Giáo án Ngữ văn 8 tiết 1 đến 113 - Trường THCS Thủy Mai

Trường THCS Thủy Mai - Hướng dẫn học sinh đọc : giọng nhẹ nhµng,trÇm l¾ng,chó ý nh÷ng ®o¹n diÔn t¶ t©m tr¹ng kh¸c nhau:Khi h¸o høc,khi håi hép,lóc l¹i lo ©u cña cËu bÐ còng nh­ c¸c bạn n[r]

Ngày soạn 3/9/2012

Tiết 1 : Tôi đi học

< Thanh Tịnh >

I Mục tiêu cần đạt:

1.Kiến thức

- Cốt truyện,nhân vật,sự kiện trong đoạn trích Tôi đi học

Thanh Tịnh

2.Kĩ năng

- Đọc –hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm

- Trình bày những suy nghĩ,tình cảm về một sự việc trong cuộc sống bản thân

II Chuẩn bị:

GV: Một số tác phẩm của Thanh Tịnh

Hs: Soạn bài

III Các hoạt động dạy học

- ổn định lớp

- Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh

Hoạt động 1 Giới thiệu bài mới

Mục tiêu: Tạo tâm thế

PP : Thuyết trình

tả những cảm xúc ấy của tác giả hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu

Hoạt động của giáo viên-học sinh

Hoạt động 2 I /Tìm hiểu chung

Mục tiêu : Học sinh nắm %2R Tác giả,tác

phẩm

PP : Vấn đáp

GV gọi HS đọc chú thích * ở SGK

? Trình bày những hiểu biết của em về

Thanh Tịnh?

? Nêu những nét chính về sự nghiệp VH?

? Những tác phẩm chính? -HS nêu

? Đặc điểm thơ, truyện?

? Xuất xứ tác phẩm “Tôi đi học”?- HS nêu

HĐII : II/ Đọc-hiểu văn bản:

* Đọc văn bản

- Giáo viên đọc mẫu

Nội dung cần đạt

I /Tìm hiểu chung

1 Tác giả: - Thanh Tịnh (1911 - 1988) tên khai sinh là Trần Văn Ninh, lên 6 tuổi đổi

là Trần Thanh Tịnh

- Ông sáng tác nhiều thể loại: Truyện ngắn, dài, thơ, cac dao, bút ký

- Sáng tác của ông đậm chất trữ tình, toát lên vẽ đằm thắm, tình cảm êm dịu, trong trẻo

2 Tác phẩm Tôi đi học in trong tập Quê mẹ,xuất bản năm 1941

II/ Đọc- hiểu văn bản:

1 Đọc

2 Thể loại và bố cục:

- Truyện ngắn đậm chất trử tình, cốt truyện

đơn giản Có thể xếp vào kiểu VB BC vì

- L2ớng dẫn học sinh đọc : giọng nhẹ

nhàng,trầm lắng,chú ý những đoạn diễn tả

tâm trạng khác nhau:Khi háo hức,khi hồi

bạn nhỏ Những câu đối thoại của ông đốc

cần đọc chậm rãi ,khoan thai thể hiện sự ân

? Xét về mặt thể loại VB, có thể xếp bài

này vào kiểu loại VB nào? Có thể gọi đây là

VB nhật dụng, VBBC %2ợc không? vì sao?

HSTL- TL

GV: Không thể gọi là VBND đơn thuần vì

đây là 1 tác phẩm văn chơng thật sự có giá

của nvật “tôi” theo trình tự t/g của buổi tựu

 những đoạn ntn?

nguồn từ thời điểm nào? vì sao?

? Lý do?

? Tâm trạng của nvật tôi khi nhớ lại kỷ niệm

cũ ntn? Phân tích giá trị biểu

biểu cảm của 4 từ láy tả cảm xúc ấy?

nhau không? Vì sao?

