Mµ qua TNo cña CacLansTayn¬ ta biÕt kh¸ng thÓ g©y kÕt dÝnh kh¸ng nguyên A và kháng thể gây kết dính kháng nguyên B => chỉ có theo sơ đồ trªn th× míi cã thÓ truyÒn m¸u mµ kh«ng g©y kÕ[r]
Trang 1Ngày soạn:17/10/2009 Ngày giảng:20/10/2009
Tiết16 tuần hoàn máu và lưu thông bạch
huyết
I Mục tiêu bài học:
1 Kiến thức:
- HS trình bày các thành phần cấu tạo của hệ tuần hoàn máu à vai trò của chúng
- HS nắm được các thành phần cấu tạo của hệ bach huyết và vai trò của chúng
2 Kĩ năng:
- Quan sát tranh hình phát hiện kiến thức, vận dụng lí thuyết vào thực tiễn
- Kĩ năng hoạt động nhóm
3 Giáo dục:
- ý thức bảo vệ tim, tránh tác động mạnh vào tim
II Chuẩn bị:
1 Thầy:
- Tranh phóng to H16.1, H16.2
- Hệ tuần hoàn có thêm phần bạch huyết
2 Trò:
- Chuẩn bị bài ở nhà
III Tiến trình lên lớp
1 Kiểm tra bài cũ: (15’) bằng giấy:
1, Tiểu cầu đã tham gia bảo vệ cơ thể chống mất máu ntn?
2, Em hãy thiết lập sơ đồ cho và nhận máu? Giải thích vì sao?
Đáp án :
1, Trong quá trình đông máu, các tiểu cầu đóng vai trò :
- Bám vào vết rách và bám vào nhau để tạo thành nút tiểu cầu bịt tạm thời vết rách
- Giải phóng chất giúp hình thành búi tơ máu để tạo thành khối máu đông
2, Sơ đồ cho và nhận máu : A
A
O O AB AB
B
B
* Giải thích: Ta có thể cho và nhận máu theo sơ đồ trên:
+ Vì : - Nhóm máu O: hồng cầu không có cả kháng nguyên A và B huyết tương có cả kháng
thể và
Trang 2- Nhóm máu A: chỉ có A huyết tương chỉ có không
có
- Nhóm máu B: hồng cầu chỉ có kháng nguyên B huyết tương chỉ có
không có
- Nhóm máu AB: Hồng cầu có cả kháng nguyên A,B huyết tương không có và
Mà qua TNo của CacLansTaynơ ta biết kháng thể gây kết dính kháng
nguyên A và kháng thể gây kết dính kháng nguyên B => chỉ có theo sơ đồ
trên thì mới có thể truyền máu mà không gây kết dính các kháng nguyên
*Nêu vấn đề: Cho HS lên bảng chỉ tranh các thành phần của hệ tuần hoàn
máu Vậy máu lưu thông trong cơ thể ntnvà tim có vai trò gì ?
2 Nội dung bài mới:
Hoạt động của thầy và trò Ghi bảng
Hệ tuần hoàn gồm những thành phần
nào ? Cấu tạo mỗi thành phân đó ntn?
Cử đại diện lên bảng trình bày trên
tranh và thuyết minh bằng lời
Đánh giá kết quả của các nhóm:
Lưu ý với HS:
- Với tim: Nửa phải chứa máu đỏ thẫm
( màu xanh trên tranh), nửa trái chứa
máu đỏ tươi (màu đỏ trên tranh)
- Hệ mạch: Không phải màu xanh là
tĩnh mạch, màu đỏ là động mạch mà
máu ở động mạch là máu từ phổi tim
và từ tim cơ quan, còn máu ở tĩnh
mạch là máu từ cơ quantim
phổi
Nhận xét về vai trò của hệ tuần hoàn
máu?
QS H16.1 lưu ý chiều mũi tên và màu
máu trong ĐM, TM Trao đổi
nhóm Thống nhất ý kiến
Yêu cầu:
- Điểm xuất phát và kết thúc của mỗi
vong tuần hoàn
- Hoạt động trao đổi chất tại phổi và
các cơ quan trong cơ thể
Cho lớp chữa bài các nhóm theo dõi
bổ sung Rút ra kết luận:
I Tuần hoàn máu
1 Cấu tạo hệ tuần hoàn
- Hệ tuần hoàn gồm tim và hệ mạch
+ Tim:- Có 4 ngăn: 2 tâm nhĩ
2 tâm thất
- Nửa phải chứa máu đỏ thẫm, nửa trái chứa máu đỏ tươi + Hệ mạch:
- Động mạch xuất phát từ tâm thất
- Tĩnh mạch trỏ về tâm nhĩ
- Mao mạch nối động mạch
và tĩnh mạch
2 Vai trò của hệ tuần hoàn
- Tim làm nhiệm vụ co bóp tạo lực đâỷ đẩy máu
- Hệ mạch dẫn máu từ tim
TB và từ TB về tim
Trang 3Cho HS QS H16.2giới thiệu về hệ
bạch huyết để HS nắm được 1 cách
khái quát về hệ bạch huyết:
Hệ bạch huyết gồm những thành phần
cấu tạo nào?
HS trả lời bằng cách chỉ trên tranh vẽ
Nhận xét và củng cố thêm: Hạch bạch
huyết như 1 máy lọc, khi bạch huyết
chảy qua các vật lạ được giữ lại hạch
thường tập trung ở các tạng và các
vùng khớp:
Mô tả đường đi của bạch huyết trong
phân hệ lớn, nhỏ ?
Hệ bạch huyết có vai trò gì ?
Nghiên cứu trao đổi nhóm trình bày
trên hình vẽ nhóm khác nhận xét,
bổ sung Rút ra kết luận
Yêu cầu HS đọc kết luận chung cuối
bài?
+ Vòng tuần hoàn lớn: Từ tâm nhĩ trái
ĐMC cơ quan(TĐC) TMC TN phải
+ Vòng tuần hoàn nhỏ: Từ TTphải
ĐM Phổi phổi (TĐK) TN trái
- Máu lưu thông trong toàn bộ cơ thể là nhờ hệ tuần hoàn
II Lưu thông bạch huyết
1 Cấu tạo hệ bạch huyết
- Hệ bạch huyết gồm:
+ Mao mạch bạch huyết + Mạch bạch huyết, tĩnh mạch máu
+ Hạch bạch huyết + ống bạch huyết tạo thành 2 phân hệ: Lớn
Nhỏ
2 Vai trò của hệ bạch huyết
- Phân hệ bạch huyết nhỏ: Thu bạch huyết ở nửa trên bên phải cơ thểTM máu
- Phân hệ bạch huyết lớn: Thu bạch huyết ở các phần còn lại của cơ thể
=> Hệ bạch huyết cung hệ tuần hoàn máu thực hiện chu trình luân chuyển môi trường trong cơ thể và tham gia bảo vệ cơ thể
* Kết luận chung: (SGK)
3 Củng cố, luyện tập:
Gv: Yêu cầu HS lên bảng trình bày cấu tạo và vai trò của hệ tuần hoàn ?
4 Hướng dẫn tự học ở nhà:
- Học bài trả lời câu hỏi SGK
- Đọc mục “ Em có biết ”
- Kẻ bảng 17.1 Tr 54