Gv bình: Bốn câu thơ đầu đã khắc hoạ hình ảnh người tù cách mạng thật ấn tượng trong tư thế ngạo nghễ vươn cao tầm vũ trụ, biến một công việc lao động cưỡng bức hết sức nặng nhọc cuộc [r]
Trang 1Ngày soạn: 18/ 11/ 2012
Ngày giảng: 23/ 11/ 2012
Bài 14 Tiết 56, văn bản Đập đá ở côn lôn (Phan Châu Trinh)
I Mục tiêu bài học
1 Mục tiêu chung
- Thấy &'( đóng góp của nhà chí sĩ cách mạng Phan Châu Trinh cho nền
VHVN đầu thế kỉ XX
bằng bút pháp nghệ thuật lãng mạn, giọng điệu hào hùng trong một tác phẩm tiêu biểu của Phan Châu Trinh
- Trân trọng và biết ơn các vị tiền bối yêu '?
2.Trọng tâm kiến thức, kĩ năng
a Kiến thức
- Sự mở rộng về kiến thức về văn học cách mạng đầu thế kỉ XX
- Chí khí lẫm liệt, phong thái đàng hoàng của nhà chí sĩ yêu '? Phan Châu Trinh
- Cảm hứng hào hùng, lãng mạn &'( thể hiện trong bài thơ
b Kĩ năng
- Đọc – hiểu văn bản thơ văn yêu '? viết theo thể thơ thất ngôn bát cú
&'= luật.
- Cảm nhận &'( giọng điệu, hình ảnh trong bài thơ
II Kĩ năng sống cơ bản được giáo dục trong bài
1 Kĩ năng xác định giá trị
2 Kĩ năng giao tiếp
3 Kĩ năng lắng nghe tích cực
4 Kĩ năng hợp tác
III.Đồ dùng
Tranh ảnh Phan Châu Trinh
IV Phương pháp/ kĩ thuật dạy học
Đọc sáng tạo( Giao nhiệm vụ), phân tích và bình giảng, nêu vấn đề, thảo luận nhóm( đặt câu hỏi, động não, chia nhóm)
V Các bước lên lớp
1 ổn định( 1’)
2 Kiểm tra đầu giờ (4’)
H Nêu nội dung của văn bản “ Bài toán dân số” ? và cho biết ý nghĩa của văn bản?
Trả lời
- Đất đai không sinh thêm, nếu mỗi '= không nhận thức rõ vấn đề dân số thì chính mình lại hại mình Bài toán dân số xoay quanh câu chuyện bài toán cổ
Trang 2của thế giới và nhất là của những '? chậm phát triển.
của dân tộc và nhân loại
3 Tiến trình tổ chức các hoạt động
HĐ1 Khởi động( 1 ’ )
Phan Châu Trinh cũng ' Phan Bội Châu là nhà nho yêu '?F nhà Cách
ông vẫn là bạn thân, là đồng chí của nhau, rất khâm phục tài năng và chí khí của
nhau Bài thơ ''Đập đá ở Côn Lôn'' viết trong thời gian ông bị đày ở Côn Đảo,
khi ông bị bắt lao động khổ sai đập đá
HĐ2 đọc- thảo luận chú thích
* Mục tiêu:
- Đọc đúng các từ ngữ trong văn bản
- Nhận biết &'( những điểm cơ bản về
tác giả
- Hiểu &'( hoàn cảnh sáng tác bài thơ
- Hiểu &'( nghĩa của một số từ khó
* Cách tiến hành
- Gv '? dẫn đọc: Đọc với khẩu khí
ngang tàng, giọng hào hùng phấn chấn
Gv đọc mẫu
Hs đọc-> Gv nhận xét, uốn nắn cách
đọc
H: Trình bày hiểu biết của em về tác giả
văn bản này ?
H: Tác phẩm &'( sáng tác trong hoàn
cảnh nào ?
H: Xác định thể thơ của bài thơ ?
Thất ngôn bát cú
H: Theo em, chú thích nào khó và quan
trọng trong văn bản ?
HĐ 3 HDHS tìm hiểu bố cục
* Mục tiêu
- Nhận biết &'( các phần trong văn
bản
6’
3’
I Đọc, thảo luận chú thích
1 Đọc
2 Thảo luận chú thích.
a Tác giả.
Phan Châu Trinh (1872 - 1926), hiệu là Tây Hồ Biệt hiệu là Hi Mã Quê: huyện Hà Đông -Quảng Nam
Là nhà yêu '? tiêu biểu đầu thế
kỉ XX
b.Tác phẩm
+ Sáng tác khi Phan Châu Trinh bị bắt lao động khổ sai ở nhà tù Côn
Đảo (năm 1908 )
+ Thể thơ: Thất ngôn bát cú
c Các chú thích khác.