Gv 2 vây n/v tôi khi chứng kiến cảnh

dâng và những cảm xúc đó %2R diễn tả thật

cụ thể tiết sau ta cùng tìm hiểu

toàn truyện là cảm xúc tâm trạng của nhân vật trong buổi tựu trờng đầu tiên

- Truyện có 3 đoạn cụ thể:

+ Từ đầu … ngọn núi: Khơi nguồn nổi nhớ + Tiếp … cả ngày nữa: Tâm trạng và cảm

giữa sân 2ờng +Còn lại: , Tâm trạng của n/v 'tôi" khi ngồi vào lớp

3- Tìm hiểu chi tiết truyện:

a) Khơi nguồn kỷ niệm:

 Lúc cuối thu, lá rụng nhiều, mây bàng bạc, mấy em bé rụt rè cùng mẹ đến 2ờng

hiện tại và quá khứ của bản thân

 Những từ láy %2ợc sử dụng để tả tâm trạng, cảm xúc của tôi khi nhớ lại kỷ niệm

rộn rã Đó là những cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng

 Không mâu thuẫn nhau, trái ng2R nhau

mà gần gũi, bổ sung cho nhau nhằm diễn tả 1 cách cụ thể tâm trạng khi nhớ lại và cảm xúc thực của tôi khi ấy

Củng cố dặn dò: ? Trình bày những hiểu biết của em về cuộc đời và sự nghiệp của Thanh

Tịnh

-Học thuôc đoạn đầu, chuẩn bị t2

Ngày soạn 3/9/2012

(Thanh Tịnh)

I Mục tiêu cần đạt:

1.Kiến thức

- Cốt truyện,nhân vật,sự kiện trong đoạn trích Tôi đi học

Thanh Tịnh

2.Kĩ năng

- Đọc –hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm

- Trình bày những suy nghĩ,tình cảm về một sự việc trong cuộc sống bản thân

II Chuẩn bị:

GV: Một số tài liệu Tác phẩm,bài viết về nhà văn Thanh Tịnh

HS: Soạn bài

III Các hoạt động dạy học

- ổn định lớp

tiên.Cảm xúc đó nói lên điều gì?

truyện ngắn này

Hoạt động 1 Giới thiệu bài mới

Mục tiêu: Tạo tâm thế

PP : Thuyết trình

Hoạt động của giáo viên- Học sinh

Hoạt động 2 II/ Hiểu văn bản

Mục tiêu:Phân tích diễn biến tâm trạng

nhân vật tôi

PP : Vấn đáp phân tích,giảng bình

? Tâm trạng hồi hộp, cảm giác mới mẻ

Nội dung cần đạt

II/ Hiểu văn bản:

1- Thể loại và bố cục:

2- Tìm hiểu chi tiết truyện:

a) Khơi nguồn kỷ niệm:

b) Tâm trạng và cảm giác của tôi khi đi

nhiên thấy lạ, tự cảm thấy có sự thay đổi trong lòng mình

- Cảm giác thấy trang trọng, đứng đắn với mấy bộ quần áo với mấy quyển vở mới trên tay

… Cẩn thận nâng niu mấy quyển vở vừa lúng túng, vừa muốn thử sức Đó cũng là tâm trạng & cảm giác rất tự nhiên của c) Tâm trạng và cảm giác của tôi khi đến

GV đọc đoạn văn và nêu v/đ

các bạn học trò cũ vào lớp

… Là tâm trạng lo sợ vẫn vơ, vừa bở ngỡ

vừa 2N ao thầm vụng, lại cảm thấy chơ

vậy thật tinh tế và hay ý kiến của em ?

- Hstl-tl

? Tâm trạng của “tôi” khi nghe ông đốc

đọc bản DSHS mới ntn?

? Vì sao tôi giúi đầu vào lòng mẹ tôi nức

nở khóc khi chuẩn bị 62N vào lớp có thể

nói chú bé này tinh thần yếu đuối không?

? Tâm trạng và cảm giác của “tôi” khi

? Hình ảnh con chin con liệng đến đứng

bên bờ cửa sổ… có phải đơn thuần chỉ có

nghĩa thực hay không? Vì sao?

? Dòng chữ “Tôi đi học” kết thúc truyện

có ý nghĩa gì?

