Giáo án Địa Lí 7 tiết 30 đến 68 - Trường THCS Nguyễn Thái Bình

Cây CN xuất khẩu được chú trọng phát triển theo hướng chuyên môn hoá xuất khẩu Cây lương thực chiếm tỷ lệ nhỏ trồng trọt *GV chia lớp 3 nhóm : Quan sát H30.1 nêu sự phân bố các cây trồn[r]

Ngày soạn : 22 11 2011

TUẦN 16

TIẾT 30 BÀI 29: DÂN CƯ, XÃ HỘI CHÂU PHI

I/ MỤC TIÊU

1) Kiến thức

Học sinh cần nắm:

- Trình bày một số đặc điểm cơ bản về dân cư xã hội châuPhi

2) Kỹ năng

-Phân tích lược đồ phân bố dân cư và đô thị, rút ra nguyên nhân của sự phân bố đó -Phân tích số liệu thống kê sự gia tăng dân số của 1 quốc gia, dự báo khả năng và nguyên nhân bùng nổ dân số

II/ THIẾT BỊ DẠY HỌC

- Bản đồ phân bố dân cư và đô thị Châu phi

- Bảng số thiệu thống kê về tỷ lệ gia tăng dân số một quốc gia Châu phi

III/CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH

1) Ổn định - Kiểm tra sỉ số, tác phong, vệ sinh

2)Bài cũ

- Kiểm tra vở học sinh làm thực hành

3)Bài mới:

Vào bài: Dân cư Châu phi phân bố không đều và gia tăng nhanh: Bùng nổ dân số, đại dịch

AIDS, xung đột giữa các tộc người và sự can thiệp của nước ngoài là những nguyên nhân chủ yếu kìm hãm sự phát triển kinh tế-xã hội của châu lục này

GV: HỒ PHI THẮNG 97

Nội dung chính

Hoạt động của Gv và HS

*GV bổ sung : TK 19-đầu 20 là thời kỳ đen tối nhất sự

phát triển nhiều mặt kinh tế-xã hội bị ngừng trệ suốt mấy

thế kỷ kìm hãm sự phát triển kinh tế lạc hậu

Năm 60 của thế kỷ 20 gọi là năm của Châu phi có 17

nước châu phi giành độc lập

Hậu quả của sự buôn bán nô lệ và thuộc địa hoá của thực

dân đế quốc để lại cho Châu phi là gì?

Sự lạc hậu, chậm phát triển về dân số, xung đột sắc tộc,

nghèo, đói

*HĐ 2: Nhóm

GV chia lớp 3 nhóm :

*Nhóm 1 : Dựa H29.1 SGK nêu đặc điểm cơ bản của sự

phân bố dân cư Châu phi? Không đều

-Trình bày sự phân bố dân cư trên lược đồ Địa bàn phân

bố 4 loại mật độ dân số

Từ 220 người/km2 : Miền núi A lát, đại bộ phận lãnh

thổ Châu phi

Dưới 2 người/km2 : Hoang mạc Xahara, Na míp, Calahari

Từ 2150 người/km2 : Ven vịnh Ghi nê, lưu vực sông

Ni ghê, quanh hồ Victoria

Trên 50 người/km2 : Lưu vực sông Nin

*Nhóm 2 : Đối chiếu H29.1 với H27.2 rút ra nguyên nhân

dẫn đến sự khác nhau trong phân bố dân cư châu Phi?

- Hoang mạc?, Xavan?, Xích đạo?

