Thấy mình đã lớn, đến trường có cảm giác vừa lạ vừa quen, c¶m gi¸c bì ngì, rut rÌ, sî h·i, c¶m thÊy xa mÑ -Những câu trả lời trên chứa đựng chủ Tác giả nhớ và kể lại những kỉ niệm của đề[r]
Trang 1Soạn : 14/10/07
Giảng 8A
8B Bài 1-Tiết 1.2
Văn bản: TÔI ĐI HọC
(Thanh Tịnh) A- Mục tiêu bài học: giúp HS
& đầu tiên trong đời
Thanh Tịnh
B- Chuẩn bị:
- Đồ dùng: Tranh ảnh về ngày khai &*
hộp, cảm giác bỡ ngỡ và trang trọng của nv “tôi” ở từng thời điểm
C- Tiến trình tổ chức dạy và học:
I- ổn định tổ chức:
II- Kiểm tra :
Bài đầu tiên của 3 trình Ngữ văn 7 là bài gì? của ai ?
Yêu cầu: Cổng & mở ra - Lí Lan
III- Bài mới :
Học bài CTMR của Lí Lan, hẳn mỗi chúng ta không quên tấm lòng
& mẹ trong ngày đầu dẫn con đi học = & mẹ ấy bồi hồi sao xuyến vì đang
Hoạt động của thầy trò Nội dung kiến thức
- Dựa vào chú thích*,em hãy nêu 1 vài
nét về tác giả ?
- Gv: Thanh Tịnh sinh ngày 11.12.1911
tậi Huế, mất ngày 17.7.1988 tại Hà Nội
Trong sự nghiệp sáng tác của mình, ông
I.Giới thiệu tác giả- Tác phẩm:
1 Tác giả:Thanh Tịnh (1911-1988 )
- Quê ở Huế
- Từng dạy học, viết báo, làm thơ
- Sáng tác nhiều truyện ngắn và thơ
- Sáng tác của ông đậm nét trữ tình,
Trang 2đã có nhiều đóng góp trong các lĩnh
vực: truyện ngắn, truyện dài, thơ, ca
dao, bút kí văn học, song có lẽ thành
công hơn cả là truyện ngắn và thơ
- Em hãy nêu xuất xứ của tác phẩm ?
- A X dẫn đọc: giọng hơi buồn, lắng
sâu
- Gv đọc- Hs đọc- Gv nhận xét
- Hs đọc thầm chú thích trong sgk- chú
ý chú thích 2,6,7
- Ông đốc là DT chung hay riêng?
- Lạm nhận có phải là nhận bừa, nhận
vơ không ?
- Truyện có những nhân vật nào ? Ai là
đến nhiều nhất)
* Bố cục: 3 phần
- Từ đầu -> trên ngọn núi: Tâm trạng nv
“tôi trên & tới &*
- Tiếp -> cả ngày nữa: Tâm trạng của nv
“tôi” lúc ở Sr &
- Còn lại: Tâm trạng của nv “tôi” trong
lớp học
" của nv “tôi”, theo trình tự thời
chia văn bản ra thành mấy phần ? Mỗi
phần từ đâu đến đâu ? ý của từng phần ?
- Hs đọc phần 1- Phần em vừa đọc nói
về nội dung gì ?
- Trên & tới & nhân vật “tôi”
đã thấy con & và cảnh vật xung
toát lên vẻ đằm thắm, nhẹ nhàng mà sâu lắng, tình cảm êm dịu trong trẻo
- Là văn bản nhật dụng
- Là truyện ngắn in trong tập Quê
mẹ
II Đọc Tìm hiểu chú thích:
40
I- Tâm trạng nv “tôi” trên +, tới
Trang 3quanh thế nào ? (con & quen-
thấy lạ; cảnh vật xung quanh- có sự thay
đổi)
- Những câu văn nào diễn tả điều đó ?
- Vì sao con & quen lại trở thành lạ
và cảnh vật chung quanh lại thay đổi?
(vì trong lòng nhân vật “tôi” có sự thay
đổi lớn: hôm nay tôi đi học.)