* Tâm trạng háo hức … là sự chuyển biến rất hợp quy luật tâm lý trẻ mà nguyên

xắn…

* Tâm trạng cảm thấy chơ vơ, vụng về, lúng túng… tâm trạng buồn 23 hồi trống đầu năm vang dội, rộn rã, nhanh gấp Bởi vì hoà với tiếng trống còn có cả

nhịp tim thình thịch… d) Tâm trạng và cảm giác của nhân vật

“tôi”khi nghe ông đốc gọi danh sách HS mới và khi rời tay mẹ, 62N vào lớp

 Tôi lúng túng vì tôi 28 bao giờ bị chú ý thế này và khi rời tay mẹ, vòng tay cha để 62N vào lớp học thì các cậu lại oà khóc vì mới lạ, vì sợ hãi…

 Thật ra thì chẳng có gì đáng khóc cả

Đó chỉ là cảm giác nhất thời của đứa bé nông thôn rụt rè ít khi %2R tiếp xúc với

đám đông mà thôi e) Tâm trạng và cảm giác của nhân vật

“tôi” khi ngồi vào chổ của mình và đón nhận tiết học đầu tiên

- Cái nhìn cũng thấy mới lạ và hay hay, cảm giác lại nhận chổ ngồ kia là của riêng thấy quyến luyến Vì chổ ngồi suốt cả

 H/ả này không chỉ đơn thuần có nghĩa

nghệ thuật, có ý nghĩa t2ợng tr2ng rõ ràng

 Kết thúc tự nhiên, bất ngờ: vừa khép lại bài văn, vừa mở ra 1 thế giới mới, 1 bầu trời mới Dòng chữ thể hiện chủ đề của truyện ngắn này

Hoạt động 3: Tổng kết

Mục tiêu : HS rút ra những nội dung,nghệ

thuật của đoạn trích

a Nghệ thuật:- Bố cục sắp xếp theo dòng

- So sánh giàu h/a

PP : vấn đáp,khái quát,thảo luận

? Truyện ngắn trên có sự kết hợp của các

loại VB sau không?

- Biểu cảm; miêu tả; kể chuyện?

? Vai trò của thiên nhiên trong truyện

ngắn này ntn?HS TL-TL

? Chất thơ của truyện thể hiện từ những

yếu tố nào? Có thể gọi truyện ngắn này là

bài thơ bằng văn xuôi đ2ợc không? Vì sao?

* HS đọc mục ghi nhớ trong SGK

- Kết hợp hài hòa giữa kể, tả,bộc lộ cảm

xúc

b Nội dung

Hoạt động 4: Luyện tập

Mục tiêu : gv củng cố lại bbài học

PP: Vấn đáp,luyện tập

? Trong truyện ngắn “Tôi đi học” t/g sử

dụng bao nhiêu biện pháp NT so sánh?

(Ông đốc, thầy giáo, bà mẹ, các phụ

huynh) ntn?

Điều đó nói lên điều gì?

 Có 12 lần Thanh Tịnh sữ dụng biện pháp NT so sánh

 Chăm lo ân cần, nhẫn nại, 2b 23

đón… Đó là những tấm lòng nhân hậu,

Đọc tham khảo các bài thơ: Đi học, em là bông hoa nhỏ…

Ngày soạn:3/9/2012

Tiết 3: Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

(Tự học có >? dẫn)

I/ Mục tiêu cần đạt

1.Kiến thức:Các cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ

2 Kĩ năng: Thực hành so sánh,phân tích các cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ

II/Chuẩn bị

GV: Bảng phụ

HS: Soạn bài

III/ Các hoạt động dạy học

- ổn định lớp

- Kiểm tra bài củ:Kiểm tra sự chuẩn bị của hs

Hoạt động 1: Giới thiệu bài

Mục tiêu: Tạo tâm thế

PP : Thuyết trình

Hoạt động của GV- HS

I/ Từ ngữ nghĩa rộng từ ngữ nghĩa hep

Mục tiêu :Hình thành khái niệm từ ngữ có

nghĩa rộng,nghĩa hẹp

PP : Vấn đáp,phân tích,cắt nghĩa,nêu và

gqvđ

GV: ? a) Nghĩa của từ động vật rộng hơn

hay hẹp hơn nghĩa của các từ thú, chim,

cá ? tại sao ?

b) Nghĩa của từ thú rộng hơn hay hẹp hơn

nghĩa của các từ voi, 2b_ nghĩa của từ

chim rộng hơn hay hẹp hơn từ tu hú, sáo?