Hoang mạc hầu như không có người, Dân cư thường tập

trung các ốc đảo, các đô thị có quy mô nhỏ, đô thị này rất

thưa thớt

Môi trường Xavan có mật độ dân cư trung bình, có nhiều

thành phố từ 15 triệu dân

Môi trường xích đạo ẩm có mật độ dân số khá cao, có

những thành phố >5triệu dân

Riêng lưu vực sông Nin có mật độ cao nhất vì ở đây có

châu thổ phì nhiêu

1/Dân cư :

-Dân cư phân bố rất không đồng đều

 phụ thuộc chặt chẽ vào đặc điểm của môi trường tự nhiên

-Các thành phố tập trung ven biển thành phố cảng

- Dân cư chủ yếu sống địa bàn nào? Chủ yếu sống ở nông

thôn

*Nhóm 3 : Dựa H29.1 xác định và rút ra nhận xét về sự

phân bố các thành phố >1 triệu dân? Đặc điểm các thành

phố?

-Bắc Phi : Ca xaablaanca, Ra bát, CaiRô

-Tây Phi : Đa Ca, Cônavi

-Đông Phi : Ađi Abêba, Nai rôbi

-Nam Phi : Keptao, Đuôcban  các thành phố tập trung

ven biển thành phố cảng

*GV kết luận : Dân cư phân bố không đều phụ thuộc

vào điều kiện tự nhiên TP đều ven biển

*HOẠT ĐỘNG 3 : THẢO LUẬN CẶP

-GV yêu cầu HS quan sát bảng số liệu “Tình hình dân số 1

số quốc gia Châu phi 2001”

-Các quốc gia có tỷ lệ gia tăng dân số tự nhiên cao hơn

mức trung bình nằm vùng nào Châu phi?

Êtiôpia, Tadania, Nighênia

-Các quốc gia có tỷ lệ gia tăng dân số tự nhiên thấp hơn

mức TB nằm vùng nào Châu phi?

CH Nam Phi : 1,1%

-Nhận xét tình hình gia tăng dân số Châu phi? Gia tăng

nhanh bùng nổ dân số 818 triệu dân 13,4% TG Tỷ lệ gia

tăng tự nhiên cao nhất TG

*GV cung cấp : Bùng nổ dân số và hạn hán triền miên đã

làm hàng chục triệu người Châu phi thường xuyên nạn đói

đe doạ + đại dịch AIDS đang đe doạ sự phát triển kinh tế

xã hội Châu phi >25 triệu nhiễm HIV/AIDS (2000)

*HOẠT ĐỘNG 4 : THẢO LUẬN NHÓM/CẶP

-GV cho HS đọc đoạn văn SGK : “Châu phi nặng nề”

-GV chia lớp 4 nhóm :

*Nhóm 1 : Âm mưu rất thâm độc của thực dân Châu Âu

thể hiện việc thành lập các quốc gia như thế nào? Chia để

trị, khác ngôn ngữ, phong tục, tôn giáo

*Nhóm 2 : TạI sao trong nước, hoặc giữa các quốc gia

láng giềng mâu thuẩn tộc người rất căng thẳng?

-Chính quyền nằm trong tay các thủ lĩnh của 1 vài tộc

ngườI

*Nhóm 3 : Kết quả giải quyết mâu thuẩn là gì? Hậu quả

cho kinh tế xã hội?

-Nội chiến làm kinh tế giảm sút, tạo cơ hội nước ngoài

nhảy vào can thiệp

*Nhóm 4 : Hậu quả của việc xung đột nội chiến giữa các

nước láng giềng như thế nào?

-Bệnh tật, nghèo đói, kinh tế-xã hội bất ổn, đặc biệt AIDS

phát triển mạnh nhất thế giới

GV giới thiệu H29.2 dòng người tị nạ chiến tranh

2/Sự bùng nổ dân số và xung đột tộc người Châu phi

a/Bùng nổ dân số :

-Có818 triệu dân chiếm 13,4% thế giới

-Tỷ lệ gia tăng tự nhiên cao nhất thế giới (năm 2001: 2,4% ,2005:2,3%)

b/Xung đột các tộc người:

-Sự bùng nổ dân số -Xung đột tộc người -Đại dịch AIDS -Sự can thiệp của nước ngoài

Kìm hãm sự phát triển kinh

tế xã hội Châu phi

GV: HỒ PHI THẮNG 99

Ruanđa (1994)

-Nguyên nhân kìm hãm sự phát triển kinh tế xã hội Châu

phi là gì?

