+ DT qua TBC : kết quả 2 phép lai thuận nghịch khác nhau và con luôn có KH giống mẹ + DT phân li độc lập: kết quả 2 phép lai thuân nghịch giống nhau * Kiến thức bổ sung: + Gen nằm trên N[r]
Trang 1Ngày %&'
Ngày ('
)
BÀI 12: DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH
VÀ DI TRUYỀN NGOÀI NHÂN
I Mục tiêu :
- Nêu +,! các +.! +/ di )0 !12 các gen 4 trên NST 5 tính (X và
Y)
-
!12 các gen 4 trên NST ) 85 gen 4 trên NST 5 tính
- Nêu +,! 1 %B @ (C !12 % di )0 liên =) 85 5 tính
- Nêu +,! +.! +/ di )0 !12 gen ngoài nhân và cách )@! E >) 1
gen 4 F trong nhân hay ngoài nhân
II Phương tiện dạy học:
- Tranh 8G phóng hình 12.1, 12.2 SGK
III Phương pháp:
VI Tiến trình:
1 Kiểm tra bài cũ:
- Làm ) nào có )/ phát ? +,! 2 gen nào +I liên =) ( liên =) không
hoàn toàn- hoán 8N gen ) hay phân ly +O! DEH ? (Lai ptích )Q D? 1:1, 1:1:1:1,
4KH khác 1:1:1:1)
2 Giảng bài mới:
* Hoạt động 1: Tìm hiểu DT liên kết với giới
tính
▼HS + ! sgk + hình12.1 và cho >) :
? NST gtính là gì ? các nst này B hay khác
nhau ?
I Di truyền liên kết với giới tính:
1 NST giới tính và cơ chế tế bào học xác định giới tính bằng NST:
a) NST giới tính:
- Là NST !@2 các gen quy +N 5 tính
Trang 2Hoạt động của GV và HS Nội dung
? !.H nst gtính khác nhau (H 12.1) thì !@2
gen B nhau không ? gthích ? 7+&' !@2
locus gen B nhau)
? UV ! nào xác +N 5 tính ?
- X4 nst 5 tính
- X4 !V ! khác
Gen nam tính SRY (làm cho mô sinh dục
thành tinh hoàn, nếu không có gen này thì
ptriển thành noãn hoàng)
1900: Gặp người nam XX vì trên 1 nst X có
gen này; và nữ XY vì Y mất gen này
Gen nữ giới DSS ở vai ngắn của X
1994: gặp nam XY nhưng có cqsd nữ - do
lặp đoạn vai ngắn nst X- càng dài-> lệch về
giới nữ.
▼HS tóm )Y) t/n !12 Moocgan
? E xét gì 80 % W\) ? tính )' màu
Y) F )] 5P
? Moocgan ; thích ntn?
▼] hình 12.2, hãy 8) _M
NST Y
!@2 78 gen
? Gen 4 trên Y không có alen trên X (không
có
- Có )/ b 2 )V +b7 ví (C XX) &.! không )V +b ( ví (C XY)
- Trên !.H NST 5 tính không )V +b 8< có c +&' )V +b ( B nhau
c2 2 NST ) và c +&' không )V +b 7!@2 các gen khác nhau +.! ) cho NST +I:
b) O) %B !V ! ) bào ! xác +N 5 tính
>4 NST:
+ Dạng XX và XY
- d XX, e XY: K D5H thú, b \ AAA
- e XX, d XY: Chim, !K bò sát, >5 1 %B cá
+ Dạng XX và XO:
- d XX, e XO: X xít, châu !\K ?K ?HAAA
- e XX, d XY: X E
2 Sự di truyền liên kết với giới tính:
a) Gen trên NST X:
- Thí ? (lai )E*N! F RD)
- E xét: Y) )Y H > F 5 +!A
- NST X không có alen )V @ trên Y nên con +! (XY) !Q có 1 gen D. là +,! >/
? ra =/ hình
- _M ???
b) Gen trên NST Y:
Trang 3Hoạt động của GV và HS Nội dung
? ý k2 !12 DT liên =) 85 gtính?
- U1 +O )'& ra +.! +/ di )0 nào +I
Y 85 5 tính (Xa Xa x XAY->F?)
