN có thẩm quyền trong mối quan hệ nội bộ của cơ quan hành chính và giữa cơ quan HCNN với các tổ chức và cá nhân công dân

TTHC có vai trò quan trọng trong đời sống xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp và đời sống nhân dân Thông

qua TTHC, các cá nhân, tổ chức thực hiện được quyền lợi, nghĩa vụ của mình đồng thời các cơ quan HCNN thực hiện chức năng quản lý nhà nước

1.1.2 Đặc điểm của Thủ tục hành chính

Thứ nhất, TTHC được điều chỉnh bằng quy phạm thủ tục - là cơ sở

pháp lý cho các cơ quan nhà nước thực hiện chức năng của mình

Thứ hai, TTHC là trình tự thực hiện thẩm quyền trong hoạt động quản

lý HCNN

Thứ ba, TTHC rất đa dạng và phức tạp

Thứ tư, TTHC có tính năng động hơn so với các quy phạm nội dung

của luật hành chính, đòi hỏi phải thay đổi nhanh hơn để thích ứng và phù hợp

với nhu cầu thực tế của đời sống xã hội

1.1.3 Vai trò của Thủ tục hành chính

TTHC đóng vai trò là cơ sở pháp lý để thực thi công vụ

TTHC là phương tiện bảo đảm thực hiện đúng đắn các quyền và nghĩa

Một là, phân loại theo đối tượng quản lý của Nhà nước

Các TTHC được xây dựng cho từng lĩnh vực quản lý nhà nước và được phân loại theo cơ cấu, chức năng của bộ máy quản lý nhà nước hiện hành Ví dụ: Thủ tục cấp giấy phép xây dựng, thủ tục đăng ký kinh doanh, thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thủ tục hộ tịch, hộ khẩu

Hai là, phân loại theo công việc của cơ quan Nhà nước

- Thủ tục thông qua và ban hành văn bản

- Thủ tục tuyển dụng cán bộ, công chức

- Thủ tục khen thưởng cán bộ, công chức

Ba là, phân loại theo chức năng chuyên môn

Theo cách phân loại này, có các loại TTHC như sau: Thủ tục cung cấp các dịch vụ thông tin, thủ tục kiểm tra mức độ an toàn trong lao động, thủ tục hải quan …

Bốn là, phân loại theo quan hệ công tác

- Thủ tục hành chính phải rõ ràng và được thực hiện công khai

- Các bên tham gia thủ tục hành chính bình đẳng trước pháp luật

- Thủ tục hành chính được thực hiện đơn giản tiết kiệm

1.2 Cơ sở lý luận về cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế

trả kết quả của cơ quan hành chính nhà nước Đây được coi như là một giải

pháp mang tính đột phá trong cải cách TTHC, nhằm tạo chuyển biến cơ bản trong quan hệ giữa cơ quan hành chính nhà nước với các tổ chức, công dân

Bản chất của cải cách TTHC theo cơ chế “một cửa” là nhằm giảm bớt các thủ tục hành chính rườm rà và không cần thiết, tập trung việc giải quyết các dịch vụ hành chính vào một đầu mối thống nhất để tiện lợi cho người dân

và các tổ chức khi có yêu cầu giải quyết công việc mà Nhà nước cần quản lý

1.2.2 Sự cần thiết phải cải cách Thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa”

Xuất phát từ nền kinh tế của Việt Nam chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần

Trước yêu cầu của hội nhập kinh tế quốc tế đặt ra nhiều cơ hội và thử thách

Cải cách TTHC đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội

Cải cách thủ tục hành chính nhằm bảo đảm tính pháp lý, hiệu quả, minh bạch, công bằng trong giải quyết công việc cho cá nhân, tổ chức

1.2.3 Nguyên tắc thực hiện cải cách TTHC theo cơ chế “một cửa”

Việc áp dụng thực hiện cơ chế “một cửa” cần đảm bảo các nguyên tắc:

Thứ nhất, TTHC đơn giản, rõ ràng, đúng pháp luật

Thứ hai, công khai các thủ tục hành chính, mức thu phí, lệ phí, giấy tờ,

hồ sơ và thời gian giải quyết công việc của tổ chức, cá nhân

Thứ ba, nhận yêu cầu và trả lại kết quả tại bộ phận tiếp nhận và trả kết

quả

Thứ tư, bảo đảm giải quyết công việc nhanh chóng, thuận tiện, đúng thời

gian cho tổ chức, công dân

Thứ năm, đảm bảo sự phối hợp giải quyết công việc giữa các bộ phận, cơ

quan hành chính nhà nước để giải quyết công việc của tổ chức, cá nhân

1.2.4 Quy trình giải quyết Thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa”

Bước 1 Tiếp nhận hồ sơ

Bước 2 Chuyển hồ sơ

Bước 3 Giải quyết hồ sơ

Bước 4 Trả kết quả giải quyết hồ sơ