4/Củng cố

1/Sự phân bố dân cư Châu phi chủ yếu dựa vào yếu tố tự nhiên, xã hội nào?

Nguyên nhân dẫn đến kìm hãm sự phát triển kinh tế xã hội Châu phi

a/ Bùng nổ dân số b/ Xung đột tộc người c/ Đại dịch AIDS d/ Sự can thiệp nước ngoài e/ Tất cả nguyên nhân trên

5/Hoạt động nối tiếp

- Học bài cũ, xem bài mới

6.Rút kinh ng

Ngày soạn : 23 11 2011

TUẦN 17

TIẾT 31 BÀI 30 : KINH TẾ CHÂU PHI

I/ MỤC TIÊU

1) Kiến thức

Học sinh cần nắm:

- Trình bày và giải thích đặc điểm kinh tế chung và các ngành kinh tế của châu Phi -Đọc và phân tích lược đồ để hiểu rõ sự phân bố các ngành nông nghiệp và công nghiệp

ở Châu phi

2) Kỹ năng

Đọc và phân tích lược đồ công nghiệp và nông nghiệp

II/ THIẾT BỊ DẠY HỌC

-Lược đồ nông nghiệp Châu phi

-Lược đồ công nghiệp Châu phi

-Một số hình ảnh về các ngành công nghiệp và nông nghiệp Châu phi

III/CÁC KỈ NĂNG SỐNG CƠ BẢN ĐƯỢC GIÁO DỤC TRONG BÀI

- Thu thập và xử lí thông từ bài viết , lược đồ và bảng thống kê về tình hình phát triển, phân

bố nông nghiệp và công nghiệp ở châu Phi

-Phân tích và giải thích tại sao công nghiệp châu phi còn chậm phát triển

-Giao tiếp phản hồi lắn nghe tích cực tình bày ý tưởng hợp tác giao tiếp khi làm việc nhóm

IV/CÁC PHƯƠNG PHÁP-KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC CÓ THỂ SỬ DỤNG

- Thảo luận theo nhóm,đàm thoại, gợi mở trình bày,thuyết giảng tích cực

V/CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH

1) Ổn định - Kiểm tra sỉ số, tác phong, v ệ sinh

2)Bài cũ

3)Bài mới

Vào bài: Châu phi là châu lục có nguồn khoáng sản rất phong phú và giàu có, nguồn lao

động rất dỗi dào, thế nhưng nền kinh tế chậm phát triển trong tình trạng thấp kém lạc hậu nhất thế giới vậy do nguyên nhân nào chúng ta cùng tìm câu trả lời qua nội dung bài kinh tế Châu phi

*HOẠT ĐỘNG 1: CẶP

-Nông nghiệp bao gồm nững ngành nào?

-GV cho Hs đọc mục trồng trọt SGK

-Trong nông nghiệp Châu phi có những hình thức canh

tác phổ biến nào?

-Sản xuất nông sản hàng hoá theo quy mô lớn, canh tác

nương rẫy

-Tại sao lại có 2 hình thức canh tác cùng tồn tại trong nền

kinh tế nông nghiệp trồng trọt châu phi?

*GV phân tích : Châu phi hình thành 2 khu vực sản xuất

khác nhau

Khu vực sản xuất nông sản xuất khẩu theo hướng

chuyên môn hoá cây công nghiệp nhiệt đới, phần lớn do

công ty tư bản nước ngoài sỡ hữu các đồn điền trang trại

trên diện tích rộng, đất đai tốt, trang bị kỹ thuật cao

1/Đặc điểm chung:

- Phần lớn các quốc gia có kinh tế lạc hậu, chuyên môn hoá phiến diện, chú trọng trồng cây công nghiệp nhiệt đới và khai thác khoáng sản

để xuất khẩu

2/Các ngành kinh tế:

1)Nông nghiệp:

a/Ngành trồng trọt:

GV: HỒ PHI THẮNG 101

Khu vực sản xuất nhỏ của nông dân địa phương, trình độ

sản xuất lạc hậu phụ thuộc vào thiên nhiên

- Nêu sự khác nhau trong sản xuất cây công nghiệp và cây

lương thực?