- Sự kiện hôm nay tôi đi học có ý nghĩa
gì ?
(Đây là một sự kiện lớn, một sự đổi thay
quan trrọng, đánh dấu X ngoặt của
tuổi thơ tác giả.)
- Em có nhận xét gì về NT miêu tả của
tác giả ở đọan văn này ? (Miêu tả cảnh
vật thông qua cái nhìn tâm trạng của
nhân vật)
- Việc học hành gắn với sách vở, bút
lại bằng những chi tiết nào ?
- Tất cả những chi tiết trên, cho em hiểu
gì về nhân vật “tôi” ?
Thảo luận:
- Khi nhớ lại ý nghĩ chỉ có & thạo
mới cầm nổi bút, X tác giả viết: ý
nghĩ ấy thoáng qua trong trí tôi nhẹ
nhàng một làn mây > X trên ngọn
trong câu văn ? Nó có tác dụng gì trong
việc thể hiện nội dung đoạn văn ?
- Gv: ý nghĩ của một em nhỏ mới cắp
sách tới & thật thơ ngây trong sáng
- Con & này tôi đã quen đi lại lắm lần, lần này tự nhiên thấy lạ Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi
- Hai quyển vở mới đang ở trên tay tôi đã bắt đầu thấy nặng
- Tôi muốn thử sức mình :-Mẹ bút X cho con cầm
=> Là & yêu thiên nhiên, có ý thức trong việc học tập, không muốn thua kém bạn bè
-> Hình ảnh so sánh làm nổi rõ tầm quan trọng của việc đi học và khơi gợi khát vọng 3 tới những đỉnh
Trang 4và hồn nhiên.
- Đi hết con & làng, cậu học trò nhỏ
tới sân &* Khi đứng ở sân &
nhân vật “tôi” có tâm trạng gì ?
- Hs C: + X sân &***>) sợ vẩn
vơ ”
-Đv m.tả cảnh gì ?
-Em hãy tìm những chi tiết miêu tả cảnh
X sân & làng Mĩ L í ?
- Em có nhận xét gì về những từ ngữ mà
tác giả lựa chọn để miêu tả ? Việc lựa
chọn đó có tác dụng gì ?
ảnh nào ? Hình ảnh ấy có ý nghĩa gì?
c+ & Mĩ Lí vừa sinh sắn vừa oai
nghiêm cái đình làng Hoà Hiệp
-> Hình ảnh so sánh diễn tả sự trang
nghiêm của mái &*d
- Gv:Tiếp đó là cảnh những học trò nhỏ
lần đầu tiên đến &* Gv đọc “Cũng
tôi trong các lớp.”
những chi tiết nào ?
- Em có nhận xét gì về biện pháp NT mà
tác giả sử dụng ở đoạn này ?
- Hình ảnh so sánh ấy có ý nghĩa gì ?
- Gv: Hình ảnh so sánh của tác giả thật
tinh tế, nó vừa tả đúng tâm trạng nhân
vật, vừa gợi cho & đọc liên " về
một thời tuổi nhỏ đứng X mái &
cao
2 Tâm trạng nhân vật “tôi” lúc ở sân
* + X sân & làng Mĩ Lí:
- Dầy đặc cả & & nào quần
áo cũng sạch sẽ, 3 mặt cũng 3 vui và sáng sủa
-> Sử dụng một loạt các từ láy gợi tả làm hiện lên quang cảnh đông vui, nhộn nhịp và náo nức
=> Phản ánh không khí đặc biệt của ngày khai &*
* Những học trò nhỏ:
- Mấy cậu học trò mới bỡ ngỡ Họ
con chim con muốn bay,
còn ngập ngừng e sợ
-> Hình ảnh so sánh sinh động
=> Gợi tả tân trạng ngỡ ngàng, sợ sệt và e ngại
Trang 5thân yêu Mái & đẹp một tổ
ấm, HS ngây thơ, hồn nhiên một
cánh chim đầy khát vọng và biết bao bồi
hồi lo lắng nhìn bầu trời rộng, nghĩ tới
những chân trời học vấn mênh mông
- Tiếp theo là cảnh gì ?
