Từ tất cả những điều đó, em có - Người bạn có trái tim nhân hậu tràn thể nêu những cảm nhận của mình đầy tình yêu thương, người đã góp về Xiu?. phÇn kh«ng nhá giµnh giËt sù sèng cho Gi«n[r]
Trang 1Ngày soạn 5/10/2008
Tiết 30
Chiếc lỏ cuối cựng
( O Hen ri )
A- Mục tiờu cần đạt : Giỳp học sinh :
- Khỏm phỏ vài nột cơ bản về nghệ thuật truyện ngắn của nhà văn Mỹ O Hen
ri , rung động trước cỏi hay, cỏi đẹp và lũng cảm thụng của tỏc giả đối với nỗi bất hạnh của người nghốo
B- Chuẩn bị
- Thầy : Soạn bài lờn lớp
- Trũ ụn bài cũ, chuẩn bị bài mới
C- Kiểm tra bài cũ ( 4’)
D-Dạy học bài mới :
GV trình chiếu: - hình ảnh nước Mỹ, nhà văn và tác phẩm, nơi làm
việc của nhà văn và những nội dung chính đã học ở tiết 1
GV: Giới thiệu bài mới.
- GV gọi HS đọc “ Ngày hôm đó
trôi qua thế thôi ”
- Hôm qua, chiếc lá mùa đông –
người bạn đồng hành dũng cảm
tuy chẳng còn sung sức đã dùng
tất cả sức lực của mình trụ bám
trên cành và cũng là để ngăn cản
chuyến đi xa xôi bí ẩn của
Giôn-xi
? Và lại 1 đêm mưa gió nữa trôi
qua, khi trời vừa hửng sáng,
Giôn-xi lại ra lệnh kéo mành lên, hành
động đó thể hiện điều gì?
? Khi thấy chiếc lá cuối cùng vẫn
không rụng sau cả đêm mưa gió
I - Đọc - hiểu chỳ thớch
II - Đọc - hiểu nội dung
1 - Nhõn vật Giụn xi
- HS đọc
-Tàn nhẫn, lạnh lùng, thờ ơ với chính bản thân mình Một tâm hồn yếu đuối, tuyệt vọng, gần như cạn kiệt sự sống, Gắn thân phận của mình vào một chiếc lá mỏng manh giữa mùa đông
- Chiếc lỏ vẫn cũn đú
Trang 2- Chắc hẳn trong đầu cụ lỳc này
đang đặt ra nhiều cõu hỏi , nhiều
cảm xỳc đan xen
? Theo em, Giôn xi đã cảm nhận
được điều gì từ chiếc lá cuối cùng
vẫn còn đó?
? Nhìn hình ảnh ấy, cô thấy mình
có lỗi Cô hối hận khi hiểu rằng
“muốn chết là một tội” Vậy thì cụ
đó chuộc lỗi như thế nào ?
? Chứng tỏ điều gỡ ?
? Em hiểu gỡ về những cõu núi của
bỏc sỹ ?
- Vậy là điều kỳ diệu đó xảy ra
GV: Vậy là từ chỗ tuyệt vọng,
không muốn sống, gửi phận mình
theo chiếc lá rơi -> ngỡ ngàng khi
chiếc lá không rụng > bừng tỉnh
-> muốn sống và sáng tạo nghệ
thuật Đó chính là diễn biến tâm
trạng của Giôn-xi, cô đã hồi sinh
? Vậy nguyờn nhõn nào dẫn đến
tâm trạng hồi sinh của Giôn-xi và
khiến cô khỏi bệnh ?
" Giụn xi nằm nhỡn chiếc lỏ hồi lõu "
Và cái nhìn ấy dần dần hâm nóng trái tim yếu đuối, giá lạnh của cô
- Chiếc lá mỏng manh đơn độc mà gan góc, kiên cường ấy, trải bao mưa gió phũ phàng vẫn tồn tại Giôn-xi ngỡ ngàng nhận ra ở chiếc lá ấy là cả 1 sức sống thật mãnh liệt bền bỉ
- Xin tý chỏo và chỳt sữa pha chỳt vang đỏ
- Đưa chiếc gương tay
- Xếp gối lại quanh em để em ngồi dậy xem chị nấu nướng
- Mong ước một ngày được vẽ vịnh Naplơ.
