Giáo án Ngữ văn 11 - Năm học 2009 - 2010

III.Luyeän taäp: BT 1/SGK 24: 1.Phân tích đề: Đây là dạng đề định hướng rõ nội dung nghị luận - HS đọc BT 1/SGK 24 -Vấn đề cần nghị luận: Giá trị hiện thực sâu sắc của đoạn trích “Vào ph[r]

Trang 1

Giáo viên: Vũ Thị Hương 1

Tieỏt 01

Ngaứy soaùn: / /

VAỉO PHUÛ CHUÙA TRềNH

(TRÍCH “THệễẽNG KINH KÍ Sệẽ”)

A.Muùc tieõu caàn ủaùt: Giuựp hoùc sinh naộm ủửụùc:

1.Kieỏn thửực: Giaự trũ hieọn thửùc saõu saộc cuỷa taực phaồm, cuừng nhử thaựi ủoọ trửụực hieọn thửùc vaứ ngoứi buựt kớ sửù

chaõn thửùc, saộc saỷo cuỷa Leõ Hửừu Traực qua ủoaùn trớch mieõu taỷ cuoọc soỏng vaứ cung caựch sinh hoaùt nụi phuỷ chuựa Trũnh

2.Kyừ naờng: Phaõn tớch ủửụùc ủoaùn trớch, caỷm nghú cuỷa HS qua ủoaùn trớch

3.Giaựo duùc tử tửụỷng: Boài dửụừng nhaõn caựch qua nhaõn vaọt Leõ Hửừu Traực

B.Phửụng phaựp daùy hoùc: ẹaứm thoaùi, tớch hụùp, gụùi mụỷ.

C.Chuaồn bũ cuỷa Thaày vaứ troứ:

1.Giaựo vieõn: Soaùn giaựo aựn

2.Hoùc sinh: Soaùn baứi ụỷ nhaứ.

D.Tieỏn trỡnh tieỏt daùy:

1.OÅn ủũnh toồ chửực: Kieồm tra sú soỏ, taực phong

2 Kieồm tra baứi cuừ:

3.Daón nhaọp baứi mụựi:

Leõ Hửừu Traực khoõng chổ laứ moọt thaày thuoỏc noồi tieỏng maứ coứn ủửụùc xem laứ moọt trong nhửừng taực giaỷ vaờn hoùc coự nhửừng ủoựng goựp lụựn cho sửù ra ủụứi vaứ phaựt trieồn cuỷa theồ loaùi kớ sửù OÂng ủaừ ghi cheựp moọt caựch trung thửùc vaứ saộc saỷo hieọn thửùc cuỷa cuoọc soỏng trong phuỷ chuựa Trũnh qua “Thửụùng kinh kớ sửù” (Kớ sửù leõn kinh) ẹeồ hieồu roừ taứi naờng, nhaõn caựch cuỷa Leõ Hửừu Traực cuừng nhử hieọn thửùc xaừ hoọi Vieọt Nam theỏ kổ XVIII, chuựng

ta seừ tỡm hieồu ủoaùn trớch Vaứo phuỷ chuựa Trũnh (Trớch Thửụùng kinh kớ sửù)

Hoaùt ủoọng cuỷa giaựo vieõn Hoaùt ủoọng cuỷa hoùc

sinh

Noọi dung baứi giaỷng

Hoaùt ủoọng 1:

Hửụựng daón hoùc sinh tỡm hieồu

chung

GV hửụựng daón hoùc sinh tỡm hieồu

noọi dung muùc I cuỷa SGK

-Goùi HS ủoùc phaàn I/SGK

-Neõu moọt neựt cụ baỷn veà taực giaỷ Leõ

Hửừu Traực

- Thửụùng kinh kớ sửù ủaựnh daỏu sửù

phaựt trieồn cuỷa theồ kớ VN thụứi trung

ủaùi Taực giaỷ ghi laùi caỷm nhaọn cuỷa

mỡnh baống maột thaỏy tainghe tửứ khi

nhaọn ủửụùc leọnh vaứo Kinh chửừa

beọnh cho Theỏ Tửỷ Caựn ngaứy 12

thaựng gieõng naờm Nhaõm Daàn

(1782), cho ủeỏn luực xong vieọc veà

tụựi nhaứ ụỷ Hửụng Sụn ngaứy 2 thaựng

-HS ủoùc muùc I trong SGK vaứ xaực ủũnh noọi dung chớnh

-Hoùc sinh trao ủoồi, thaỷo luaọn vaứ ủaùi dieọn trỡnh baứy:

I.Tỡm hieồu chung:

1.Taực giaỷ:

-Leõ Hửừu Traực (1724 – 1791), Hieọu laứ Haỷi Thửụùng Laừn OÂng, Queõ laứng Lieõu Xaự, huyeọn ẹửụứng Haứo, phuỷ Thửụùng Hoàng, traỏn Haỷi Dửụng (Nay thuoọc huyeọn Yeõn Myừ, tổnh Hửng Yeõn)

-OÂng laứ moọt danh y, khoõng chổ chửừa beọnh maứ coứn soaùn saựch vaứ mụỷ trửụứng daùy ngeà thuoỏc ủeồ truyeàn baự y hoùc

- Leõ Hửừu Traực coứn laứ nhaứ vaờn, nhaứ thụ

2.Taực phaồm: “Thửụùng kinh kớ sửù” (Kớ sửù ủeỏn kinh ủoõ)

-Hoaứn thaứnh vaứo naờm 1783 -Noọi dung: (SGK)

Trang 2

11

*GV: GV: - Tổng cộng là 9 tháng

20 ngày Tác phẩm mở đầu bằng

cảnh sống ở Hương Sơn của một ẩn

sĩ lánh đời Bỗng có lệnh triệu vào

kinh -> lên đường Từ khi mọi sự

việc diễn ra theo thời gian và đè

nặng lên tâm trạng của tác giả

Thượng kinh kí sự khẳng định Lê

Hữu Trác còn là một nhà văn

- Đến kinh đô, Lê Hữu Trác được

xếp đặt ở nhà người em của Quận

Huy – Hoàng Đình Bảo Sau đó

được đưa vào phủ chúa Trịnh để

khám bệnh cho Thế Tử Cán Đoạn

trích này bắt đầu từ đó

* Hoạt động 3: Củng cố

Dưới ngòi bút kí sự thiên tài của

Lê Hữu Trác, trước mắt người đọc

dần hiện lên quang cảnh phủ chúa

cực kì thâm nghiêm, xa hoa, tráng

lệ; cung cách thì đầy quyền uy

* Hoạt động 3:

- HS nghe

3.Đoạn trích: “Vào phủ chúa Trịnh”

-Nói về việc Lê Hữu Trác lên tới kinh đô, được dẫn vào phủ chúa để bắt mạch, kê đơn cho Trịnh Cán

4.Củng cố – Dặn dò:

a.Củng cố: GV yêu cầu HS tự tóm tắt những nét chính về giá trị nghệ thuật và nội dung đoạn trích

b.Dặn dò: Soạn bài: “Từ ngôn ngữ chung đến lời nói cá nhân”

E.Rút kinh nghiệm:

Trang 3

Tieỏt 02

Ngaứy soaùn:

VAỉO PHUÛ CHUÙA TRềNH

(TRÍCH “THệễẽNG KINH KÍ Sệẽ”)

1.Kieỏn thửực: Giaự trũ hieọn thửùc saõu saộc cuỷa taực phaồm, cuừng nhử thaựi ủoọ trửụực hieọn thửùc vaứ ngoứi buựt kớ sửù

chaõn thửùc, saộc saỷo cuỷa Leõ Hửừu Traực qua ủoaùn trớch mieõu taỷ cuoọc soỏng vaứ cung caựch sinh hoaùt nụi phuỷ chuựa Trũnh

2.Kyừ naờng: Phaõn tớch ủửụùc ủoaùn trớch, caỷm nghú cuỷa HS qua ủoaùn trớch

3.Giaựo duùc tử tửụỷng: Boài dửụừng nhaõn caựch qua nhaõn vaọt Leõ Hửừu Traực

sinh

Hửụựng daón hoùc sinh tỡm hieồu VB

+Quang caỷnh vaứ cuoọc soỏng ủaày uy

quyeàn cuỷa chuựa Trũnh ủửụùc mieõu taỷ

nhử theỏ naứo?