- Những chi tiết nào miêu tả tâm trạng
của nv “tôi” khi nghe ông đốc đọc tên
mình ?
có gì đáng chú ý ?
- Gv: Nó gợi cho & đọc chúng ta
nhớ lại những kỉ niệm tuổi thơ đẹp đẽ
Nó giúp ta hiểu sâu hơn nỗi lòng nhân
vật và tài năng kể truyện của tác giả
- Hình ảnh mái & gắn liền với hình
ảnh ông đốc Vậy hình ảnh ông đốc
- \ X con mắt của nv “tôi”, ông đốc là
& ntn ?
- Các chi tiết trên cho ta thấy tác giả đã
nhớ tới ông đốc với những tình cảm
nào?
- Gv đọc “Tôi cảm thấy tóc tôi,“
- Vì sao đám học trò lại khóc? (Khóc vì
lo sợ và cũng khóc vì sung S X*d
- Gv: Đó là những giọt X mắt của sự
* Nghe ông đốc đọc tên từng học trò mới:
- Tôi cảm thấy quả tim tôi ngừng
đập
- Nghe gọi đến tên, tôi tự nhiên giật mình và lúng túng
-> Sử dụng nhiều ĐT đặc tả những giây phút xúc động khó quên của mỗi đời &*
* Ông đốc:
- Các em phải gắng học để thầy mẹ
sung S X*
- Nhìn chúng tôi bằng cặp mắt hiền
từ và cảm động
- + 3 & nhẫn nại chờ chúng tôi -> Là & thầy rất yêu 3 HS, quan tâm tới HS
=> Yêu 3 quí trọng, tin "
và biết ơn & thầy của mình
Trang 6tiếc nối những ngày chơi đùa thoải mái,
là sự > # luyến những & thân và đó
cũng là dấu hiệu của sự " thành
- Các từ: khóc, X nở, thút thít là
những từ có nghĩa khái quát ở các cấp
độ khác nhau Vậy thế nào là cấp độ
khái quát của nghĩa từ ngữ - chúng ta sẽ
học ở bài Tiếng Việt sau
-Hs đọc phần 3
- Khi sắp hàng đợi vào lớp, nv “tôi” đã
cảm thấy điều gì ? Vì sao ? c lần
nào thấy xa mẹ lần này- vì từ nay
phải tự mình làm tất cả, không có mẹ ở
bên cạnh ở nhà nữa)
- Khi vào lớp học nv “tôi” có cảm giác
gì? (cảm giác vừa lạ vừa quen)- Những
câu văn nào đã nói lên điều đó ?
- Vì sao nv “tôi” lại có cảm giác lạ?
học nên cái gì cũng thấy lạ)
- Những cảm giác vừa quen vừa lạ cho
- Gv đọc: Một con chim non -> hết
- Đv cho em hiểu gì về nv “tôi” ?
- Bài văn có những nét đặc sắc gì về ND
và NT ? -Hs đọc ghi nhớ
em trong buổi đến & khai giảng lần
đầu tiên ?
3 Tâm trạng của hân nậtv “tôi” trong lớp học:
- Một mùi 3 lạ xông lên Trông hình gì cũng thấy lạ Tôi nhìn
& bạn ngồi bên tôi không cảm thấy sự xa lạ chút nào
=> Yêu mến, gắn bó với bạn bè và
& lớp
Yêu thiên nhiên, yêu tuổi thơ
* Ghi nhớ: Sgk (9 )
* Luyện tập:
IV- 6+ dẫn học bài :
Trang 7- Học thuộc ghi nhớ, làm tiếp bài còn lại.
