Mục đích nghiên cứu đề tài là làm rõ thực trạng nâng cao chất lượng CC cấp xã tại tỉnh Cao Bằng, rút ra những mặt tích cực đạt được, cũng như những mặt hạn chế và nguyên nhân hạn chế từ đó tìm ra các giải pháp khắc phục; Đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng CC cấp xã tại tỉnh Cao Bằng.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
-/ -
BỘ NỘI VỤ -/ - HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
Trang 2Công trình được hoàn thành tại:
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
Phản biện 2: PGS.TS Nguyễn Xuân Phong
Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn,
Học viện Hành chính Quốc gia Địa điểm: Phòng D Nhà A, Hội trường bảo vệ Luận văn Thạc sĩ
Học viện Hành chính Quốc gia Số: 77, Nguyễn Chí Thanh, Đống Đa, Hà Nội Thời gian: vào hồi 8h ngày 2 tháng 11 năm 2018
Có thể tìm hiểu luận văn tại thư viện Học viện Hành chính Quốc gia
hoặc trên trang Web của Khoa Sau đại học,
Học viện Hành chính Quốc gia
Trang 3PHẦN MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Trong những năm qua, năng lực tổ chức thực hiện nhiệm vụ của CC cấp xã từng bước được nâng cao, tạo nên sự chuyển biến trên tất cả các mặt đời sống kinh tế, an ninh quốc phòng Tuy nhiên, CC cấp xã vẫn còn nhiều điểm yếu về phẩm chất, tinh thần trách nhiệm, trình độ, năng lực chuyên môn, kỹ năng hành chính; tác phong, lề lối làm chưa đáp ứng được những yêu cầu trong điều kiện mới Vì vậy, để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Cao Bằng thì việc tiếp tục nghiên cứu
và đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng CC cấp xã là hết sức cần thiết
Chính vì lý do đó, tác giả đã lựa chọn đề tài: “Nâng cao chất lượng
công chức cấp xã trên địa bàn tỉnh Cao Bằng” làm đề tài luận văn tốt
nghiệp
2 Tình hình nghiên cứu của đề tài
Có nhiều công trình được công bố dưới những góc độ, mức độ, hình thức thể hiện khác nhau, tiêu biểu của các tác giả: PGS Nguyễn Phú
Trọng, Trần Xuân Sầm (2003), Luận cứ khoa học cho việc nâng cao
chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội; Nguyễn Ngọc
Hiến (Chủ biên – 2001) Các giải pháp thúc đẩy cải cách hành chính ở
Việt Nam, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội; Đề tài KHBĐ (2002)-05: Thực trạng và giải pháp nâng cao năng lực lãnh đạo, quản lý và tổ chức thực hiện của đội ngũ cán bộ xã (phường, thị trấn) ở các tỉnh Tây Nguyên; TS Thang Văn Phúc, TS Nguyễn Minh Phương, Nguyễn Thu
Trang 4Huyền (2004), Hệ thống công vụ và xu hướng cải cách của một số nước
trên thế giới, NXB Chính trị quốc gia; PGS.TS Nguyễn Trọng Điền (chủ
biên - 2007), Về chế độ công vụ Việt Nam, NXB Chính trị quốc gia; Hồ Công Dũng Hoàn thiện pháp luật về công chức xã chính quyền cấp xã
đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam Luận án Tiến sĩ Năm 2007; TS Thang Văn Phúc và TS Nguyễn
Minh Phương (2004), Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức đáp ứng đòi
hỏi của nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, NXB Chính trị quốc gia; Đề án số 03-ĐA/TU của Tỉnh uỷ
Cao Bằng về Chuẩn hoá đội ngũ cán bộ cơ sở giai đoạn 2012-2015
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Mục đích nghiên cứu
Đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng CC cấp xã tại tỉnh Cao Bằng để đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước những năm tới
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Phân tích làm rõ thực trạng nâng cao chất lượng CC cấp xã tại tỉnh Cao Bằng, rút ra những mặt tích cực đạt được, cũng như những mặt hạn chế và nguyên nhân hạn chế từ đó tìm ra các giải pháp khắc phục;
Đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng CC cấp xã tại tỉnh Cao Bằng
4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu:
Công chức xã trên địa bàn tỉnh Cao Bằng
4.2 Phạm vi nghiên cứu:
Nguồn số liệu giai đoạn năm 2012 – 2017 Giải pháp và đề xuất khuyến nghị giai đoạn năm 2018 – 2022
Trang 55 Phương pháp nghiên cứu
5.1 Phương pháp luận:
Dựa trên những luận giải khoa học được chứng minh và diễn giải theo chủ nghĩa Mác - Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm của Đảng về xây dựng và phát triển đội ngũ CC xã
5.2 Phương pháp nghiên cứu
Thu thập thông tin; Tổng hợp thống kê, phân tích số liệu để đưa ra được những nhận định, quy luật
Khảo sát các CC của các phòng chuyên môn 05 huyện; CC của 25 xã trên địa bàn 05 huyện; Hình thức điều tra: Sử dụng mẫu bảng hỏi để lấy kết quả; Số lượng phiếu điều tra: 50 phiếu (mẫu số 1); 120 phiếu (mẫu
số 2)
6 Đóng góp mới của đề tài
Đánh giá thực trạng, phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực đội ngũ CC cấp xã tỉnh Cao Bằng; đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ CC cấp xã tỉnh Cao Bằng
7 Kết cấu nội dung luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, nội dung luận văn được kết cấu thành 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về chất lượng công chức cấp xã Chương 2: Thực trạng chất lượng công chức cấp xã ở tỉnh Cao Bằng Chương 3: Giải pháp nâng cao chất lượng công chức cấp xã ở tỉnh
Cao Bằng
Trang 61.1.1 Khái niệm công chức và công chức cấp xã
- Khái niệm công chức: “Công chức là một khái niệm chung được
sử dụng phổ biến nhiều quốc gia trên thế giới để chỉ những công dân được tuyển dụng vào làm việc thường xuyên trong cơ quan nhà nước, do tính chất đặc thù của mỗi quốc gia, khái niệm công chức của các nước cũng không hoàn toàn đồng nhất Có nước chỉ giới hạn công chức trong phạm vi những người hoạt động quản lý nhà nước Một số nước khác có quan niệm rộng hơn, công chức không chỉ bao gồm những người thực hiện trực tiếp các hoạt động quản lý nhà nước mà còn bao gồm cả những người làm việc trong các cơ quan có tính chất công cộng”
- Khái niệm công chức cấp xã: Là công dân Việt Nam được tuyển
dụng giữ một chức danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc UBND cấp xã, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước Công chức xã bao gồm 07 chức danh: Trưởng Công an; Chỉ huy trưởng Quân sự; Văn phòng - thống kê; Địa chính - xây dựng - đô thị và môi trường (đối với phường, thị trấn) hoặc địa chính - nông nghiệp - xây dựng và môi trường (đối với xã); Tài chính - kế toán; Tư pháp - hộ tịch; Văn hóa - xã hội
1.1.2 Đặc điểm, chức năng, nhiệm vụ của công chức cấp xã
- Đặc điểm của công chức cấp xã: Hầu hết CC cấp xã đều là
người địa phương, sinh sống tại địa phương, có quan hệ dòng tộc và gắn
Trang 7bó với người dân tại địa phương đó Sản phẩm hoạt động của CC cấp xã