GV: -Quang caỷnh vaứ nhửừng sinh

hoaùt trong phuỷ chuựa ủaừ ủửụùc ghi laùi

khaự tổ mổ qua con maột quan saựt cuỷa

moọt ngửụứi thaày thuoỏc laàn ủaàu tieõn

bửụực vaứo theỏ giụựi mụựi laù naứy ẹoự

laứ caỷnh cửùc kỡ xa hoa, traựng leọ, ủaày

quyeàn uy cuỷa nhaứ chuựa

Daón chửựng : SGK

-Cung caựch sinh hoaùt trong phuỷ

chuựa: (SGK)

+Thaựi ủoọ cuỷa taực giaỷ boọc loọ nhử

-Hoùc sinh trao ủoồi,

II.ẹoùc hieồu vaờn baỷn:

1.Caỷnh soỏng xa hoa ủaày uy quyeàn cuỷa chuựa Trũnh vaứ thaựi ủoọ cuỷa taực giaỷ:

-Quang caỷnh ụỷ phuỷ chuựa cửùc kỡ traựng leọ, loọng laóy, khoõng ủaõu saựnh baống

-Cung caựch sinh hoaùt trong phuỷ chuựa Trũnh vụựi nhửừng nghi leó, khuoõn pheựp, caựch noựi naờng, ngửụứi haàu keỷ haù,…cho thaỏy sửù cao sang, quyeàn uy toọt ủổnh cuứng vụựi cuoọc soỏng hửụỷng thuù xa hoa ủeỏn cửùc ủieồm vaứ sửù loọng quyeàn cuỷa nhaứ chuựa

-Taực giaỷ toỷ ra dửỷng dửng trửụực nhửừng quyeỏn ruừ cuỷa vaọt chaỏt, oõng sửừng sụứ

Trang 4

thế nào trước quang cảnh ở phủ

chúa?

GV: Tất cả những thứ sơn son

thiếp vàng, sập vàng gác tía, nhà

cao cửa rộng, hương hoa thơm nức,

đèn đuốc lấp lánh chỉ là phù

phiếm, là hình thức che đậy những

gì nhơ bẩn ở bên trong Những thứ

đó qua cái nhìn của một ông già áo

vải, quê mùa tự nó phơi bày tất cả

Điều đó giúp ta khẳng định Lê Hữu

Trác không thiết tha gì với danh

lợi, với quyền quý cao sang Ông

khinh thường tất cả

+Hình hài, vóc dáng của Thế tử

Cán được miêu tả như thế nào?

GV: -Thế tử Cán được miêu tả

bằng cái nhìn của một vị lang y tài

giỏi bắt mạch, chẩn bệnh Tác giả

vừa tả vừa nhận xét khách quan

Chú ý trong đơn thuốc: “Sáu mạch

tế sác và vô lực, hữu quan yếu, hữu

xích càng yếu hơn Ấy là tì âm hư,

vị hỏa quá thịnh, không giữ được

khí dương nên âm hỏa đi càn Vì

vậy bên ngoài thì thấy cổ trướng,

đó là tượng trưng ngoài thì phù

trong thì trống” Phải chăng cuyộc

sống vật chất quá đầy đủ, quá giàu

sang, phú quý nhưng tất cả nội lực

bên trong là tinh thần, ý chí, nghị

lực, phẩm chất thì trống rỗng

+Thái độ của Lê Hữu Trác và

phẩm chất của một thầy lang được

thể hiện như thế nào khi khám

bệnh cho Thế tử Cán? Em có suy

nghĩ gì về thái độ và phẩm chất

ấy?

+Bút pháp kí sự của tác giả được

thể hiện qua đoạn trích đặc sắc như

thế nào? Hãy phân tích những nét

đặc sắc đó

thảo luận và đại diện trình bày:

-Học sinh trao đổi, thảo luận và đại diện trình bày:

trước quang cảnh của phủ chúavà không đồng tình với cuộc sống quá no đủ, tiện nghi nhưng thiếu khí trời và không khí tự do

2.Thế tử Cán và thái độ, con người Lê Hữu Trác:

a Thế tử Cán:

-Mặc áo đỏ, ngồi trên sập vàng -Biết khen người giữ phép tắc “Ông này lạy khéo”

