Giáo án Thao giảng ngữ văn 11: Vội vàng - Xuân Diệu

+ NghÖ thuËt Đoạn thơ thể hiện những sáng tạo, những cách tân nghệ thuật độc đáo cña Xu©n DiÖu * Quan niệm của Xuân Diệu : Sống vội vàng là sống cao độ, hết mình, tận hưởng và tận hiến [r]

Vội vàng

( Xuân Diệu)

I/ TÌM HIỂU CHUNG

1.Tác giả Xuân Diệu

-Là nhà thơ của tình yêu, của mùa xuân

và tuổi trẻ với giọng thơ sôi nổi, đắm say, yêu đời thắm thiết.

-th¬ Xu©n DiÖu lµ sù kÕt hîp gi÷a §«ng vµ Tây , cổ và kim

-Xuân Diệu là tấm gương lao động nghệ thuật nghiêm túc, có sức sáng tạo dồi dào, bền bỉ, có đóng góp lớn trên nhiều lĩnh vực đối với nền văn học Việt Nam hiện đại

- Các tác phẩm chính ( sgk )

Dùa vµo tiÓu dÉn vµ sù chuÈn bÞ bµi

ë nhµ em h·y nªu vµi nÐt c¬ b¶n vÒ nhµ th¬ Xu©n DiÖu ?

Xu©n DiÖu ( 1916 – 1985 )

Xuân Diệu và Huy Cận

NSND Bạch Diệp Người đã từng là vợ của

2 TáC PHẩM

a Xuất xứ

Em hóy nờu xuất xứ của bài thơ?

-“vội vàng “ in trong tập “ thơ thơ “ ( 1938 ) , là bài thơ tiờu biểu của Xuõn Diệu thời kỡ trước cỏch mạng

b Đọc và tỡm hiểu bố cục bài thơ

• Đọc

• Bố cục:

Theo em bài thơ cú thể chia làm mấy đoạn ? í chớnh của từng đoạn ?

Phần 1: Tình yêu cuộc sống trần thế tha thiết (13 câu đầu )

Phần 2 : Quan niệm về thời gian, tuổi trẻ của thi nhân (17 câu tiếp )

Phần 3 : Thái độ sống vội vàng để tận hưởng hạnh phúc (còn lại )

( 3 phần )

II đọc - hiểu chi tiết

1 tình yêu cuộc sống trần thế tha thiết của thi nhân

a Bốn câu thơ đầu : ư ớc muốn kì lạ

Bốn câu thơ đầu thể hiện mong muốn gì của tác giả ? Thực chất của ước muốn đó ?

+ Muốn tắt nắng

+ Muốn buộc gió

giữ màu sắc Giữ hương thơm

Giữ lại vẻ đẹp thời gian

đoạt quyền tạo hoá

Nghệ thuật biểu đạt trong đoạn thơ có gì đặc sắc ?

+ Thể thơ năm chữ -> Dồn nén cảm xúc + điệp từ điệp ngữ -> Khát vọng mãnh liệt

+ Nghệ thuật biểu đạt

==> Tình yêu cuộc đời tha thiết

b Vẻ đẹp của cuộc sống trần thế.

Nhóm 1

- Tìm những hình ảnh khắc hoạ

cảnh sắc mùa xuân?

- Cảnh sắc đó có điểm chung gì?

Nhóm 4

- Nhận xét quan niệm về cuộc đời của Xuân Diệu

Nhóm 2

- Câu thơ nào theo em là mới mẻ, hiện đại nhất?

- Hãy phân tích Câu thơ thể hiện quân niệm gì của Xuân Diệu?

Nhóm 3

- Phân tích những sáng tạo độc

đáo của Xuân Diệutrong đoạn thơ?

Nhóm 1: - Tìm những hình ảnh khắc hoạ cảnh sắc mùa xuân?

- Cảnh sắc đó có điểm chung gì ?

Của ong bướm này đõy tuần thỏng mật;

Này đõy hoa của đồng nội xanh rỡ;

Này đõy lỏ của cành tơ phơ phất;

Của yến anh này đõy khỳc tỡnh si;

Và này đõy ỏnh sỏng chớp hàng mi;

Mỗi buổi sớm thần Vui hằng gừ cửa;

Thỏng giờng ngon như một cặp mụi gần;

* Hình ảnh khắc hoạ cảnh sắc mùa xuân

+ Đồng nội xanh rì

+ Cành tơ phơ phất + Bướm ong: tuần tháng mật + Hoa lá

+ Yến anh : khúc tình si + Hàng mi chớp sáng + Thần Vui gõ cửa.