là các quyết định quản lý hành chính có tác động sâu rộng đến đời sống kinh tế, xã hội và cục diện địa phương CC cấp xã của cả nước hiện nay rất đông, tuy nhiên về chất lượng chưa cao
- Chức năng, nhiệm vụ của công chức cấp xã
+ Chức năng của công chức cấp xã:
Công chức xã làm công tác chuyên môn thuộc biên chế của UBND cấp xã, có trách nhiệm tham mưu, giúp UBND cấp xã thực hiện chức năng quản lý nhà nước về lĩnh vực công tác được phân công và thực hiện các nhiệm vụ khác do Chủ tịch UBND cấp xã giao
+ Nhiệm vụ của công chức xã:
Công chức cấp xã là người trực tiếp tham mưu cho lãnh đạo UBND cấp xã trong việc chỉ đạo, điều hành, thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; trực tiếp tổ chức thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, phục vụ người dân theo đúng chức năng, nhiệm
vụ, thẩm quyền được giao
1.1.3 Khái niệm chất lượng công chức cấp xã
Chất lượng công chức cấp xã là chỉ tiêu tổng hợp chất lượng của từng
CC cấp xã, thể hiện qua phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, trình độ, năng lực, kỹ năng công tác, chất lượng và hiệu quả thực nhiệm vụ được phân công của mỗi CC cũng như cơ cấu hợp lý về độ tuổi, về ngạch, bậc
và số lượng CC bảo đảm thực hiện chức năng, nhiệm vụ của UBND cấp
Trang 8chất lượng CC cấp xã chủ yếu dựa trên việc tiếp cận, nghiên cứu, đánh giá cơ cấu, số lượng và các tiêu chí có liên quan như chất lượng, phẩm chất đạo đức, chính trị, kỹ năng giải quyết công việc Từ đó, đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng CC cấp xã ở địa phương cụ thể
1.1.4.2 Các tiêu chí đáng giá chất lượng công chức xã
1.1.4.2.1 Tiêu chí về đánh giá chất lượng công chức
Trình độ chuyên môn nghiệp vụ là điều kiện tiên quyết trong thực hiện các nhiệm vụ và tạo ra sản phẩm công việc Trình độ năng lực quyết định hiệu quả công việc của đội ngũ CC cấp xã
1.1.4.2.2 Tiêu chí về phẩm chất chính trị
Có phẩm chất đạo đức tốt, tác phong làm việc khoa học, nghiêm túc; Làm việc với tinh thần trách nhiệm, hiệu quả; có ý chí cầu tiến, ham học hỏi
1.1.4.2.3 Tiêu chí về uy tín trong công tác
Uy tín là sự tín nhiệm và mến phục của mọi người Uy tín là sự phản
ánh phẩm chất và năng lực của một cá nhân, do đó tất yếu nó phải do phẩm chất và năng lực quyết định
1.1.4.2.4 Tiêu chí về chất lượng và hiệu quả thực hiện công việc được giao
Là tiêu chí quan trọng để đánh giá chất lượng CC khi thực thi nhiệm
vụ, CC cần có những kỹ năng nhất định để thực thi nhiệm vụ Sự hài lòng của người dân, niềm tin của người dân vào chính quyền
1.1.4.2.6 Tiêu chí về năng lực tổ chức, quản lý
Là khả năng của một người để làm, xử lý một tình huống và để thực
hiện một nhiệm vụ cụ thể trong một môi trường xác định
Trang 91.2 Các hoạt động nâng cao chất lượng công chức cấp xã và những nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động nâng cao chất lượng công chức cấp xã
1.2.1 Các hoạt động nâng cao chất lượng công chức cấp xã
1.2.1.1 Công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng công chức
Nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng, phương pháp thực hiện nhiệm vụ công vụ, góp phần xây dựng đội ngũ CC chuyên nghiệp có đủ năng lực xây dựng nền hành chính tiên tiến, hiện đại
1.2.1.2 Công tác tuyển dụng công chức cấp xã