tại sao? Của cá rộng hay hẹp hơn cá rô, cá

thu? Tại sao?

c) Nghĩa các từ thú, chim, cá rộng hơn

nghĩa của những từ nào, đồng thời hẹp

Nội dung cần đạt

I/ Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hep

 a) Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghĩa của thú, chim, cá vì: Phạm vi nghĩa của từ động vật bao hàm nghĩa của 3 từ thú, chim, cá

 Các từ thú, chim, cá có phạm vi nghĩa rộng hơn cá từ voi, 2b tu hú, sáo, cá rô, cá thu …

 Các từ thú, chim, cá có phạm vi nghĩa rộng hơn cá từ voi, 2b tu hú, sáo, cá rô, cá thu và có phạm vi nghĩa hẹp hơn từ

động vật

Thực vật > cây, cỏ, hoa > cây cam, cây lim, cây dừa, cỏ gấu, cỏ gà, hoa cúc, hoa hồng…

hơn nghĩa của những từ nào?

GV: Cho các từ: cây, cỏ, hoa

Y/c: Tìm cá từ ngữ có phạm vi nghĩa hẹp

hơn cây, cỏ, hoa và từ ngữ có nghĩa rộng

hơn

? Thế nào là một từ ngữ có nghĩa rộng &

nghĩa hẹp?

? Một từ ngữ có thể vừa có nghĩa rộng,

vừa có nghĩa hẹp %2R không? Tại sao?

- Hs dựa vào mục ghi nhơ TL

Mục tiêu : HS làm bài tập thực hành tốt

PP: Vấn đáp,phân tích,thảo luận nhóm

Chia lớp làm 3 nhóm làm 3 bài tập1,2,3

II/ Luyện tập:

Bài tập 2:

* Ghi nhớ SGK

II/ Luyện tập:

1- HS tự làm vào vở bài tập 2a chất đốt d nhìn

b nghệ thuật e đánh

c thức ăn

a- Từ xe cộ bao hàm các từ xe đạp, xe máy, xe hơi

b- Từ kim loại bao hàm các từ sắt, đồng, nhôm

c- Từ hoa quả bao hàm các từ chanh, cam chuối

d- Từ họ hàng bao hàm các từ ngữ họ nội, họ ngoại, bác, cô, chú, gì

e- Từ mang bao hàm các từ xách, khiêng, gánh

HS tự làm

- Nhóm 3 động từ :chạy, vẫy, đuổi (Chạy có phạm vi nghĩa rộng)

* Củng cố – dặn dò: - Về nhà học kỹ phần ghi nhớ

.- Chuẩn bị bài mới: Tr2ờng từ vựng

Ngày soạn : 7/9/2012

Tiết 4: tính thống nhất về chủ đề của văn bản

I/ mục tiêu cần đạt Giúp HS

1.Kiến thức:- Chủ đề của văn bản

- Những thể hiện của chủ đề trong một văn bản

2 Kĩ năng:

- Đọc hiểu và có khả năng bao quát toàn bộ văn bản

-Trình bày một văn bản (nói,viết) Thống nhất về chủ đề

II/ Chuẩn bị

GV : Bảng phụ

HS : Soạn bài

III/ Hoạt động dạy học:

ổn định tổ chức lớp

Kiểm tra bài cũ

Hoạt động1: Giới thiệu bài mới

Mục tiêu: Tạo tâm thế

PP : Thuyết trình

Hoạt động của GV-HS

Hoạt động 2 I Chủ đề của văn bản

Mục tiêu :HS nắm %2R hồi kí

PP :Vấn đáp,phân tích,cắt nghĩa,nêu và

GQVĐ

GV yêu cầu HS đọc thầm VB “Tôi đi

học” của Thanh Tịnh

1- ? VB kể lại những việc đang xẩy ra hay

đã xảy ra? (Hiện tại, quá khứ)

2- ? Tg viết VB này nhằm mục đích gì?

