Mục đích nghiên cứu đề tài là trên cơ sở lý luận và phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động QLNN về giáo dục tiểu học trên địa bàn huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ, luận văn xây dựng và đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường hoạt động QLNN về giáo dục tiểu học trên địa bàn huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ theo các mục tiêu đề ra.
Trang 2HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
Người hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN THỊ HƯỜNG
Phản biện 1: TS Đặng Thị Minh, Học viện Hành chính Quốc gia
Phản biện 2: TS Nguyễn Thị Tuyết Mai, Học viện Chính trị Quốc gia HCM
Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia
Địa điểm: Phòng họp D, Nhà A - Hội trường bảo vệ luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia
Số: 77 - Đường Nguyễn Chí Thanh - Quận Đống Đa - TP Hà Nội
Thời gian: vào hồi 15 giờ 30 ngày 13 tháng 11 năm 2018
Trang 3LỜI MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Giáo dục là trụ cột của một quốc gia để tạo dựng, giữ gìn và phát triển các giá trị và tri thức xã hội Trong chiến lược phát triển giáo dục, phát triển nguồn nhân lực của mỗi quốc gia, vấn đề đầu tiên bao giờ cũng nói tới giáo dục tiểu học, vì đó là nền tảng cơ bản của hệ thống giáo dục quốc dân, là cấp học đầu tiên, đặt cơ sở cho sự phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ, đặt nền móng vững chắc cho giáo dục phổ thông cũng như toàn bộ
hệ thống giáo dục quốc dân và chính nó sẽ là cơ sở đem đến chất lượng cho cả hệ thống giáo dục
Xuất phát từ lý luận và thực tiễn, tôi nhận thấy rằng QLNN về giáo dục, đặc biệt là giáo dục tiểu học trên địa bàn huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ hiện nay có ý nghĩa quan trọng, cần có sự nghiên cứu cụ thể để có thể xây dựng được kế hoạch, chương trình tổng thể để phát triển giáo dục trong tương lai Nâng cao hiệu quả công tác quản lý giáo dục, đặc biệt là quản lý giáo dục tiểu học do vậy là một nhiệm vụ quan trọng, cấp thiết
hiện nay Vì thế, tôi lựa chọn đề tài “Quản lý nhà nước về giáo dục tiểu học tại huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ” làm đề tài luận văn tốt nghiệp
của mình với mong muốn đưa ra các giải pháp góp phần nâng cao chất lượng công tác quản lý giáo dục tiểu học cũng như thúc đấy sự phát triển giáo dục ở địa phương
2 Tình hình nghiên cứu
Xuất phát từ vai trò đặc biệt quan trọng của giáo dục trong sự nghiệp phát triển đất nước, giáo dục trở thành đề tài quan tâm của nhiều các tác giả, với nhiều công trình nghiên cứu khác nhau Có thể kể đến các công
trình nghiên cứu liên quan đến vấn đề này như: Tác phẩm “Về vấn đề Giáo
Trang 4dục và Đào tạo” ( 1999 Nxb.Chính trị Quốc gia), cố Thủ tướng Phạm Văn
Đồng - Nhà Chính trị giáo dục của dân tộc đã bàn luận về "Giáo dục là quốc sách hàng đầu" “Cải cách giáo dục: Một số vấn đề chung và thực tiễn
ở Việt Nam” của PGS.TS Nghiêm Đình Vỳ, Phạm Nhật Tiến (Nxb Chính trị Quốc gia - Sự thật);“Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam: Thời cơ, thách thức và những vấn đề đặt ra” của PGS.TS Phạm Văn Linh (NXB chính trị quốc gia - sự thật, 2014); Cuốn sách “Phát triển nền giáo dục Việt Nam trong những thập niên đầu thế kỷ XXI theo tư tưởng Hồ Chí Minh” của PGS.TS Nguyễn Thị Nga (NXB Chính trị quốc gia)
Ngoài ra có thể kể đến một số công trình là luận văn thạc sỹ nghiên cứu
về vấn đề này như: "Quản lý nhà nước nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học
thành phố Hà Nội" của Nguyễn Thị Thu Hương- Luận văn Thạc sỹ Học viện
Hành chính Quốc gia, chuyên ngành Quản lý công, năm 2011; "Quản lý nhà
nước về giáo dục tiểu học qua thực tiễn các quận nội thành, thành phố Hà Nội" của Phan Thị Lãm – Luận văn Thạc sỹ Học viện Hành chính Quốc gia,
chuyên ngành Quản lý công, năm 2013…
Cho đến thời điểm này, chưa có đề tài nào nghiên cứu về nội dung
này Chính vì thế, tác giả đã lựa chọn đề tài "QLNN về giáo dục tiểu học