Cây CN xuất khẩu được chú trọng phát triển theo

hướng chuyên môn hoá xuất khẩu

Cây lương thực chiếm tỷ lệ nhỏ trồng trọt

*GV chia lớp 3 nhóm : Quan sát H30.1 nêu sự phân bố

các cây trồng

*Nhóm 1 : Cây công nghiệp chính

*Nhóm 2 : Cây ăn quả

*Nhóm 3 : Cây lương thực

-HS trả lời bổ sung GV chuẩn xác và xác định trên lược

đồ

-Cây công nghiệp chú trọng phát triển theo hướng chuyên môn hoá chủ yếu xuất khẩu

-Cây lương thực chiếm tỷ trọng nhỏ trình độ sản xuất lạc hậu

*Sự phân bố cây trồng nông nghiệp :

Ghi nê

Cà phê Cao nguyên Đông phi, Duyên Hải Đphi

&Vịnh Ghinê

Cọ dầu Duyên Hải Vịnh Ghi nê nơi có khí hậu

nhiệt đới

Cây công

nghiệp chính

Cây ăn quả Cam,chanh, nho, ô liu Ven Địa Trung Hải, ven biển cực Nam

Châu phi Cây lương

thực

Lúa mì, ngô, kê, lúa gạo Ven Địa Trung Hải và Cộng Hoà Nam Phi

Phổ biến Châu phi, năng suất kém Châu thổ Sông Nin, Ai cập

-Ngành chăn nuôi có đặc điểm gì? Hình thức chăn nuôi

như thế nào?

Chăn nuôi kém phát triển Hình thức chăn thả phổ

biến phụ thuộc vào tự nhiên

-Chăn nuôi phân bố như thế nào? Cừu, lợn, bò nuôi

nhiều quốc gia nào?

+Cừu dê : Đồng cỏ trên các cao nguyên và vùng nữa

-Có sự khác nhau về tỉ trọng ,kĩ thuật canh tác giữa ngành trồng cây công nghiệp để xuất khẩu và ngành trồng cây lương thực

b/ Nghành Chăn nuôi:kém

phát triển, chăn thả gia súc là

hoang mạc

+Lợn : Các nước Trung và Nam phi

+Bò : Êtiopia và Nigiêria có đàn bò lớn

hình thức phổ biến

*HOẠT ĐỘNG 2 : NHÓM/CẶP 2/Công nghiệp :

-Châu phi có điều kiện gì thuận lợi cho phát triển công

nghiệp? Tài nguyên khoáng sản phong phú và giàu có là

điều kiện quan trọng thuận lợi cho phát triển công

nghiệp ở bất kỳ quốc gia nào

-Quan sát H30.2 SGK cho biết các khoáng sản quan

trọng, quý, trữ lượng lớn, phân bố ở đâu?

+Dầu mỏ : Ven Địa Trung Hải, Vịnh Ghinê

+Kim cương : Các nước Nam Phi

-Quan sát H30.2 rút ra nhận xét cho sự phân bố các

ngành công nghiệp Châu phi?

GV: Cho HS nhận xét, GV tổng kết

*Cho HS thảo luận nhóm : Nhận xét 3 khu vực có trình

độ phát triển công nghiệp khác nhau? Dựa H30.2 SGK

-Châu phi có mấy khu vực có trình độ phát triển khác

nhau?

+Phát triển nhất : CH Nam phi, Angiêri và Ai cập

+Phát triển : Các nước Bắc Phi – CN dầu khí

+Chậm phát triển : Các nước còn lại

-Nguyên nhân kìm hãm sự phát triển công nghiệp Châu

phi?