- Soạn bài:Trong lòng mẹ (Đọc VB, đọc chú thích và trả lời những câu hỏi trong phần Đọc – Hiểu VB)
D- Rút kinh nghiệm:
Tiết: 3
Soạn :
Giảng :
Bài I- Tiết 3:
CủA Từ NGữ
A-vMục tiêu bài học: Giúp HS
- Hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mqh về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
- Rèn luyện duy trong việc nhận thức mqh giữa cái chungvà cái riêng
B- Chuẩn bị:
- Đồ dùng: Bảng phụ
- Những điều cần > # ý: Nghĩa của từ có tính khái quát trong một ngôn ngữ, phạm vi khái quát nghĩa của từ không giống nhau Có những từ có phạm
vi khái quát rộng, có những từ có phạm vi khái quát hẹp hơn
C- Tiến trình tổ chức dạy và học :
I -ổn định tổ chức:
II- Kiểm tra :
III- Bài mới:
Đọc đv: “Một cậu đứng đầu ôm mặt khóc Tôi bất giác quay > lại rồi dúi
đầu vào lòng mẹ tôi nức nở khóc.Tôi nghe sau > tôi, trong đám học trò mới, vài tếng thút thít đang ngập ngừng trong cổ.”
- Đv trích từ vb nào? của ai?–Tìm từ đồng nghĩa, từ trái nghĩa với từ khóc? Vì sao?- và cho biết chúng có mqh gì với nhau?
(mếu = Khóc >< & ->mqh đồng nghĩa, trái nghĩa.)
-Từ khóc không chỉ có mqh trái nghĩa với từ & mà nó còn có mqh khác với câu hỏi này chúng ta cùng nhau đi tìm hiểu ND bài hôm nay
Trang 8Hoạt động của thầy trò Nội dung kiến thức
-Hs quan sát sơ đồ trên bảng phụ
-Nhìn vào sơ đồ ta thấy: Nghĩa của từ
động vật rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của
các từ thú, chim, cá ? Vì sao ? (Động vật
là sự vật có cảm giác và tự vận động
Phạm vi nghĩa của từ độngvật bao hàm
nghĩa của các từ thú, chim, cá
Vì vậy: )
-Nghĩa của từ thú rộng hơn hay hẹp hơn
nghĩa của các từ voi, 3# ? Vì sao ? (Vì
nghĩa của từ thú bao hàm nghĩa của từ
voi, 3# )
là từ có nghĩa rộng
coi là có nghĩa rộng ?
-Nghĩa của từ voi, 3# rộng hơn hay
hẹp hơn nghĩa của từ thú ? vì sao? (Voi,
3# là động vật thuộc loài thú, phạm vi
phạm vi nghĩa của từ thú
Vì vậy: )
-Gv: Các từ voi, 3# ri, sáo là từ nghĩa
hẹp
?
-Gv: Qua PT VD ta thấy nghĩa của từ có
I.Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp:
*Sơ đồ: sgk
1-Từ ngữ nghĩa rộng:
-VD:
+Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghĩa của từ thú, chim, cá
+ Nghĩa của từ thú rộng hơn nghĩa của từ voi, 3#*
-Khi phạm vi nghĩa của từ đó bao hàm phạm vi nghĩa của 1 số từ khác
2-Từ ngữ nghĩa hẹp:
-VD:
+Nghĩa của từ voi, 3# hẹp hơn nghĩa của từ thú
+Nghĩ của từ ri, sáo hẹp hơn nghĩa của từ chim
-Khi phạm vi nghĩa của từ ngữ đó
Trang 9tính chất khái quát = trong một
ngôn ngữ, phạm vi khái quát nghĩa của từ
không giống nhau: sinh vật bao hàm
nghĩa của động vật và thực vật )
-Nhìn vào sơ đồ, ta thấy từ thú có những
nghĩa gì ? (Từ thú có nghĩa rộng so với từ
voi, 3# lại có nghĩa hẹp so với
từ động vật)
-Gv: Trg & hợp này từ thú vừa có
nghĩa rộng lại vừa có nghĩa hẹp
có nghĩa rộng vừa có nghĩa hẹp ?
-Tìm ví dụ về từ ngữ có nghĩa rộng, nghĩa
hẹp ?