tại huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ" cho luận văn tốt nghiệp của mình
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
- Mục đích nghiên cứu:
Trên cơ sở lý luận và phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động QLNN
về giáo dục tiểu học trên địa bàn huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ, luận văn xây dựng và đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường hoạt động QLNN về
Trang 5- Nhiệm vụ nghiên cứu:
Để thực hiện mục đích nghiên cứu trên, luận văn sẽ triển khai các nhiệm vụ sau:
+ Xây dựng khung lý luận QLNN về giáo dục tiểu học trên địa bàn huyện
+ Khảo sát, đánh giá được thực trạng QLNN về giáo dục ở huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ trong giai đoạn hiện nay
+ Đề xuất một số giải pháp để nâng cao hiệu quả QLNN về giáo dục trên địa bàn huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ trong giai đoạn hiện nay, khảo nghiệm để đánh giá mức độ khả thi của từng biện pháp
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu:
Hoạt động QLNN về giáo dục tiểu học trên địa bàn huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ
5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp luận: Đề tài nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp
luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử Tiếp cận
từ góc độ Khoa học quản lý công
- Phương pháp nghiên cứu: Phương pháp phân tích, tổng hợp tài liệu;
Phương pháp hệ thống; Phương pháp thống kê, so sánh
Trang 66 Đóng góp của luận văn
về giáo dục tiểu học trên địa bàn huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ
7 Kết cấu luận văn
Ngoài các phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, Luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở khoa học quản lý nhà nước về giáo dục tiểu học Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước về giáo dục tiểu học trên địa bàn huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ
Chương 3: Quan điểm của Đsngr và Nhà nước, giải pháp tăng cường quản lý nhà nước về giáo dục tiểu học trên địa bàn huyện Thanh Thủy, tỉnh
Phú Thọ
Trang 7Có rất nhiều cách tiếp cận và định nghĩa khác nhau về “giáo dục”,
trong khuôn khổ luận văn này, “giáo dục” được hiểu là quá trình hình
thành và phát triển nhân cách dưới ảnh hưởng của tất cả các hoạt động từ bên ngoài, được thực hiện một cách có ý thức của con người trong nhà trường, gia đình và ngoài xã hội, là hoạt động có mục đích, có định hướng,
có tổ chức, có nội dung, yêu cầu nhằm đào tạo thế hệ trẻ thành lớp người
kế tiếp lực lượng lao động mới có phẩm chất chính trị, đạo đức, có trình
độ văn hóa, khoa học, kỹ thuật, có năng lực đảm đương và hoàn thành các nhiệm vụ xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước trong tương lai
Giáo dục tiểu học (tiếng Anh: primary education, elementary
education) là giai đoạn thứ nhất của giáo dục bắt buộc Đây là bậc giáo dục cho trẻ em từ lớp một (5 hoặc 6 tuổi) tới hết lớp năm (hoặc lớp sáu, tùy theo các quốc gia) Đây là bậc học quan trọng đối với sự phát triển của trẻ
em, thời gian hình thành nhân cách và năng lực (trí tuệ và thể chất) Ở Việt Nam, tiểu học là bậc học cao hơn mầm non và thấp hơn trung học cơ sở Trước đây ở miền Bắc (Việt Nam), tiểu học còn được gọi là phổ thông cơ
sở cấp một
Trang 81.1.3 Quản lý nhà nước về giáo dục Tiểu học
QLNN về giáo dục tiểu học là sự quản lý của các cơ quan quyền lực nhà nước, của bộ máy quản lý giáo dục từ trung ương đến cơ sở đối với bậc giáo dục tiểu học và các hoạt động giáo dục tiểu học của xã hội nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho đất nước và hoàn thiện nhân cách cho nhân dân
1.2 Sự cần thiết quản lý nhà nước về giáo dục Tiểu học
1.2.1 Vị trí, vai trò, mục tiêu, nhiệm vụ, đặc điểm của giáo dục tiểu học
1.2.1.1 Vị trí, vai trò
1.2.1.3 Đặc điểm của Giáo dục Tiểu học
1.2.2 Vai trò của quản lý nhà nước về giáo dục tiểu học
1.2.3 Tính chất, đặc điểm của quản lý nhà nước về giáo dục tiểu học