+Thiếu lao động chuyên môn, kỹ thuật, dân trí thấp,

thiếu vốn, cơ sở vật chất lạc hậu

-Đặc điểm nổi bật nền kinh tế Châu phi?

- Phần lớn các nước có nền công nghiệp chậm phát triển

- Khai thác khoáng sản

để xuất khẩu có vai trò quan trọng

- Có 3 khu vực có trình

độ phát triển công nghiệp khác nhau.Cộng hoà Nam Phi phát triển toàn diện nhất

4/củng cố

1/Nêu sự khác nhau trong sản xuất cây công nghiệp và cây lương thực Châu Phi? 2/Cộng Hoà Nam Phi là quốc gia có nền công nghiệp phát triển

a/ Khai thác khoáng sản b/ Luyện kim màu c/ Cơ khí

d/ Tất cả các ngành trên

GV: HỒ PHI THẮNG 103

3/Trong nông nghiệp trồng trọt loại cây nào Châu phi sản xuất theo hướng chuyên môn hoá chủ yếu xuất khẩu

a/ Cây công nghiệp b/ Cây lương thực c/ Cây ăn quả d/ Cả 3 loại trên

* vận dụng: giải thích mối quan hệ giữa tự nhiên với sự phân bố các loại cây trồng và vật nuôi

5/Hoạt động nối tiếp

- Học bài Xem tiếp bài 31 Làm bài tập số 3 SGK, tập bản đồ

6.Rút kinh nghiệm

Ngày soạn : 24.11 2011

TUẦN 17

TIẾT 32 BÀI 31: KINH TẾ CHÂU PHI (tt)

I/ MỤC TIÊU

1) Kiến thức

Học sinh cần nắm:

-Nắm vững cấu trúc đơn giản của nền kinh tế các nước Châu phi phục vụ cho hoạt động xuất khẩu, chủ yếu nguyên liệu, vật liệu thô nông sản nhiệt đới, nhập hàng tiêu dùng và lương thực thực phẩm

-Hiểu rõ sự đô thị hoá không tương xứng với trình độ phát triển công nghiệp nên nhiều vấn đề kinh tế xã hội cần giải quyết

2) Kỹ năng

-Phân tích lược đồ kinh tế Châu Phi nắm được cấu trúc nền kinh tế

II/ THIẾT BỊ DẠY HỌC

-Lược đồ kinh tế Châu phi hướng xuất khẩu

-Lược đồ phân bố dân cư và đô thị Châu phi

III/CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH

1) Ổn định - Kiểm tra sỉ số, tác phong, vệ sinh

2)Bài cũ

Nông nghiệp Châu phi có đặc điểm gì? Cho biết sự khác nhau cơ bản trong sản xuất cây công nghiệp và cây lương thực ? Nguyên nhân công nghiệp Châu Phi chậm phát triển?

3)Bài mới:

GV: Vào bài

*HOẠT ĐỘNG 1: CẶP

-GV yêu cầu HS quan sát H31.1 SGK cho biết hoạt động

kinh tế đối ngoại Châu Phi có đặc điểm gì nổi bật?

-GV chia lớp 2 nhóm :

+Nhập hàng gì?

+Xuất hàng gì?

GV mở rông thêm: Nguyên liệu thô : Dầu khí nông sản

nhiệt đớI

Trồng cây CN XK : Đông Phi, Êtiopia, Xu đăng vùng

vịnh Ghi nê

KT KS xuất khẩu : Dai-a, Dimbabuê

Máy móc, thiết bị, hàng tiêu dùng lương thực

-Tại sao phần lớn các nước Châu phi phải xuất khẩu

khoáng sản nguyên liệu thô và nhập máy móc thiết bị?