* T/n !12 Coren, 1909
▼ Rút ra E xét gì?
+ F1 có =/ hình B q ( di )0 theo
dòng q:A
?
? Khi )C tinh 5 nào +I góp TBC 0
VP
? DT ngoài nhân có
luôn +,! >/ ? ra =/ hình F 1 5 !@2 NST Y
VD: )E) dính ngón 2-3, túm lông trên tai
c) ý nghĩa của sự di truyền liên kết với giới tính:
- Phát ? %5 5 tính !12 8E) nuôi 4 +3 D' ? T; kinh ) cao trong !s nuôi
II Di truyền ngoài nhân:
1.Ví dụ: ( cây hoa H\ Mirabilis jalapa)
- Lai )E dD- +B x eD- xanh F1 100%
lá +B A
- Lai N! dD- xanh x eD- +B F1 100%
lá xanh
2 Giải thích:
- Khi )C tinh giao )v +! !Q )0 nhân mà
3 Đặc điểm dt ngoài nhân
- Các gen 4 trong ) bào !\) (trong ty )/
&.! DC! D'H: +0 di )0 theo dòng qA
- Các tính )' di )0 qua TBC ko tuân theo các +N DE) !.) !G % di )0 qua nhân (TL KH )
3 Củng cố:
- Câu w và bài )EH !B bài
- V pháp phát ? quy DE) di )0
+ DT liên =) 85 5 tính: =) T12 2 phép lai )E N! khác nhau
Trang 4+ DT qua TBC : =) T; 2 phép lai )E N! khác nhau và con luôn có
KH B q
+ DT phân li +O! DEH =) T; 2 phép lai thuân N! B nhau
* L )@! > sung:
+ Gen 4 trên NST X không có alen )V @ trên Y ( F :
- Nam
- O) %B >? do gen +O) > D. trên NST X không có alen trên Y F là: gen gây >? mù màu ( ) là không phân >?) +,! màu +w và xanh DC!:K gen gây >? máu khó + AAA trong các >N mù màu, máu khó + nam ) ! )y D? \) D5A
- Có ? ), di )0 chéo : ] q cho con trai.Vì con trai bao
!z E NST 5 tính Y )] >B và NST 5 tính X )] q qua các giao )vA X? !12 con trai do q )0 cho
+ Gen 4 trên NST Y không có alen )V @ trên X:
- Vì !Q có nam 5 có NST 5 tính Y nên c %G không có các tính )' này
là )E) dính 2 ngón tay, có túm lông trên tai
- Trong di )0 con trai %G E giao )v !@2 NST 5 tính Y )] >B do 8E !Q có 1 gen D. !z +,! >/ ? ra =/ hình
- Có ? ), di )0 ){ : ] >B cho con trai
+ @ (C di )0 liên =) 85 5 tính trong !s nuôi
- 4 +! cho s %\) )V cao V )4 cái do +I (2 vào các +.! +/ ) nhiên &.! ta !1 +O )'& ra các +.! +/ liên =) 85 5 tính +,!
>/ ? F 8w )@ +/ D&' >w )@ F ra )4 cái +3 D' ? T; kinh ) cao trong nuôi )4 D\ )VA
- Trong !s nuôi gà công ?H !z 8E ta !1 +O )'& ra +.! +/
di )0 liên =) 85 5 tính >/ ? F 8w )@ hay gà con 5 F +/ HC! 8C cho 8?! nuôi gà )N) ( gà )B cho s %\) )N) cao V gà mái) hay nuôi
Trang 5* Bài tập
X? mù màu +w -xanh DC! F do 1 gen D 4 trên NST X quy +NK O)
HC c bình ) có em trai >N bênh mù màu D\ 1 !b bình )K
xác
!12 !.H 8, !b này không >N >? !.H 8, !b này +^ sinh +,! 1 con
trai thì xs +/ con trai +I >N bù màu là bn ?
( x = ) ; ( x = ) 2 1 4 1 8 1 2 1 2 1 4 1 4 Dặn dò: - ; D các câu wK bài )EH sgk - RÚT KINH
Ngày , tháng , 2009 )F kí (?)