- Tính lệ thuộc vào chính trị
- Tính xã hội
- Tính pháp quyền
- Tính chuyên môn, nghiệp vụ
- Tính hiệu lực, hiệu quả
1.2.4 Nguyên tắc quản lý nhà nước về giáo dục tiểu học
- Kết hợp quản lý theo ngành và quản lý theo lãnh thổ
- Tập trung dân chủ trong hoạt động QLNN về giáo dục Tiểu học
Trang 91.2.5 Các thành tố chủ yếu quản lý nhà nước về giáo dục tiểu học
Chủ thể hoạt động QLNN về giáo dục tiểu học: là các cơ quan quản lý
có thẩm quyền được quy định trong các văn bản quy phạm pháp luật Các chủ thể này có thể là các cơ quan nhà nước từ trung ương tới địa phương,
và cơ quan quản lý giáo dục, là tổ chức, người chịu trách nhiệm trước Nhà nước về giáo dục Chủ thể QLNN về giáo dục – đào tạo là các cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền Luật Giáo dục 2005 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) quy định về các cơ quan QLNN về giáo dục bao gồm: Chính phủ; Bộ Giáo dục và Đào tạo; Bộ, cơ quan ngang bộ và Uỷ ban nhân dân các cấp
Khách thể của QLNN về giáo dục tiểu học: là mọi hoạt động giáo dục
của bậc giáo dục tiểu học trong phạm vi toàn xã hội
Đối tượng QLNN về giáo dục tiểu học: là tất cả mọi thành tố của giáo
dục tiểu học bao gồm: Nhân sự (cán bộ, giáo viên), chương trình giáo dục, các hoạt động giáo dục, học sinh, các nguồn lực, học liệu, môi trường giáo dục, các cơ sở giáo
dục, các mối quan hệ trong giáo dục,…
Công cụ QLNN về giáo dục tiểu học: Là tổng thể những phương tiện
hữu hình và vô hình mà nhà nước sử dụng để tác động lên mọi chủ thể giáo dục tiểu học nhằm thực hiện mục tiêu quản lý và phát triển nền giáo dục và đào tạo quốc dân Có thể kể đến những công cụ QLNN chủ yếu:
1.3 Nội dung quản lý nhà nước về giáo dục tiểu học
1.3.1 Hoạch định, ban hành và tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật cho QLNN về giáo dục Tiểu học
1.3.2 Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về giáo dục Tiểu học
1.2.3 Kiểm tra, đánh giá chất lượng giáo dục tiểu học
Trang 101.2.4 Huy động, quản lý các nguồn lực để phát triển giáo dục
1.2.5 Thanh tra, kiểm tra
1.4 Các yếu tố tác động đến quản lý nhà nước về giáo dục tiểu học
Thứ nhất, yếu tố chính trị
Thứ hai, hệ thống pháp luật, chính sách
Thứ ba, yếu tố kinh tế
Thứ tư, Truyền thống văn hoá
Ngoài ra, tác giả cũng khái quát đường lối chính sách về giáo dục của Đảng và Nhà nước, các cơ quan nhà nước tham gia vào công tác quản lý nhà nước về giáo dục Để thực hiện công tác quản lý giáo dục có hiệu quả
Trang 11nhằm phát huy lợi thế và khắc phục yếu kém Có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý nhà nước về giáo dục, trong luận văn này đã nhắc đến một số nhân tố cơ bản như tình hình kinh tế-xã hội của địa phương, các chính sách của Đảng và Nhà nước, trình độ khả năng của cán bộ quản lý giáo dục
Tác giả còn nêu ra một số nét nổi bật về giáo dục của một số địa phương như Huyện Tam Nông, thành phố Việt Trì - tỉnh Phú Thọ, thành phố Nam Định - tỉnh Nam Định Từ đó rút ra được bài học kinh nghiệm cho huyện Thanh Thủy trong quá trình đổi mới giáo dục cũng như đổi mới công tác quản lý nhà nước về giáo dục tiểu học của địa phương
Trang 12Chương 2:
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN THANH THỦY, TỈNH PHÚ THỌ 2.1 Những yếu tố tác động đến quản lý nhà nước về giáo dục tiểu học trên địa bàn huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ
2.2 Thực trạng phát triển giáo dục tiểu học trên địa bàn huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ
Là huyện miền núi nằm ở phía Tây Nam của tỉnh, Thanh Thủy được chia thành 15 đơn vị hành chính cấp xã Toàn huyện có 18 trường tiểu học (3 xã lớn của huyện mỗi xã có 2 trường tiểu học là Hoàng Xá, Sơn Thủy, Đào Xá); khoảng cách các điểm trường trong từng địa phương đảm bảo tạo thuận lợi cho tất cả học sinh trong độ tuổi đến trường Các trường đều có
đủ điều kiện cho học sinh khuyết tật được học hòa nhập
Thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ TW, ngành Giáo dục - Đào tạo huyện Thanh Thủy đã tập trung lựa chọn những nhiệm vụ then chốt, bám sát thực tiễn để