=> Cảnh vật gần gũi, quen thuộc của cuộc sống > hấp dẫn

Tươi đẹp, giầu sức sống, tràn đầy xuân sắc.

Đang trong trạng thái ái ân hạnh phúc (xuân tình.)

* Câu thơ mới mẻ

“ Tháng giêng ngon như một cặp môi gần ”

So sánh nhân hoá:

Cặp môi gần (cụ thể) - Tháng giêng (trừu tượng)

vẻ đẹp của con người vẻ đẹp của thiên nhiên

=> mới mẻ, độc đáo và táo bạo > Gợi cảm giác của ái ân hạh phúc

=> Quan niêm về cái đẹp: Con người trong độ xuân là chuẩn mực cao nhất của cái đẹp (Quan niêm trung đại: Thiên nhiên

là chuẩn).

Nhóm 2: Câu thơ nào theo em là mới mẻ, hiện đại nhất?

Hãy phân tích Câu thơ thể hiện quân niệm gì của Xuân Diệu?

Nhóm 3: Phân tích những sáng tạo độcđáo của Xuân Diệu trong đoạn thơ?

Của ong bướm này đõy tuần thỏng mật;

Này đõy hoa của đồng nội xanh rỡ;

Này đõy lỏ của cành tơ phơ phất;

Của yến anh này đõy khỳc tỡnh si;

Và này đõy ỏnh sỏng chớp hàng mi;

Mỗi buổi sớm thần Vui hằng gừ cửa;

Thỏng giờng ngon như một cặp mụi gần;

* Đặc sắc về nghệ thuật

- Liệt kê kết hợp với điệp từ (Sử dụng đại từ này đây để chỉ)

> Vẻ đẹp phong phú, giàu có, rất gần gũi trong đời sống.

- Từ ngữ, hình ảnh gợi cảm

- Giọng điệu: sôi nổi tha thiét.

- Điệp cú pháp linh hoạt kết hợp với đảo ngữ rất Tây (từ của

đặt lên trước: Xác định quyền sở hữu )

- So sánh nhân hoá

Nhóm 3 : Phân tích những sáng tạo độc đáo của Xuân Diệu trong đoạn thơ?

* Quan niêm nhân sinh của Xuân Diệu.

- Cuộc đời trần thế là đẹp nhất, đáng sống đáng yêu nhất.

- Niềm hạnh phúc lớn lao của con người là

được sống giữa cuộc đời, giữa tuổi xuân và trong tình yêu.

> Tình yêu đời, niềm khát khao giao cảm mãnh liệt với

đờicủa thi nhân

> Lí do muốn níu kéo sự trôi chảy của thời gian

* Tâm trạng đầy mâu thuẫn nhưng thống nhất (Câu thơ cuối):

Sung sướng >< vội vàng: Muốn sống gấp, sống nhanh, sống vội, tranh thủ thời gian.

Nhóm 4 : Nhận xét quan niệm về cuộc đời của Xuân Diệu

2 Quan niêm của thi nhân về thời gian, tuổi trẻ.

(Mười bảy câu thơ tiếp theo)

Nhóm 2: Tìm hệ thống những hình ảnh đối lập trong đọan thơ ?những hình

ảnh đó thể hiện quy luật gì ?

Nhóm 1: Xuân diệu có quan

niệm như thế nào về thời gian?

Thước đo thời gian theo nhà thơ

là gì? quan niệm đó có gì khác

trước?

Nhóm 3: Nhận xét về hình ảnh

thiên hiên được miêu tả ở đoạn

thơ ? Tâm trạng của thi nhân

qua bức tranh đó?

Nhóm 4: Phát hiện những

đặc sắc về nghệ thuật của

đoạn thơ?

2 Quan niêm của thi nhân về thời gian, tuổi trẻ

(Mười bảy câu thơ tiếp theo)

* Quan niệm về thời gian

Xuân Diệu Người xưa

- Thời gian tuyến tính - Tuần hoàn (Một đi không lại) (đi rồi trở lại)

- Chuẩn mực: Sinh mệnh con người - Sinh mệnh vũ trụ (tuổi xuân)

Nhóm 1: Xuân Diệu có quan niệm như thế nào về thời gian? Thước

đo thời gian theo nhà thơ là gì? quan niệm đó có gì khác trước?