Là quá trình tìm kiếm, thu hút những ứng cử viên từ nhiều nguồn khác nhau và lựa chọn trong số họ người phù hợp nhất với yêu cầu chức danh CC còn thiếu của chính quyền cấp xã
1.2.1.3 Công tác sử dụng công chức cấp xã
Đối với CC cấp xã, hai căn cứ quan trọng để bố trí, sử dụng là yêu cầu của công vụ và điều kiện nhân lực hiện có của tổ chức, cơ quan, đơn vị
1.2.1.4 Công tác đánh giá công chức cấp xã
Đánh giá đúng CC sẽ chính xác, hiệu quả trong chọn người xếp việc được chính xác, tạo điều kiện cho CC phát huy được sở trường, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao
1.2.1.5 Công tác kiểm tra, giám sát công chức trong thi hành công vụ
Giúp cho lãnh đạo cơ quan, đơn vị phát hiện những vấn đề nảy sinh, kịp thời uốn nắn sửa chữa những sai sót của CC, kiểm tra giám sát để từ
đó có hướng bố trí, xắp xếp, đề bạt, đào tạo, bồi dưỡng CC
1.2.2 Các nhân tố ảnh hưởng tới chất lượng công chức cấp xã
1.2.2.1 Các nhân tố khách quan
- Chế độ, chính sách đối với công chức: Chế độ, chính sách hợp lý là
Trang 10động lực thúc đẩy tích cực, tài năng, sáng tạo, nhiệt tình, trách nhiệm của mỗi người
- Thị trường lao động bên ngoài: Chất lượng và quy mô của cung cầu
lao động trên thị trường lao động đều đồng thời ảnh hưởng trực tiếp hay gián tiếp đến tuyển dụng CC
- Khen thưởng, kỷ luật công chức
Về khen thưởng: Là công cụ trực tiếp tác động đến động lực làm việc
của đội ngũ CC trong nền công vụ
Về kỷ luật: Kỷ luật là việc xử lý CC mắc sai phạm trong quá trình thi
hành công vụ, thực hiện quy chế làm việc, chất lượng công việc được giao; là yếu tố không thể thiếu trong việc duy trì nề nếp làm việc, kỷ cương trật tự xã hội
1.2.2.2 Các nhân tố chủ quan
Các nhân tố chủ quan ảnh hưởng tới chất lượng đội ngũ CC cấp xã bao gồm các nhân tố sau:
- Tinh thần trách nhiệm trong công tác: Kết quả công vụ và trách
nhiệm công vụ tạo nên hiệu lực, hiệu quả của các cơ quan Hai nhân tố này luôn có mối quan hệ biện chứng với nhau
- Ý thức tổ chức kỷ luật của công chức: Thể hiện qua việc CC chấp
hành nội quy, quy định của pháp luật
1.3 Kinh nghiệm nâng cao chất lượng công chức cấp xã của một
số địa phương
1.3.1 Kinh nghiệm của tỉnh Bắc Giang
Tập trung nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ của CC cấp xã; Hoàn thiện các kỹ năng mà CC cấp xã cần có trong công tác chuyên môn; đẩy mạnh công tác luân chuyển
Trang 111.3.2 Kinh nghiệm của tỉnh Hà Giang:
Đào tạo, bồi dưỡng CC cấp xã là người địa phương, thực hiện chế độ
cử tuyển, cam kết những người được hưởng sẽ về làm việc tại địa phương
1.3.3 Bài học rút ra đối với tỉnh Cao Bằng
Tuyển dụng theo nguyên tắc cạnh tranh công bằng, bình đẳng, công khai, hạn chế các hiện tượng tiêu cực; tiêu chuẩn hóa đội ngũ CC cấp xã
để việc bố trí đạt hiệu quả, đúng người, đúng việc; thực hiện luân chuyển CC cấp xã giữa các địa phương; chú trọng hơn nữa tới công tác đào tạo, bồi dưỡng về các kỹ năng cần thiết phục vụ trong thực thi công
vụ
Tiểu kết chương 1
Trong chương 1 tác giả đã nghiên cứu và hệ thống hóa cơ sở khoa học về khái niệm, đặc điểm cơ bản của CC cấp xã, vai trò, nghĩa vụ, quyền của CC cấp xã; các tiêu chí đánh giá chất lượng, các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng CC cấp xã Tham khảo kinh nghiệm của một số tỉnh trong khu vực để rút ra những bài học kinh ngiệm cho Cao Bằng trong thời gian tới Kết quả nghiên cứu Chương 1 làm căn cứ khoa học