-Đứng dậy cởi áo thì: “Tinh khí khô hết, mặt khô, rốn lồi to, gân thì xanh, chân tay gầy gò …nguyên khí đã hao mòn, thương tổn quá mức …mạch bị tế sác …âm dương đều bị tổn hại”

b Lê Hữu Trác:

- Lê Hữu Trác là một thầy thuốc giỏi, có kiến thức sâu rộng và già dặn kinh nghiệm

-Bên cạnh tài năng, ông còn là một thầy thuốc có lương tâm và đức độ

3.Nghệ thuật kí sự:

-Quan sát tỉ mỉ, ghi chép trung thực, tả cảnh sinh động, kể diễn biến sự việc khéo léo, lôi cuốn sự chú ý của người đọc, không bỏ sót những chi tiết nhỏ tạo nên cái thần của cảnh và việc

III.Tổng kết:

(Phần ghi nhớ SGK)

Trang 5

Hửụựng daón hoùc sinh toồng keỏt

Goùi HS ủoùc phaàn ghi nhụự SGK

HS ủoùc phaàn ghi nhụự SGK

4.Cuỷng coỏ – Daởn doứ:

a.Cuỷng coỏ: GV yeõu caàu HS tửù toựm taột nhửừng neựt chớnh veà giaự trũ ngheọ thuaọt vaứ noọi dung ủoaùn trớch

b.Daởn doứ: Soaùn baứi: “Tửứ ngoõn ngửừ chung ủeỏn lụứi noựi caự nhaõn”

E.Ruựt kinh nghieọm:

Tieỏt 03

Ngaứy soaùn:20.08

Tệỉ NGOÂN NGệế CHUNG ẹEÁN LễỉI NOÙI CAÙ NHAÂN

1.Kieỏn thửực: Thaỏy ủửụùc moỏi quan heọ giửừa ngoõn ngửừ chung cuỷa xaừ hoọi vaứ lụứi noựi rieõng cuỷa caự nhaõn

2.Kyừ naờng: Hỡnh thaứnh naờng lửùc lúnh hoọi nhửừng neựt rieõng trong lụứi noựi caự nhaõn, naờng lửùc saựng taùo cuỷa caự

nhaõn treõn cụ sụỷ vaọn duùng tửứ ngửừ vaứ quy taộc chung

3.Giaựo duùc tử tửụỷng: Coự yự thửực toõn troùng nhửừng quy taộc ngoõn ngửừ chung cuỷa xaừ hoọi, giửừ gỡn vaứ phaựt huy

baỷn saộc ngoõn ngửừ daõn toọc

Cha oõng ta khi daùy con caựch noựi naờng, caựch sửỷ duùng ngoõn ngửừ trong giao tieỏp haống ngaứy thửụứng sửỷ duùng caõu ca dao:

“Lụứi noựi chaỳng maỏt tieàn mua

Lửùa lụứi maứ noựi cho vửứa loứng nhau”

ẹeồ hieồu ủửụùc ủieàu naứy, chuựng ta seừ tỡm hieồu qua baứi hoùc : “Tửứ ngoõn ngửừ chung ủeỏn lụứi noựi caự nhaõn”

sinh

Hửụựng daón hoùc sinh tỡm hieồu

Muùc I.Ngoõn ngửừ – taứi saỷn chung

cuỷa xaừ hoọi

GV hửụựng daón hoùc sinh tỡm hieồu

noọi dung muùc I cuỷa SGK

-Goùi HS ủoùc phaàn I/SGK

-Tớnh chung trong ngoõn ngửừ cuỷa

coọng ủoàng ủửụùc bieồu hieọn baống

-HS ủoùc muùc I trong SGK vaứ xaực ủũnh noọi dung chớnh

-Hoùc sinh trao ủoồi, thaỷo luaọn vaứ ủaùi

I.Ngoõn ngửừ – taứi saỷn chung cuỷa xaừ hoọi: 1.Nhửừng yeỏu toỏ ngoõn ngửừ chung:

-Caực aõm vaứ caực thanh (caực nguyeõn aõm, phuù aõm, thanh ủieọu)

VD:

+Caực nguyeõn aõm: e, oõ, aõ, u, i…

+Saựu thanh: 1.ngang, 2.huyeàn, 3.hoỷi, 4.ngaừ, 5.saộc, 6.naởng

-Caực tieỏng (aõm tieỏt) taùo bụỷi caực aõm vaứ thanh

Trang 6

những yếu tố nào?