GV chốt: Chủ đề của VB là v/đ chủ chốt,

những ý kiến, những cảm xúc của Tg

%2R thể hiện một cách I’ quán trong VB

Hoạt động 3II/ Tính thống nhất về chủ đề

của VB:

Mục tiêu: Hiểu %2R tính thống chủ đề

của văn bản

PP: Vấn đáp,phân tích,cắt nghãn nêu và

GQVĐ

GV nêu v/đ 1:

? Để tái hiện những ngày đầu tiên đi học,

Nội dung cần đạt

I Chủ đề của văn bản.

- VB kể những việc đã xẩy ra, đó là những

- Để bộc lộ cảm xúc của mình về một kỷ niệm sâu sắc thủa thiếu thời

II/ Tính thống nhất về chủ đề của VB:

minh, giúp chúng ta hiểu ngay nội dung của VB là nói về chuyện đi học

- Các từ ngữ: … kỷ niệm mơn man… lần

đầu tiên đến tr2ờng, đi học, 2 quyển vở mới…

Tg đã đặt nhan đề của VB và sử dụng từ

ngữ, câu ntn?

GV nêu 2 v/đ 2: ? Để tô đậm cảm giác

trong sáng của nvật tôi trong ngày đầu

tiên đi học, Tg đã sử dụng các từ ngữ và

các chi tiết NT thế nào?

GV nêu v/đề 3: Dựa vào kết quả phân tích

2 v/đ trên, em nào có thể trả lời: Thế nào

là tính thống I’ về chủ đề của VB?

? Tính thống I’ này thể hiện ở những ph2ơng

- Các câu: (HS tìm và trả lời)

lắm lần bổng đổi khác, mới mẽ

- Thay đổi hành vi: Hành động lội qua sông thả diều đã chuyển đổi  việc đi học thật thiêng liêng, tự hào

- Cảm giác bỡ ngỡ,lúng túng khi xếp hàng vào lớp

c) Trong lớp học - Cảm thấy xa mẹ

- Thấy cái gì cũng lạ ,hay

 Là sự nhất quán ý đồ, ý kiến, cảm xúc của t/g %2R thể hiện trong VB

 Hình thức: nhan đề của VB

diện nào?

Y/c 1 HS đọc ghi nhớ trong SGK

Hoạt động 4 III/ Luyện tập:

Mục tiêu: HS làm đúng tất cả bài tập thực

hành

PP: Vấn đáp thảo luận nhóm

GV chia lớp làm 3 nhóm từ thứ tự1,2,3

Nhóm 1Bài tập 1: Phân tích tính thống

nhất về chủ đề của VB

Nhóm 3 Bài tập 3:

- Nội dung: Mạch lạc, từ ngữ, chi tiết

*Ghi nhớ (SGK)

III/ Luyện tập:

: a) Căn cứ vào:

- Nhan đề của VB: Rừng cọ quê tôi

- Các đoạn: Giới thiệu rừng cọ, tả cây cọ, t/d của cây cọ, t/c’ gắn bó với cây cọ

b) Các ý lớn của phần TB %2R sắp xếp hợp lý, không nên thay đổi

c) Hai câu trực tiếp nói tới t/c’ gắn bó của

* Nên bỏ 2 câu b và d

* Nên bỏ câu c, h viết lại câu b: Con bổng trở nên mới lạ

* Củng cố, dặn dò:Học bài cũ

- Chuẩn bị bài mới: Trong lòng

Soạn ngày 13/09/2012

Tiết 5 Văn bản:

Trong lòng mẹ

(Trích Những ngày thơ ấu)

Nguyên Hồng

-I/ Mục tiêu cần đạt

1 Kiến thức

- Khái niệm thể loại hồi kí

- Cốt truyện,nhân vật,sự kiện trong đoạn trích Trong lòng mẹ

- Ngôn ngữ truyện thể hiện niềm khát khao tình cảm ruột thịt cháy bỏng của nhân vật

- ý nghĩa giáo dục: Những thành kiến cổ hủ ,nhỏ nhen,độc ác không thể làm khô héo

tình cảm ruột thịt,sâu nặng,thiêng liêng

2 Kĩ năng

- t2N đầu đọc-hiểu một văn bản hồi kí

phân tích tác phẩm truyện

II/ Chuẩn bị

GV - Bài soạn, SGK , SGV

- Tập truyện những ngày thơ ấu

- Chân dung nhà văn Nguyên Hồng

- Bức tranh phóng to minh hoạ cảnh bé Hồng nằm trong lòng mẹ (sgk t17)

HS : Vở soạn, SGK

III/ Các hoạt động dạy học

1.ổn định tổ chức lớp

2 Kiểm tra bài cũ : 1 Tóm tắt văn bản Tôi đi học

2.Thành công nhất của v/b'' Tôi đi học'' là sử dụng biện pháp NT so sánh em hãy tìm 1

số h/a để c/m?

Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới

1.Mục tiêu: Tạo tâm thế

PP : Thuyết trình

GV: Ai 28 từng xa mẹ một ngày, ai 28 từng chiụ cảnh mồ côi cha chỉ còn mẹ mà

Hôm nay chúng ta sẽ học VB…

- HS lắng nghe

Hoạt động của GV-HS

chung

Mục tiêu : Hs nắm %2R những thông tin

chính về tác giả,thể loại,vị trí đoạn trích

PP : Vấn đáp,thảo luận

? Em cho biết những thông tin chính về tác

giả Nguyên Hồng

Những tác phẩm chính của nhà văn

Nguyên Hồng mà em %2R biết?

GV hỏi: Tác phẩm thuộc thể loại gì?

Ph2ơng thức biểu đạt

- Tiểu thuyết – tự thuật (tự truyện):

Kết hợp nhuần nhuyễn giữa các kiểu VB

kể chuyện, miêu tả, biểu cảm

- Nhân vật ng2ời kể chuyện x2ng tôi

– ngôi thứ I’ cũng chính là t/g kể chuyện

đời mình một cách trung thực và chân

thành

Hoạt động 3: H2ớng dẫn đọc-hiểu văn

bản

Mục tiêu: Hs đọc diễn cảm,phân tích

tác phẩm truyện

PP: Đọc sáng tạo,vấn đáp,phân

tích,giảng bình,thảo luận…

GV h2ớng dẫn HS cách đọc

Đọc chậm chú ý những từ ngữ ,h/ả thể

hiện cảm xúc thay đổi của n/v tôi ở đoạn

cuối- GV đọc mẫu gọi hs đọc tiếp

Gv sau khi cho hs đọc yêu cầu hs tóm

tắt ngắn gọn, đầy đủ chi tiết

? Có thể chia đoạn trích thành 2 đoạn

hay 3 đoạn?

GV yêu cầu HS đọc lại đoạn 1

? Cảnh ngộ bé Hồng có gì đặc biệt?

? Nhân vật bà cô xuất hiện trong h/c nào?

HS phát hiện,phân tích

? Tính cách và tâm địa độc ác của ng2ời

cô đ2ợc thể hiện ntn? HS TL-TL

? Cử chỉ: C2ời hỏi và nội dung câu hỏi của

Nội dung cần đạt

I Tìm hiểu chung 1.Tác giả

Nguyên Hồng(1918-1982)là nhà văn của

các thể loại tiểu thuyết,kí,thơ

2.Tác phẩm

hồi kí những ngày thơ ấu 1938

3 Thể loại Hồi kí : Thể văn ghi chép ,kể lại những biến cố đã xảy ra trong quá khứ mà tác

hoặc chứng kiến

II/ Đọc - Hiểu văn bản:

1/ Đọc

2/ Tóm tắt:

3 Bố cục:

- Có thể chia bài này thành 2 đoạn

+ Từ đầu ng2ời ta hỏi đến chứ?

 Cuộc gặp gở trò chuyện với bà cô

+ Tiếp đó đến hết

 Cuộc gặp gỡ giữa hai mẹ con bé Hồng

4.Tìm hiểu chi tiết

1 Nhân vật bà cô (Qua cái nhìn và tâm trạng của bé Hồng)

- Hoàn cảnh bé Hồng: mồ côi cha, mẹ do nghèo túng phải tha ph2ơng cầu thực,hai anh em Hồng phải sống nhờ ng2ời cô

- Nvật bà cô xuất hiện trong cuộc gặp gở và

đối thoại với bé Hồng – Chủ động do bà tạo ra để nhằm mục đích riêng của mình

- Tính cách và tâm địa bà cô - thể hiện rõ qua lời nói, nụ c2ời, cử chỉ và thái độ của bà