-Hs đọc ghi nhớ
-Lập sơ đồ thể hiện cấp độ kq của nghĩa
từ ngữ trong mỗi nhóm từ, theo mẫu sơ
đồ trong bài học ?
-Tìm từ ngữ có nghĩa rộng so với nghĩa
của các từ ngữ có ở mỗi nhóm sau đây?
trong phạm vi nghĩa của mỗi nhóm từ
ngữ sau đây ?
-Chỉ ra những từ ngữ không thuộc phạm
vi nghĩa của mỗi nhóm từ ngữ sau đây ?
của một từ ngữ khác
3-Từ ngữ vừa có nghĩa rộng vừa
có nghĩa hẹp:
-Một từ ngữ có nghĩa rộng đối với
từ ngữ này, đồng thời có nghĩa hẹp
đối với một từ ngữ khác
-Ví dụ: từ cá có nghĩa rộng so với rô, thu lại có nghĩa hẹp so với động vật
*Ghi nhớ: sgk-10
II-Luyện tập:
1-Bài 1 (9,10):
2-Bài 2 (10):
a-Khí đốt d-Nhìn
e-Đánh b-Nghệ thuật c-Thức ăn
3-Bài 3 (10):
a-Đạp, máy, ôtô
b-Sắt, đồng, nhôm
4-Bầi 4 (10):
a-Thuốc lào c-Bút điện b-Thủ quĩ d-Hoa tai
Trang 10IV-Củng cố: Gv hệ thống lại kiến thức qua sơ đồ.
56+ dẫn học bài:
-Học thuộc ghi nhớ, làm bài tập 5 (10)
-Đọc X bài: + & từ vựng (Đọc ví dụ, trả lời câu hỏi trong từng phần)
D- Rút kinh nghiệm:
Tiết: 4
Soạn :
Giảng :
Bài 1 Tiết 4 văn bản : Tính thống nhất về chủ đề của văn bản A-Mục tiêu bài học : Giúp HS
-Biết viết một văn bản bảo đảm tính thống nhất về chủ đề; biết xác định và duy
bật ý kiến, cảm xúc của mình
B-Chuẩn bị:
-Đồ dùng: bảng phụ
-Những điều cần > # ý: Một văn bản không mạch lạc và không có tính liên kết là văn bản không bảo đảm tính thống nhất về chủ đề Mặt khác, chính đặc thống nhất về chủ đề làm cho văn bản mạch lạc và liên kết chặt chẽ hơn
C-Tiến trình dạy học :
I-ổn định lớp:
II-Kiểm tra bài cũ :
III-Bài mới :
Hoạt động của thầy trò Nội dung kiến thức
-Đọc văn bản Tôi đi học
-Văn bản miêu tả những việc đang xảy
ra hay đã xảy ra ? Đó là sự việc gì?
(Mtả những việc đã xảy ra, đó là những
hồi " của tác giả về ngày đầu tiên đi
học)
-Tác giả nhớ lại những gì trong buổi tựu
I-Chủ đề của văn bản
-VB Tôi đi học:
Trang 11& đầu tiên ? (Mẹ dẫn đến &
nghe ông đốc gọi tên, xếp hàng vào lớp,
bài học đầu tiên)
-Những kỉ niệm đó gợi cảm giác gì
trong lòng áac giả ? (Thấy mình đã lớn,
đến & có cảm giác vừa lạ vừa quen,
cảm giác bỡ ngỡ, rut rè, sợ hãi, cảm
thấy xa mẹ)
-Những câu trả lời trên chứa đựng chủ
đề của VB Tôi đi học Vậy chủ đề của
VB Tôi đi học là gì ?
-GV: Chủ đề của văn bản là vấn đề chủ
chốt, những ý kiến, những cảm xúc của
quán trong VB
-Vậy chủ đề của văn bản là gì ?
-Căn cứ vào đâu em biết VB Tôi đi học
nói lên những kỉ niệm của tác giả về
buổi tựu trg đầu tiên ?