- Tính chung trong ngôn ngữ của

cộng đồng còn được biểu hiện

bằng những yếu tố nào?

Hoạt động 2:

Hướng dẫn học sinh tìm hiểu

Mục II.Lời nói – sản phẩm riêng

của cá nhân

GV hướng dẫn học sinh tìm hiểu

nội dung mục II của SGK

-Gọi HS đọc phần II/SGK

Hướng dẫn học sinh Luyện tập

1.Bài tập 1/ SGK 13

-Gọi HS đọc BT 1/SGK 13

2.Bài tập 2/SGK 13:

-Gọi HS đọc BT 2/SGK 13

diện trình bày:

-HS đọc mục II trong SGK và xác định nội dung chính

-HS đọc BT 1/SGK 13

-Học sinh trao đổi, thảo luận và đại diện tổ trình bày:

-HS đọc BT 2/SGK 13

-Học sinh trao đổi, thảo luận và đại diện tổ trình bày:

VD: Nhà 2,ấm

/ / / /n h a

 5

/ // /â m

 -Các từ, các tiếng có nghĩa VD: Nhà,

xe, đi, học…

-Các ngữ cố định, thành ngữ, quán ngữ:

VD: ếch ngồi đáy giếng, cầm đèn chạy

trước ô tô, đẹp hết sẩy…

2.Các quy tắc chung, các phương thức chung:

-Phương thức chuyển nghĩa từ

VD: Bộ phận của cơ thể

Mũi Mũi Cà Mau (Địa lí) Mũi quân

-Quy tắc cấu tạo các loại câu:

VD: Cái bàn này chân rất chắc (Câu

phức)

II Lời nói – sản phẩm riêng của cá nhân:

1.Giọng nói cá nhân:

2.Vốn từ ngữ cá nhân 3.Sự chuyển đổi, sáng tạo khi sử dụng từ ngữ chung, quen thuộc

4.Việc tạo ra các từ mới

III.Luyện tập:

1.Bài tập 1/ SGK 13

Trong hai câu thơ của Nguyễn Khuyến, không có từ nào là từ mới Các từ đều quen thuộc với mọi cá nhân trong cộng đồng người Việt Nhưng có thừ “thôi” (Từ thứ hai) được nhà thơ dùng với nghĩa mới Thôi vốn có nghĩa chung là chấm dứt, kết thúc một hoạt động nào đó (Nó thôi học, nó thôi ăn…) Ở đây Nguyễn Khuyến dùng từ “thôi” (thứ hai) trong bài thơ với nghĩa chấm dứt, kết thúc cuộc đời, cuộc sống Đó là sự sáng tạo nghĩa mới cho từ thôi, thuộc về lời nói của cá nhân Nguyễn Khuyến

2.Bài tập 2/SGK 13:

Hai câu thơ dùng toàn các từ ngữ quen thuộc với mọi người, nhưng sự phối hợp của chúng, trật tự sắp xếp của chúng

Trang 7

thaọt khaực thửụứng, laứ caựch saộp ủaởt cuỷa rieõng Hoà Xuaõn Hửụng:

-Caực cuùm danh tửứ (reõu tửứng ủaựm, ủaự maỏy hoứn) ủeàu saộp xeỏp danh tửứ trung taõm (reõu, ủaự) ụỷ trửụực toồ hụùp ủũnh tửứ + danh tửứ chổ loaùi (tửứng ủaựm, maỏy hoứn)

-Caực caõu saộp xeỏp boọ phaọn vũ ngửừ (ủoọng tửứ +thaứnh phaàn phuù: xieõn ngang – maởt ủaỏt, ủaõm toaùc – chaõn maõy) ủi trửụực boọ phaọn chuỷ ngửừ

4.Cuỷng coỏ – Daởn doứ:

a.Cuỷng coỏ: Qua BT ủaừ thửùc haứnh

b.Daởn doứ: Chuaồn bũ laứm baứi KT ụỷ lụựp

E.Ruựt kinh nghieọm:

Tieỏt: 04 + 05

Ngaứy soaùn:

-Cuỷng coỏ kieỏn thửực veà vaờn nghũ luaọn ủaừ hoùc ụỷ THCS vaứ hoùc kỡ II

-Vieỏt ủửụùc baứi vaờn nghũ luaọn xaừ hoọi coự noọi dung saựt vụựi thửùc teỏ cuoọc soỏng vaứ hoùc taọp cuỷa hoùc sinh THPT

2.Hoùc sinh: Chuaồn bũ kieỏn thửực laứm baứi kieồm tra

Giaựo vieõn ghi ủeà leõn baỷng

ẹEÀ: ẹoùc truyeọn Taỏm Caựm, anh chũ suy nghú gỡ veà cuoọc ủaỏu tranh giửừa caựi thieọn vaứ caựi aực, giửừa ngửụứi toỏt vaứ keỷ xaỏu trong xaừ hoọi xửa vaứ nay

Hoaùt ủoọng 2: Giaựo vieõn theo doừi, quaỷn lyự lụựp trong giụứ kieồm tra

-Nhaộc nhụỷ HS vi phaùm

ẹAÙP AÙN:

II.ẹAÙP AÙN:

*Yeõu caàu chung:

1.Yeõu caàu kú naờng:

-Neõu caỷm nghú phaỷi coự caỷm xuực chaõn thaứnh, saõu saộc veà cuoọc ủaỏu tranh giửừa caựi thieọn vaứ caựi aực trong truyeọn Taỏm Caựm, giửừa ngửụứi toỏt vaứ keỷ xaỏu trong xaừ hoọi xửa vaứ nay

-Khaỷ naờng duứng tửứ ngửừ, hỡnh aỷnh ủeồ dieón ủaùt nhửừng yự nghú vaứ tỡnh caỷm cuỷa mỡnh

-Baứi vaờn ủaày ủuỷ boỏ cuùc 3 phaàn

-Bieỏt caựch sửỷ duùng caực pheựp lieõn keỏt ủaừ hoùc ụỷ chửụng trỡnh ngửừ vaờn THCS

2 Yeõu caàu veà kieỏn thửực:

Trang 8

Học sinh có thể nêu cảm nghĩ theo nhiều cách khác nhau nhưng phải nêu được những cảm nghĩ chân thực của bản thân

*Yêu cầu cần đạt:

-Học sinh cần đảm bảo một số ý sau đây:

+Cuộc đấu tranh giữa cái thiện và cái ác, người tốt với kẻ xấu là cuộc đấu tranh gian khổ trong mọi thời đại Nhưng theo xu hướng tiến bộ, cái thiện luôn chiến thắng cái ác Truyện cổ tích Tấm Cám chính là sự minh chứng cho cuộc đấu tranh ấy

-Trong cuộc đấu tranh ở truyện cổ tích Tấm Cám, cô Tấm phải đối diện với những thế lực tội ác: Mẹ con

Cám

-Trong cuộc sống học tập: Cần cù, chăm chỉ – Lười biếng, gian dối trong thi cử

-Trong đời thường: giữa người tốt và kẻ xấu

4.Củng cố – Dặn dò:

a.Củng cố: Nội dung kiểm tra

b.Dặn dò: Soạn bài: “Phân tích đề, lập dàn ý bài văn nghị luận”

E.Rút kinh nghiệm:

Tiết 06

Ngày soạn:

TỰ TÌNH (BÀI II)

(HỒ XUÂN HƯƠNG)

A.Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh nắm được:

-Cảm nhận được vẻ đẹp của cảnh thu điển hình cho mùa thu làng cảnh Việt Nam vùng đồng bằng Bắc Bộ -Vẻ đẹp tâm hồn thi nhân: tấm lòng yêu thiên nhieen, quê hương đất nước, tâm trạng thời thế

-Thấy được tài năng thơ Nôm Nguyễn Khuyến với bút pháp nghệ thuật tả cảnh, tả tình, nghệ thuật gieo vần, sử dụng từ ngữ

B.Phương pháp dạy học: Đàm thoại, tích hợp, gợi mở.

C.Chuẩn bị của Thầy và trò:

1.Giáo viên: Soạn giáo án

2.Học sinh: Soạn bài ở nhà.