(4), (5), (6)
II Bố cục
Trang 3- Hiểu &'( nội dung của từng phần.
* Cách tiến hành
H: Nêu bố cục của bài thơ ?
Đề, thực, luận, kết
4 câu đầu: Công việc đập đá
4 câu cuối: cảm xúc, suy nghĩ
HĐ 4 HDHS tìm hiểu văn bản.
*Mục tiêu
- Sự mở rộng về kiến thức về văn học
cách mạng đầu thế kỉ XX
- Chí khí lẫm liệt, phong thái đàng
hoàng của nhà chí sĩ yêu '? Phan
Châu Trinh
- Cảm hứng hào hùng, lãng mạn &'(
thể hiện trong bài thơ
* Cách tiến hành
Hs đọc 4 câu đầu
H Trong 4 câu thơ đầu tác giả nói về
công đập đá, em hình dung công việc đó
' thế nào?
- công việc đầy khó khăn vất vả
H Từ việc tả thực đó, tác giả còn ngụ ý
nói lên điều gì?
- gian khổ, vất vả
H Khí phách của '= chiến sĩ &'(
thể hiện ở thế đứng, em có nhận xét gì
về thế đứngcủa '= tù chiến sỹ?
“ Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn”
GV: Đólà hình ảnh một con '= đầy
lòng kiêu hãnh có chí lớn có khát vọng
hành động mãnh liệt có ý chí tự khẳng
định mình, con '= ' thế &'=
hoàng đứng giữa đất trời Côn Lôn, đứng
giữa biển rộng núi cao
H Em hiểu làm trai ở đây có nghĩa là
gì?
- Đó là một quan niệm truyền thống đó
là lòng kiêu hãnh, là ý chí tự khẳng định
mình, đã làm trai phải làm nên sự
nghiệp “ chí làm trai nam bắc tây đông
Cho phỉ sức vẫy vùng trong bốn bể”
H: Em có nhận xét chung gì về việc
miêu tả công việc đặp đá trong bài thơ
của tác giả?
Công việc đập đá &'( miêu tả bằng nét
21’
2 phần
III.Tìm hiểu văn bản
1 Khí phách người tù anh hùng
Trang 4H: Việc miêu tả đó có tác dụng gì trong
việc làm nổi bật hình ảnh '= chiến sĩ
cách mạng( Khí phách, hành động, sức
mạnh?)
- Khí phách hiên ngang
- Hành động: quả quyết, mạnh mẽ, phi
- Sức mạnh ghê gớm gần ' thần kì “
lở núi, non…”
H: Em có nhận xét ' thế nào về giọng
điệu, cách dùng từ và biện pháp nghệ
thuật trong 4 câu thơ đầu và tác dụng ?
Gv bình: Bốn câu thơ đầu đã khắc hoạ
hình ảnh '= tù cách mạng thật ấn
tầm vũ trụ, biến một công việc lao động
'~ bức hết sức nặng nhọc cuộc
chinh phục tự nhiên dũng mãnh của một
con '= có sức mạnh thần kỳ ' một
dũng sĩ thần thoại Phan Chu Trinh đã
'= chiến sĩ cách mạng giữa đất trời
nghễ có tầm vóc của một anh hùng
&'( màu sắc thần thoại
Hs đọc 4 câu cuối
H.Em có nhận xét gì về 'K thức
biểu đạt của 4 câu đầu và câu cuối bài
thơ?
- 4 câu thơ đầu miêu tả và biểu cảm
- 4 câu cuối biểu cảm
- Tạo sự sâu lắng của cảm xúc tâm hồn
H.Em hiểu tháng ngày, mưa nắng
Gian khổ phải chịu đựng triền miên
nhiều năm tháng
H: Thông qua hình ảnh ẩn dụ đó, tác
giả muốn gửi gắm điều gì?
- Càng khó khăn càng bền chí, son sắt
một lòng
- Bất chấp gian nguy, trung thành với ý
Bằng giọng điệu thơ thể hiện khẩu khí ngang tàng, ngạo nghễ 4 câu thơ đầu đã dựng &'( một hùng với khí phách hiên ngang lẫm nan
2 ý chí chiến đấu sắt son của người chiến sĩ cách mạng trong hoàn cảnh từ đầy.
“ Tháng ngày bao…thân sành sỏi P' nắng…sắt son”
Trang 5H Hai câu thơ đã toát lên phong cách
nào của '= yêu '? ?