để tác giả nghiên cứu, khảo sát và phân tích thực trạng chất lượng đội ngũ CC cấp xã ở tỉnh Cao Bằng ở chương 2
Trang 12Chương 2 THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG CÔNG CHỨC CẤP XÃ
Ở TỈNH CAO BẰNG
2.1 Khát quát về tỉnh Cao Bằng
2.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội
Cao Bằng là tỉnh miền núi, biên giới phía Đông Bắc Việt Nam Là tỉnh có địa hình cao nguyên đá vôi xen lẫn núi đất, khí hậu mang tính nhiệt đới gió mùa lục địa núi cao và có đặc trưng riêng so với các tỉnh miền núi khác thuộc vùng Đông Bắc
2.1.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội
Cao Bằng là một tỉnh nghèo, thu ngân sách còn hạn chế Tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP) bình quân trong 05 năm qua 9,2%/năm, thu nhập bình quân đầu người đạt 20,8 triệu đồng (đứng thứ 12 trong vùng trung
du miền núi Bắc Bộ) Cụ thể: Tổng sản lượng lương thực đạt trên 270.000 tấn/năm; giá trị sản xuất nông nghiệp đạt 37 triệu đồng/ha; Giá trị sản lượng công nghiệp tăng trưởng bình quân 0,48%/năm; có 664 trường học, tỷ lệ phòng học kiên cố đạt 68,1%, bán kiên cố là 25,8%, phòng học tạm là 6,03%; có 13 Bác sĩ/vạn dân; đạt 31,4 giường bệnh/vạn dân
2.2 Thực trạng chất lượng công chức cấp xã tại tỉnh Cao Bằng
2.2.1 Số lượng cơ cấu công chức cấp xã theo chức danh CC:
Số lượng CC cấp xã năm 2017 là 2.159 Trong đó, chức danh Trưởng Công an có số lượng ít nhất vì một số phường thuộc thành phố đã bố trí công an chính quy; chức danh có số lượng nhiều nhất là chức danh Địa chính - xây dựng - nông nghiệp và môi trường, Văn phòng - Thống kê,
Trang 13Văn hóa - Xã hội Do khối lượng công việc nhiều, địa bàn miền núi rộng nên việc bố trí tăng thêm như vậy để đáp ứng yêu cầu quản lý, phát triển kinh tế xã hội của địa phương
2.2.2 Số lượng, cơ cấu về giới tính của công chức cấp xã
CC là nữ năm 2017 là 46,36%; Một số chức danh do có sự đặc thù nên chỉ có nam giới đảm nhận như chức danh Trưởng Công an, Chỉ huy trưởng Quân sự; chức danh có sự tham gia của nữ giới cao nhất là Tài chính - kế toán chiếm tỷ lệ 71,97 %; Văn phòng - thống kê chiếm 59,93% Đây là một tỷ lệ hợp lý đảm bảo hài hòa cho giới tính cũng như công việc chuyên môn cho từng đối tượng cụ thể
2.2.3 Số lượng công chức cấp xã phân theo độ tuổi
Công chức chuyên môn phân theo độ tuổi năm 2017: Dưới 30 tuổi chiểm tỷ lệ 32,52%; từ 31 - 40 tuổi chiếm tỷ lệ 51,0%; từ 41 - 50 chiếm
tỷ lệ 12,46%; trên 51 tuổi chiếm tỷ lệ 0,04% Điều đó cho thấy cơ cấu về
độ tuổi của đội ngũ CC cấp xã cơ bản hợp lý, vừa đảm bảo tính cơ cấu vừa đảm bảo được yêu cầu công việc vừa có tính kế thừa
2.2.4 Chất lượng đội ngũ công chức cấp xã
2.2.4.1 Về trình độ chuyên môn nghiệp vụ:
Năm 2017 số CC cấp xã chưa qua đào tạo: 03 người/2.159, chiếm tỷ
lệ 0,14%; sơ cấp: 07 người, chiếm tỷ lệ 0,32%; trung cấp chuyên nghiệp 1.987 người, chiếm tỷ lệ 50,86%; Cao đẳng: 154 người, chiếm tỷ lệ 7,13%; Đại học: 883 người, chiếm tỷ lệ 41,13%; Thạc sỹ: 9 người, chiếm tỷ lệ 0,42%
2.2.4.2 Về trình độ lý luận chính trị:
Năm 2017, số CC có trình độ sơ cấp LLCT là: 758 người, chiếm tỷ lệ 35,10%; trung cấp là 458 người, chiếm tỷ lệ 21,21%