KiÕn thøc: - Trình bày được cấu tạo và chức năng của nơron, đồng thời xác định rõ nơron là ñôn vò caáu taïo cô baûn cuûa heä thaàn kinh - Phân biệt được các thành phần cấu tạo của hệ thầ[r]
Trang 1Ngày soạn:
Ngày giảng:
CHệễNG IX: THAÀN KINH VAỉ GIAÙC QUAN
Tiết 45 - Bài : 43 GIễÙI THIEÄU CHUNG HEÄ THAÀN KINH I/ Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Trỡnh baứy ủửụùc caỏu taùo vaứ chửực naờng cuỷa nụron, ủoàng thụứi xaực ủũnh roừ nụron laứ ủụn vũ caỏu taùo cụ baỷn cuỷa heọ thaàn kinh
- Phaõn bieọt ủửụùc caực thaứnh phaàn caỏu taùo cuỷa heọ thaàn kinh
- Phaõn bieọt ủửụùc chửực naờng cuỷa heọ thaàn kinh vaọn ủoọng vaứ heọ thaàn kinh sinh dửụừng
2 Kỹ năng :
- Phaựt trieồn kú naờng quan saựt vaứ phaõn tớch keõnh hỡnh
- Kú naờng hoaùt ủoọng nhoựm
3 Thái độ:
- yự thửực tửù giaực, nghieõm tuực
II/ Đồ dùng dạy học:
1 Giáo viên:
- Tranh phoựng to hỡnh 43.1, 43.2
III/ Phương Pháp:
- Neõu vaứ giaỷi quyeỏt vaỏn ủeà, hoaùt ủoọng nhoựm
IV/ Tổ chức giờ học:
1 ổn định tổ chức:
2 Khởi động: ( 05 phút)
Mục tiêu:
- Đặt vấn đề cho bài mới
Cach tiến hành:
- Heọ thaàn kinh coự vai troứ raỏt quan troùng ủoỏi vụựi cụ theồ Vaọy heọ thaàn kinh coự caỏu taùo ntn? Chửực naờng gỡ? Noọi dung baứi hoùc
3 Bài mới:
Hoạt động 1: Nơron - đơn vị cấu tạo của hệ thần kinh : (12 phút)
Mục tiêu:
- Trỡnh baứy ủửụùc caỏu taùo vaứ chửực naờng cuỷa nụron, ủoàng thụứi xaực ủũnh roừ nụron laứ ủụn vũ caỏu taùo cụ baỷn cuỷa heọ thaàn kinh
Đồ dùng:
- Tranh phoựng to hỡnh 43.1
Cách tiến hành:
Bước 1:
- Yeõu caàu HS dửùa vaứo hỡnh 43.1 vaứ
I Nơron - đơn vị cấu tạo của hệ thần kinh :
Trang 2kieỏn thửực ủaừ hoùc, hoaứn thanứh baứi taọp
muùc
Bước 2:
- HS quan saựt hỡnh, nhụự laùi kieỏn thửực
tửù hoaứn thaứnh baứi taọp
? Moõ taỷ caỏu taùo moọt nụron?
? Neõu chửực naờng cuỷa nụron?