- Nhu cầu sống, tỡnh yờu nghệ thuật hội hoạ đó trở lại với Giụn-xi Cô đó thắng
được những ý nghĩ yếu đuối, bi quan, tuyệt vọng của mình
- Giụn xi đó hồi sinh và vượt qua cỏi chết
- Hỡnh ảnh chiếc lỏ đó khiến Giôn-xi bàng hoàng tỉnh ngộ và chính nó thổi bựng lờn trong cô khỏt vọng sống giỳp
cụ cú nghị lực, sức mạnh chiến thắng bệnh tật và cô đã từ cõi chết trở về
Trang 3? Như vậy qua nhõn vật này tỏc
giả muốn núi với chúng ta điều gỡ
?
? Theo em, trong sự hồi sinh của
Giôn-xi, ngoài chiếc lá cuối cùng
còn có vai trò của ai nữa?
GV: Giôn xi khỏi bệnh còn vì sự
chăm sóc, động viên của người chị
nuôi là Xiu, vậy đây là một cô gái
như thế nào? Chúng ta cùng tìm
hiểu tiếp
? Hãy tìm những chi tiết nói lên
tình cảm, tấm lòng của Xiu dành
cho Giôn-xi?
? Từ tất cả những điều đó, em có
thể nêu những cảm nhận của mình
về Xiu ?
? Khi khắc hoạ nhân vật Xiu, nhà
văn đã sử dụng 1 giọng kể như thế
nào? Hiệu quả nghệ thuật của
giọng kể ấy?
? Như trên các em đã biết, Giụnxi
- Không có gì quý hơn sự sống dù cuộc sống ấy dẫu khó khăn vất vả và phải
đấu tranh để vượt lên mọi gian khó Một điều nữa là con người ta sống cần có nghị lực v à niềm tin
2 - Nhõn vật Xiu
- Sợ sệt ngó ra ngoài cửa sổ nhìn dây
thường xuân đang rụng dần hết lá mà chẳng biết nói năng gì
- Cố hết sức chăm sóc Giôn-xi: nấu cháo, pha sữa, mời bác sĩ…
- Hồi hộp chờ đợi bác sĩ thông báo kết quả về sức khoẻ của Giôn-xi
- Người bạn có trái tim nhân hậu tràn
đầy tình yêu thương, người đã góp phần không nhỏ giành giật sự sống cho Giôn-xi.
- Từng lời nói, hành động, việc làm của Xiu được nhà văn kể với chất giọng thủ thỉ, tâm tình giống như một làn hơi ấm, dịu dàng giữa đêm đông giá buốt
Và Xiu đã góp những màu sắc nhỏ nhẹ, trong sáng làm đẹp thêm bức tranh tình người bao la kì diệu
3 - Nhõn vật hoạ sỹ Bơmen
Trang 4chiếc lỏ mong manh lại cú thể bền
bỉ chống lại được một đờm mưa
giú như vậy? Vậy bí mật về chiếc
lá cuối cùng gắn với nhân vật nào
của tác phẩm?
- GV gọi HS đọc đoạn cuối truyện
“ Và buổi chiều hôm đó ”- hết
? Dựa vào phần chữ in nhỏ, giới
thiệu một vài nét về cụ Bơ- men ?
? Theo em khi vẽ chiếc lá cuối
cùng, cụ Bơ-men có nghĩ đến việc
mình đang làm nghệ thuật, đang
thực hiện công trình để được lưu
danh hậu thế không?
? Vậy cụ đó vẽ chiếc lỏ với mục
đớch gỡ
? Cụ vẽ chiếc lỏ trong hoàn cảnh
như thế nào ?