Vì các công ty tư bản nước ngoài giữ ngành công

nghiệp khai khoáng, công nghiệp kém phát triển chỉ có

công nghiệp khai khoáng và công nghiệp chế biến thực

phẩm nên Châu phi nhập lương thực và máy móc thiết bị

hàng tiêu dùng

-Tại sao Châu phi xuất khẩu nông sản nhiệt đới mà phải

3)Dịch vụ:

-Hoạt động kinh tế đối ngoại

tương đối đơn giản

-Xuất khẩu: Khoáng sản, nguyên liệu chưa qua chế biến, nông sản nhiệt đới

-Nhập khẩu: máy móc thiết bị, hang tiêu dùng lương thực

-Là nơi cung cấp nguyên liệu

và hang hoá cho các nước tư bản

GV: HỒ PHI THẮNG 105

nhập lương thực?

Nông nghiệp không chú trọng đầu tư vào sản xuất lương

Thực mà chủ yếu các đồn điền trồng cây công nghiệp xuất

khẩu trong tay các tư bản nước ngoài nhập khẩu lương

thực

-Thu nhập ngoại tệ phần lớn ở Châu phi dựa vào nguồn

kinh tế nào?

Xuất khẩu nông sản và khoáng sản

-Từ cuối TK XX mặt hàng xuất khẩu và nhập khẩu Châu

phi có ảnh hưởng nền kinh tế như thế nào?

Hàng xuất khẩu giá cả thấp trong khi đó hàng nhập

khẩu cao thiệt hại lớn nền kinh tế rơi vào tình trạng

khủng hoảng Châu phi

-GV cho HS đọc thuật ngữ “Khủng hoảng kinh tế”?

Trang 187 SGK : “tình trạng khó khăn về kinh tế xảy ra

do sự cân bằng giữa sản xuất và tiêu thụ bị phá vỡ”

-Quan sát H31.1 SGK cho biết đường sắt Châu phi phát

triển khu vực nào?

Ven vịnh Ghine, khu vực Sông Nin và Nam Phi

-Tại sao mạng lưới đường sắt lại phát triển ở những khu

vực trên?

Các tuyến đường sắt bắt đầu từ các vùng trồng cây

công nghiệp, xuất khẩu hay vùng khai thác khoáng sản

sâu trong nộI địa hướng ra bờ biển đến các thành phố

cảng phục vụ vận chuyển hàng xuất khẩu

*GV mở rộng : Gần đây các nước Châu phi tăng cường

đoàn kết thiết lập cơ cấu liên minh kinh tế chặt chẽ, thúc

đẩy hợp tác nhằm đưa đất nước ra khỏi đói nghèo đặc

biệt 2000 tại Luxaca lãnh đạo các nước thành viên thị

trường chung Đông và Nam phi COMESA ký hiệp định

thuế quan, tăng cường buôn bán giữa các nước thành viên,

chính thức thành lập khu tự do thương mại, thành lập

đồng tiền chung 2005 Hầu hết các nước bị liệt vào danh

sách các nước nghèo nhất TG Tổng nợ 124 tỷ USD, đại

dịch AIDS cướp đi nhiều tiền bạc và nhân lực Trong đó

có tới 30% số dân nhiều nước bị nhiễm căn bệnh thế kỷ,

30% số người có tay nghề cao bỏ Châu lục tìm cơ hội việc

làm tốt ở nơi khác

- Bên cạnh hoạt động xuất khẩu thì nguồn ngoại tệ lớn

Châu phi là những hoạt động nào?

Lệ phí qua kênh đào Châu phi là nguồn thu ngoại tệ lớn

của Ai cập, hoạt động du lịch

-Em cho biết giá trị kinh tế về giao thông kênh đào Xuyê?

+Giao thông vận tải buôn bán giữa Châu Âu và Châu Á

thuận tiện hơn Từ Luân Đôn qua Ấn Độ giảm nữa đường

-90% thu nhập ngoại tệ nhờ vào xuất khẩu nông sản và khoáng sản

-Mạng lưới đường sắt xây dựng chủ yếu xuất khẩu