D.Tiến trình tiết dạy:

1.Ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số, tác phong

2 Kiểm tra bài cũ:

3.Dẫn nhập bài mới:

Hồ Xuân Hương là một trong những nhà thơ nổi tiếng của VHTĐ Việt Nam Bà được mệnh danh là bà chúa thơ Nôm Thơ của bà là tiếng nói đòi quyền sống, là niềm khao khát sống mãnh liệt Đặc biệt những bài thơ Nôm của bà là cảm thức về thời gian tinh tế, tạo nền cho tâm trạng “Tự tình” (Bài II) là một trong những bài thơ tiêu biểu cho điều đó, đồng thời thể hiện được những đặc sắc về thơ Nôm của Hồ Xuân Hương

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học

sinh

Nội dung bài giảng

Hướng dẫn học sinh đọc tìm hiểu

chung

I.Đọc tìm hiểu chung:

1.Tác giả:

-Hồ Xuân Hương (chưa rõ năm sinh,

Trang 9

-Goùi HS ủoùc phaàn tieồu daón SGK

trang 18

-Trỡnh baứy moọt vaứi neựt cụ baỷn veà

cuoọc ủụứi nửừ thi sú HXH

Hửụựng daón hoùc sinh ủoùc tỡm hieồu

VB

-Goùi 1- 2 HS ủoùc baứi thụ, caực HS

khaực ủoùc thaàm

-GV hửụựng daón HS phaõn tớch 2 caõu

ủeà:

-Hai caõu ủeà cho thaỏy taực giaỷ ủang ụỷ

hoaứn caỷnh vaứ taõm traùng nhử theỏ

naứo?

GV:Trong baứi (tửù tỡnh I) aõm thanh

chổ laứm thửực daọy noói ủau tieàm aồn

trong ủaựy loứng ngửụứi coõ phuù AÂm

thanh laàn naứy nhử thuực giuùc thụứi

gian troõi nhanh, chổ coứn ủoùng laùi

noói buoàn tuỷi, xoựt xa ủụn ủoọc…

-Phaõn tớch noọi dung, yự nghúahai caõu

thửùc?

GV:Hai caõu thửùc noựi roừ hụn caỷnh

thửùc vaứ tỡnh thửùc cuỷa nửừ thi sú

HXH Nhaứ thụ ngoài moọt mỡnh trong

noói coõ ủụn ủoỏi dieọn vụựi ủeõm khuya,

vaàng traờng (khuyeỏt chửa troứn),

caứng thaỏm thớa duyeõn phaọn cuỷa

mỡnh ễÛ ủaõy ngoaùi caỷnh cuừng laứ

taõm caỷnh, traờng vụựi ngửụứi ủoàng

-HS ủoùc phaàn tieồu daón SGK vaứ xaực ủũnh noọi dung chớnh

-HS ủoùc baứi thụ/SGK

naờm maỏt), queõ ụỷ laứng Quyứnh ẹoõi huyeọn Quyứnh Lửu, tổnh Ngheọ An nhửng soỏng chuỷ yeỏu ụỷ kinh thaứnh Thaờng Long

-Cuoọc ủụứi, tỡnh duyeõn cuỷa HXH gaởp nhieàu eựo le, traộc trụỷ

2.Sửù nghieọp saựng taực vaờn hoùc:

-Saựng taực cuỷa HXH goàm caỷ chửừ Haựn vaứ chửừ Noõm (treõn 40 baứi)

-Tửù tỡnh (Baứi II) naốm trong chuứm thụ Tửù tỡnh cuỷa HXH (chuứm thụ goàm 3 baứi)

Theồ hieọn sửù caỷm thửực veà thụứi gian vaứ taõm traùng buoàn tuỷi, phaón uaỏt trửụực duyeõn phaọn eựo le vaứ khaựt voùng soỏng, khaựt voùng haùnh phuực cuỷa nhaứ thụ

II.ẹoùc hieồu vaờn baỷn:

1.Hai caõu ủeà: Noói nieàm buoàn tuỷi, xoựt

xa cuỷa HXH

“ẹeõm khuya vaờng vaỳng troỏng canh

doàn Trụ caựi hoàng nhan vụựi nửụực non”