-VB TĐH tập trung hồi " lại tâm
trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của
n/hân vật “tôi” trong buổi tựu trg đầu
tiên:
+Hãy tìm các từ ngữ chứng tỏ tâm trạng
đó in sâu trg lòng nhân vật “tôi” suốt
cuộc đời ? (Hằng năm cứ vào cuối thu
lòng tôi lại náo nức những kỉ niệm mơn
man của buổi tựu & ; Tôi quên thế
nào đc những cảm giác trong sáng ấy )
+Tìm các từ ngữ, các chi tiết nêu bật
cảm giác mới lạ xen lẫn bỡ ngỡ của n.v
“tôi” khi cùng mẹ đi đến & khi
cùng các bạn đi vào lớp ? (Con &
quen bỗng thấy lạ, cảnh vật chg quanh
Tác giả nhớ và kể lại những kỉ niệm của
lên cảm xúc của mình về buổi tựu
& đó (vấn đề chính)
mà VB biểu đạt
II-Tính thống nhất về chủ đề của VB:
-Căn cứ : vào nhan đề, vào các từ ngữ, các câu văn trg VB đều viết về buổi tựu trg đầu tiên
Trang 12-GV: Những điều trên đây đã làm nên
tính thống nhất về chủ đề của VB
-Vậy khi nào thì văn bản có tính thống
nhất về chủ đề ?
-Làm thế nào để bảo đảm tính thống
nhất đó ?
-HS đọc ghi nhớ
-HS đọc bài văn Rừng cọ quê tôi
về vấn đề gì ?
vấn đề theo một thứ tự nào ? Theo em,
không ? vì sao ?
-Nêu chủ đề của văn bản trên ?
từ việc miêu tả rừng cọ đến cuộc sống
của & dân Hãy chứng minh điều
đó?
-Tìm các từ ngữ ,các câu tiêu biểu thể
hiện chủ đề của văn bản ?
-VB có tính thống nhất về chủ đề:
Khi biểu đạt chủ đề đã xác định, không
xa rời hay lạc sang chủ đề khác -Để viết hoặc hiểu một VB, cần xác
mục trong quan hệ giữa các phần của
VB và các từ ngữ then chốt & lặp,
đi lặp lại
*Ghi nhớ : sgk (12)
III-Luyện tập:
1-Bài 1 (13): VB Rừng cọ quê tôi.
-Viết về rừng cọ quê tôi và sự gắn bó giữa & dân sông Thao với rừng cọ -Thứ tự trình bầy: Miêu tả cảnh rừng cọ
X sau đó mới nói đến sự gắn bó giữa con & với rừng cọ
->Đó là một thứ tự hợp lí, không thể thay đổi đc Vì phải biết rừng cọ ntn thì mới thấy đc sự gắn bó đó
sự gắn bó giữa & dân sông Thao với rừng cọ (vấn đề chính)
-HS dựa vào phần VB để CM
-Từ ngữ thể hiện chủ đề: rừng cọ, cây
cọ, thân cọ, búp cọ, lá cọ, chổi cọ, nón lá cọ, làn cọ, gắn bó, nhớ
-Các câu thể hiện chủ đề: Cuộc sống quê tôi gắn bó với cây cọ = & sông Thao đi đâu cũng nhớ về rừng cọ quê mình
IV-Củng cố:
GV hệ thống lại kiến thức toàn bài
...B- Chuẩn b? ?:< /b>
- Đồ dùng: Tranh ảnh ngày khai &*
hộp, cảm giác bỡ ngỡ trang trọng nv “tôi” thời điểm
C- Tiến trình tổ chức dạy học:
I-...
I- ổn định tổ chức:
II- Kiểm tra :< /b>
Bài 3 trình Ngữ văn gì? ?
Yêu cầu: Cổng & mở - Lí Lan
III- Bài :
...
- Gv: Thanh Tịnh sinh ngày 11.12.1911
tậi Huế, ngày 17.7.1988 Hà Nội
Trong nghiệp sáng tác mình, ơng
I.Giới thi? ??u tác giả- Tác phẩm:
1 Tác giả:Thanh