- Điều đỏng quý, cao thượng ở
con người này là khi làm việc tốt
cứu người, cụ cứ lẳng lặng làm
mà khụng cho ai biết
* Bài tập trắc nghiệm
? Tại sao tác giả không trực tiếp
miêu tả việc cụ Bơ-men vẽ chiếc
lá như thế nào mà đợi đến dòng
cuối của truyện mới cho bạn đọc
biết qua lời của Xiu? ( trình
chiếu)
- HS đọc
- Bơmen, 1 họa sĩ già đã ngoài 60 tuổi,
ước mơ vẽ được 1 kiệt tác, 1 tác phẩm nghệ thuật để đời Nhưng suốt cả 40 năm cầm bút vẽ mà vẫn không chạm tới
được gấu áo vị nữ thần nghệ thuật Và
cụ đã tự cho mình là “1 người thất bại trong nghệ thuật”
- (Không )
- Cụ không hề nghĩ như vậy mà chỉ đơn giản là may ra có thể cứu được cô bé Giôn-xi đáng thương
- Mục đớch vẽ : Đem lại niềm tin cho
Giụnxi , mong cứu sống cụ
- Âm thầm, bớ mật trong đờm mưa
tuyết lạnh buốt giữa ngoài trời bằng chứng là: “Người ta tìm thấy chiếc thang … trộn lẫn…”
Đáp án đúng:
Trang 5a Vì Xiu muốn tự mình kể
việc đó cho Giôn-xi nghe
b Vì nhà văn muốn tạo cho
nhân vật và người đọc sự
bất ngờ làm nổi bật đức hi
sinh , tấm lòng vị tha của cụ
Bơ -men
c Vì đó là việc không quan
trọng
d Vì đó là việc ngẫu nhiên
xảy ra , nhà văn khôngdự
tính trước
và miêu tả lại cảnh Bơmen đang
vẽ bức tranh trong cái đêm mưa
gió bão tuyết ấy?
( GV: .cảnh cụ Bơ-men âm
thầm, lặng lẽ vẽ bức tranh giữa
đêm mưa gió lạnh căm căm
Những bông tuyết thi nhau rơi
xuống đầy mặt và người cụ Giầy
và quần áo của cụ ướt sũng lạnh
buốt Mặc kệ, Bơmen vẫn đưa
cành cọ miệt mài lên tường cao, vẽ
chiếc lá cuối cùng Trên đôi mắt
cụ ánh lên một niềm vui và tràn
đầy hi vọng Tác phẩm hoàn thành
ngay trong đêm ấy )
? Vậy việc làm của cụ có thành
công không?
? Nhưng để đạt mục đích ấy,
người hoạ sỹ già đã phải trả giá
như thế nào ?
? Vậy qua những việc làm đó,
em có thể nêu những cảm nhận
của mình về hoạ sĩ Bơmen ?Tình
b Vì nhà văn muốn tạo cho nhân vật
và người đọc sự bất ngờ làm nổi bật
đức hi sinh , tấm lòng vị tha của cụ Bơ -men
Nhà văn rất khéo léo khi giấu bí mật của câu chuyện đến phút cuối cùng vì vậy đã tạo ra 1 kết thúc rất bất ngờ
- Chiếc lá cụ vẽ đã đem lại niềm tin và cứu sống Giôn-xi
- Cụ đó chết vỡ bệnh viờm phổi nặng
-> Có đức hy sinh và lòng vị tha cao cả
Trang 6GV: Trong 1 phút xuất thần ấy,
người nghệ sĩ đã dồn nén cả tình
yêu thương và dồn nén những khát
khao sáng tạo, những mơ ước cả
cuộc đời vẽ thành công tác phẩm,
và sau đó cụ lặng lẽ ra đi
Cái chết của cụ già Bơmen
đẹp hơn mọi bài ca Hơn 1 thế kỷ
nay, hàng triệu độc giả trên hành
tinh đã cúi đầu nghiêng mình
trước nghĩa cử và cái chết của
người hoạ sĩ già đáng kính ấy
? Các em thấy rằng, 3 nhân vật tuy
không phải máu mủ ruột rà mà
qua những gì họ đã làm, em thấy
tình cảm của họ giành cho nhau
như thế nào?
GV: Trở lại với bức vẽ của cụ
Bơmen
* Thảo luận nhóm
? Xiu đó núi : Bức vẽ của cụ là
một kiệt tỏc, Em cú đồng ý khụng
? Vỡ sao ?
( ? Trước hết, em hiểu thế nào về
kiệt tác?)
? Vậy theo cảm nhận của riêng
em, điều nào quyết định giá trị
của kiệt tác chiếc lá cuối cùng?