Bước 3:
- G V yeõu caàu HS tửù ruựt ra keỏt luaọn
- Goùi moọt vaứi HS leõn trỡnh baứy caỏu taùo
cuỷa nụron treõn tranh
- Caỏu taùo cuỷa 1 nụron:
+ Thaõn chửựa nhaõn + Caực sụùi nhaựnh: ụỷ quanh thaõn + Moọt sụùi truùc:Thửụứng coự bao mieõlin, taọn cuứng coự cuựa xi-naựp
- Chửực naờng cuỷa nụron:
+ Caỷm ửựng
+ Daón truyeàn xung thaàn kinh
Hoạt động 2: Các bộ phận của hệ thần kinh : (23phút)
Mục tiêu:
- Phaõn bieọt ủửụùc caực thaứnh phaàn caỏu taùo cuỷa heọ thaàn kinh
- Phaõn bieọt ủửụùc chửực naờng cuỷa heọ thaàn kinh vaọn ủoọng vaứ heọ thaàn kinh sinh dửụừng
Đồ dùng:
- Tranh phoựng to hỡnh 43.2
Cách tiến hành:
Bước 1:
- GV giụựi thieọu 2 caựch phaõn chia heọ
thaàn kinh
+ Theo caỏu taùo
+ Theo chửực naờng
Bước 2:
- Yeõu caàu HS quan saựt hỡnh 43.2, ủoùc kú
baứi taọp Lửùa choùn tửứ hoaởc cuùm tửứ ủieàn
vaứo choồ troỏng
- HS quan saựt hỡnh, thaỷo luaọn hoaứn
thaứnh baứi taọp
- Yeõu caàu HS baựo caựo keỏt quaỷ
- ẹaùi dieọn nhoựm trỡnh baứy nhoựm
khaực boồ sung
Bước 3:
- GV yeõu caàu HS nghieõn cửựu sgk naộm
ủửụùc sửù phaõn chia heọ thaàn kinh dửùa vaứo
chửực naờng
? Phaõn bieọt chửực naờng heọ thaàn kinh vaọn
ủoọng vaứ heọ thaàn kinh sinh dửụừng?
II Các bộ phận của hệ thần kinh :
a Caỏu taùo:
Heọ thaàn kinh goàm:
- Boọ phaọn trung ửụng: goàm + Boọ naừo naốm trong hoọp soù + Tuỷy soỏng naốm trong coọt soỏng Naừo vaứ tuỷy ủửụùc bảo vệ trong khoang
- Boọ phaọn ngoaùi bieõn: goàm + Daõy thaàn kinh
* Daõy thaàn kinh naừo: 12 ủoõi
* Daõy thaàn kinh tuỷy: 31 ủoõi + Haùch thaàn kinh
b Chửực naờng:
- Heọ thaàn kinh vaọn ủoọng + ẹieàu khieồn sửù hoaùt ủoọng cuỷa cụ vaõn + Laứ hoaùt ủoọng coự yự thửực
- Heọ thaàn kinh sinh dửụừng + ẹieàu hoaứ caực cụ quan dinh dửụừng vaứ
cụ quan sinh saỷn + Laứ hoaùt ủoọng khoõng yự thửực
Trang 3- HS tửù thu nhaọn kieỏn thửực
- HS tửù phaõn bieọt sửù khaực nhau veà chửực
naờng cuỷa 2 phaõn heọ
4 Tổng kết hướng dẫn học tập ở nhà: (05 phút)
* Cuỷng coỏ:
- Hoaứn thaứnh sụ ủoà sau:
Tuỷ sống
Bộ phận ngoại biên
Hạch thần kinh
- Trỡnh baứy caỏu taùo vaứ chửực naờng cuỷa nụron?
* Daởn doứ:
- Hoaứn thaứnh baứi taọp sgk
- ẹoùc muùc “ em coự bieỏt”
- Chuaồn bũ thửực haứnh theo nhoựm
+ HS : eỏch : 1con/nhoựm, boõng thaỏm nửụực, khaờn lau
+ GV: Boọ ủoà moó, giaự treo eỏch Coỏc ủửùng nửụực Dung dũch HCl0,3%; 1%;3%Tieỏt 46:
Trang 4Ngày soạn:
Ngày giảng:
Tiết 46 - Bài : 44.
thực hành: tìm hiểu chức năng (liên quan đến cấu tạo ) của tuỷ sống.
I/ Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Tiến hành thành công các thí nghiệm quy điịnh
- Từ kết quả quan sát qua thí nghiệm:
- Nêu đ0A chức năng của tuỷ sống, phỏng đoán đợc thành phần cấu tạo của tuỷ sống
- Đối chiếu với cấu tạo của tuỷ sống để khẳng định mối quan hệ giữa cấu tạo và chức năng
2 Kỹ năng :
- Rèn kỹ năng quan sát và phân tích kênh hình
- Rèn kỹ năng thực hành
- Rèn t duy so sánh, liên hệ thực tế
- Kỹ năng hoạt động nhóm
3 Thái độ:
- Giáo dục ý thức làm việc nghiêm túc, khoa học , chính xác
II/ Đồ dùng dạy học:
1 Giáo viên:
- Bảng phụ(Ghi nội dung các bứơc tiến hành thực hành.)