Nhóm 2: Tìm hệ thống những hình ảnh đối lập trong đọan thơ ?những hình ảnh đó thể hiện quy luật gì ?

“ …Xuân đương tới, nghĩa là xuân đương qua

Xuân còn non , nghĩa là xuân sẽ già

Mà xuân hết , nghĩa là tôi cũng mất

Lòng tôi rộng nhưng lượng đơì cứ chật

Không cho dài thời trẻ của nhân gian

Nói làm chi rằng xuân vẫn tuần hoàn ,

Nếu tuổi trẻ chẳnng hai lần thắm laị

Còn trời dất nhưng chẳng còn tôi mãi …”

“…Xuân đương tới , nghĩa là xuân đương qua Xuân còn non , nghĩa là xuân sẽ già

Mà xuân hết , nghĩa là tôi cũng mất Lòng tôi rộng nhưng lượng đơì cứ chật

Không cho dài thời trẻ của nhân gian Nói làm chi rằng xuân vẫn tuần hoàn ,

Nếu tuổi trẻ chẳnng hai lần thắm laị

Còn trời đất nhưng chẳng còn tôi mãi…”

* Hệ thống các hình ảnh đối lập

Xuân tới - xuân qua

Xuân non - xuân già

Xuân hết - tôi mất

Lòng rộng - đời chật

Xuân tuần hoàn - tuổi trẻ chẳng có hai lần

Vũ trụ vô hạn - đời người hữu hạn

2 Quan niêm của thi nhân về thời gian, tuổi trẻ

(Mười bảy câu thơ tiếp theo)

Nhóm 2: Tìm hệ thống những hình ảnh đối lập trong đọan thơ ?những hình ảnh đó thể hiện quy luật gì ?

2 Quan niêm của thi nhân về thời gian, tuổi trẻ

(Mười bảy câu thơ tiếp theo)

* Đặc sắc nghệ thuật

- Điệp từ nghĩa là

- Kết cấu: Nói làm chi…nếu:;còn…nhưng chẳng còn; …nên…;

- điệp ngữ - câu hỏi tu từ: phải chăng…:

Định nghĩa mang tính khẳng định tính tất yếu qui luật của thiên nhiên

- Giọng thơ chì chiết, giận hờn, tranh biện

Nhóm 3: Nhận xét về hình ảnh thiên hiên được miêu tả ở đoạn thơ ? Tâm trạng của thi nhân qua bức tranh đó?

Nhóm 4: Phát hiện những đặc sắc về nghệ thuật của đoạn thơ?

* Bức tranh thiên nhiên và tâm trạng của nhà thơ.

- Thiên nhiên:

+ Năm tháng ….chia phôi + Gió…hờn + Sông núi…tiễn bịêt + Chim…sợ

Thiên nhiên được nhân hoá, nhuốm màu sắc chia ly

- Tâm trạng: Buồn, nuối tiếc, lo sợ trước sự chảy trôi của thời gian

Tình yêu đời tha thiết

* Câu cuối đoạn: Mau đi thôi Mùa chưa ngả chiều hôm

Lời giục giã sống vội vàng, tận hưởng những phút

giây quí giá của tuổi xuân

 Muốn níu kéo thời gian nhưng không đưược Vậy chỉ còn một cách là hãy sống cao độ giây phút của tuổi

xuân

* Củng cố

+ Nội dung

- Hai đoạn thơ hé mở một tâm hồn yêu đời, yêu sống mãnh liệt, quan niệm nhân sinh tiến bộ của thi nhân

- Hai đoạn thơ là sự lí giải cho câu hỏi: Vì sao phải sống vội vàng?

+ Cuộc đời trần thế là đẹp nhất, đáng sống nhất

+ Đời người, tuổi xuân đẹp nhưng ngắn ngủi

+ Nghệ thuật

Đoạn thơ thể hiện những sáng tạo, những cách tân nghệ thuật độc đáo của Xuân Diệu

* Quan niệm của Xuân Diệu : Sống vội vàng là sống cao độ, hết

mình, tận hưởng và tận hiến  Làm cho cuộc sống có ý nghĩa

- Sống hưởng lạc: Con người chỉ biêt hưởng thụ Lối sống ích kỉ, tầm

thường

* Bài học: Mỗi người cần biết quí trọng quĩ thời gian sống của mình,

5.Hướng dẫn về nhà.

- Về học kĩ bài

- Học thuộc bài thơ

- Soạn tiếp phần3 tiết sau tìm hiểu.

- Sưu tầm thêm một số bài thơ của Xuân Diệu.