-Tieỏng troỏng canh doàn vaờng vaỳng trong ủeõm khuya(gaỏp gaựp, lieõn hoài) vửứa theồ hieọn bửụực ủi doàn ủaọp cuỷa thụứi gian vửứa boọc loọ sửù roỏi bụứi cuỷa taõm traùng nửừ thi

sú HXH (Noói coõ ủụn troỏng vaộng moọt mỡnh)

-Khoõng gian thỡ rụùn ngụùp con ngửụứi caỷm thaỏy mỡnh quaự nhoỷ beự, coõ ủụn

“Trụ caựi hoàng nhan vụựi nửụực non”

-Trụ laứ tuỷi hoồ, laứ beừ baứng Theõm vaứo ủoự laứ “caựi hoàng nhan” cay ủaộng, baùc phaọn

Moọt noói ủau beừ baứng, tuỷi hoồ cuỷa ngửụứi con gaựi khi duyeõn tỡnh khoõng ủeỏn, duyeõn phaọn khoõng thaứnh

2.Hai caõu thửùc:

“Cheựn rửụùu hửụng ủửa say laùi tổnh Vaàng traờng boựng xeỏ khuyeỏt chửa

troứn”

-Cuùm tửứ “Say laùi tổnh”gụùi leõn caựi voứng quaồn quanh, tỡnh duyeõn ủaừ trụỷ thaứnh troứ ủuứa cuỷa con taùo, caứng thaỏm thớa noói

Trang 10

nhất với nhau, dùng hình ảnh trăng

để nói lên nỗi lòng người

-Hình tượng thiên nhiên trong hai

câu luận góp phần diễn tả tâm

trạng, thái độ của nhà thơ trước số

phận như thế nào?

GV:Rêu là một sinh vật nhỏ bé

hèn mọn nhưng cũng không chịu

khuất phục mềm yếu Nó phải

mọc xiên, lại còn “xiên ngang mặt

đất”

Đá vốn đã rắn chắc lại càng rắn

chắc hơn để “đâm toạc chân mây”

Biện pháp đảo ngữ: thể hiện sự



phẫn uất của tâm trạng

-Bên cạnh đó, những động từ mạnh

xiên, đâm được kết hợp với bổ ngữ

ngang, toạc thể hiện sự bướng

bỉnh, ngang ngạnh

Rêu xiên ngang mặt đất, đá



đâm toạc chân mây như vạch đất,

vạch trời mà hờn trách, không chỉ

phẫn uất mà còn là phản kháng

-Hai câu kết nói lên tâm sự gì của

tác giả

Hướng dẫn học sinh tổng kết

-Gọi HS đọc phần ghi nhớ SGK

-HS đọc phần ghi nhớ SGK

đau Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn” Trăng sắp tàn (“bóng xế”) mà vẫn

“khuyết chưa tròn” Tuổi xuân đã trôi qua mà nhân duyên không trọn vẹn -Hương rượu để lại vị đắng chát, hương tình thoảng qua chỉ còn để lại phận hẩm duyên ôi

3.Hai câu luận: Nỗi niềm phẫn uất

“Xiên ngang mặt đất rêu từng đám Đâm toạc chân mây đá mấy hòn”

Biện pháp đảo ngữ:

+ Rêu từng đám/ xiên ngang mặt đất + Đá mấy hòn/ đâm toạc chân mây Thể hiện sự phẫn uất của tâm trạng

 -Những động từ mạnh xiên, đâm được kết hợp với bổ ngữ ngang, toạc thể hiện sự bướng bỉnh, ngang ngạnh Không chỉ phẫn uất mà còn là phản

 kháng

4.Hai câu kết :Tâm trạng chán

chường buồn tủi:

“Ngán nỗi xuân đi xuân lại lại Mảnh tình san sẻ tí con con”

-Ngán : chán ngán, ngán ngẩm nỗi đời éo le, bạc bẽo

-Xuân lại lại: Xuân đi rồi xuân lại, vòng quay luẩn quẩn của tạo hóa Mảnh tình san sẻ tí con con -Nghệ thuật tăng tiến làm cho nghịch cảnh éo le hơn: Mảnh tình đã bé lại còn san sẻ chỉ còn một tí – con con Xót xa về thân phận người phụ nữ

 xưa với duyên tình hẩm hiu, cay đắng của mình

III.Tổng kết:

(Ghi nhớ SGK)

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	267,95 KB