Muốn xứng danh anh hùng, để hoàn
thành sự nghiệp cứu '? vĩ đại phải
bền gan vững chí, có tấm lòng son sắt,
vững tin sắt đá Tất cả những khó khăn
trên kia chỉ là sự thử thách rèn luyện
tinh thần
GV: T/g muốn khẳng định dù gian khổ
hiểm nguy vẫn bền gan vững chí đó là
tấm lòng sắt son của '= chiến sỹ cm
không gì lay chuyển nổi
H: Em có nhận xét gì về giọng điệu, kết
cấu của 2 câu thơ cuối? Cách kết thúc
này có giống với bài thơ “Vào nhà ngục
Quảng Đông cảm tác” của Phan Bội
Châu không?
- Kết cấu đối lập
- Giọng điệu cứng cỏi, ngang tàng, sảng
khoái hào hùng
H: Hai câu kết giúp em cảm nhận &'(
PCT đã gặp nhau ở một điểm &'(
không? vì sao?
- Những '= anh hùng đã ' đồ việc
lớn khi lỡ '? thì gian nan cực khổ chỉ
là chuyện con con không có nghĩa gì
đối với họ
H: Em học tập &'( gì từ quan niệm
sống đó ?
gian khổ vất vả trong công việc đời
bổng để làm việc hăng hái hơn, sống có
ý nghĩa hơn
Gv liên hệ:Tích hợp tư tưởng HCM
Nghĩ mình trong bước gian truân
Tai ương rèn luyện tinh thần thêm hăng
(Tự khuyên mình - Hồ Chí Minh)
HĐ5 rút ra ghi nhớ
* Mục tiêu:
- Trình bày giá trị nội dung và nghệ
thuật của bài thơ
- Hiểu &'( ý nghĩa bài thơ
*Cách tiến hành
H: Nêu đôi nét về nghệ thuật ?
2’
'= chiến sỹ không nề hà gian khổ có tấm lòng son sắt, vững tin sắt đá
“ Những kẻ vá …lỡ '?
Gian nan chi kể việc con con”
Hai câu t hơ cuối đã nâng tầm vóc của '= tù chiến sĩ lên một tầm cao mới, hiên ngang lẫm liệt, coi
III Ghi nhớ.
- NT
- ND
Trang 6H: Bài thơ toát lên nội dung nào ?
Hs đọc và khái quát ghi nhớ
H Văn bản có ý nghĩa gì?
Nhà tù của đế quốc thực dân không làm
khuất &'( ý chí niềm tin của '=
chiến sĩ cách mạng
HĐ3.luyện tập
* Mục tiêu: Trình bày vẻ đẹp của nhà
nho yêu '? đầu thế kỉ XX
*Cách tiến hành
- HS thảo luận nhóm 8/ 3’
H: Qua bài “Vào nhà ngục … cảm tác”
và “Đập đá ở Côn Lôn” Em hãy trình
bầy lại những cảm nhận của em về vẻ
nhà nho yêu '? và CM đầu thể kỷ XX
?
Đại diện các nhóm treo kết quả
Gv nhận xét
5’ IV Luyện tập
Đó là những bậc anh hùng khi sa cơ
lỡ '? rơi vào vòng tù ngục '
ở họ có khí phách ngang tàng lẫm liệt ngay cả trong thử thách gian lao đe doạ tính mạng, ý chí kiên trung, niềm tin son sắt vào sự nghiệp của mình
4 Củng cố (2’)
H Đọc diễn cảm bài thơ
H Cảm xúc của tác giả trong bài thơ này là gì ?
HS trả lời-> GV chốt kiến thức
5 HDHT (1’)
- Học thuộc lòng bài thơ và nắm chắc giá trị nghệ thuật, nội dung
- Soạn bài " ôn luyện dấu câu"
- Lập bảng thống kê ôn tập theo mẫu:
TT Loại dấu câu đã học Chức năng, công dụng Các ví dụ
...
HS trả lời-> GV chốt kiến thức
5 HDHT (1’)
- Học thuộc lòng thơ nắm giá trị nghệ thuật, nội dung
- Soạn " ôn luyện dấu câu"
- Lập bảng thống kê...
III Ghi nhớ.
- NT
- ND
Trang 6H: Bài thơ toát lên nội dung ?
Hs... đầu kỉ XX
*Cách tiến hành
- HS thảo luận nhóm 8/ 3’
H: Qua “Vào nhà ngục … cảm tác”
và ? ?Đập đá Cơn Lơn” Em trình
bầy lại cảm nhận em