- W0ơng tiện hỗ trợ: Bộ đồ mổ, giá treo ếch; cốc đựng nớc; dung dịch HCl
0,3%;1%,3%
2 Học sinh:
- Chuaồn bũ duùng cuù, maóu vaọt ủaừ daởn trửụực
III/ Phương Pháp:
- Thửùc haứnh - thớ nghieọm - tỡm toứi
IV/ Tổ chức giờ học:
1 ổn định tổ chức:
2 Khởi động: ( 03phút)
Mục tiêu:
- Kiểm tra bài cũ
Cach tiến hành:
? lớp -0ởng kiểm tra sự chuẩn bị của các nhóm cho buổi thực hành
- Giáo viên nêu mục tiêu của bài thực hành , yêu cầu các nhómd làm việc tích cực
3 Bài mới:
Hoạt động 1: Đồ dùng, Dụng cụ: (05 phút)
Mục tiêu:
- Nêu 0A đồ dùng, dụng cụ của bài thực hành
- Kiểm tra sự chuẩn bị của HS các nhóm
Cách tiến hành:
Trang 5Hoạt động của GV và HS Nội dung
Bước 1:
- GV yêu cầu các tôt báo cáo sự chuẩn bị
- GV kiểm tra 1 2 nhóm
Bước 2:
- GV yêu cầu h/s Nêu dụng cụ nguyên,
vật liệu của bài thực hành
Bước 3:
- GV nhắc lại - HS ghi vào vở
I Đồ dùng, Dụng cụ:
- Boọ ủoà moó, giaự treo eỏch Coỏc ủửùng nửụực Dung dũch HCl0,3%; 1%;3%
- ếch : 1con
- Diêm
Hoạt động 2: Hướng dẫn thực hành: (07phút)
Mục tiêu:
Đồ dùng:
- SGK, bảng phụ
Cách tiến hành:
Bước 1:
- GV treo bảng phụ ghi các "0$ tiến
"0$ 1 & 2
Bước 2:
- Học sinh quan sat, nghe và ghi vào vở
- Yêu cầu 1HS nhắc lại nội dung các
"0$ tiến hành
Bước 3:
? Các nhóm nghiên cứu và h 44.1,2
? Hoàn thành bảng 44.2
II Hướng dẫn thực hành:
1 Tìm hiểu chức năng của tuỷ sống.
Bước1: Học sinh tiến hành thí nghiệm theo
giới thiệu SGK/140 bảng 44
- Giáo viên lu ý: Sau mỗi lần kích thích bằng axit phải rửa thật sạch chỗ da có axit và để khoảng 3-5 phút mới kích thích lại
- Từ kết quả thí nghiệm và hiểu biết về phản xạ , hãy dự đoán về chức năng của tuỷ sống
- Giáo viên ghi nhanh dự đoán ra góc bảng
Bước2: Giáo viên biểu diễn b0$ 4,5.
- Cách xác định vị trí vết cắt nằm giữa khoảng cách của gốc đoi dây thần kinh thứ nhất và thứ hai (ở lng)
- Giáo viên lu ý: Nếu vết cắt nông có thể chỉ tuỷ), do đó nếu kích thích chi trớc thì chi sau
? Em hãy cho biết thí nghiệm này nhằm mục
đích gì ?
Bước 3: Giáo viên biẻu diễn thí nghiệm 6,7.
- Qua thí nghiệm 6,7 có thể khẳng định 0A
điều gì ?