- Có thể nói truyện ngắn này là
một thiên cổ tích giữa đời thường Là bài ca về lòng nhân ái Nhà văn ca ngợi tình yêu thương cao cả giữa những con người nghèo khổ, những con người sẵn sàng xả thân vì nhau
Đó chính là nội dung xuyên suốt tác phẩm này mà O Hen-ri muốn đề cao
( HS thảo luận )
- Bức vẽ là một kiệt tỏc + Chiếc lỏ giống y như thật (chiếc lá sống động như thật, đánh lừa được cả những cặp mắt nhà nghề là 2 hoạ sĩ trẻ Xiu và Giôn xi)
+ Được vẽ bằng cả tấm lũng và sinh mạng của mỡnh
+ Bức vẽ đó cứu được cuộc sống của
một con người
- Chiếc lá, bức kiệt tác đơn sơ đã gieo mầm xanh trong tâm hồn yếu đuối của Giôn-xi Và nó không bao giờ là chiếc lá cuối cùng, mãi mãi đây là chiếc lá đầu tiên, chiếc lá xanh, chiếc lá gieo mầm sự sống - Và đó chính là 1 kiệt tác vô giá.
=> Tác phẩm nghệ thuật chân chính
Trang 7? Bức tranh của cụ không phải là
một thần dược nhưng góp phần
cứu sống Giôn-xi Vậy, tác giả
muốn gửi gắm quan điểm gì về
nghệ thuật chân chính ?
GV: Để có thể cảm nhận sâu hơn,
cô mời chúng ta cùng tìm ra câu
trả lời này qua một trò chơi tìm bí
ẩn từ các ô chữ
( Trò chơi )
GV: Chiếc lá ấy còn là một biểu
tượng của nghệ thuật chân chính
Nghệ sĩ Bơmen đã ngã xuống vì
nghệ thuật, đã hi sinh vì sự sống
và hạnh phúc của người khác Và
rõ ràng nghệ thuật đẹp nhất và
lâu bền nhất, đích thực nhất là
nghệ thuật nghệ thuật vị nhân
sinh, nghệ thuật hướng tới con
người
? Ngoài cách kết thúc bất ngờ, em
còn học tập được điều gì từ nghệ
thuật kể chuyện và xây dựng tình
huống của nhà văn ?
? Viết “Chiếc lá cuối cùng”, nhà
văn Mỹ O.Hen-ri muốn gửi đến
bạn đọc mọi thế hệ một bức thông
- Giá trị của NT được đo bằng tác dụng của nó với cuộc sống con người chứ không phải vẻ hào nhoáng bên ngoài
Và đó cũng chính là điều mà nhà văn muốn gửi gắm đến chúng ta
III - Tổng kết
1/ Nghệ thuật
- Nghệ thuật đảo ngựơc tỡnh huống truyện 2 lần
+ Ta đinh ninh Giụnxi chết vỡ bệnh sưng phổi khi chiếc lỏ cuối cựng lỡa cành Nhưng cô lại được cứu sống
+ Cụ Bơmen khoẻ mạnh lại chết vỡ bệnh sưng phổi vỡ vẽ chiếc lỏ cuối cựng trong đờm mưa tuyết
-> Cả hai nhõn vật đều liờn quan đến bệnh sưng phổi và chiếc lá cuối cùng
- Làm cho truyện hấp dẫn
- Cốt truyện dàn dựng chu đỏo, tỡnh tiết
Trang 8điệp màu xanh Vậy theo em nội
dung của bức thông điệp ấy là gì ?
- Trong cái tuyết lạnh của mùa
đông Bắc Mỹ, giữa cái nghèo khổ
và bệnh tật, truyện ngắn vẫn cứ
cứ toả sáng cái hơi ấm của tình
người kỳ diệu Hãy yêu thương
con người, đó chính là bức thông
điệp màu xanh mà nhà văn muốn
gửi tới tất cả chúng ta
được sắp xếp khộo lộo, bất ngờ
2/ Nội dung:
- Tỡnh yờu thương cao cả giữa những con người nghốo khổ
- Sức mạnh, giỏ trị nhõn văn của nghệ thuật
E/ Củng cố ( 3’)
? Em hãy đặt nhan đề khác cho truyện ngắn này và giải thích vì sao
nhà văn lại chọn hình tượng “chiếc lá cuối cùng” để đặt tên cho thiên truyện của mình?
- Chiếu bài thơ “Nghĩ về kiệt tác của cụ Bơ-men” của tác giả Lê Thị Ngọc.
G/ Hướng dẫn học bài (2’)
- Thử viết một kết thúc khác cho câu chuyện và giải thích vì sao nhà văn không chọn 1 kết thúc nhẹ nhàng hơn?
- Soan bài Hai cõy phong