đề ra hướng triển khai thực hiện hiệu quả, tạo bước đột phá trong đổi mới Nhờ đó, chất lượng giáo dục toàn diện, chất lượng giáo dục mũi nhọn của các cấp học đều có chuyển biến mạnh mẽ và rõ nét Cụ thể:
- Quy mô phát triển và chất lượng giáo dục
Sự nghiệp giáo dục của huyện có những bước chuyển biến toàn diện
và đúng hướng, chất lượng ở tất cả các mặt giáo dục từng bước được nâng lên, mạng lưới trường lớp được phát triển rộng khắp trên tất cả các vùng Mỗi xã, thị trấn có ít nhất 01 trường tiểu học, 01 trường THCS, toàn huyện
Trang 13trường học, 36 trường phổ thông, với 20.722 học sinh Trong đó, số trường
tiểu học là 18 36 trường, 7127/20.722 học sinh tiểu học
- Đội ngũ cán bộ quản lý (CBQL), giáo viên
* Đội ngũ giáo viên: 1497; (trong đó: biên chế: 1237, hợp đồng 37);
Giáo viên đạt chuẩn: 100%, trên chuẩn đạt: 79,5%
* Đội ngũ cán bộ quản lý:
Tổng số CBQL: 161 ( trong đó: MN: 54, TH: 43; THCS: 35; THPT:29); 100% CBQL đạt trình độ chuẩn, trong đó trên chuẩn đạt 90%; đội ngũ CBQL
có phẩm chất đạo đức tốt, có năng lực quản lý điều hành các hoạt động của nhà trường được bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ theo quy định của Bộ GD&ĐT
- Cơ sở vật chất trường học
Huyện Thanh Thủy là huyện trung du miền núi, có 5 xã thuộc xã đặc biệt khó khăn, trong diện Nhà nước đầu tư theo chương trình mục tiêu, chương trình 135 Đến tháng 12 năm 2017, toàn huyện có 714 phòng học, trong đó có 643 phòng học kiên cố, 51 phòng học bán kiên cố và 20 phòng học nhờ, học tạm Số phòng học và số phòng được kiên cố hóa không ngừng tăng lên qua các năm
Riêng đối với bậc giáo dục Tiểu học, công tác phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi ở Thanh Thủy được thực hiện gắn với công tác xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia đã góp phần tích cực, nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học Tổng số phòng học hiện có là 261, đạt tỷ lệ 0,99 phòng học/lớp Trên 80% phòng học được xây dựng kiên cố, số còn lại là phòng cấp 4 Đặc biệt, đến nay, Thanh Thủy đã xây dựng được 18 18 trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia mức độ 1, chiếm tỷ lệ 100% tổng số trường tiểu học, trong đó có 2 trường đạt chuẩn quốc gia mức độ 2 Cùng với kết quả trên, 15
Trang 14xã, thị trấn của huyện đã đạt chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi mức độ 2, tỷ lệ 100%
2.3 Quản lý nhà nước về giáo dục tiểu học trên địa bàn huyện Thanh hủy, tỉnh Phú Thọ
2.3.1 Tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước
về giáo dục tiểu học tại huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ
Năm học 2017-2018 là năm tiếp tục thực hiện Nghị quyết NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, tiếp tục thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng các cấp về phát triển sự nghiệp giáo dục và đào tạo, ngành GD&ĐT Thanh Thủy đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, hoàn thành tốt các nhiệm vụ theo tinh thần Chỉ thị số
29-2699/CT-BGDĐT ngày 08/8/2017 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào; Chỉ
thị số 10/CT-UBND ngày 30/8/2017 của Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ về nhiệm vụ chủ yếu năm học 2017 - 2018 Bên cạnh đó tiếp tục chỉ đạo triển khai quán triệt Nghị quyết số 04-NQ/HU, ngày 13/4/2016 của Huyện ủy, Đề
án số 885 ĐA-UBND, ngày 18/7/2016 của UBND huyện, Nghị quyết số 12/2016/NQ-HĐND, ngày 26 7 2016 của HĐND huyện Khóa XIX về phát triển sự nghiệp giáo dục và đào tạo huyện Thanh Thủy giai đoạn 2016-2021 Cùng với việc triển khai công tác phổ cập giáo dục, Phòng GD&ĐT đã tham mưu với UBND huyện chỉ đạo các xã, thị trấn làm tốt công tác xóa mù chữ trong các độ tuổi theo quy định tại Nghị định số 20 2014 NĐ-CP, ngày 24/3/2014 của Chính phủ; thực hiện có hiệu quả Kế hoạch số Kế hoạch số 546/KH-UBND, ngày 06/6/2014 về triển khai thực hiện Đề án "Xóa mù chữ đến năm 2020"; Kế hoạch số 1017/KH-UBND, ngày 13/10/2014 về thực hiện