- Giáo viên cho Học sinh đối chiếu với dự
đoán ban đầu sửa chữa câu sai
2 Nghiên cứu cấu tạo của tuỷ sống:
- Học sinh quan sát kỹ hình, đọc ghi chú
- Thảo luận hoàn thành bảng
Trang 6- Giáo viên chốt lại kiến thức về cấu tạo của
tuỷ
sống
- Từ kết quả của 3 lô thí nghiệm trên , liên
hệ
cấu tạo trong của tuỷ sống :
? Chức năng của chất xám là gì ?( căn cứ
pxkđk)
? Chức năng của chất trắng là gì ?(các đờng
dẫn truyền nối các căn cứ thần kinh
trong tuỷ sống với nhau và với não bộ)
Hoạt động 3: Tiến hành thực hành : (25 phut)
Mục tiêu:
Đồ dùng:
- Boọ ủoà moó, giaự treo eỏch Coỏc ủửùng nửụực Dung dũch HCl0,3%; 1%;3%
- ếch : 1con
- Diêm
Cách tiến hành:
Bước 1:
- HS thực hành theo các "0$ đã nêu
Bước 2:
- Giáo viên giám sát, theo dõi, giúp đỡ
HS (Nếu cần)
- Kiểm tra kết quả thí nghiệm và yêu cầu
HS giải thích kết quả
Bước 3:
- Y/c học sinh viết báo cáo theo mẫu
trong SGK/Tr 140:
III Tiến hành thực hành :
* Kiểm tra kết quả thí nghiệm và giải thích kết quả :
(Bảng 44.1 và 44.2 ở P0$
Bảng 44.1: Thí nghiệm tìm hiểu chức năng của tuỷ sống.
B0$ thí
nghiệm
Điều kiện thí nghiệm
Thí nghiệm Cờng độ và vị trí kích thích Kết quả thí nghiệm
1 Kích thích nhẹ 1 chi sau (bên
phải) bằng HCl 0,3%
Chi sau bên phải co
2 Kích thích chi đó mạnh hơn
bằng HCl 1%
2 chi sau co
3 Kích thích rất mạnh chi đó
bằng HCl 3%
Cả 4 chi đều co
4 Kích thích rất mạnh chi sau
bằng HCl 3%
Chỉ 2 chi sau co
5 Kích thích rất mạnh chi trớc Chỉ hai chi trớc
Trang 7bằng HCl 3% co.
6 Kích thích rất mạnh chi trớc
bằng HCl 3%
2 chi trớc không co nữa
7 Kích thích rất mạnh chi sau
bằng HCl 3%
2 chi sau co
Bảng 44.2: Đặc điểm cấu tạo của tuỷ sống.
Cấu tạo
- Hình dạng : + Hình trụ, dài 50 cm
- Màu sắc: Trắng bóng
- Màng tuỷ : 3 lớp :màng cứng , màng nhện, màng nuôi bảo vệ và nuôi P0ỡng tuỷ sống
Cấu tạo
trong
- Chất xám: Nằm trong , có hình cánh "0$#%
- Chất trắng: Nằm ngoài , bao quanh chất xám
4 Tổng kết hướng dẫn học tập ở nhà: (05 phút)
* Cuỷng coỏ:
- GV nhaọn xeựt phaàn thửùc haứnh
- Nhaộc nhụỷ veọ sinh lụựp hoùc
* Hướng dẫn học tập ở nhà:
- Caự nhaõn tiếp tục hoàn thiện bài thu hoaùch
- Về đọc bài 45
...- Hình dạng : + Hình trụ, dài 50 cm
- Màu sắc: Trắng bóng
- Màng tuỷ : lớp :màng cứng , màng nhện, màng nuôi bảo vệ nuôi P0ỡng tuỷ sống
Cấu tạo
- Chất...
- Chất trắng: Nằm , bao quanh chất xám
4 Tổng kết hướng dẫn học tập nhà: (05 phút)
* Cuỷng coỏ:
- GV nhaọn xeựt phaàn thửùc haứnh
- Nhaộc... phaàn thửùc haứnh
- Nhaộc nhụỷ veọ sinh lụựp hoùc
* Hướng dẫn học tập nhà:
- Caự nhaõn tiếp tục hồn thiện thu hoách
- Về đọc 45